

D4019

@##། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཨཱརྱ་ལངྐ་ཨ་བ་ཏཱ་ར་ནཱ་མ་མཧཱ་ཡཱ་ན་སཱུ་ཏྲ་བྲྀཏྟི་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ཧྲྀ་ད་ཡ་ཨ་ལངྐ་ར་ནཱ་མ། བོད་སྐད་དུ། འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཐེག་པ་ ཆེན་པོའི་མདོའི་འགྲེལ་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོའི་རྒྱན་ཞེས་བྱ་བ།སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །གང་ཞིག་ཀུན་གཞི་རྒྱ་མཚོ་དང་ནི་དབའ་ རླབས་རྣམ་ཤེས་སྣ་ཚོགས་སྣང་བ་གང་།།ཡོངས་གྱུར་སོ་སོ་རང་རིག་ཡེ་ཤེས་སྤྲིན་མེད་མཁའ་ལྟར་སྤྲོས་བྲལ་དྲི་མེད་ཀྱང་། །ཐུགས་རྗེས་འགྲོ་རྣམས་བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་བྲག་འཇོམས་གནམ་ལྕགས་ སྒྲ་དང་སྣང་བ་ལྡན།།སྡུག་བསྔལ་ཆུ་བོའི་གྲུ་གཟིངས་དགོས་འདོད་འབྱུང་བའི་གཏེར་ཆེན་སངས་རྒྱས་ཆོས་ཚོགས་དང་། །གང་གི་གསུང་གི་འོད་ཀྱིས་བདག་སོགས་བློ་ཡི་པད་མ་ཁ་འབྱེད་ཅིང་། ། སེར་སྐྱ་ལ་སོགས་ལོག་ལྟའི་ཚང་ཚིང་མ་ལུས་བསྲེག་ཅིང་སྐྲག་མཛད་པ། །དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་རྩ་བ་བླ་མའི་ཞབས་ཀྱི་པད་མོ་ལ་བཏུད་དེ། །མཐའ་གཉིས་རྣམ་སྤངས་རྣམ་རིག་དབུ་མའི་ཚུལ ལུགས་མདོ་དོན་གསལ་བར་བྱ།།དགོངས་དང་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་དང་། །དྲང་བ་དང་ནི་ངེས་པའི་དོན། །མགོན་པོས་མདོ་ཡི་ཚུལ་བསྟན་པ། །རྣམ་འབྱེད་འདི་ནི་ངེས་པའི་དོན། །དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱི་མདོ་སྡེ་རིན་པོ་ཆེ་འཆད་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་རེ་ཞིག་དང་པོར་མདོའི་དགོས་པ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།ཇི་སྐད་དུ། མདོ་དོན་ཆེ་བ་ཉིད་ཐོས་ན། །ལེན་པ་དང་ནི་འཛིན་པ་ལ། །ཉན་པ་པོ་ནི་འཇུག་འགྱུར་བས། །དེ་ཕྱིར་དགོས་པ་ བརྗོད་པར་བྱ།།ཞེས་སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་དག་གིས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་འདིར་རྣམ་པ་བཞིའི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། དགོས་པ་དང་། འབྲེལ་པ་དང་། དགོས་པའི་དགོས་པའོ། །དེ་ལ་ འདིར་དགོས་འབྲེལ་དེ་རྣམས་དང་ལྡན་པའི་རྗོད་བྱེད་མདོ་སྡེའི་ངོ་བོ་གང་ཞེ་ན།མདོ་སྡེ་འདིར་གཏོགས་པའི་མིང་ཚིག་ཡི་གེའི་ཚོགས་དུ་མར་འབྲེལ་བར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའམ། དེ་གནས་གྱུར་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་ ལ་སྣང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་བརྗོད་བྱའི་དོན་ངེས་པ་འདྲེན་པར་ནུས་པ་ནི་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་མདོ་སྡེའི་ཁྱད་པར་འདི་ཉིད་དོ།།གཞན་ཡང་སྒྲ་དང་ཡི་གེའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་མ་འབྲེལ་པར་མིག་དང་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སྣང་བ་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ ངོ་བོར་གྱུར་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྒྲ་དང་ཡི་གེའི་སྤྱིའི་རྣམ་པར་སྣང་བ་འབྱུང་ཞིང་།དེ་ལས་བརྒྱུད་ནས་དོན་ངེས་པ་འདྲེན་པར་ནུས་པས། ཉེ་བར་བཏགས་ནས་རྗོད་བྱེད་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་གཞག་སྟེ། བརྒྱུད་ནས་བརྗོད་བྱ་རྟོགས་པའི་ཡན་ལག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་སུ་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྒྲ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་བརྡར་བཏགས་སྟོན། །དེ་ནི་ཐ་སྙད་ཆེད་དུ་བྱས། །དེ་ཚེ་རང་གི་མཚན་ཉིད་མེད། །དེས་ན་དེ་ལ་བརྡར་མ་ཡིན། །ཞེས་འབྱུང་བས་སྒྲ་དང་དོན་གྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་བརྗོད་བྱ་རྗོད་བྱེད་དུ་མི་འཐད་དེ། འདིའི་དོན་ནི་འོག་ནས་ཞིབ་ཏུ་བསྟན་པར་བྱའོ། །གང་དག་མིང་དང་ཚིག་ལ་སོགས པ་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་སེམས་ལས་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་ནི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ངན་པས་བརྟགས་པ་སྟེ།འོག་ནས་འགེགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ངོ་བོ་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ཁྱད་པར་དུ་འདོད་པ་དང་། རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་སྨྲ་བ་རྣམ་པ་བརྫུན་པར་འདོད་ པ་གང་དག་འདི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་ཡང་མི་འཐད་དེ།འོག་ནས་བསྟན་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་མདོ་སྡེ་འདིའི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ནི་རིག་པ་དང་སྟོང་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་མཐའ་གཉིས་རྣམ་པར་སྤང་བ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱི་དབུ་མ་སྟེ། དེའི་དོན་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པ་ཡིན་པས་སེམས་ལས་ཐ་དད་པ་མེད་ཅིང་སེམས་ཉིད་ཡིན་ལ།དེ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མྱོང་རིག་ཙམ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ཞིང་། དོན་དམ་པར་སྟོང་པ་ཉིད་དེ། དེ་དག་ཀྱང་ཕན་ཚུན་དུ་རྒྱས་བཏབ་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ངོ་བོ་སྟེ། ཞིབ་ཏུ་ནི་འོག་ནས་བསྟན་པར་བྱའོ།

梵语：Ārya-laṅkāvatāra-nāma-mahāyāna-sūtra-vṛtti-tathāgata-hṛdaya-alaṅkāra-nāma
藏语：《圣入楞伽经大乘经论如来藏庄严论》
顶礼一切佛菩萨。
阿赖耶识如海洋，种种识浪显现其中，转依自证智慧如无云晴空离戏论无垢，大悲摧毁众生我见如金刚雷霆声光具足。
苦海之舟船，如意宝藏佛法僧，其语光明开启我等智慧莲花，焚尽外道邪见丛林令其惊惧。
顶礼三宝根本上师莲足已，远离二边唯识中观之理趣经义当明析。
密意与隐义，及以权实义，怙主所说经，此辨别实义。
其中，诸解说世尊宝贵经典者，首先应当阐述经典的必要性。如说：'若闻经义之殊胜，于受持诵习中，听者当能趣入故，是故当说必要。'此乃古代诸大师所说。
此中应当从四个方面了知：所诠、必要、关联及究竟必要。
其中，具足此等必要关联的能诠经典之体性为何？此经所摄众多名句文字相续显现于意识或其转依智慧之某种殊胜相中，依此能引生决定所诠义，此即是能诠经典之特相。
复次，声与文字非自相相续而显现于眼耳识中，依止识之体性，由此生起声文之共相显现，由此间接能引生决定义，故假立为能诠，因为是间接了解所诠之支分故。
非为直接能诠，如说：'诸声显假立，为世俗而作，彼时无自相，故彼非为名。'故声义自相不应为能诠所诠，此义下当详说。
有些人主张名句等是不相应行法且与心识相异，此乃恶劣宗派所计度，下文当破。
同样，主张是外在本质四大所成色蕴之特相，以及唯识论者主张是虚妄相，有些人说此为无实，皆不应理，下文当说。
如是体性之此经所诠，乃是觉性与空性双运远离二边唯识中观。其义即是一切染净诸法皆是心之幻化，无异于心即是心性，世俗中唯是能知觉之自性，胜义中即是空性。彼等互相印持而双运，详细下文当说。

།དེ་ལ་རེ་ཞིག་རྗོད་བྱེད་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་ལ་རྗོད་བྱེད་དང་འདྲེན་པར་སྤྱིའི་རྣམ་པའི་ཚུལ་དུ་སྣང་བ་ནི་དངོས་སུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་དོན་གྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་རིག་པ་དང་སྟོང་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་འཕགས་པ རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ནི་ཞེན་པའི་བརྗོད་བྱའོ།།བརྗོད་པར་བྱ་བ་དེ་དག་སྤྱིའི་རྣམ་པའི་ཚུལ་དུ་རྟོགས་པའམ། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་དགོས་པའོ། །དགོས་པ་དེ་ཉིད་རྗོད་བྱེད་མདོ་སྡེ་ལ་རག་ལས་པ་ནི་འབྲེལ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་རྟོགས་ཤིང་ཉམས་སུ་མྱོང་ བའི་དོན་ཡང་ནས་ཡང་དུ་གོམས་པ་ལ་བརྟེན་ནས།གོམས་པ་རབ་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པ་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་བག་ཆགས་དང་བཅས་ཏེ་སྤངས་པ། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དབྱེར་མེད་པ། ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཏེར་དུ་གྱུར་པ། ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ངོ་བོ་ནི་དགོས་པའི་དགོས་པའོ། ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་མདོའི་དགོས་པ་སྟོན་པར་ཁས་བླངས་པའི་སྐབས་སུ་འབྲེལ་པ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་སྟོན་པ་ནི་མ་འབྲེལ་པ་བརྗོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། དགོས་པའི་དགོས་པ་ནི་མཐར་ཐུག་པའི་དགོས་པ་ཡིན་པས་བརྗོད་བྱ་རྟོགས་པའི་དགོས་པ་དེ་ཉིད་དོན་དུ་གཉེར་བའི་སྐྱེས་བུ་ལ་ཉེ་བར མཁོ་བ་འདོད་བྱ་ཉིད་དུ་སྟོན་པའི་ཡན་ལག་ཡིན་ལ།འབྲེལ་པ་བསྟན་པ་ནི་དགོས་པ་དེ་ཉིད་མདོ་སྡེ་ལ་རག་ལས་ཤིང་ལྡན་པར་བསྟན་པའོ། །བརྗོད་བྱའི་ཁྱད་པར་བསྟན་པ་ཡང་ཁྱད་པར་འདི་ལྟ་བུ་རྟོགས་པའི་དགོས་པ་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་དགོས་པའི་ཁྱད་པར་ངོས་གཟུང་བའི་དོན་དུ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ཐམས་ ཅད་དགོས་པ་སྟོན་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་མ་འབྲེལ་པ་བརྗོད་པའི་གོ་སྐབས་ག་ལ་ཡོད་ཅེས་པའོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་དགོས་པ་དེ་འདྲ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་མདོ་སྡེའི་ཕྱོགས་གཞན་གྱིས་སྒྲུབ་པས། མདོ་སྡེ་འདི་ཉིད་ཉེ་བར་བཀོད་པ་ལ་དགོས་པ་མེད་དོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། གདུལ་བྱའི་ ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་གིས་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་དེ་འདྲ་བ་ད་དུང་རྟོགས་པར་མ་གྱུར་པ་དང་།གཞན་ཡང་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱི་དབུ་མའི་ཚུལ་འདི་ཉིད་རིགས་པའི་ལམ་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ་རྟོགས་པ་ནི་འདིའི་ཁྱད་པར་གྱི་དགོས་པ་སྟེ། གཞན་དག་ལས་འདི་འདྲའི་རིགས་པའི་ཚུལ་ལུགས་ གསལ་བར་བསྟན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་འདི་དགོས་འབྲེལ་གྱི་ངག་བཀོད་པའི་དགོས་པའི་དོན་ནི་དེ་ལས་རྟོག་པ་དང་ལྡན་པ་དོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེ་ཞིང་། དེ་ལས་མདོ་སྡེ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཡང་གཞན་དག་མདོ་སྡེ་འདི་ནི་ཉེ་བར་དགོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དགོས་པ་ མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྐབས་འགོག་པར་བྱེད་པའི་ལོག་པར་རྟོག་པ་སེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།འདི་དག་གི་སྤྲོས་པ་ཞིབ་ཏུ་ནི་རྟོག་གེའི་བསྟན་བཅོས་སམ། མདོའི་འབྲེལ་པ་མཛད་པ་གཞན་དག་གིས་གསུངས་པས་དེ་དག་ལས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། འདིར་ནི་གཞུང་མངས་ཀྱིས་དགོས་པས་མི་སྤྲོའོ། །དེ་ལྟར་ དགོས་པ་དང་ལྡན་པའི་མདོ་སྡེ་རིན་པོ་ཆེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་མ་ཉམས་ཤིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་།དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱིས་ཀྱི་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་ཕན་པར་འགྱུར་བའི་དོན་དུ་སྡུད་པ་པོའི་སྟོན་པ་རྣམས་ཀྱིས་དམ་པའི་ཆོས་ཉེ་བར་སྡུད་པ་ན། ཐོག་མར་འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་ཞེས་པ་ ལ་སོགས་པའི་གླེང་གཞི་ཉེ་བར་འགོད་པ་ནི་སྟོན་པ་ཉིད་ཀྱི་བཀའ་ལ་བརྟེན་ནས་སོ།

首先，由言说力量所生的认识中，以总相方式显现的言说和引导是直接所诠，依此而了知的所诠义之自相，以及空慧双运是圣者们各自内证的所诠义。
以总相方式了知或如实体验这些所诠，是必要。
这必要依赖于能诠经典，这就是关联。
依靠如是了知并体验之义的反复修习，在修习达到究竟时，断除一切习气垢染，与如来藏及真实智慧无二无别，成为一切功德之藏，法身之体性，这是究竟必要。
若有人说：既然如此，在承诺宣说经典必要的场合中，宣说关联等其他内容就成为无关之说。对此无过，因为究竟必要是最终必要，是为了向希求了知所诠必要的补特伽罗显示所需之所欲，是其支分。
宣说关联是为了显示此必要依赖并具足于经典。宣说所诠差别也是为了指明具有如是差别了知的必要。如是一切都成为显示必要的支分，故何有无关之说的机会。
若说：如是必要可由世尊其他经典成立，故安立此经典无有必要。此说不然，因为某些所化众生尚未了知如是所诠差别，且唯识中观之理随顺理路而了知是此经的殊胜必要，因为其他经中未明显宣说如是理路。
如是安立此必要关联语的必要义，是由此生起具足思择的疑问，由此趣入经典，并能遣除他人认为此经不应安立因无必要而遮止的邪分别。
这些详细的广说，在因明论典或其他经典关联著作中已说明，应从彼等了知。此处为避文繁不作广说。
如是，为使具足必要的珍贵经典世尊所说不失坏且不唐捐，以及为使后来所化众生获益，结集导师们结集正法时，首先安立'如是我闻'等序分，是依据导师自身的教言。

།དེ་ལ་འདིར་སྡུད་པ་པོའི་སྟོན་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསང་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་བསྟན་པའི་མདོ་ལས། གསང་བའི་བདག་པོ་དཔལ་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་སྔོན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོར་གྱུར་པའི་གནས་ སྐབས་སུ་བསྐལ་པ་བཟང་པོའི་སངས་རྒྱས་སྟོང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་འགྱུར་བ་ན།ང་ནི་ལག་ན་རྡོ་རྗེ་ཐོགས་ནས་སངས་རྒྱས་དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་དང་དམ་པའི་ཆོས་བསྲུང་བར་འགྱུར་བར་སྨོན་ལམ་བཏབ་པས། དེ་ཉིད་ད་ལྟར་གསང་བའི་ བདག་པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ།དེ་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་དང་ཆོས་བསྲུང་བས་ཆོས་མི་ཉམས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་དེས་ཉེ་བར་བསྡུས་སོ་ཞེས་པ་དང་། གཞན་ཡང་རིག་པ་འཛིན་པའི་སྡེ་སྣོད་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་དབང་བསྐུར་བའི་རྒྱུད་ལས་ཀྱང་སྔར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲགས་པ་ལ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ ཅད་ཀྱིས་ཐུགས་རྒྱུད་མཐུན་པར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་རྩེ་ལྔ་པ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཏེ།དེའི་ལག་ཏུ་གཏད་པས་གཟུགས་དང་སྤོབས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་སྐྱེས་ཏེ། སྔར་གྱི་གནས་སྐབས་ལས་སྣང་བ་གཞན་དུ་གྱུར་ནས་མི་རྣམས་ལ་གསང་བ་པའི་བདག་པོ་དཔལ་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བར་སྣང་ཞིང་གྲགས་ཞེས་པ་ལ་ སོགས་པ་སྟེ།དེས་རིག་པ་འཛིན་པའི་སྡེ་སྣོད་མང་དུ་བཤད་ཅིང་བསྡུས་ལ། དེ་ལས་གཞན་པ་མདོ་སྡེའི་སྡེ་སྣོད་ཀྱང་བསྡུས་པས་འདིར་སྡུད་པ་པོའི་སྟོན་པ་ནི་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་དག་འཆད་དོ། །ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཚུལ་སྟོན་ པ་ན།དེའི་ཞམ་འབྲིང་བ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་ཡབ་མཆེད་པོ་ཞེས་ཀྱང་གྲགས་ཏེ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོ་མང་དུ་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པ་མྱ་ངན་གྱི་ཟུག་རྔུས་ནོན་པར་གྱུར་ཏོ། །དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཁྱོད་མྱ་ངན་མ་བྱེད་པར་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་དམ་པའི་ཆོས་བསྡུ་བ་ཁྱོད་ལ་འབབ་པར་ འགྱུར་བས།ངའི་མདོ་སྡེ་རྣམས་སྡུད་པའི་ཐོག་མར་འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཐ་མར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ལ་མངོན་པར་བསྟོད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་ཆུག་ལ་བསྡུས་ཤིག་ཅེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་བསྡུ་བའི་མན་ངག་ གནང་བ་དང་མང་དུ་ཐོས་པ་ཡང་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དེ་ཉིད་དུས་ཕྱིས་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་ན། འོད་སྲུངས་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པས། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བའི་མདོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་དུ་གསུངས། །ཤེས་རབ་ཆེན་པོ་ཁྱོད་ཀྱིས་སྨྲོས། །བདེ་གཤེགས་སྲས་པོ་ཁྱོད་ སྨྲོས་ཤིག་།ཅེས་གསོལ་བ་བཏབ་པའི་རྗེས་ལ་དེས་འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཆོས་བསྡུ་བ་མཛད་དོ་ཞེས་གསུང་རབ་ཀྱི་ཕྱོགས་འགའ་ཞིག་ལས་གསུངས་པ་དང་། གཞན་ཡང་འཕགས་པ་བརྒྱད་སྟོང་པའི་ཡོངས་སུ་གཏད་པའི་ལེའུ་ལས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན པ་འདི་འཛམ་བུའི་གླིང་ན་སྤྱོད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་ལན་གཉིས་ལན་གསུམ་གྱི་བར་དུ་ཀུན་དགའ་བོ་ཁྱོད་ལ་ཡོངས་སུ་གཏད་དོ་ཞེས་གསུངས་པས།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། དེ་དང་ཆ་མཐུན་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་གསུང་རབ་རྣམས་འཕགས་པ་ཀུན་དགའ་བོས་བསྡུས་སོ་ཞེས་ཀྱང་འཆད་ དོ།།ཡང་རིག་པ་འཛིན་པའི་སྡེ་སྣོད་འགའ་ཞིག་ལས། འཆད་པ་པོ་ང་ཆོས་ཀྱང་ང་། །རང་གི་ཚོགས་ལྡན་ཉན་པ་ང་། །འཇིག་རྟེན་སྟོན་པ་བསྒྲུབ་བྱ་ང་། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དང་། གཞན་ཡང་། ཨེ་ཝཾ་མཱ་ཡའི་ཡི་གེ་བཞི། །ཆོས་ཀྱི་ཐོགས་སོགས་བསྟན་ པ་ནི།།སངས་རྒྱས་དག་པའི་དངོས་གྲུབ་བསྐྱེད། །ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་བརྗོད་མེད་པ། །འདི་ནི་ང་ཡིས་བསྟན་པ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པས་སྡུད་པ་པོ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཡིན་ཞེས་ཀྱང་འབྱུང་སྟེ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་འདི་དག་ཕན་ཚུན་འགལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ་ཀུན་དགའ་ བོ་ནི་དཔལ་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེའོ་ཞེས་སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པས་གསུངས་ཏེ།དེས་ན་རིག་པ་འཛིན་པའི་སྡེ་སྣོད་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ན་གསང་བའི་བདག་པོའི་གཟུགས་སུ་བསྟན་ལ། མདོ་སྡེ་རྣམས་སྡུད་པའི་དུས་སུ་ཀུན་དགའ་བོའི་གཟུགས་སུ་བསྟན་པས་འགལ་བ་མེད་དོ་ཞེས་པའོ།

如果问这里的结集者是谁，根据《如来不可思议秘密显示经》所说：密主吉祥金刚手在往昔作为凡夫时，发愿在贤劫中一千佛现前正等正觉转法轮时，我手持金刚护持这些佛陀的身和正法。由此愿力，现在成为密主，为了护持他们的身和法使法不衰败而作结集。
又如《持明藏金刚手灌顶续》中说：往昔称为普贤菩萨时，诸佛心意一致加持五股智慧金刚交付其手，因此生起殊胜形相与辩才，从前状态转变为他相，对众人显现并称为密主吉祥金刚手。他广说并结集了许多持明藏，也结集了其他经藏，因此这里的结集者就是他，这是古代诸师的解释。
另一种说法是，当如来示现涅槃时，其侍者在世间称为堂兄的具寿阿难多闻而为忧伤所困。如来对他说：你不要忧伤，未来时当由你结集正法，我的诸经初应加入'如是我闻'等，最后加入'赞叹世尊所说'等语而结集。由于世尊授予结集教法的教诫且他也是多闻者，后来证得阿罗汉果时，大迦叶等请问：'转法轮经，世尊于何处宣说？大智者请说，善逝子请说。'之后他以'如是我闻'等作了结集，这是一些经典中所说的。
又如圣《八千颂》付嘱品中说：'般若波罗蜜多在赡部洲流传，如是二次三次付嘱于你阿难。'因此也说般若波罗蜜多及与之相应的大乘经典是圣者阿难结集的。
又有些持明藏中说：'说法者是我法也是我，具众眷属闻法者是我，世间导师所证是我。'等等。又说：'伊旺玛雅四字母，显示法之最初等，生起佛陀清净悉地，金刚手即无可言说，此是我所宣说。'由此说结集者即是如来自身。
若问这些说法岂不相互矛盾？不矛盾。月称论师说阿难即是吉祥金刚手。因此结集持明藏时示现为密主身相，结集诸经时示现为阿难身相，故无矛盾。

།འདིར་ངེས་པའི་ དོན་དུ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།གསང་བའི་བདག་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལས་རྒྱུད་ཐ་དད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་ན་ཡང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་གཟུངས་དང་སྤོབས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་སྐྱེས་ནས་བསྡུ་བ་བྱས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ ཡིན་ཞེས་པའོ།།རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་རྣམ་པར་འཕྲུལ་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་མངའ་བས། དེ་དག་གིས་འདུལ་བའི་སེམས་ཅན་རྗེས་སུ་གཟུང་བའི་དོན་དུ་དེ་དག་གི་གཟུགས་སུ་སྣང་བ་སྤྲུལ་ནས་ཉེ་བར་བསྡུས་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་སྡུད་པ་པོ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་རིགས་ སོ།།འདིར་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་གིས་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་རྒྱུད་ཀྱི་འགྲེལ་པའི་འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་གླེང་གཞིའི་ཚིག་ཉེ་བར་བཀོད་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཀྱི་བཀའ་ཡིན་ཞིང་། དེ་ཡང་ཐམས་ཅད་མཐུན་པར་ གྲེ་བ་དང་རྐན་ལ་སོགས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པ།ཕྱོགས་གཅིག་པའི་ཚིག་གིས་སྟོན་པ་ནི་མི་འཐད་དེ། དེ་ལྟར་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཚིག་ཏུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེའི་དོན་ཡང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཚིག་ནི། ལྷ་ཡི་སྐད་དང་ཀླུ་དང་གནོད་སྦྱིན་སྐད། །གྲུལ་བུམ་ དག་དང་མི་ཡི་སྐད་རྣམས་དང་།།འགྲོ་བ་ཀུན་གྱི་སྐད་རྣམས་ཇི་ཙམ་པར། །ཐམས་ཅད་སྐད་དུ་བདག་གིས་ཆོས་བསྟན་ཏོ། །ཞེས་གསུངས་པས། དེའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཇི་ལྟར་མོས་པའི་གསུང་དུ་སྣང་བ། རང་རང་གི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་ཡིན་ གྱི།ཕྱི་རོལ་གྱི་སྒྲའི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གཅིག་ལ་རྣམ་པ་འགལ་བ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའོ། །དེས་ན་གདུལ་བྱའི་བསམ་པ་དང་མཐུན་པར་སྐུ་དང་གསུང་ལ་སོགས་པའི་སྣང་བ་འཕྲུལ་བར་བྱེད་པ་ན་འགའ་ཞིག་ཏུ་ནི་ཨེ་ཝཾ་མཱ་ཡ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་སྐད་དུ་ བསྟན་ལ།ཡང་གང་གི་ཚེ་ཆུ་བོ་སཱི་ཏའི་བྱང་ངོས་ཙམ་པ་ཀའི་ཡུལ་དུ་གྲོང་ཁྱེར་བྱེ་བའི་སྐད་ཀྱིས་ཆོས་བསྟན་པ་ན། ཨ་ཀར་ཥུ་ཁུཥྞ་ཀ། ག་གན་ཀུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྡུས་ཤིང་ཆོས་བསྟན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་རུག་མའི་བྱང་ངོས་སུ་ར་མའི་ཡུལ་དུ་གྲོང་ཁྱེར་བྱེ་བའི་སྐད་ཀྱིས་ཆོས་བསྟན་ པ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཀ་མ་ལ་སད་ཏ་བ་ལ་ད་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏོ། །མདོ་སྡེ་འདི་ཉིད་དུ་ཡང་ཆོས་སྟོན་པའི་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ནི་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་མེད་དེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ལ་ལར་སྨིན་མ་བསྒུལ་བས་ཆོས་སྟོན་པ་དང་། ལ་ལར་མིག་རིག་རིག་བྱས་པས་ཆོས་སྟོན་ཏོ་ ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་ཡང་དག་པར་སྡུད་པའི་མདོ་ལས། དགེ་སློང་དག་འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་ཞེས་གྱིས་ལ་དམ་པའི་ཆོས་བསྡུ་བར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་ཕྱོགས་འགའ་ཙམ་ལ་དགོངས་པ་ཡིན་པས་འགལ་བ་མེད་དོ། །དེ་ལྟ་ན་གཞན་དག་འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་ ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྡུད་པ་པོ་གཞན་གྱི་ཚིག་ཡིན་པས་བཀའ་མ་ཡིན་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བཀའ་བསླད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པའི་དོགས་པ་རྒྱང་རིང་དུ་སྤངས་པར་གྱུར་ཏོ།།སྔ་མ་ལྟར་ཚུལ་ལུགས་འདི་ལྟར་དམ་པའི་ཆོས་བསྡུས་ཤིག་ཅེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་གནང་བས། དེ་ འདྲའི་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཀྱང་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱིས་བཤད་དོ།།གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་ན་འདི་སྐད་བདག་གིས་བཤད་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པར་རིགས་ཀྱིས། བདག་གིས་ཐོས་པ་ཞེས་པའི་ཚིག་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། སྔ་མ་ལྟར་གདུལ་བྱའི་དོན་དུ་ ཉིད་ལས་ཐ་དད་པའི་སྐུ་རུ་སྣང་བ་ན་ཚིག་དེ་ཉིད་རིགས་པར་འགྱུར་གྱི་བདག་གིས་བཤད་པ་ཞེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པས་བསྟན་པ་ལ་གཞན་རྣམས་ཡིད་ཆེས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།

此处就确定义而言即是如来，虽然金刚手等那些是与如来种姓不同的菩萨，但由如来加持力而生起殊胜的陀罗尼和辩才，所作的结集即是如来自身。
从另一方面说，如来具有不可思议的神变，为了摄受所化众生，示现那些形象而作结集，如此则结集者也应当是如来自身。
此处能知者也是菩萨观世音自在在《吉祥时轮续》注释中说道：'如是我闻'等序分之语是如来自身之语，而且一切相顺。若说是从喉咙和上颚等发出的外在本质，以片面的语言来显示是不合理的，如此则不成为一切智者之语。
其义即是一切智者之语：'以天语及龙与夜叉语，以及部多与人类诸语，以及一切众生所有语，我以一切语言演说法。'由此说明，从其智慧主体之因所生，随所化众生意乐而显现的语言，是各自心的本质，而非外在声音的本质，因为一者相违相是不合理的。
因此，随顺所化众生意乐而示现身语等相时，在某些处以'Evaṃ māyā'等天语来显示。又于恒河北岸瞻波国时，以亿城之语说法，以'Akarṣu khuṣṇaka gagana ku'等摄集说法。
同样在卢伽北方罗摩国以亿城之语说法，即以'Kamala sadata bala da'等显示。
在此经中，说法的表达方式也并非一定，因为经中说在某些世界以动眉说法，在某些处以转动眼睛说法等。
《正法结集经》中说：'诸比丘，应当说如是我闻而结集正法'，这是针对某些方面而言，故无相违。
如此则远离他人认为'如是我闻'等是其他结集者之语而非佛语，从而玷污如来教法的疑虑。
如前所说，由如来自身允许'应当如此方式结集正法'，故无此过失，诸论师也如是解释。
若问：如果是如来自身结集，则应说'我如是说'等，而'如是我闻'之语不合理。答：无过，如前所说，为所化众生示现异于自身之身时，此语即成合理，而非'我如是说'，因为若非一切智者所说，他人将不会信受教法。

།གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་གཞན་འཕགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ ལས།སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚུལ་སྟོན་པ་ན། ཚེ་དང་ལྡན་པ་དགའ་བོ་མྱ་ངན་གྱི་ཐིབས་ཀྱིས་ནོན་པར་གྱུར་པའི་ཚེ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་མ་འགགས་པས་དགའ་བོ་ལ་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་དེ། མྱ་ངན་བསངས་ནས་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ཁྱོད་དེ་ལྟར་མྱ་ངན་མ་བྱེད་ཅིག་།དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་དུས་ལ་བབ་སྟེ།དེང་བཞུགས་ཀྱང་སང་མི་བཞུགས་སོ། །ཁྱོད་ཀྱིས་ངས་སྨྲས་པ་བཞིན་དུ་ཞུ་བ་རྣམ་པ་འདི་བཞི་ཞུས་ཤིག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ལ། ཞུ་བ་བཞིའི་ཐ་མ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ཆོས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་ བསྡུ་བ་ན་མདོ་སྡེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མགོ་ནན་ལ་ཇི་སྐད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གཞུག་ཅེས་ཞུས་པའི་ལན་དུ།དགའ་བོ་ཁྱོད་ཞུ་བ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས། ཆོས་ཀྱི་མཛོད་བསྡུ་བའི་མགོ་ནན་ལ་འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་དུས་གཅིག་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་ན་ འཁོར་རྣམ་བཞི་དང་ཐབས་ཅིག་ཏུ་བཞུགས་ཏེ།མདོ་སྡེ་འདི་གསུངས་སོ་ཞེས་པའི་ཚིག་ཐོགས་ཤིག་ཅེས་གསུངས་པ་དང་འགལ་ཏེ། དེ་ལས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་དགའ་བོ་སྡུད་པ་པོ་ཉིད་དུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། ཀུན་དགའ་བོ་དང་དགའ་བོ་ཞེས་པའི་མཚན་ནི་ཕན་ཚུན་ འཁྲུགས་པ་ལྟ་བུར་སྣང་སྟེ།ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྒྱས་པ་དང་བར་མའི་གླེང་གཞིའི་སྐབས་སུ་ནི་གང་ཟག་གཅིག་མ་གཏོགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་དགའ་བོའོ་ཞེས་གསུངས་ལ། བསྡུས་པ་འཕགས་པ་བརྒྱད་སྟོང་པའི་གླེང་གཞིར་ནི། གང་ཟག་གཅིག་མ་གཏོགས་པ་ ནི་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་།གཞན་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མདོ་སྡེ་དེ་ཉིད་ལས་ཀྱང་ངའི་ནུ་བོ་ཀུན་དགའ་བོ་ཞེས་གསུངས་ལ། མདོ་སྡེ་གཞན་དག་ནས་གཅུང་དགའ་བོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་འདིར་མིང་ལ་ཞེན་པར་མི་བྱ་སྟེ། དོན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ན་སྡུད་ པ་པོ་ཉིད་དུ་སྣང་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡབ་མཆེད་པོ་ཉིད་དུ་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།མང་དུ་ཐོས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ངེས་པའི་དོན་དུ་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་རིགས་སོ། །དེ་ལྟར་སྡུད་པ་པོས་ཉེ་བར་བཀོད་པའི་གླེང་གཞི་རྣམ་པར་བཤད་པ་ནི་ རྣམ་པ་ལྔའི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།ཚིག་ཉེ་བར་དགོད་པའི་དགོས་པའི་དོན་དང་། བསྡུས་པའི་དོན་དང་། ཚིག་གི་དོན་དང་། བརྒལ་བ་དང་བརྒལ་བའི་ལན་དང་། མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྒོ་ནས་སོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་། མདོ་དོན་སྨྲ་བར་འདོད་པ་ཡིས། །དགོས་པ་བསྡུས་པའི་དོན་བཅས་ དང་།།ཚིག་དོན་བཅས་དང་བརྒལ་ལན་བཅས། །མཚམས་སྦྱོར་བཅས་ཏེ་བསྙད་པར་བྱ། །ཞེས་རྣམ་པར་བཤད་པའི་རིགས་པ་ལས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་འདིར་དགོས་པའི་དོན་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སྤྱིར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་གླེང་གཞི་ཉེ་བར་བཀོད་པའི་དགོས་པ་དང་། དེ་ཡང་ ལེགས་པར་སྦྱར་བའི་སྐད་ཀྱིས་གསུངས་པའི་དགོས་པ་དང་།བདག་གིས་ཐོས་ཞེས་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་ཚིག་གི་དགོས་པའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་དགོས་དོན་ནི་སློབ་དཔོན་ཕྱོགས་ཀྱི་གླང་པོས་སྡུད་པ་པོ་རང་ཉིད་ཡིད་ཆེས་པའི་སྐྱེས་བུར་སྒྲུབ་ཅིང་དེ་ལྟར་གྲུབ་པས་དེས་བསྡུས་པའི་ མདོ་སྡེ་ལ་གཞན་དག་འཇུག་པར་འགྱུར་བའོ་ཞེས་འཆད་དོ།།དེའི་དོན་ཡང་དུས་འགའ་ཞིག་གི་ཚེ་གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་འཁོར་འདི་དག་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལས་ཁོ་བོས་མདོ་སྡེ་འདི་ཐོས་སོ་ཞེས་དབང་པོའི་འཁོར་ལ་སོགས་པ་དང་བཅས་ཏེ་བསྟན་པས། དེས་ སྨྲས་པའི་དོན་དེ་ལྟར་བདེན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་འགྱུར་བའོ།

如果这样的话，在其他《大般涅槃经》中，当示现佛陀涅槃之相时，具寿阿难陷入悲伤忧愁时，具寿阿那律为了使阿难生起欢喜心，驱散忧愁而如是说道：'你不要这样忧愁。如来将入涅槃时已至，今日虽在，明日将不在。你当按我所说，请求这四种请求。'等等。在四种请求中的最后一个是，如来涅槃后结集法藏时，应当在一切经典开头加入何等言词的请求，对此回答说：'阿难，如你所请，如来涅槃后结集法藏时，在开头要加上这样的话：如是我闻，一时，世尊在某处与四众弟子俱，宣说此经。'
若有人说这与经文相违，因为经中说具寿阿难是结集者。对此无过失，因为阿难和阿难陀这两个名字似乎有所混淆。如在《大般若波罗蜜多经》广中二本的序分中说'除一人外，即具寿阿难'，而在略本《八千颂般若经》序分中说'除一人外，即具寿阿难陀'。又在《涅槃经》中说'我弟阿难陀'，而在其他经典中说'弟阿难'。
因此，此处不应执著于名字，随顺义理，作为结集者的是如来的堂弟，这在世间广为人知，因为他具足多闻等功德。就了义而言，应如前所说。如是结集者所安立的序分解释，应从五个方面来理解：安立文句的必要义、摄义、文义、问答及其衔接。如《解释正理》中说：'欲说经义者，应具足必要及摄义，文义及问答，并以衔接说。'
此处必要义有三种：总的圆满序分安立的必要、以梵语宣说的必要、'我闻'等特殊词语的必要。其中第一必要义，法称论师解释说：为证明结集者本人是可信之人，由此而成立后，他人将趣入他所结集的经典。其义即是，在某时某处与这些眷属一起，我从如来处听闻此经，由具根本眷属等而宣说，由此确定他所说之义如是真实。

།ཡང་འདིར་སློབ་དཔོན་དྲི་མེད་བཤེས་གཉེན་གྱིས་སུན་འབྱིན་པ་ལྟར་སྣང་བ་བྱེད་པ་ན་འདི་ནི་མི་འཐད་དེ། དེ་ལྟ་ན་མ་འོངས་པའི་གདུལ་བྱས་དབང་པོའི་འཁོར་རྣམས་ལ་དོན་དེ་ལྟར་ཡིན་ནམ་མ་ཡིན་ཞེས་དྲི་བར་མི་ནུས་པ་རྣམས་ ཀྱིས་སྡུད་པ་པོ་ཡིད་ཆེས་པའི་སྐྱེས་བུ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེས་བསྡུས་པའི་མདོ་སྡེ་ལ་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་བས་དོན་རྟོགས་པ་མི་འཐད་པ་དང་། གཞན་ཡང་གླེང་གཞི་གང་དུ་འཁོར་གྱི་མིང་སྨོས་པ་མེད་པ་དེར་ཤིན་ཏུ་ཡང་དབང་པོ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་གསུངས་ སོ།།འདི་ནི་མི་འཐད་དེ། མ་འོངས་པའི་གདུལ་བྱ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དབང་པོ་རྟུལ་པོ་དད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་། རྣོན་པོ་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་སྔ་མ་ནི་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཚིག་ཙམ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་ལ། དབང་པོ་རྣོན་པོ་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ ཡང་དེ་འདྲ་བའི་ཚིག་ལས་དོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེས་ཏེ།འདི་ནི་ཕལ་ཆེར་བདེན་པར་སྨྲ་བའི་སྐྱེས་བུ་ཡིན་ཞེས་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཞིང་། དེ་ཉིད་ཀྱིས་མདོ་སྡེ་ལ་ཡང་འཇུག་པར་འགྱུར་བའོ། །ཡང་མ་འོངས་པའི་གདུལ་བྱ་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དབང་པོའི་འཁོར་ རྣམས་ལ་དྲི་བར་ཡང་ནུས་པས་ཉེས་པའི་གོ་སྐབས་ག་ལ་ཡོད་ཅེས་པའོ།།དེ་སྐད་དུ་ཡང་། སྟོན་པ་དབང་པོའི་འཁོར་དང་ནི། །ཡུལ་དང་དུས་ཀྱང་ངེས་བསྟན་པ། །དད་ལྡན་འཇུག་པའི་ཡན་ལག་ཏུ། །སྨྲ་པོ་རང་ཉིད་ཚད་མར་ནི། །རབ་བསྒྲུབ་ཕྱིར་ཡིན་འཇིག་རྟེན་ན། །ཡུལ་དང་ དུས་སོགས་ཀྱིས་མཚོན་ཅིང་།།དབང་པོར་བཅས་ཚིག་སྨྲ་བ་ཡི། །སྨྲ་པོ་ཚད་མར་རབ་ཏུ་རྟོགས། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དགོས་པ་གཉིས་པའི་དོན་ནི་ཨེ་ཝཾ་མཱ་ཡ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལེགས་པར་སྦྱར་བ་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་སྐད་ཀྱིས་བསྡུས་པས་ལྷ་རྣམས་རྗེས་སུ་བཟུང་བའི་དོན་དང་། ཡང་ཕྱི་ རོལ་པ་གང་དག་ཁོ་བོ་ཅག་གི་སྟོན་པ་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྒྲ་རིག་པའི་བསྟན་བཅོས་ལ་མཁས་པས་ཨེ་ཝཾ་མཱ་ཡ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལེགས་པར་སྦྱར་བའི་སྒྲས་སྡུད་པར་བྱེད་ལ།དགེ་སྦྱོང་གཽ་ཏ་མ་ནི་དེ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལོག་པར་རྟོག་པར་འགྱུར་བས་དེ་བསལ་བའི་དོན་དུའོ། ། དགོས་པ་གསུམ་པ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ཕྲན་ཚེགས་ཀྱི་ལུང་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས། ཀུན་དགའ་བོས་དམ་པའི་ཆོས་སྡུད་པའི་ཚེ། གདན་སེང་གེའི་ཁྲི་ལ་བཞུགས་པ་ན། མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཀྱིས་བརྒྱན་ཅིང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྣམ་པ་ལྟ་བུར གྱུར་པས་འཁོར་གྱི་སྐྱེ་བོ་གཞན་རྣམས་ཐེ་ཚོམ་དུ་གྱུར་ཏེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ཉིད་སྔར་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཀྱང་ཐུགས་རྗེའི་དབང་གིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སླར་བྱོན་པ་ཡིན་ནམ་སྙམ་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཞན་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཞན་ཞིག་འདིར་ བྱོན་པ་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་མ་ཡིན་སྙམ་དུ་དོགས་པ་དང་། ཀུན་དགའ་བོ་ཉིད་སྔར་ལས་རྣམ་པ་གཞན་དུ་གྱུར་ཏེ་སངས་རྒྱས་ནས་གཅན་གྱི་ཚབ་མར་བྱོན་པ་ཡིན་ནམ། ཅི་ཞེས་དོགས་པར་འགྱུར་བས། དེ་རྣམས་བཅད་པའི་དོན་དུ་འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་ཞེས་སྨོས་པ་སྟེ། དེ་ བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་ཉིད་སླར་བྱོན་པའམ་གཞན་ཉིད་ཡིན་ན།ཚིག་འདི་འགྲིག་པ་མ་ཡིན་ལ། ཀུན་དགའ་བོ་ཉིད་སངས་རྒྱས་པ་ཡིན་ན་ཡང་ཆོས་ཀྱི་དོན་མངོན་དུ་གྱུར་ཅིང་རྟོགས་པ་ཡིན་པས་ཐོས་པ་ཙམ་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་སྔར་གྱི་ཀུན་དགའ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཞེས་པའོ། དེ་ལྟར་དགོས་པའི་ དོན་བསྟན་ནས།བསྡུས་པའི་དོན་རྣམ་པ་ལྔས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་སྡུད་པ་པོ་དང་། བཤད་པའི་དུས་དང་སྟོན་པ་དང་གནས་དང་། འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ནི་འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་ཞེས་པས་སྟོན་ཏོ། །གཉིས་ པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་དུས་གཅིག་ན་ཞེས་པ་དང་།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་པ་དང་། ལང་ཀའི་གྲོང་རྡལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྟོན་ཏོ། །ཡང་གཞན་དག་ནི་ཚིག་དང་པོས་གླེང་བསླང་བ་བསྟན་ ལ།དུས་གཅིག་ན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་གླེང་གཞི་སྟོན་ཏོ་ཞེས་ཀྱང་འཆད་དེ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་འགལ་བ་མེད་དོ།

另外在此，当阿阇黎无垢友对此提出质疑时说道：'这是不合理的。如此一来，未来的所化众生无法向诸根眷属询问是否确实如此，他们将无法认知结集者是可信之人，因此也不会趣入他所结集的经典，这样就无法通达义理。此外，在某些序分中未提及眷属名号之处，更加不合理地被说成是诸根。'
这是不合理的。未来的所化众生有两种：钝根者随信行者，和利根者随法行者。其中前者仅凭所说之语便会生起殊胜信心；而利根具智者也会从这样的语言中生起对义理的疑问，并认识到'此人大多说真实语'，由此也会趣入经典。再者，未来获得神通的所化众生能够询问诸根眷属，因此哪里会有过失的机会呢？
如是所说：'导师与诸根眷属，处所与时皆明示，为令具信者趣入，说者自身成量故。世间中由处所时，等相表及具诸根，言说者之说法者，皆能证成为正量。'
第二个必要性的含义是：以'evaṃ māyā'等梵语天众之语结集，是为摄受诸天的缘故。又为了遣除某些外道的邪见，他们认为'我们的导师大自在天等通达声明论典，故以evaṃ māyā等梵语结集，而沙门乔达摩并非如此'。
第三个必要性是：如《律藏·杂事》中说，如来涅槃后，阿难结集正法时，坐于狮子座上，庄严相好，形如如来，使其他眷属生疑：'虽然释迦牟尼如来先前已入涅槃，是否因大悲心为众生利益再度降临？或是从他方世界来此的另一位如来？抑或是阿难自身转变为他相而成佛，代替师尊而来？'为断除这些疑虑，才说'如是我闻'。因为若是如来再来或是他佛，这些言词就不相应；若是阿难成佛，则已现证法义，不会仅仅是'闻'而已，由此可知是先前的阿难本人。
如是宣说必要义后，当以五种摄义来了知：具足功德等殊胜的结集者、说法时间、导师、处所和圆满眷属。其中第一由'如是我闻'来显示。第二等依次由'一时'、'薄伽梵'、'楞伽城'等以及'比丘僧众'等来显示。又有些人解释说：第一句显示引言，'一时'等显示因缘，如是解释亦无相违。

།ཚིག་གི་དོན་ནི་འདི་སྐད་ཐོས་ཞེས་པས་འོག་ནས་བསྡུས་ཏེ་སྟོན་པ་འདི་ཁོ་ན་སྐད་ཐོས་ཀྱི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལས་ཐོས་པ་ལས་ལྷག་པ་དང་ཆད་པ་མེད་པར་བསྡུས་ཞེས་ པའོ།།དོན་འདི་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཁ་སྦྱོར་ཐིག་ལེ་ལས་བསྟན་པའོ། །བདག་གིས་ཐོས་ཞེས་པས་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྟོན་པ་ལས་དངོས་སུ་ཐོས་ཀྱི་གཞན་ལས་བརྒྱུད་དེ་ཐོས་པ་མ་ཡིན་ཞེས་པའོ། །དེ་ལྟར་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་སྡུད་པ་པོ་བསྟན་པ་ན་གཞན་དག་ཁྱོད་ ཀྱིས་གང་གི་ཚེ།གང་ལས། གང་དུ། གང་དང་ལྷན་ཅིག་ཐོས་སྙམ་དུ་དོགས་ན་དུས་གཅིག་ན་ཐོས་ཞེས་གོང་མ་ལ་སྦྱར་ཏེ་འདིའི་དོན་ཡང་སྤྱིར་དུས་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། བྱས་པའི་དུས་དང་། སྐྱབས་འབྱུང་གི་དུས་དང་། གཉིས་གཞན་གྱི་དུས་དང་། རྩོད་པའི་དུས་སོ། །དེ་ལ་འདིར་ ནི་རྩོད་པའི་དུས་ཉིད་དེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འདི་སངས་རྒྱས་ནས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་ནི། ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་རྩོད་དུས་ལ་ཞེས་འོག་ནས་སྟོན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དུས་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡང་སྟོན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་པ་ལས། དེའི་བྱེ་བྲག་འགའ་ཞིག་ གི་ཚེ་ཐོས་ཞེས་པའོ།།དེས་ཀྱང་མདོ་སྡེ་རིན་པོ་ཆེ་རྙེད་དཀའ་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏེ། དུས་འགའ་ཞིག་གི་ཚེ་ཐོས་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མ་ཡིན་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དུས་གཅིག་གི་ཚེ་ན་འདི་ཐོས་ལ། གཞན་གྱི་ཚེ་ན་གཞན་དག་ཀྱང་ཐོས་ཞེས་དོན་གྱིས་བསྟན་པས་སྡུད་པ་པོ་བདག་ཉིད་ ཐོས་པ་མང་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ།།རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་དུས་སྔ་མ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་སྐད་ཅིག་གི་དུས་དེ། ཇི་ལྟར་ལྷས་བསྟན་པའི་རྨི་ལམ་ན་དུས་ཅུང་ཟད་ཅིག་ལ་ལོ་ལ་སོགས་པའི་དུས་སུ་སྣང་ཞིང་དེར་ཡང་འདོད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་སོགས་པ་མང་པོ་ལ་སྤྱད་པར་སྣང་བ་བཞིན་དུ་སྡུད་ པ་པོ་བདག་ཉིད་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་དུས་ཅུང་ཟད་ཅིག་ལ་མདོ་སྡེ་འདིའི་ཚིག་དང་དོན་མ་ལུས་པར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་ཞིང་། ད་ལྟར་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་དུས་ན་ཡང་བརྗོད་པ་མེད་ཅེས་པ་སྟེ། དེས་ཀྱང་བདག་ཉིད་རྣམ་པར་ ཐར་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཐོབ་པ་དང་།སྟོན་པ་བྱིན་རླབས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། །གལ་ཏེ་སྐད་ཅིག་ལ་མདོའི་ཚིག་དང་དོན་མ་ལུས་པར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་སྐྱེས་ན་ཡང་ཕྱིས་ཉན་པ་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན། དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་བདུད་རྩིའི་རོས་ཚིམ་པ་མེད་ཅིང་དེ་ལ་གུས་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་སྟོན་ པས་སྐྱོན་མེད་དོ།།ཡང་གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་གཞན་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་འདྲ་བའི་སྣང་བ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འབྱུང་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ་ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་རྒྱ་མཚོས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་དག་པ་རྣམས་ལ་ནི་དེ་འདྲ་བའི་སྣང་བ་འབྱུང་གིས། ཐམས་ཅད་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཚོགས་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པས་དེ་ལྟ་བུར་སྣང་བའི་སྐལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གསུངས་པས་སོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་གི་རྒྱུན་གཅིག་ལ། གདུལ་བྱ་འགའ་ཞིག་ལ་ནི་ཅིག་ཅར་སྣང་ལ། འགའ་ཞིག་ལ་ན་རིམ་གྱིས་དུས་རིང པོ་དང་འབྲེལ་པར་སྣང་བ་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན།མ་ཡིན་ཏེ། འདིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་དང་ཆོས་བསྟན་པའི་ཕྱི་རོལ་འབྱུང་བའི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་ནི་མེད་དེ། གདུལ་བར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཀྱི་སྣང་བ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་རང་རང་སྐལ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཅིག་ཅར་རམ་རིམ་གྱིས་ སྣང་བ་མི་འགལ་ལོ།།གང་ལས་ཐོས་སྙམ་པའི་དོགས་པ་སེལ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལས་ཞེས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་དུས་གཅིག་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་ན་བཞུགས་ཞེས་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེའི་དོན་ནི་དུས་གཞན་གྱི་ཚེ་ན་གཞན་དང་གཞན་དག་ན་ཡང་བཞུགས་ ཞེས་པ་སྟེ།དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་། ཡུལ་གཞན་གདུལ་བར་བྱ་ཕྱིར་དང་། །དེར་གནས་སྐོམ་པ་སྐྱེད་ཕྱིར་དང་། །ཉན་ཐོས་གནས་མང་བྱ་ཕྱིར་དང་། །ཆགས་པ་མེད་པར་བསྟན་པ་དང་། །ཡུལ་རྣམས་མཆོད་རྟེན་བྱ་ཕྱིར་དང་། །འགྲོ་བའི་བསོད་ནམས་དོན་ཉིད་དང་། །ཡམས་ལ་སོགས་ པ་ཞི་དོན་དུ།།སངས་རྒྱས་རྒྱུ་བར་མཛད་པ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པས་སོ།

词义是说'如是我闻'，以下所集中显示的就是仅仅听闻这些，表明从世尊处所闻，既无增益也无减损。此义也是世尊在《喜金刚续》中所说。'我闻'表明是自己亲自从导师处直接听闻，而非从他人传闻。
如是显示具德结集者时，若他人怀疑你于何时、从何处、在何地、与谁一起听闻，则说'一时'，连接上文。此中之义，总的说来时间有四种：即已作时、皈依时、二他时和争论时。此处即是争论时，因为下文将说'释迦牟尼佛在争论时'，所以是如来成佛后转法轮时。
其时间的特点也有导师等四种，其中某一特定时间听闻。这也显示了经典珍贵难得，因为说是在某时听闻，而非随时都能听闻。又以'一时'听闻此经，其他时候也听闻其他经典，由此间接显示结集者听闻广博。
另一方面，前述时间的特点是刹那时间，如同天人所示梦境中短暂时间显现为年等时间，其中也显现享受诸多欲乐等，同样地，结集者由于资粮圆满及如来加持力，在短暂时间内生起显现此经一切文义的智慧，而于现在结集时也无所诠说。这也显示自身获得不可思议解脱，及导师具有加持力。
若问：如果在刹那间生起显现经典一切文义的智慧，之后再听闻则不应理。答：因为显示对正法甘露味无有满足且应恭敬，故无过失。
又若问：若如是，为何其他菩萨眷属不生起如是显现？答：不然，如《海龙王请问经》中说：'唯于清净菩萨众生起如是显现，并非一切，因为资粮未圆满者无有如是显现的缘分。'
若问：若如是，如来一个语流，对某些所化众生顿时显现，对某些则显现为长时相续，这不应理。答：不然，此处如来身及所说法并非外在物质性的存在，是所化众生等心识的显现，故随各自缘分或顿时或渐次显现并不相违。
为断除从何处听闻的疑问而说'从世尊处'，即是说一时世尊住于某特定处所。其义为其他时也住于其他处所。其原因如说：'为调化他方众生故，为令彼处生渴仰故，为令声闻住多处故，为显示无所执著故，为令诸方成塔庙故，为众生福德利益故，为息灭瘟疫等灾故，诸佛游行诸方所。'

།གཞན་ཡང་དེ་ལྟར་བསྟན་པས་སྔར་དུས་གཅིག་ན་ཐོས་ཞེས་པའི་སྐབས་སུ་དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དེ་རྣམས་བསྟན་ཀྱང་དུས་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་གིས་མ་མཚོན་ན་མཁའ་ལ་འཕྱོ་བ་ལྟ་ བུར་ངེས་པར་ཟིན་པ་མེད་པར་འགྱུར་བས།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར་འདི་འདྲ་བ་ན་བཞུགས་པའི་དུས་དེའི་ཚེ་ཐོས་ཞེས་ངེས་པར་འཛིན་པའོ། །དེ་ལ་འདིར་བྷ་ག་བཱན་ཞེས་པའི་དོན་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། འཇོམས་པའམ་སྐལ་བའོ། །སྔ་མ་ལྟར་ན་ བདུད་བཞི་བཅོམ་པའི་དོན་གྱིས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་པ་སྟེ།ཕུང་པོ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལྷའི་བུ་དང་། འཆི་བདག་གི་བདུད་ཅེས་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་རིམ་པ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ དང་།ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་འཐོབ་པ་དང་། སྲོག་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པའི་བར་དུ་གཅོད་པས་བདུད་ཅེས་པའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ལུས་ལ་སོགས་པ་སྡུག་བསྔལ་ཀྱི་རྟེན་བྱེད་པ་ཉིད་དེ། དེས་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བར་དུ་གཅོད་པ་སྟེ། དེ་ནི་སྔོན་ གྱི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་འཕངས་པའི་ཕུང་པོ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ཡང་མེད་ལ།མ་འོངས་པའི་ཕུང་པོ་གཞན་དེ་འདྲ་བ་འགྲུབ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་སྤངས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བདུད་དེ་བཅོམ་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་ ཆོས་ཀྱི་སྐུ།།ཞེས་པ་དང་། སྐུ་ལ་རུས་པ་ཁྲག་མེད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ཉོན་མོངས་པའི་བདུད་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྩ་བ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཏེ། དེས་ཀྱང་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བར་ དུ་གཅོད་དེ།དེ་ནི་ཕུང་པོ་གཞན་འགྲུབ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་འདྲ་བའི་བདུད་བཅོམ་པ་ཡང་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་ཏེ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷའི་བུའི་བདུད་ནི་དགའ་རབ་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ ཀྱི་ལྷའི་རིས་སུ་གཏོགས་པ་སྟེ།ཡུལ་རྣམས་ལ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་བར་དུ་གཅོད་པའོ། །དེ་རྣམས་བཅོམ་ཞེས་པའི་དོན་ནི་རྡོ་རྗེ་གདན་བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོའི་ཤིང་དྲུང་དུ་སྲོད་ལ་བདུད་བཏུལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནོ། །འཆི་བདག་གི་ བདུད་ནི་ནང་ངམ་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་དུས་མ་ཡིན་པར་འཆི་བ་ཉིད་དེ།དེས་ཀྱང་སྲོག་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པའི་བར་དུ་གཅོད་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བཅོམ་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་འགའ་ཞིག་གི་ཚེ་དགའ་རབ་དབང་ཕྱུག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བདག་གི་དོན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ ཞུའོ་ཞེས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་ན་དེས་ཀུན་དགའ་བོ་ལ་ང་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལན་མང་དུ་བསྟེན་ཅིང་བསྒོམས་པས་བསྐལ་པའམ་བསྐལ་པ་ལས་ལྷག་པར་ཡང་གནས་པར་ནུས་ན།དགའ་རབ་དབང་ཕྱུག་གི་དོན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་འམ་ཇི་ལྟར་བྱ་ཞེས་གསུངས་ པས་སྐུ་ཚེ་ལ་མངའ་བརྙེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་མ་ཞི་བའི་ངོ་བོར་བྱུང་བ་དང་། ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ལས་དགེ་མི་དགེ་ལ་སོགས་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ ཉོན་མོངས་པ་སྔ་མ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕུང་པོ་ལ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའོ།།གསུམ་པོ་དེ་དག་ཀྱང་། དང་པོ་བརྒྱད་དང་དགུ་ཉོན་མོངས། །གཉིས་དང་བཅུ་པ་ལས་ཡིན་ཏེ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ཚེ་ཡིན་ནོ།

此外，如此宣说时，在前面'某时听闻'的场合中，虽然已经说明了时间的差别，但如果不以某些具有时间性的事物来表示，就会像空中飘浮一样无法确定。因此，如来在这样的特定处所住时，那时听闻，这样来确定。
关于此处'薄伽梵'的含义有两种：即降伏或具德。按照前者，由于降伏四魔的意义，称为'薄伽梵'。四魔是：蕴魔、烦恼魔、天子魔和死魔。这些魔按顺序阻碍无余涅槃、有余涅槃、获得殊胜功德和长寿。
其中第一个蕴魔是异熟身等作为痛苦的所依，它阻碍无余涅槃。这是因为既没有由往昔业和烦恼所引发的蕴成为痛苦的所依，也断除了能产生未来同类蕴的烦恼。如来降伏此魔的原因，如经中所说：'诸佛是法身'，以及'身无骨血'等，这是因为是智慧身的缘故。
烦恼魔是贪欲等根本烦恼和随烦恼，它阻碍有余涅槃，这是因为已断除能产生其他蕴的烦恼。这样降伏魔是因为以金刚喻定断除了烦恼及其习气。
天子魔是他化自在天的喜自在等，由于能生起对境的贪著等，阻碍获得殊胜功德。所谓降伏它们，是指在金刚座菩提树下初夜降魔等义。
死魔是指由内在或外在因缘导致的非时死亡，它阻碍长寿。如来降伏它的原因是：有一次喜自在天请求如来为他示现涅槃时，如来对阿难说：'我因多修习神足定，能住一劫或过一劫，为喜自在天示现涅槃如何？'由此表明获得了对寿命的自在。
另一种解释是：烦恼杂染即贪等未息的本性；业杂染即有漏善不善等业；生杂染即依靠前者而成就有漏蕴。这三者也如经中所说：'初八九烦恼，二与十是业，余者即是生。'

།ཞེས་གསུངས་པས་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ སུ་གཏོགས་པ་སྟེ་དེ་རྣམས་བཅོམ་པ་དང་།གཞན་ཡང་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པ་གཟུང་འཛིན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་བཅོམ་པ་དང་། མདོར་ན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་བཅོམ་པས་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཞེས་པ་སྟེ།དེ་སྐད་དུ་ཡང་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་དཔལ་རྡོ་རྗེ་རྩེ་མོ་ལས། ཉོན་མོངས་ལས་དང་དེ་བཞིན་སྐྱེ། །ཉོན་མོངས་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་དེ་བཞིན། །མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀུན། །དེ་བཅོམ་པས་ན་བཅོམ་ལྡན་བརྗོད། །ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཡང་ འཕགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་ཀྱང་།ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་པ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་ལ་ཤིན་ཏུ་མཁས་པའི་ཕྱིར་ཡོན་ཏན་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པས་གཞན་གྱིས་མི་ཐུབ་ པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་གསུངས་སོ།།གཞན་ཡང་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོས་ཞུས་པ་ལས། དེ་ལ་སྒྱུ་མའི་ཆོས་སུ་སོ་སོར་རྟོག་པས་ཕུང་པོའི་བདུད་བཅོམ་མོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ངེས་པར་སེམས་པ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པས་ཉོན་མོངས་པའི་བདུད་བཅོམ་མོ། །སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་འབྱུང་ བ་མེད་པར་སོ་སོར་རྟོག་པས་འཆི་བདག་གི་བདུད་བཅོམ་མོ།།ང་རྒྱལ་གྱིས་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཐམས་ཅད་འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་གྱིས་ལྷའི་བུའི་བདུད་བཅོམ་མོ། །གཞན་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་སྤོང་བ་དང་། འགོག་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་དང་། ལམ་སྒོམ་ པས་ཀྱང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བདུད་བཞི་བཅོམ་མོ།གཞན་ཡང་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་སྡུག་བསྔལ་དུ་སོ་སོར་རྟོག་པ་དང་། མི་རྟག་པར་སོ་སོར་རྟོག་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་མེད་པར་སོ་སོར་རྟོག་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཞི་བར་སོ་སོར་རྟོག་པས་ཀྱང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ བདུད་བཞི་འཇོམས་སོ་ཞེས་བདུད་བཞི་བཅོམ་པའི་རྒྱུ་མཚན་གསུངས་སོ།།ཡང་འདིར་བྷ་ག་ཞེས་པའི་དོན་སྐལ་བ་ལ་བྱས་པའི་ཚེ། སྐལ་བ་རྣམ་པ་དྲུག་དང་ལྡན་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་པ་སྟེ། ཁ་སྦྱོར་གྱི་ཐིག་ལེ་ལས། དབང་ཕྱུག་དང་ནི་གཟུགས་བཟང་དང་། །དཔལ་དང་ གྲགས་དང་ཡེ་ཤེས་དང་།།བརྩོན་འགྲུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ། །དྲུག་པོ་རྣམས་ལ་སྐལ་ཞེས་བྱ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེའི་དོན་ཡང་དབང་ཕྱུག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་ཉིད་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བས་ན་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་ པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་བསྒྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།གཟུགས་བཟང་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དེ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་པས་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཡང་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གྲགས་པ་དང་དཔལ་ཕུན་ སུམ་ཚོགས་པ་ནི།མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དེ་ནི་བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེས་རབ་ཏུ་བརྒྱན་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་འབྱུང་ཞིང་། དེ་ལས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ཀུན་ལ་རབ་ཏུ་གྲགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ ཤེས་ཏེ།དེ་ནི་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཐེ་ཚོམ་ཐམས་ཅད་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆར་གཏོགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་། །དེ་ཉིད་ཤེས་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ཏེ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ད་ནི་ སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་སྤྲོ་བ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཆར་གཏོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་སྒྲ་ངེས་པར་སྦྱར་བ་ལས། །རང་དབང་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། །གཟུགས་བཟང་བ་དང་གྲགས་པ་དང་། །དཔལ་དང་བདག་ཉིད་ཆེ་ཚོགས་པ། །དྲུག་ལ་སྐལ་བ་ཞེས་བཤད་དོ།

说到这里，属于十二缘起支，以及断除这些，还有烦恼障和所知障，即非烦恼性的无明、能取所取的分别念等的断除，简而言之，由于断除一切违逆品而称为薄伽梵。如瑜伽续《吉祥金刚顶》中说：'烦恼业及如是生，烦恼所知障亦然，一切违品诸法等，由断彼故称薄伽。'
又在《圣涅槃经》中也说：'由于断除一切烦恼故称薄伽梵，由于具足一切善法故，由于善巧通达诸法义理故，由于具足大功德故不为他胜。'
又在《圣海慧问经》中说：'于此以观察幻化法故断除蕴魔，以观察空性故断除烦恼魔，以观察无生无起故断除死魔，以断除一切我慢增上所执之道故断除天子魔。又以遍知苦、断集、证灭、修道，也如是次第断除四魔。又以观察一切行是苦、观察无常、观察诸法无我、观察涅槃寂静，也如是次第降伏四魔。'如是说明断除四魔的原因。
又此处将'bhaga'解释为'分'时，由于具足六种分故称为薄伽梵。如《双运明点》中说：'自在及妙色，吉祥与名称，智慧及精进，圆满此六分。'
其义为：圆满自在即清净法界，由于真如离于暂时垢染故，能主宰一切世间及出世间圆满。圆满妙色即镜像智，由于此即是圆满受用身佛，故也显现为相好庄严。圆满名称与吉祥即平等性智，由于以慈悲庄严而生起有情利益，由此圆满福德资粮，普遍闻名于世间。圆满智慧即妙观察智，此属于智慧分，能断除眷属坛城一切疑惑，如说：'圆满智慧者，由知真实故为智。'圆满精进即成所作智，此属于精进分，由于欢喜利益有情故。
又《词源论》中说：'自在极清净，妙色及名称，吉祥大我聚，说此六为分。'

།ཞེས་གསུངས་ཏེ། དོན་ནི་སྔ་མ་ དང་མཐུན་བར་སྣང་མོད་ཀྱི།སློབ་དཔོན་ངང་ཚུལ་བཟང་པོས་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་གྱི་དབང་དུ་མ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རང་དབང་ཉིད་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེས་ལེགས་པར་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཉིད་དང་། སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་བཟང་བ་ ཉིད་དང་།ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཕྱིར་གྲགས་པ་དང་། འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔལ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ཕྲིན་ལས་ཉམས་པ་མི་མངའ་བའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་ཆེན་པོའི་ཚོགས་པ་སྟེ། དེ་དག་འདི་ལ་མངའ་བས་ན་བཅོམ་ལྡན་ འདས་སོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ།ཤིན་ཏུ་འགྲིག་པ་ཉིད་དུ་སྣང་ངོ་། །གནས་གང་དུ་ཐོས་ཞེས་པའི་དོགས་པ་སེལ་བ་ནི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱ་མཚོའི་འགྲམ་སྲིན་པོའི་བདག་པོ་ལང་ཀ་མགྲིན་བཅུ་གནས་པའི་གྲོང་རྡལ་གྱི་དབུས་ན། རི་མ་ལ་ཡའི་རྩེ་མོ་རིན་པོ་ཆེའི་རིགས་བཻ་ཌཱུརྱ་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་ པ་དང་།མེ་ཏོག་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བརྒྱན་པར་སྣང་བ་སྟེ། དེ་དག་གི་བསོད་ནམས་ཀྱི་དབང་གིས་ནང་གི་སེམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལ་དེ་ལྟར་སྣང་བ་སྟེ། གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དེར་ཐོས་ཞེས་པའོ། །སུ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཐོས་སྙོམ་དུ་དོགས་པ་སེལ་བ་དཔང་པོའི་འཁོར་སྟོན་པ་ལ། དང་པོར་ ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་བསྟན་པ་ནི་དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་ཆེན་པོ་དང་ཞེས་པ་སྟེ།དེ་ལ་ནི་དགེ་སློང་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའོ། །དེའི་དང་པོ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། གསོལ་བ་དང་བཞིའི་ལས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་ པས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཁྱོད་ཚུར་ཤོག་ཅེས་བརྗོད་པ་ཙམ་གྱིས་སྐྲ་དང་ཁ་སྤུ་རང་བྱི་ཞིང་དགེ་སློང་གི་དངོས་པོར་གྱུར་པའོ། །དེ་ལ་འདིར་ནི་ཚུལ་དེ་ལྟར་བསྙེན་པར་རྫོགས་ཤིང་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་སྤངས་པར་འགྱུར་བའོ། ། དགེ་འདུན་ཞེས་པ་ནི་མི་ཕྱེད་པའི་དོན་ཏེ། སྟོན་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་མ་ཡིན་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལྷ་གཞན་མི་ཚོལ་བ་དང་། བསྟན་པ་ལ་རྣམ་པར་དཀར་བའི་ཆོས་ལས་གཞན་སྲོག་གི་མཆོད་སྦྱིན་ལ་སོགས་པ་འཚེ་བ་ཆོས་སུ་སྨྲ་བ་ལ་མི་བསྟེན་པ་དང་། གྲོགས་ཚངས པར་སྤྱོད་པ་མཚུངས་པ་ལས་གཞན་ཕྱི་རོལ་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་བརྟུལ་ཞུགས་སྤྱོད་པ་རྣམས་དང་མི་འགྲོགས་པའོ།།དེ་སྐད་དུ་ཡང་འཕགས་པ་སྤྲིན་ཆེན་སྙིང་པོའི་མདོ་ལས། །བདུད་རྣམས་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱས་ཀྱང་། །དགེ་འདུན་དབྱེ་བར་མི་ནུས་ཏེ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྨན་སླད་ དུ།།ལས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་སྟོན་པར་མཛད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་གྱི་སྒོ་ནས་ཆེ་བའམ། སྟོང་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གྲངས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཆེ་བ་སྟེ། འདིར་དངོས་སུ་མ་སྨོས་ཀྱང་དོན་གྱིས་བལྟ་བར་ བྱའོ།།དེ་ཡང་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཉན་པ་དང་། སྟོན་པའི་སྐལ་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པས་རེ་ཞིག་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཅན་རྣམས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དུ་གསུངས་ཤིང་། དེ་འདྲ་བའི་འཁོར་འདུས་པར་སྣང་བ་ཡང་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་ཉན་ཐོས་སུ་སྤྲུལ་པ་ཡིན་གྱི།ཉན་ཐོས་རང་རྒྱུད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་པའི་གདུལ་བྱ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་བསྟན་པ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ཡེ་ཤེས་ ནམ་མཁའ་ལྟར་སྤྲོས་པ་མེད་པ་ཡིན་ལ་དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་སེམས་དཔའ་སྟེ།ཇི་སྐད་དུ། བྱང་ཆུབ་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་དེ། །རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའོ། །གང་ཞིག་དེ་ནི་ཐོབ་འདོད་པ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་སུ་བརྗོད། །ཅེས་གསུངས་པ་དང་། གཞན་ཡང་། ཆགས་ པ་གཅོད་བྱེད་ཀུན་ལ་ཆགས་པ་ཟད་པར་འདོད།།རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཆགས་མེད་གྱུར་ལ་རེག་།དེས་ན་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མིང་འཐོབ་བོ།

如是所说，虽然意义似乎与前文相符，但是按照上师善意的解释：因为不被其他烦恼所控制故为自在；因为被智慧之火善加净化故为极净；因为具足三十二大丈夫相故为端严；因为一切功德圆满故为名称；因为是一切众生之主故为吉祥；因为利益一切众生的事业永不衰退故为大我众，由于具足这些功德，故称为世尊。这样的解释看来非常恰当。
关于'在何处听闻'的疑问解释为：在南方海边，罗刹王十头罗波那所居住的城市中央，喜马拉雅山顶以琉璃等各种珍宝和各种鲜花装饰，由于他们的福德力，在内心清净者面前如是显现，在这殊胜之处听闻。
关于'与何人共同听闻'的疑问，说明证人眷属，首先说明声闻僧众：'与大比丘僧众'。其中比丘有两种：受具足戒者和断除烦恼者。其中第一种又分两类：通过三羯磨得戒无过失而受具足戒者，以及仅仅通过如来加持说'具寿汝来'而自然落发成为比丘者。此处指的是如是受具足戒并且断除烦恼者。
'僧众'的含义是不可分离，即不寻求非正等正觉佛陀的其他世间天神作为导师，不依止于宣说杀生祭祀等损害为法的非清净法，不与行持外道苦行的人为伍。
如《圣大云心要经》中说：'百千俱胝魔，不能破僧众，为利诸众生，示现业因缘。'
'大'是指或者都是阿罗汉等从功德方面而言为大，或者一千二百五十等从数量方面而言为大，此处虽未明说，但可从义理推知。
这也表明声闻们也有听闻和宣说大乘的机缘，暂时使声闻种性者趣入大乘等义。如是眷属的显现实际上是菩萨化现为声闻，而非真实声闻，因为他们不是大乘教法的所化机。
关于菩萨眷属的说明，'菩萨'一词的含义是：菩提即如虚空般无戏论的法身智慧，为了获得此菩提而精进，故称为菩萨。如说：'菩提虚空相，远离一切分别。若人欲得彼，名为菩萨。'
又说：'断除贪著者欲尽一切贪，触证诸佛无著菩提，因此获得菩萨之名。'

།ཞེས་གསུངས་པས། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ཀུན་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གཅོད་པར་བྱེད་པ་དང་། རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཆགས་ མེད་གྱུར་ལ་རེག་།ཅེས་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བློས་རེག་པ་སྟེ། དེ་ཐོབ་པར་འདོད་པའོ། །སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་པའི་དོན་ནི་འབྲས་བུ་མཐར་ཐུག་པ་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་ཆེད་དུ་སེམས་པ་སྟེ། མཆོག་ཉིད་ཆེན་པོ་དང་། སྒྲིབ་པ་གཉིས་སྤངས་པ་ཆེན་པོ་དང་། ཇི་ལྟ་བ་དང་ཇི་སྙེད་པ རྟོགས་པ་སྟེ།རྟོགས་པ་ཆེན་པོའོ། །དེ་ལྟར་ཆེན་པོ་གསུམ་གྱི་ཆེད་དུ་སེམས་ཤིང་ལམ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་བསམ་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་དང་། ལམ་དང་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་བློ་གྲོས་འཇུག་ཅིང་སེམས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དོན་དུ་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་ གྱི་དོན་ལ་སེམས་ཤིང་བདུད་ཀྱི་བྱེད་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་སྟེ།ཇི་སྐད་དུ། སེམས་ཅན་ཚོགས་རྣམས་མང་པོའི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཡང་གཏོང་བ་ཆེ་དང་མཐུ་ཆེ་དང་། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྡུད་པ་ལས་གསུངས་ པའི་ཕྱིར་རོ།།ཚོགས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །འདིར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་འཁོར་སྔོན་ལ་སྨོས་པ་ནི། དེ་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གཏན་དུ་བའི་འཁོར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དྲུང་ལས་གཞན་དུ་རྒྱུ་བར་བྱེད་པའི་ རྒྱུ་མཚན་བཅཝ་ལྔ་དང་བྲལ་བ་སྟེ།ཇི་སྐད་དུ། ཉེས་དམིགས་ལྔ་དང་མ་འབྱོར་དང་། །མི་དགའ་ཆགས་དང་ཡིད་མི་བདེ། །འཐབ་དང་རྙེད་སོགས་སྲེད་དང་འཛག་།བརྩེ་དང་བླ་མ་ལ་གུས་དང་། །ངོ་མཚར་ཁྱད་པར་དོན་ཕྱིར་དང་། །ལྷུང་དང་དཀོན་མཆོག་རྒྱུ་དང་ནི། །མཆོད་རྟེན་ལ་ སོགས་ཕྱག་བྱའི་ཕྱིར།།དགེ་སློང་རྒྱུ་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པས་རྒྱུ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་དེ་རྣམས་དང་བྲལ་བ་སྟེ། དེའི་དྲུང་ན་རྟག་ཏུ་གནས་པ་ལ་འགལ་བའི་རྐྱེན་ཉེ་བར་གནས་པ་མེད་ཅིང་མཐུན་པའི་རྐྱེན་མ་ཚང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་རྣམས་ནི་རེ་ཞིག་པའི་འཁོར་ཡིན་ཏེ།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཞན་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཞན་ཞིག་མདོ་སྡེ་རིན་པོ་ཆེ་ཟབ་མོ་འཆད་པ་ན་དེ་ཐོས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་གཞན་དང་གཞན་དག་ཏུ་རྒྱུ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་སྐད་དུ་ཡང་། མདོ་སྡེ་རིན་ཆེན་ཟབ་མོ་ནི། །དཔག་མེད་ཉན་པའི་སྲེད་ པ་ཡིས།།མཐའ་ཡས་འཇིག་རྟེན་ཁམས་རྣམས་སུ། །མཁས་པ་གང་ཡིན་རྒྱུ་བྱེད་པས། །དེ་ཡི་ཐེག་པ་བཤད་ཉིད་ཀྱིས། །དེ་དག་མང་པོ་འོང་གྱུར་ཏེ། །དེས་ན་མདོ་སྡེའི་ལུང་རྣམས་སུ། །རྒྱལ་བའི་སྲས་རྣམས་མ་བརྗོད་དོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་སྣ་ཚོགས་ནས་འདུས་ཞེས་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདིར་མདོ་སྡེ་ཟབ་མོ་འདི་འཆད་པ་ན།གཞན་ན་གནས་པ་རྣམས་འདིར་འདུས་ཞེས་པའོ། །དེ་ལ་ཞིང་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའམ་སྤྲུལ་པའི་སྐུས་ཞིང་འདུལ་བའི་ཞིང་ཁམས་སོ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་རྣམས་ ཀྱི་ཡོན་ཏན་སྟོན་ཏེ།དེ་ལ་དགེ་བ་ལ་རྩེ་གཅིག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ། དཔའ་བར་འགྲོ་བ་དང་། རིན་ཆེན་ཕྱག་རྒྱ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མདོ་ལས་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་རྣམས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་དབང་བཅུ་དང་། སྟོབས་ལྔའམ་བཅུ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་སྟེ། ཡུལ་ ལ་སོགས་པས་ཕྱེ་ན་རྫས་དུ་མར་འགྱུར་བས་དུ་མ་ཞེས་པའོ།།འདི་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཞིབ་ཏུ་ནི་འོག་ནས་བསྟན་པར་བྱའོ། །རྣམ་པར་རོལ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་རྩེ་ཞིང་ལོངས་སྤྱོད་པའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་ཞེས་པ་ནི་འཁོར་གྱི་གཙོ་བོའི་མིང་སྨོས་པ་སྟེ། མཐའ་གཉིས་སྤངས་པ་དེ་ ཁོ་ན་ཟབ་མོ་དང་།ཐབས་ཀྱི་ཡུལ་ཡངས་ཤིང་རྒྱ་ཆེ་བ་རྟོགས་པའི་བློ་གྲོས་དང་ལྡན་པས་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པའོ། །དེ་རྣམས་ཀྱང་ཞིང་ཐ་དད་ན་གནས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཕྱག་གླང་པོའི་སྣ་ལྟ་བུ་དབུ་ལ་གཞག་ཅིང་གཟུངས་དང་སྤོབས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ནི་དབང་ བསྐུར་བ་སྟེ་འོག་ནས་གསལ་བར་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ།

说了这些话后，对于色等一切境界断除颠倒，并触证诸佛无执著的菩提。这是以智慧触证法身的智慧，即希求获得此智慧。'大菩萨'的含义是为了究竟三种大果而发心：即大殊胜性、断除二障的大断证、如所有性和尽所有性的大证悟。
如是为了这三种大果而发心，具足六波罗蜜多广大意乐，于道果本性的大乘以智慧趣入思维，为利他而披上大铠甲，即思维众生利益并摧毁如幻的魔业。如经中说：'为众生聚中最胜者'等，又说：'大布施及大威力'等，如《般若波罗蜜多摄颂》中所说。
'大众'如前所说应当了知。此处先说声闻眷属，是因为他们是如来的常随眷属。其原因是他们远离了十五种游行因缘，如经中说：'五种过患及匮乏，不喜贪著及忧恼，斗争及贪求利养，慈悲恭敬上师心，希求稀有殊胜义，堕落三宝因缘故，及为礼拜诸塔庙，比丘游行诸因缘。'
远离这些游行因缘，因为在佛陀身边常住时没有违缘现前，也无缺乏顺缘。诸菩萨是暂时眷属，因为当其他世界有如来宣说甚深宝贵经典时，为听闻而往诸方游行。如经中说：'为闻无量甚深妙，珍贵经典之渴求，无边世界诸方所，智者游行诸处故，由说彼乘教法故，彼等众多而来集，是故诸经典教中，未说诸佛子眷属。'
正因如此，说'从种种佛土集会而来'，是说当在此世界宣说甚深经典时，住在他方的菩萨们来此集会。其中'佛土'是指受报身或化身教化的国土。'三昧'等说明他们的功德：即专注善法的三昧，如勇进、宝印等《般若波罗蜜多经》中广说的诸三昧。
同样，十种神通、五力或十力、六神通等，若依境等分类则成多种，故说'种种'。这些内容详细将在下文解说。'游戏'是指游玩受用。'大智'等是列举眷属中的主要名号，即远离二边而通达甚深真实义，具足方便广大境界智慧，故称大智。
他们也都是在不同佛土中诸佛以象鼻般的手掌置于头顶，加持特殊的陀罗尼和辩才，这就是灌顶，下文将详细说明。

།བདག་གི་སེམས་སྣང་བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི། སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་སེམས་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པའི་དོན་མེད་དེ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས་ཉིད་ཡིན་ཞིང་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་ཞིང་འོད་གསལ་བ་སྟེ། དེ་ལྟ་ བུའི་རང་བཞིན་རྟོགས་ཤིང་མངོན་དུ་བྱས་པའོ།།དེས་ཀྱང་རང་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཉིད་བསྟན་ལ། སེམས་ཅན་གྱི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཉིད་སྟོན་ཏེ། ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བར་ ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པས་སེམས་མངོན་དུ་རྒྱུ་བ་དང་བག་ལ་ཉལ་ཕྲ་མོ་རྣམས་མཁྱེན་ཅིང་དེ་རྣམས་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་གང་དང་གང་གིས་འདུལ་བར་འགྱུར་བ་དང་།ཆོས་བསྟན་པའི་ཚུལ་ལུགས་མི་འདྲ་བ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ འདུལ་བར་འགྱུར་བའི་འདུལ་བའི་རྣམ་པ་ཐ་དད་པའི་ཆ་བྱད་འཆང་ཞེས་པ་སྟེ།དེ་འདྲ་བ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྟོན་པ་མཁྱེན་པའོ། །དེ་ལྟར་བསྟན་པས་ཀྱང་སྔར་གྱི་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པའི་དོན་གསལ་བར་བྱས་པའོ། །གཞན་ཡང་ཆོས་ལྔ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་འོག་ནས་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། ། ཁོང་དུ་ཆུད་པར་རྟོགས་ཞེས་པ་ནི་སོ་སོ་རང་རིག་པའི་ཚུལ་དུ་མངོན་དུ་བྱས་ཞེས་པའོ། །དེ་འདྲ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དག་གི་ཚོགས་ཆེན་པོ་དང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐབས་ཅིག་ཏུ་བཞུགས་ཞེས་པའོ། །དེ་ལྟར་ཚིག་གི་དོན་བསྟན་ནས་བརྒལ་བ་དང་ལན་ནི་ཕལ་ཆེར་རང་རང་གི་དོན་བཤད་པའི སྐབས་སུ་བསྟན་ལ།གཞན་ཡང་འདིར་བདག་གིས་ཐོས་པ་ཞེས་པའི་ཚིག་མི་འཐད་དེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་ལ་སོགས་པ་ལྷའི་ཡུལ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཞན་དུ་གསུངས་པའི་མདོ་སྡེ་ཡང་ཡོད་ལ་དེ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་མ་ཐོབ་པ་ཀུན་ དགའ་བོའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ལ།འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ནི་དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་ཤིང་དང་སིལ་སྙན་ལ་སོགས་པ་ལས་ཆོས་ཀྱི་སྒྲ་བྱུང་བ་ཡང་ དེས་བསྟན་པ་ཡིན་པ་ལྟར།གང་ཟག་གང་དག་གིས་དེ་རྣམས་ཐོས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལས་ཐོས་པ་སྟེ། དེ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཡུལ་གཞན་དུ་གསུངས་པའི་མདོ་སྡེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཞན་དག་གིས་ཐོས་ཤིང་རྟོགས་ལ། དེ་ལྟར་རྟོགས་པ་ ཡང་ཁྱད་པར་དུ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཤིང་།དེས་བསྟན་པའི་མདོ་སྡེ་ཀུན་དགའ་བོས་ཐོས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ལས་ཐོས་པའོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཀུན་དགའ་བོ་ནི་ཆོས་འཛིན་པའི་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྔར་གཞན་ལས་ཐོས་པའི་དོན་རྣམས་ངེས་པ་ཉིད་དུ་བྱ་བའི་ ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ལ་ཞུས་ཤིང་ཐེ་ཚོམ་བཅད་པས་བདག་གིས་ཐོས་ཞེས་པའི་དོན་ལ་མི་འཐད་པ་མེད་དོ།།གཞན་ཡང་འདིར་གང་གི་ཚེ་གང་ལས་ཐོས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོགས་པ་བསལ་བའི་དོན་དུ་དུས་དང་གནས་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་ནི་གདུལ་བྱའི་ཁྱད་པར་ རྗེས་སུ་གཟུང་བའི་དོན་དུ་སྡུད་པ་པོའི་སྟོན་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལས་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་བཤད་པ་དྲང་བའི་དོན་གྱི་གླེང་གཞི་ཡིན་པས་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་ངེས་པའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ དང་འགལ་བ་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དེ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འཁོར་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཐོག་མ་ཉིད་ནས་བཞུགས་པ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་ཡུལ་གཞན་ནས་བྱོན་པ་ཡིན་སྙམ་དུ་དོགས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཡང་དེའི་ཚེ་ན་ཞེས་པ་ལ་ སོགས་པ་སྟེ།ཚིག་གི་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེའི་དོན་ཡང་སྔར་ནས་བཞུགས་པ་མ་ཡིན་གྱི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྒྱ་མཚོ་ཀླུའི་ཡུལ་དུ་ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་རྗེས་སུ་གཟུང་བའི་དོན་དུ་ཞག་བདུན་བཞུགས་ནས། ཡང་སྲིན་པོའི་རྒྱལ་པོ་འབོད་འགྲོགས་ལ་ སོགས་པ་རྗེས་སུ་གཟུང་བའི་དོན་དུ་སྔར་གྱི་གནས་དེ་ནས་བྱོན་ནས་གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར་འདི་ཉིད་ན་བཞུགས་ཞེས་པའོ།

'我的心显现'等词的含义是：种种显现并非是心外之境，在世俗谛中即是心性，而心的本性离戏论且光明，即是证悟并现前如是本性。
此说明圆满成就自利，'众生'等词说明圆满成就他利，如实通达他人之心具有贪欲者即称为具贪欲等所说，了知显现运行的心及微细的随眠，以及了知以何种色相形态来调伏他们，以及以种种不同的说法方式来调伏，示现不同调伏方式的形相。
了知如是种种示现。如是宣说也阐明了前文'大智慧'的含义。其他'五法'等内容将在后文阐述。
'通达领悟'是指以自证方式现前。如是菩萨大众与世尊同住。
如是解释词义后，问答大多在各自内容阐述处已说明。此外，有人说'我闻如是'等词不合理，因为世尊在三十三天等天界和其他世界所说的经典，未获神通等功德的阿难无法到达，而'我闻如是'等结集之语是针对所有这些经典而言。
对此无过失，如同依靠如来加持，从树木、乐器等发出法音也是佛陀所说，任何人听闻这些也是从如来处听闻。因此，如来在其他处所宣说的经典由其他菩萨听闻理解，如是理解也特别得到加持，阿难听闻他们所说的经典也等同从如来处听闻。
另一方面，阿难是持法第一，为确定从他人处所闻之义，向如来请问并断除疑惑，因此'我闻'之义无不合理。
此外，为消除何时从何处听闻等疑问而说明时间处所等，是为摄受所化根机差别，从权巧方便角度显示结集者与导师如来有别，是了义趣的序分，若从究竟了义来说即是如来自己结集，应知此二说并不相违。
若如是，为消除对特定处所如来与眷属是从始即住还是从他处来此的疑惑，说'尔时'等词，应知是语句的衔接。
其义为并非本来即住，而是世尊在海中龙宫为摄受龙王们住七日后，为摄受罗刹王呼唤等，从先前处所来此特定处所安住。

།འདི་རྣམས་ཀྱིས་ནི་སྔར་གླེང་གཞི་བསྟན་པའི་རྗེས་ལ་མདོ་སྡེའི་ལུས་རྣམ་པར་འགོད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ལེའུ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྟོན་ལ། དེ་རྣམས་ཀྱི་དོན་བསྡུས་ པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ།ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་དོན་བསྡུས་པ་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོའམ་རིགས་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པ་དང་། དེ་ཉིད་ཀྱི་དྲི་མ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལམ་གྱི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པ་དང་། སྦྱངས་པས་རྣམ་ པར་དག་པ་ཐོབ་པ་གནས་སྐབས་དང་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུའོ།།དེ་ལས་དང་པོ་འབོད་འགྲོགས་ཀྱིས་གསོལ་བ་བཏབ་པའི་ལེའུ་སྟེ། འདིས་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱ་བའི་རང་བཞིན་ཉིད་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་དང་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཆོས་སྟོན་པའི་ལྟས་བསྟན་པ་ནི་འཛུམ་པ་མཛད་དོ་ ཞེས་པའི་བར་གྱིས་ཏེ།དེ་ལ་ཡང་དེའི་ཚེ་ན་ཞེས་པ་ནི་ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་ལ་སོགས་པ་གདུལ་བའི་དོན་དུ་ཟབ་མོ་ཉེ་བར་བསྟན་ནས་ཡང་སྲིན་པོའི་རྒྱལ་པོ་གདུལ་བའི་དོན་དུ་སྟོན་ཞེས་པ་བསྡུ་བའི་ཚིག་གོ། །དེའི་ཚེ་ན་ཞེས་པ་ནི་འབོད་འགྲོགས་ལ་སོགས་པ་འདུལ་བའི་དུས་ལ་བབ་པ་ཉིད་ དུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་དེའི་ཚེ་ན་ཞེས་པའོ།།ཚིག་གི་དོན་གཞན་ནི་ཤེས་པར་ཟད་དོ། །སྔོན་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་སྔོན་གྱི་དུས་སུ་སངས་རྒྱས་པ་སྟེ། དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ལ་ཐོག་མ་མེད་པ་སྔོན་འདས་པའི་སངས་རྒྱས་ རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་བསྒྲལ་བའི་ཕྱིར་མདོ་སྡེ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་དོན་རྟོགས་ཤིང་གསུངས་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་དག་གི་རྗེས་སུ་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་རྟོགས་ཤིང་གསུངས་པས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་སངས་རྒྱས་སྔ་མ་རྣམས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་དང་།སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་གཅིག་གི་ལམ་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོར་གཤེགས་ཏེ། ཕྱི་མ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་གཤེགས་པ་དང་། ཡང་སྔ་མ་རྣམས་སེམས་ཅན་འདུལ་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཐེག་པ་གསུམ་ལ་སོགས་ པ་སྟོན་ཅིང་སྐུ་ཚེའི་ཚད་ཀྱང་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྟེ།ཕྱི་མ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་འཇུག་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། །འདི་ནི་མི་འཐད་དེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ནི་སྐུ་ཚེའི་ཚད་ཐུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ།[་(]སྟར་[,]སྔར་[)]བསྟན་པ་ལྟར་འཆི་བདག་གི་བདུད་བཅོམ་པས་ སྐུ་ཚེ་ལ་མངའ་བརྙེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།ཐུང་བར་བསྟན་པ་ནི་གདུལ་བྱ་བྱེ་བྲག་པའི་དོན་དུ་དེ་ལྟར་སྣང་བ་ཙམ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་པ་ལ་འདིར་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་དགྲ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་རྣམས་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་རམ། ཡང་ན་བདུད་ བཞི་ནི་དགྲ་སྟེ་དེ་རྣམས་བཅོམ་པའམ།གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚེ་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཚད་མེད་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྤངས་པས་ན། དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་འདིར་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་དུ་བྱས་པའི་དུས་ན་སྤང་བྱ་དང་གཉེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བས་ སྔར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚེ་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཚད་མེད་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྤངས་ཞེས་སྨོས་པ་བྱས་སུ་ཟད་ཀྱི།དེ་རྣམས་སྤངས་པའི་རྒྱུན་རྒྱུད་ནི་སངས་རྒྱས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་ཡོད་པའོ། །གནས་གཞན་ཡང་དགྲ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་སྟེ། སྔར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པའི་ གནས་སྐབས་ན་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་མྱོང་ཡང་མི་བདེ་བ་མེད་པ་སྟེ།རྟག་ཏུ་བདེ་བའོ། །སངས་རྒྱས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བས་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་འདིར་ཨ་ར་ཧན་ཞེས་པ་ལ་ཨ་ར་ཞེས་པའི་དོན་ནི་འོས་པ་ཉིད་ལ་འཇུག་ ལ།དེས་ན་ལྷ་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱིས་མེ་ཏོག་དང་། ཕྲེང་བ་ལ་སོགས་པ་དང་རོལ་མོ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་མཆོད་པར་འོས་ཤིང་མཆོད་པས་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་དག་པ་ཞེས་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའོ།

这些内容是在显示前面缘起之后，安立经典的主体，即通过八个品来宣说。其内容概要有四种：广说所应知的义理；总摄其义，说明心的法性即如来藏或种姓；宣说能净除彼垢染的现观道的差别；以及清净后所获得的暂时与究竟果。
其中第一是阿波达嘎祈请品，此品也显示所应知的自性。其中首先显示如来说法的征兆，即'作微笑'等文。其中'尔时'是总摄词，意为为调伏龙王等众生而宣说甚深法后，又为调伏罗刹王而说法。'尔时'是指了知阿波达嘎等众生堪能调化的时机已到之时。
其他词义易知。'往昔如来'等义，是指过去成佛者。其中'如来'是指佛无始以来，过去诸佛为度化众生而通达并宣说十二部经之义，后来的佛也如是通达并宣说，故称如来。
又，前诸佛从六波罗蜜、三十七菩提分法、十一空性之道而趣入大涅槃，后诸佛亦如是而去。又，前诸佛善巧调伏众生的方便，以此宣说三乘等法，寿量亦无量，后诸佛亦如是趣入，故称如来。
若有人说：'这不合理，因为释迦牟尼如来寿量短暂。'此说不对，因为如前所说，已降伏死魔而得自在寿命。显示寿短仅是为特定所化众生而如是显现而已。
'阿罗汉'，此处世间一切法称为'敌'，因断除彼等；或者四魔为敌，因降伏彼等；又，在菩萨时已断尽无量烦恼，故称阿罗汉。
此中，现证法身智慧时，远离所断、对治等戏论，故前说'菩萨时已断尽无量烦恼'是已作，然断除彼等相续在成佛阶位时仍然存在。
另一处说，'敌'是指痛苦，先前在行菩萨行时，为众生利益虽感受种种痛苦却无不乐，恒时安乐。成佛阶位时亦复如是，故称阿罗汉。
又此处'阿罗汉'（梵文为Arahan）中，'阿罗'（Ara）的含义是'应当'，因此为天人等世间以种种花鬘等供品及音乐堪能供养且受供养，故称阿罗汉。
'正等'是指无颠倒。

།རྫོགས་པ་ཞེས་པ་ནི་རྟག་པ་དང་བདེ་བ་དང་གཙང་བ་དང་བདག་ ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་རྣམ་པ་བཞི་མ་རྟོགས་པ་མེད་ཅིང་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་རྟོགས་པ་རྫོགས་པས་ན་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པ་ཞེས་པའོ།།གཞན་ཡང་ཡང་དག་པ་ཞེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཐ་མལ་པའི་གནས་སྐབས་ན་སྣང་ཞིང་གྲགས་པ་རྣམས་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་ཅིང་། དེ་ལྟར་ སྟོང་པ་དང་སྣང་བ་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་དབུ་མའོ།།རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་སྤྱིའི་ཚུལ་དུ་རྟོགས་ཤིང་སྒོམ་པ་ལམ་ལ་ནན་ཏན་དུ་བྱས་ན་ངེས་པར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པར་འགྱུར་བའོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་ གཉིས་དང་ཁམས་བཅཝ་བརྒྱད་ཅེས་པ་སྟེ།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་རྣམས་རྫོགས་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པ་ཙམ་ཡིན་ལ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རྫོགས་པར་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བསྐལ་པ་ཚད་མེད་པའི་བར་དུ་གཟུགས་ ཀྱི་ཕུང་པོ་གཅིག་པུ་ལ་རྟོགས་ཀྱང་རྫོགས་པར་མི་ཤེས་པས་དེ་དག་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པ་ཞེས་མི་བྱའོ།།སངས་རྒྱས་ཞེས་པ་ནི་ཚོར་བ་འམ་རིག་པའི་དོན་ཏེ། བདག་ཉིད་ཀྱང་ཚོར་ལ་གཞན་ཡང་ཚོར་བར་བྱེད་པའོ། །དེས་ན་ཚད་མེད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཚོར་ཏེ། དེ་ལྟར་ཚོར་ པས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་ཚུགས་ཏེ།ཇི་ལྟར་འགའ་ཞིག་གི་ཁྱིམ་དུ་རྐུན་པོ་འོང་བ་ཚོར་ན་དེས་མི་ཚུགས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་བས་ན་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐྱེ་རྒ་ན་འཆིའི་སྡུག་བསྔལ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ན་ཡང་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱའོ། །སྐབས་ཀྱི་བཤད་པ་འདི་ རྣམས་ནི་འཕགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་བཤད་པའོ།།གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་པས་མི་ཚུགས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་ཡང་ཡོད་པས་དེ་དག་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གིས་ ནི་མ་རིག་པའི་གནས་ཀྱི་སའི་ཉོན་མོངས་པ་མ་སྤངས་པ་ཉིད་དུ་གསུང་རབ་ཀྱི་ཕྱོགས་གཞན་ལས་བཤད་ཅིང་།འདི་ཉིད་དུ་ཡང་། ཉོན་མོངས་བག་ཆགས་རྣམས་དང་འབྲེལ། །ཞེས་འོག་ནས་སྟོན་པར་འགྱུར་བས་སོ། །ཡང་གལ་ཏེ་དགྲ་བཅོམ་པ་ལྷག་མ་མེད་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ན་ སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་མེད་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་སྐྱོན་མེད་དེ།དེ་ཡང་རེ་ཞིག་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ན་གནས་ཤིང་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཙམ་ཡིན་གྱི་རྟག་ཏུ་དེ་ལྟར་གནས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལ་མཐར་ཐུག་ཡོད་མེད་ཅིང་། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་འོག་ནས་སྟོན་པས་སོ། ། ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་པའི་དོན་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་ཤིང་། གཞན་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྟོན་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། ཆོས་ཀྱི་དེ་ཉིད་ཡང་དག་རྟོགས། །དེ་ཉིད་ལམ་ནི་སྟོན་བྱེད་པ། །དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར བརྗོད།།ཅེས་གསུངས་པ་དང་། དཔལ་ལྡན་དེ་བཞིན་ཉིད་གཤེགས་ཤིང་། །དེ་བཞིན་སླར་ཡང་གཤེགས་པ་ཉིད། །འདིས་ནི་ཤེས་རབ་རིགས་པ་ཡིས། །དེ་བཞིན་གཤེགས་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ། །ཞེས་གསང་བ་བླ་ན་མེད་པའི་རྒྱུད་དག་ལས་གསུངས་པའི་ ཕྱིར་རོ།།ཡང་སངས་རྒྱས་ཞེས་པའི་དོན་ཡང་། གང་གིས་ཆོས་རྣམས་མ་ལུས་པ། །དངོས་པོ་མེད་པར་རྟགས་འགྱུར་ཞིང་། །ཆོས་རྣམས་གཙང་བར་རྟོགས་གྱུར་པ། །དེ་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཞེས་སུ་བརྗོད། །ཞེས་མདོ་ལས་གསུངས་ཏེ། གཙང་མ་ཞེས་པའི་དོན་ནི་ཆོས་ཉིད་གློ་བུར་ གྱི་དྲི་མ་མཐའ་དག་དང་བྲལ་བ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའོ།།དེས་ན་སྤངས་པ་དང་རྟོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་བདག་ཉིད་ལ་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་སྣང་མཛད་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རྒྱུད་ལས་ཀྱང་། ས་བཅུ་དག་ནི་རབ་ཏུ་འདས། །དབང་གི་རྣམ་པ་ཁོང་དུ་ཆུད། །ཆོས་རྣམས་ སྟོང་པ་མཚན་མེད་པར།།གང་གིས་འདིར་ནི་རབ་རྟོགས་པ། །དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཞེས་སུ་བརྗོད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །ཀྱང་ཞེས་པ་ནི་བསྡུ་བའི་དོན་ཏོ། །ས་བོན་སྤངས་པས་སྡིག་པ་ལས་རིང་དུ་སོང་བའི་ཕྱིར་འཕགས་པའོ།

所谓'圆满'，是指对常、乐、净、我四种颠倒无不了知，由于对其无颠倒的证悟圆满，故称为'正等圆满'。
此外，'正等'是指世间凡夫境界中所显现和所闻知的一切，其自性皆为空性一味，如是空性与显现双运，是世间中观。
'圆满'是指如是以总的方式了知并修持，精进于道，必定将成就无上正等正觉。
从另一个角度来说，'正等圆满'是指五蕴、十二处、十八界等，声闻和独觉虽然也知道这些名相的圆满，但仅仅是正等圆满而已，并非如实了知一切相。即使经过无量劫仅仅观察色蕴一法也无法完全了知，因此他们不能称为正等圆满。
'佛'是指觉知之义，自身觉知且令他人觉知。因此觉知无量烦恼，由于如是觉知而不为一切烦恼所动，如同有人觉察到家中有盗贼来便不会受其害一样。因此称为佛。
又因断除生老病死之苦故称为佛。
这些解释出自《大般涅槃经》中佛陀亲自所说。
若问：不为烦恼所动等功德阿罗汉和独觉也具有，那么他们也应成为佛？答：不是的。因为在其他经典中说他们尚未断除无明住地烦恼，此处下文也将说到'与烦恼习气相连'。
又若问：阿罗汉入无余涅槃时既无生等痛苦，应成佛？答：无过失。因为他们暂时安住于无漏界寂灭而已，并非永远如是安住，如下文所说'此中无有究竟'等。
'如来'之义是指自身如实证悟法性真如，并如实为他宣说，故称如来。如说：'证悟法性真如，为他开示此道，是故称为如来。'又如无上密续中说：'具德如是而来，如是复又而去，以此智慧正理，应当称为如来。'
又'佛'之含义，如经中说：'谁于一切诸法，通达无有实体，了知诸法清净，故此称为佛陀。''清净'之义是指通达法性远离一切客尘。
因此，具足断证功德圆满之自性称为佛。
《大毗卢遮那成佛经》中也说：'超越十地已，通达诸自在，于此谁能知，诸法空无相，即可称为佛。'
'亦'是总摄之义。
由断除种子而远离罪恶故称为'圣'。

།སེམས་ལས་དོན་གཞན་དུ་འགྱུར་བའི་ཆོས་མེད་ཅིང་ ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱང་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པ་ནི་མྱོང་བ་མེད་དེ།གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་སོ་སོ་རང་རང་གི་ཆོས་ཉིད་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་ཞིང་འོད་གསལ་བ་སོ་སོ་རང་རིག་པའི་ཚུལ་དུ་རྟོགས་པས་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་། དེ་ ཉིད་ཤེས་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་དང་།།ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱས་པར་ནི་འོག་ནས་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་འདྲ་བའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་རྟོག་གེའི་ལྟ་བ་མུ་སྟེགས་ཅན་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གཟིགས་པའི་ལུང་ལ་མི་བརྟེན་པར་རྒྱུ་མཚན་ཕྱོགས་གཅིག་པ་ལ་ བརྟེན་ནས་རང་དགའ་བའི་འདོད་པས་གང་ཟག་གི་བདག་ལ་སོགས་པར་ལྟ་བའི་མུ་སྟེགས་ཅན་དང་།གཞན་གྱི་སྒྲ་ལ་བརྟེན་ནས་རང་ཉིད་ཐར་པ་ཐོབ་པར་འདོད་ཅིང་། འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་ཐར་པ་ཐོབ་པ་ཉིད་དུ་རློམ་སེམས་པ། །ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་སྒྲོ་ འདོགས་པའི་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་སྒྲ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་སྟེ།ཉན་ཐོས་སམ་ཐོས་སྒྲོགས་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །རང་སངས་རྒྱས་ནི་གཞན་གྱི་སྒྲ་ལ་མ་བརྟེན་པར་རང་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སངས་རྒྱས་པ། གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་དང་གཟུང་བ་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་པ་སྟེ། གཞན་ལ་ ཡང་བརྗོད་པ་མེད་པར་ཆོས་སྟོན་པའོ།།འཕགས་པ་ཞེས་པ་ནི་ས་བདུན་པ་མན་ཆད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྟེ། ཇི་སྲིད་དུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་གནས་མ་གྱུར་པས་ཅུང་ཟད་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ མ་རྟོགས་པ་ཉིད་དུ་འོག་ནས་སྟོན་པར་འགྱུར་ཏེ།དེས་ན་དེ་དག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་དག་གིས་བསྒོམས་ཞེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་པ་དང་སྦྱར་ཏེ། དེ་དག་གི་སོ་སོ་རང་རིག་པའི་ཚུལ་དུ་བསྒོམས་པའི་ཆོས་རིའི་རྩེ་མོ་འདིར་བསྟན་ཏེ། ངས་ཀྱང་གནས་དེ་ཉིད་དུ་གནོད་ སྦྱིན་གྱི་བདག་པོ་འབོད་འགྲོགས་ལ་སོགས་པས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།སོ་སོ་རང་རིག་གི་ཆོས་དེ་ཉིད་བསྙད་ཅིང་ཆོས་བསྟན་ཞེས་པ་སྟེ་རྣམ་གྲངས་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའོ། །ཡང་ན་ཟབ་མོ་དེ་ཉིད་བསྙད་ཅིང་གསུང་རབ་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་བསྟན་ཞེས་པའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ནི་སྒྲ་དང་རྣམ་པར་ རྟོག་པའི་ཡུལ་ལས་འདས་པས་བསྙད་ཅིང་སྟོན་པ་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན།བདེན་མོད་ཀྱི་དེ་ལྟར་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་སྟོན་པའི་སྐུ་དང་གསུང་སྣང་བ་བྱུང་ཞིང་། དེ་ལས་ཀྱང་གདུལ་བྱ་འགའ་ཞིག་གིས་སྤྱིའི་རྣམ་པའི་ཚུལ་དུ་སྣང་བ་ཐོས་པ་དང་བསམ་པའི་ཤེས་རབ་ལས་བརྒྱུད་ནས་དེ་ཁོ་ ན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རྟོགས་པར་འགྱུར་ལ།འགའ་ཞིག་གིས་ནི་ཆོས་སྟོན་པའི་སྒྲར་སྣང་བས་རྐྱེན་བྱས་ཤིང་སྔར་བསྒོམས་པའི་རྒྱུ་ལས་སོ་སོ་རང་རིག་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་བས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཟབ་མོ་འདི་བསྟན་པ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གྲངས་ འདི་སྙེད་ཅིག་ནི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་མིག་རྡུལ་མེད་ཅིང་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་ཐོབ་བོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།གལ་ཏེ་གནོད་སྦྱིན་འབོད་འགྲོགས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཤའི་ཟས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ། སེམས་ཅན་འཚེ་བའི་བསམ་པ་ཅན་མ་ཡིན་ནམ། ཇི་ལྟར་ན་ཆོས་ཟབ་མོ་བསྟན་པའི་ སྣོད་དུ་འགྱུར་ཞེ་ན།མ་ཡིན་ཏེ། འབོད་འགྲོགས་དང་ནོར་བུ་བཟང་པོ་ལ་སོགས་པ་གནོད་སྦྱིན་གྱི་བདག་པོ་རྣམས་ནི་སྔོན་རྒྱལ་བ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་ཤིང་ཚོགས་ཡོངས་སུ་བསགས་པ། སྒྱུ་མའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཐོབ་པ། །གནས་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་རྒྱལ་བ་ལ་ སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ།ས་བརྒྱད་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་ཕྱུག་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཡང་སའི་ལྷག་མ་རྣམས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་ཆོས་ཟབ་མོ་སྟོན་པའོ། །དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་འབོད་འགྲོགས་ཀྱིས་རང་གི་ལུས་རགས་པ་སྤངས་ནས། ཨིནྡྲ་ནཱི་ལའི་མགོ་གླད་ཅན་གྱི་པི་ ཝང་གི་ཁོག་པར་རང་ཉིད་ཞུགས་ཏེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སློབ་དཔོན་ཡེ་ཤེས་དཔལ་བཟང་པོས་བཤད་དོ།

除了心之外没有转变为其他事物的法，知觉本身也无有相互差别的体验，因为不具备所取和能取的特征。因此，各自本性离戏论而明净，以各自自证的方式证悟，故为各自自证智慧。如经中所说：'为知彼性故为智慧'等。详细内容将在下文阐述。
如是智慧，对于那些不依靠如实见到法性真实义的教言，而是依靠片面理由，以自我意愿执著补特伽罗我等见的外道论师；以及依靠他人言教而欲求自身解脱，即使在果位时也自诩已得解脱，对蕴等法执著为实有的所化众生，为其宣说有言教的法，也称为声闻或闻声。
独觉是不依靠他人言教而自觉悟，证悟补特伽罗无我和所取无自性，并以无言说方式为他说法。
'圣者'是指七地以下的菩萨，由于尚未超越染污意，故仍有微细我执等，如下文所说，未能如实了知一切法的自相与共相，因此非其行境。
'彼等所修'是指与'诸佛'相连，即彼等以自证方式所修的法之巅峰在此显示。我也在彼处为夜叉主阿波罗波等证悟故，宣说并开示此自证之法，应知为异门。或者说宣说甚深义理并开示经教法门。
若问：此乃超越言说和分别的境界，如何能宣说开示？诚然如此，但为所化众生显现教导的身语，由此某些所化众生通过总相的方式，经由闻思慧间接如实证悟真实义；某些则以说法音声为缘，加上往昔修习因缘，现证自证真实义。如经所说：'宣说此甚深法门时，如是数量的菩萨获得无垢离尘法眼'。
若问：夜叉阿波罗波等不是喜食肉、具害心的众生吗？如何堪为甚深法器？并非如此。阿波罗波和宝贤等夜叉主们是昔日承事诸佛、圆满资粮、获得幻化解脱、于三处获胜等功德具足者，是八地等自在者。即便如此，为令证悟余地，故为彼等说甚深法。其原因如说：'阿波罗波舍弃粗身，入于因陀尼蓝顶髓琵琶腔内'等，此为智慧吉祥贤论师所说。

།གཞན་ཡང་ལང་ཀའི་བདག་པོ་གནས་ཤིན་ཏུ་གྱུར་ཞེས་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་ཉིད་དུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་ཅེས་གསུངས་པས་འདི་ས་བརྒྱད་ པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པར་མངོན་ནོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་སྔོན་གྱི་དུས་སུ་གཏོགས་འདོད་དགའ་བ་ཅན་ཞེས་པར་ཡང་གྲགས་པ་ལྷའི་རྒྱལ་པོ་རཱ་མ་ཎས་སྲིན་པོའི་རྒྱལ་པོ་འབོད་འགྲོགས་བསད་དོ་ཞེས་གཏམ་རྒྱུད་རྙིང་པ་དག་ལས་གྲགས་ཤིང་གྲུབ་པས་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། དེ་ནི་ གཏོགས་འདོད་ཀྱིས་འདུལ་བའི་སེམས་ཅན་དྲག་པོ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་རྣམས་རྗེས་སུ་གཟུང་བའི་དོན་དུ་གཏོགས་འདོད་ཉིད་དུའམ་དེ་ལས་གཞན་པའི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་སྤྲུལ་པ་སྟེ།ཇི་ལྟར་གསང་བའི་བདག་པོ་དཔལ་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་གནོད་སྦྱིན་ གྱི་བདག་པོ་ལ་སོགས་པ་དྲག་པོའི་གཟུགས་ཉིད་དུ་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་སྟོན་པ་དང་མཚུངས་སོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་འབོད་འགྲོགས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་པའི་ལྷ་ཆེན་པོ་ལ་མཆོད་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན། །མ་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་བཅུ་པ་ཐོབ་པ་རྣམས་ནི་དབང་ ཕྱུག་ཆེན་པོའི་གཟུགས་སུ་སྟོན་པས་དེ་ལ་འབོད་འགྲོགས་ཀྱིས་མཆོད་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་འགལ་བ་མེད་དོ།།དེ་ལྟ་ན་ལྷ་མོ་ཨུ་མ་དང་རོལ་ཅིང་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ལ་བག་མེད་པར་སྤྱོད་པ་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན། །སེམས་ཅན་རྗེས་སུ་གཟུང་བའི་དོན་དུ་དེ་ལྟར་འཕྲུལ་བ་སྟོན་པ་མི་ འགལ་ཏེ།ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་[(]གཤེས་[,]གཤེགས་[)]པ་ཉིད་ཀྱིས་གཞོན་ནུ་རོལ་རྩེད་མཛད་པ་ལ་སོགས་པར་སྟོན་པ་དང་མཚུངས་སོ། །གཞན་ཡང་དེ་ལྟར་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོས་སྨྲས་པའི་གཞུང་ལས། དངོས་པོ་མེད་ལས་ཐར་བར་སྨྲས། །འཆིང་བ་དངོས་པོར་རྟོགས་པ་ ལས།།དེ་བས་དངོས་པོ་ཡོངས་སྤངས་ཏེ། །སྟོང་པའི་དངོས་པོས་གནས་པར་བྱ། །ཞེས་ཟབ་མོའི་དོན་སྨྲས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་དྲང་སྲོང་འབལ་མི་ཀ་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཨུ་མའི་བདག་པོ་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་ཤིང་རོལ་པ་མཐུ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ དུ་རང་དགར་བརྟགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་རྒྱལ་པོ་ཟས་གཙང་གི་སྲས་ས་འཚོ་མའི་བདག་པོ་ལ་སོགས་པར་བརྟགས་པ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་དང་མཚུངས་སོ། །གཞན་ཡང་འབལ་མི་ཀའི་ཚིག་ལ་ཡིད་ཆེས་པར་མི་རུང་སྟེ། དེའི་གཙུག་ལག་ལས་ སྔོན་གྱི་དུས་སུ་ཁྱབ་འཇུག་གི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པ་རཱ་མ་ཎས་འབོད་འགྲོགས་ཀྱི་སྡེ་ལ་དམག་དྲངས་པ་ན།རཱ་མ་ཎའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་སྤྲེའུའི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་སྲིན་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་དུམ་བུར་བརླགས་པ་བརྒྱ་བྱིན་ལྷའི་དབང་པོའི་སྨོན་ལམ་གྱིས་སོས་པར་གྱུར་ཅིང་། གནོད་སྦྱིན་དང་ སྲིན་པོའི་ཕྱོགས་མཚོན་གྱིས་[(]སྨས་[,]རྨས་[)]པ་རྣམས་ནི་ཤི་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ལ།དེ་ནི་མི་འཐད་དེ། དེ་ལྟ་ན་དུས་འགའ་ཞིག་གི་ཚེ་བརྒྱ་བྱིན་རང་ཡང་སྲིན་པོས་བཟུང་ཞིང་བཅིངས་ན། དེའི་སྨོན་ལམ་གྱིས་སྲིན་པོ་རྣམས་ཅིའི་ཕྱིར་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་མི་གསོད་དེ། དེས་ན་དེའི་ཚིག་ནི་བརྫུན་པའོ། ། ཡང་གཏོགས་འདོད་ཉིད་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དབུ་མ་སྨྲ་བས་ན། །ས་བདུན་པའི་དབང་པོ་ཡིན་པར་མངོན་ཏེ། ཇི་ལྟར་དེས་བཀོད་པའི་གཞུང་གི་ཏ་ན་ལས་འབྱུང་བ། །མི་ཤེས་པས་ནི་ཡེ་ཤེས་བསྒྲིབས། །དེས་ན་སྐྱེ་བོ་རྨོངས་པར་འགྱུར། །ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་མི་ཤེས་པ། །གང་དག་གིས ནི་བཅོམ་པ་ན།།དེ་དག་ཡེ་ཤེས་ཉི་མ་བཞིན། །མཆོག་ཏུ་སྣང་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །གཞན་ཡང་གཏོགས་འདོད་ལ་སོགས་པ་འདི་རྣམས་ཐམས་ཅད་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པ་ཉིད་དུ་འཕགས་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྡུས་ པའི་རྒྱུད་ལས་གསུངས་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ། ཐོག་མ་ཐ་མ་མེད་ཅིང་ཞི། །མ་རུངས་ཁྲོ་བ་བཟོད་པ་ཆེ། །གནོད་སྦྱིན་སྲིན་པོ་དམ་པ་བསྟན། །གཏོགས་འདོད་ཁྱབ་འཇུག་གུ་ལང་དང་། །འབྱུང་ཆེན་སེམས་ཅན་དོན་རབ་བྱེད། །འཇིག་རྟེན་སྐྱོང་དང་མཁའ་དང་ས། །ཞེས་ པ་ལ་སོགས་པའོ།།དེ་ལྟར་ན་འབོད་འགྲོགས་ལ་སོགས་པ་ཟབ་མོ་བསྟན་པའི་སྣོད་ཉིད་དུ་འགལ་བ་མེད་དོ།

又如所说'楞伽之主住处极为殊胜'以及'证得无生法忍'，由此可见此为第八地等。若如是，则古时传说中有名为'具欲乐者'，天王罗摩那杀死罗刹王罗波那之事迹广为流传且已成定论，因此不合理之说法不成立。无过失，因为那是为了摄受具欲乐者所调伏的刚强众生而显现为具欲乐者，或是其他佛菩萨的化现。如同密主吉祥金刚手现为夜叉之主等威猛形象来度化所化众生一样。
若说如此，则罗波那供养世间大天等事不合理之说法不成立。因为得第十地菩萨可现大自在天之相，故罗波那对其作供养等并无矛盾。若说如此，则与乌玛天女欢娱及无节制享受欲妙之事不合理。为摄受众生而示现如是幻化并无矛盾，如同如来示现童子游戏等相一样。
复次，此理之依据为大自在天所说之论中言：'从无实中说解脱，执实为缚故，是故当遍舍实有，以空性而住。'因说此甚深义故。此处外道仙人跋密迦等所妄想乌玛之主贪著欲妙、具大神力而嬉戏之说不成立，如同妄想如来为净饭王之子、耶输陀罗之主等非其本性一样。
又跋密迦之言不可信，因其典籍中说：昔时属毗湿奴一方的罗摩那率军征讨罗波那部众时，属罗摩那一方的猴王众被罗刹一方斩成碎片，因帝释天主愿力而复活，而夜叉与罗刹一方被兵器所伤者则死亡。此说不合理，因为若如此，当帝释自身有时被罗刹擒获捆缚时，何不以其愿力首先杀死罗刹众？是故其言为虚妄。
又具欲乐者本为唯识中观论师，显为第七地之主，如其所著论典中所说：'无明覆智慧，故众生成痴，以智慧摧破，无明诸者众，彼等如慧日，最极为光明。'等等。
又具欲乐者等此等一切，皆为如来智慧法身之幻化，如圣《摄真实续》中所说：'无始亦无终，寂静大忍辱，调伏恶忿怒，示现夜叉罗刹胜，具欲乐毗湿奴古浪，大种众生利益作，护世虚空与大地。'等等。如是则罗波那等为甚深教法之法器并无矛盾。

།དེ་ལྟར་ཆོས་སྟོན་པའི་ལྟས་བསྟན་པ་ན། །འབོད་འགྲོགས་རང་གི་སྔོན་གྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་ ཀླུའི་རྒྱལ་པོའི་གནས་ནས་བྱུང་སྟེ།ཆོས་བསྟན་པར་དགོངས་ཤིང་བཞུགས་པར་ཐོས་ཤིང་ཤེས་ནས་མ་ཞུམ་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་ནི་མཛེས་པ་མ་ཡིན་པས། ཆོས་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་དཀོན་པ་དང་། དེའི་ཆེ་བ་ཉིད་དུ་བྱུང་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་བདག་ཉིད་སོང་ལ་ཞུ་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ པ་སྐྱེས་པ་ནི་དེ་ནས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ།།མདུན་དུ་བདར་ཞེས་པ་ནི་སྐོར་བྱེད་ཀྱི་འཁོར་རྣམས་ཀྱི་མདུན་ཕྱོགས་ན་སྣང་བའོ། །ཇི་ལྟར་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་རླུང་གིས་བསྐྱོད་པ་ན་རླབས་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡུལ་དུ་སྣང་བའི་བག་ཆགས་ཀྱི་རླུང་གིས་ བསྐྱོད་པ་ན།འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་ཞིང་འབྱུང་བ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པའི་ཚུལ་བསྟན་པའོ། །རྒྱ་མཚོའི་རླབས་ལ་གཟིགས་ཞེས་པ་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱ་མཚོའི་འགྲམ་ན་བཞུགས་ཤིང་དེ་ལྟར་གཟིགས་པར་སྟོན་པ་སྟེ། དཔེ་ལ་ བརྟེན་ནས་དེ་ལྟ་བུའི་དོན་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་དུ་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་སྟོན་པའོ།།འདི་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཞིབ་ཏུ་ནི་འོག་ནས་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། །ཆེད་དུ་བརྗོད་པ་ཞེས་པ་ནི་གནས་སྐབས་དེར་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱིས་དོན་དུ་མ་གཉེར་ཡང་འདུལ་བའི་དུས་ལ་བབ་པར་གཟིགས་ནས་ཆོས་བསྟན་པར་ དགོངས་པའོ།།ཡུན་རིང་པོའི་དོན་ནི་ངེས་པར་ལེགས་པའི་འབྲས་བུའོ། །ཕན་པ་དང་བདེ་བ་ནི་མངོན་པར་མཐོ་བ་སྟེ། འཕྲལ་དུ་ཕན་པ་དང་སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་བདེ་བའོ། །དེ་ལྟར་ཀུན་ནས་སློང་བའི་བསམ་པ་མངོན་དུ་བཏང་སྟེ། མཆོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་སྒོ་ནས་ཞུ་བའི་ཚིག་མདོ་ཙམ་བསྟན་པ་ནི་ དེ་ནས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ།།དེ་ཉིད་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་ལྡན་པས་མེ་ཏོག་གི་གཞལ་མེད་ཁང་སྤྲུལ་ནས་དེར་ཞུགས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པར་ཟད་དོ། །རང་ཉིད་གོས་ངུར་ཁ་པྲི་ཡང་ཀུ་འདྲ་བ་རིན་ཐང་མེད་པས་ལུས་གཡོགས་པའི་མཆན་དུ་པི་ཝང་དཔྱངས་ ཏེ།འཁོར་རྣམས་ཀྱང་བདག་པོ་འབོད་འགྲོགས་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་དགའ་ཞིང་སྤྲོ་བར་བྱས་ནས། གླུའི་དབྱངས་ཤ་རྫ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་འདིར་སྔོན་གྱི་གཙུག་ལག་ལས། རྩེ་མོ་རློམ་པར་བླང་བ་ནི། །ལྔ་པ་ཨུ་མའི་དབྱངས་དག་སྟེ། །དཔའ་བོ་དྲག་པོ་ངོ་མཚར་དུ། །དྲུག་ སྐྱེ་ཁྱུ་མཆོག་དེ་བཞིན་ནོ།།གན་དྷར་ནི་ཤའི་དབྱངས་དག་ནི། །སྙིང་རྗེའི་རོ་ལ་བླང་བར་བྱ། །འཐབ་མོ་འཇིགས་དང་བཅས་པ་ལ། །དྷེ་འབད་དབྱངས་ནི་བླང་བར་བྱའོ། །ཞེས་འབྱུང་ཞིང་། །དེ་ལྟ་བས་ན་འབོད་འགྲོགས་ཀྱིས། དོན་དང་མཐུན་པར་བླངས་པ་སྟེ་ཞེས་སློབ་དཔོན་ཡེ་ཤེས་ དཔལ་བཟང་པོས་བཤད་དོ།།དེའི་དོན་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སྔོན་བཙུན་མོའི་ཚོགས་དང་རྩེ་ཞིང་རོལ་པ་དང་། རློམ་སེམས་པའི་ཚུལ་དུ་བསྟན་ལ། དེ་དང་མཐུན་པར་བན་ཙ་མ་དང་། མ་དྷ་མའི་གླུ་བླངས་ལ། གཞན་ཡང་དེས་དྲག་པོའི་གཟུགས་སུ་བསྟན་ཅིང་བདུད་ཚར་གཅོད་པ་ལ་ སོགས་པ་ངོ་མཚར་གྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་པས་དེ་དང་མཐུན་པར་ཤ་རྫ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་དྲུག་ལས་སྐྱེས་པ་དང་ཁྱུ་མཆོག་གོ།།དེ་ཉིད་སྙིང་རྗེའི་རོ་དང་ལྡན་པས་དེ་དང་མཐུན་པར་གན་དྷ་ར་དང་ནི་ཤ་དའོ། །གཞན་ཡང་དེ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་རྩོད་པའི་འཁོར་ལོ་ཤོམ་པ་ལྟ་བུར་བསྟན་ཏེ། དེ་དང་མཐུན་ པར་དེ་བྷ་ཊའི་དབྱངས་བླངས་ཞེས་པའོ།།ཀཽ་ཤི་ཀ་ནི་ལྷའི་དྲང་སྲོང་གི་ཁྱད་པར་གྱི་གླུའོ། །དེ་ལ་སོགས་པ་གླུའི་དབྱངས་མང་པོ་སྟེ་དྲང་སྲོང་བྷ་ར་ཏ་དང་བྱི་ཤ་ཁི་ལའི་གཞུང་ལས་བརྟག་པར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་། དབྱངས་བདུན་རྣམས་དང་གྲོང་གསུམ་དང་། །རྒྱལ་བ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་དང་། །ཏ་ན་ བཞི་བཅུ་དགུ་རྣམས་ཏེ།།དབྱངས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དེ་ཙམ་མོ། །ཞེས་པ་གླུའི་མཐའ་ན་ཛ་ཡ་ཏི་དང་ཏ་ན་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་དེ་རྣམས་ཡོད་པའོ། །སྦྱར་བ་ལ་སོགས་ཞེས་པས་ནི་རོལ་མོའི་ཚོགས་གཞན་བསྡུའོ།

如是显示说法之相兆时，阿波陀伽由自己往昔善根及如来加持力，闻知世尊如是从龙王处出，思欲说法而住，若不请法实为不妥，为令珍贵稀有之说法更显其大，当自往请法，生起如是心念，即'尔时'等。
'现于前'即显现于围绕者众之前方。如大海被风吹动时生起种种波浪，如是阿赖耶识被显现境界习气之风吹动时，种种转识显现而生起，此唯就世俗谛而言，显示诸识生起与还灭之理。
'观海浪'即显示住于南方海边如是观察，依靠比喻令所化众生了知如是义理。
此等义理详细将于下文宣说。'自说'即虽于此时所化众生未求法，然见调伏时机已至而思欲说法。
长远之义即决定善果。利益与安乐即增上生，即暂时利益与来世安乐。如是显现发起意乐已，以供养为先而略示请法之词，即'尔时'等。
彼具不可思议神变，故化现花宫殿而入其中等，此易可知。
自身着如紫檀般无价袈裟，腋下悬琵琶，眷属众亦对主人阿波陀伽及如来生起欢喜心，
歌唱沙札等音，此中依古典记载：'顶峰傲慢当取，第五乌玛音，勇士威猛稀有，六生牛王亦然。乾闼婆尼沙音，当取悲心味，斗战具怖畏，当取提婆音。'如是记载。
因此阿波陀伽随义而唱，如是论师耶谢华桑解说。
其义即如来昔示与后妃众游戏嬉戏及傲慢之相，随顺彼而唱般札玛及玛达玛之歌，复次示现威猛相而降伏魔等稀有殊胜，随顺彼而唱沙札等，即六生及牛王。
彼具悲心味，随顺彼而唱乾闼婆及尼沙达。复次彼示现如与世间争论之相，随顺彼而唱提婆札音。
俱尸迦即天仙特殊之歌。等等诸多歌音，当于仙人婆罗多及毗舍佉论中考察。
复次：'七音及三村，二十一胜王，四十九音节，音轮量如是。'即歌末有胜利及音节等词。
'及相应'等即摄其他乐器众。

།དེ་ལྟར་རང་གི་ལུས་པི་ཝང་གི་ནང་དུ་ཆུད་པར་བྱས་ཏེ། དེའི་རྒྱུད་ཀྱི་སྒྲ་དང་རྗེས་ སུ་མཐུན་པར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བརྗོད་པའི་དབྱངས་ཀྱིས་གླུ་བླངས་པ་ནི།སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། །འདིར་གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་བཤད་པའི་ཚུལ་ལས། དང་པོར་གྲུབ་པའི་མཐའ་སྟོན་པ་ནི་སོ་སོར་རང་རིག་པའི་བར་གྱིས་ཏེ། དོན་ནི་སྲིད་གསུམ་ སེམས་སུ་འདུས་ཤིང་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཚུལ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མྱོང་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཞིང་དོན་དམ་པར་སྟོང་པ་སྟེ།དེ་ཡང་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་ཕན་ཚུན་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་རིག་པ་དང་སྟོང་པ་དབྱེར་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཐར་ཐུག་པ་སྟེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཏེར་དུ་གྱུར་པའོ།དེ་ཉིད་གང་ཟག་དང་ཆོས་ཀྱི་བདག་གིས་སྟོང་ཞིང་དེ་ཉིད་ཀྱིས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བར་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་ལས་འདས་པས་ལྟ་དང་རྣམ་བྲལ་ཞེས་པའོ། །དྲི་མ་མེད་ཅེས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་ པའི་དྲི་མ་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་སྟེ།རང་བཞིན་རྣམ་དག་གི་དོན་ལ་སྦྱར་རོ། །དེ་ལྟ་བུའི་སོ་སོ་རང་རིག་ཤེས་པ་ཞེས་པ་ནི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་དོན་ཏོ། །སྟོན་པའི་ཆོས་ཚུལ་ཞེས་པ་ནི་བཤད་པའི་ཚུལ་ཏེ། གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སམ་དགུས་བསྡུས་ པའོ།།དེ་ལ་འདིར་སྟོན་པ་ཞེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྟོན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་དགེ་བ་སྟོན་པ་དང་མི་དགེ་བ་སྟོན་པ་ལས་འདིར་ནི་དགེ་བར་གྱུར་པ་སྟོན་པ་སྟེ། ཀྱེ་རིགས་ཀྱི་བུ་དག་ལུས་ཀྱི་མི་དགེ་བའི་ལས་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལུས་ཀྱི་མི་དགེ་བའི་ལས་ཡོངས་སུ་སྤངས་ན་རྣམ་ པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་བས་ན་ཆོས་འདི་དག་ནི་ཁྱེད་ལ་སྟོན་གྱི་མི་དགེ་བའི་ལས་ཡོངས་སུ་མ་སྤངས་པར་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཁྱེད་ལ་མི་སྟོན་ཏོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་སྟོན་པའོ། །གཞན་ཡང་བདག་ཉིད་ ཀྱིས་སྔོན་མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ལ།དེ་ལྟར་ཐོབ་པའི་ཐབས་རྣམས་ཀྱང་སེམས་ཅན་ལ་སྟོན་པ་དང་། བདག་ཉིད་མ་རིག་པ་བཅོམ་པས་སེམས་ཅན་གྱི་མ་རིག་པ་འཇོམས་པ་དང་། བདག་ཉིད་ཡོངས་སུ་དག་པའི་མིག་ཐོབ་པས་སེམས་ཅན་གྱི་ལྡོངས་པའི་རབ་རིབ་བསལ་ནས་ཡོངས་ སུ་དག་པའི་མིག་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་དང་།བདེན་པ་གཉིས་ཤེས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡང་བདེན་པ་གཉིས་སྟོན་པ་དང་། བདག་ཉིད་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཆོས་སྟོན་པ་དང་། བདག་ཉིད་མཐའ་མེད་པའི་འཁོར་བའི་ཆུ་ལས་བརྒལ་བས་སེམས་ཅན་ ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་ལས་སྒྲོལ་བ་དང་།བདག་ཉིད་འཇིགས་པ་མེད་པར་གྱུར་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་འཇིགས་པ་མེད་པ་སྟོན་པ་དང་། བདག་ཉིད་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་སྟོན་པས་ཏེ། དེ་ཡང་བསྟན་པའི་གདུལ་བྱའི་གཙོ་བོ་ ནི་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ལ་འཇུག་ཅིང་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པས། ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་སྟོན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་ལས་གསུངས་སོ། །མགོན་པོ་ཞེས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལས་སྐྱོབ་པའི་དོན་ གྱིས་སོ།།ཡང་ན་འདི་རྣམས་ཀྱི་དོན་ནི་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དེ་ལྟ་བུ་རྟོགས་ཤིང་གོམས་པས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ལྟ་བ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པ་དང་བྲལ་ཞིང་། ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མ་གློ་བུར་ཡང་སྤངས་པ་སོ་སོར་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་མཐར་ཐུག་པ་རྟོགས་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་ལ་བསྟོད་པའོ།།གཞན་ཡང་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གིས་བསྡུས་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱིས་ཀུན་གཞི་ལ་ཟག་པ་མེད་པའི་ས་བོན་བསགས་པའི་དབང་གིས་ཐོབ་པའི་སྐུ་སྟེ། སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་སྤྱིར་བསྟན་པའོ།

如是将自身置入琵琶之中，随其弦声而唱偈颂，即'心之自性'等。此中从宗义与解说方式，首先宣说宗义，即至'各别自证'为止。其义为三界摄于心中，心之自性之理，世俗谛为能体验之自性，胜义谛为空性。如前所说，彼亦是互相圆融，觉受与空性不二之自性，究竟为阿赖耶识。是一切烦恼法与清净法之藏。
彼即空于补特伽罗我与法我，由此超越萨迦耶见等诸见之境，故说'离诸见'。'无垢'者，贪等烦恼垢自性本空，此配合自性清净之义。如是'各别自证智'者，即无倒宗义之义。'导师法理'者，即解说方式，为十二分教或九分教所摄。
此中'导师'即世间导师，又分善说导师与不善说导师，此处为善说导师。即'诸善男子，应当断除身之不善业。何以故？若断除身之不善业，则得解脱。是故为汝等说此等法，而不说未断不善业即可得解脱'等。语业与意业亦当如是了知。
复次，自身获得先前未得者，如是亦为众生宣说获得之方便，以自身破除无明而摧破众生之无明，以自身获得清净眼而除去众生盲障翳障令获清净眼，以了知二谛而为众生宣说二谛，以自身解脱而为众生宣说解脱法，以自身度过无边轮回之水而度脱一切众生，以自身无所畏惧而为众生宣说无畏，以自身究竟涅槃而为众生宣说大涅槃。
其中所化导之主要对象为天与人，彼等趣入十善业并具足发殊胜菩提心之功德，故称天人导师。如是于大涅槃经中所说。'怙主'者，具有救护痛苦之义。
或者，此等之义为通达如是心性，由修习而离诸非正见烦恼及无明，并断除客尘烦恼垢，证得究竟各别自证智慧，此即赞叹如来。又以布施等六波罗蜜多所摄善法，于阿赖耶中积集无漏种子之力所获之身，即总说三身之自性。

།གལ་ཏེ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ནི་གདུལ་བྱ་འབའ་ཞིག་ གི་སྣང་བ་ཡིན་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་པས་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་འབྲས་བུར་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན།མ་ཡིན་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་གང་གིས་གདུལ་བྱ་ལ་སྐུ་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་སྟོན་ནུས་པའི་རྒྱུ་དེ་ལས་བྱུང་བས་དེ་ལྟར་བསྟན་པའོ། །བདེ་གཤེགས་ཞེས་པ་ནི་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་ པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ལས།ཇི་སྐད་དུ་བདེ་བ་ཞེས་པ་ནི་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་སྟེ། གཞན་དོན་སེམས་པའི་བདེ་བའི་རོ་དང་ལྡན་པས་སོ། །དེ་ཉིད་ལས་མ་ཉམས་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པས། དེའི་ཕྱིར་བདེ་བར་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་བདེ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ མཐོང་བའོ།།དེ་ཉིད་ལས་མ་ཉམས་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་སྟེ། དེས་ན་བདེ་བར་གཤེགས་པའོ། །ཡང་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་བདེ་བར་གཤེགས་པ་ཞེས་ བྱའོ།།འདི་རྣམས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དོན་དུ་ཡིན་གྱི། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ནི་དེ་འདྲ་བའི་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གཞན་ཡང་ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ལས། སྤངས་པ་དང་རྟོགས་པའི་དོན་ལས་བཤད་པ་ཡང་འདིར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། སྐབས་གཞན་དུ་ཤེས་པར་ཟད་དོ། ། དེ་ཉིད་རྣམ་པར་འཕྲུལ་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་མངའ་བས་གདུལ་བྱ་ཇི་ལྟར་འདུལ་བར་འགྱུར་བའི་སྐུ་དང་གསུང་སྣ་ཚོགས་སུ་སྟོན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་གདུལ་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་སྣང་བ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་སྟེ། དེ་ཡང་མཆོག་གི་སྤྲུལ་པ་དང་བཟོ་དང་སྐྱེ་བའི་སྤྲུལ་པ་སྟེ། རྣམ་པ་གསུམ་དུ་ཤེས པར་བྱའོ།།སོ་སོར་རང་རིག་རྟོགས་པའི་ཆོས་དགྱེས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་བདེ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུའི་སངས་རྒྱས་ནི་སྐུ་ལ་འཁྲུལ་པ་མི་མངའ། གསུང་ལ་ཅ་ཅོ་མི་མངའ། ཐུགས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ལ་སོགས་པ་མི་མངའ་སྟེ། ཡང་དག་ པར་བསྡམས་པའི་སྐུ་ཅན་ཡིན་པས་ཐུབ་པ་སྟེ།ཡང་དག་པར་བསྟོད་པའོ། །དེ་ནི་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་དུས་ཞེས་པ་ལང་ཀའི་གྲོང་རྡལ་དུ་གཤེགས་པར་འོས་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དང་། སྔོན་གྱི་རྒྱལ་བ་སྲས་དང་བཅས་པ་གདུལ་བྱའི་དོན་དུ་གཟུགས་སྣ་ ཚོགས་སུ་སྟོན་པར་ནུས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བཞུགས་ཤིང་ཆོས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་གཤེགས་ནས་ཀྱང་བྱ་བ་ཅི་བྱེད་ཅེ་ན་མགོན་པོ་འདིར་ནི་ཆོས་རབ་ཏུ་བཤད་དུ་གསོལ་ཞེས་པའོ། །བཤད་ཀྱང་དོན་དུ་མི་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན། གཟུགས་མང་ལྡན་པའི་གནོད་སྦྱིན་ཀུན་ཀྱང་ཉན། ཞེས་པ་སྟེ། རང་ རང་གི་ལས་ཀྱིས་གྲུབ་པའི་གཟུགས་མི་འདྲ་བ་དང་ལྡན་པའམ།འགའ་ཞིག་རྫུ་འཕྲུལ་ཐོབ་པས་རེ་རེ་ཡང་གཟུགས་མི་འདྲ་བ་དུ་མ་སྟོན་པར་ནུས་པའོ། །དེ་ལྟར་ཞུ་བ་མདོར་བསྟན་ནས། རྒྱས་པར་བཤད་པ་ནི། དེ་ལྟར་ལང་ཀའི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཏོ་ཐ་ཀའི་རྒྱུ་དང་མཐུན་པར་གླུ་ བླངས་ནས་ཡང་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དབྱངས་ཀྱིས་ཀྱང་གླུ་བླངས་ཞེས་པའོ།།འདི་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་རྗེས་སུ་གནང་བ་སྡུད་པ་པོས་སྔར་མཐོང་བའི་དོན་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའི་ཚིག་གོ། །ངེས་པའི་དོན་དུ་ན་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་ཏུ་ འགྱུར་བའོ།།དེ་ལ་ཚིག་གི་དོན་ནི་ཕལ་ཆེར་ཤེས་པར་ཟད་དོ། །ནེ་ཙོས་ར་ནས་བརྒྱན་པའི་གནས་སམ་ལམ་དེར་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་སོང་ཞེས་ཚིག་སྦྱར་བར་བྱའོ། །སུ་དག་སོང་ན་གནོད་སྦྱིན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །གནས་གང་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་ཡིན་ན། མགོན་པོ་གང་ན་བཞུགས་པར་ འགྲོ་བའི་ལམ་སྟེ།དེ་ཡང་ལྗོན་ཤིང་དང་སྐད་སྙན་པར་སྒྲོགས་པའི་བྱ་རྣམས་ཀྱིས་བརྒྱན་ཞེས་པའོ། །མེ་ཏོག་གི་བཞོན་པ་ནི་ཁང་པའོ། །འདིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལས་མངོན་པར་འཕགས་ཤིང་ཁྱད་ཞུགས་པའི་སྤོབས་པ་དང་གཟི་བརྗིད་དང་ལྡན་པས་གདུལ་ བྱ་རྣམས་རང་རང་གི་མིང་བསྙད་ཅིང་ཞུ་བར་སྤོབས་པ་དགའ་བས།དེའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་བྱུང་ཞེས་པའོ།

如果说化身仅仅是所化众生的显现而非佛的本体，因此不应成为善法的果报，这种说法是不对的。因为是以智慧本体的法身能够向所化众生显现如是身相的因而如此显示。
善逝一词，如《大般涅槃经》中所说：'善'是指初发心，因具有利他心的善妙味。从此不退失而获得大涅槃，因此称为善逝。又'善'是指见到佛性。从此不退失而获得大涅槃果，因此称为善逝。又诸佛世尊因自然成就大般涅槃故称为善逝。这些都是就世俗谛而言，就胜义谛而言则远离如是戏论。
此外，《量理论》中从断证义解释的内容也应在此观察，在其他场合已经了知。
彼具不可思议神变，随所化众生如何调伏而显现种种身语，如是于一切所化众生显现即是化身。化身又分为最胜化身、工巧化身和受生化身三种。
'各别自证悟法欢喜'是指具有无漏安乐的智慧法身本性。如是佛陀于身无迷乱，于语无喧嚣，于意无不入定等，因具足善调伏身故称为能仁，是如实赞叹。
所谓'前往楞伽城'是指适合前往楞伽城邑，因为将成为众生的广大利益，且往昔诸佛及眷属为利益所化众生能显现种种色身者亦曾住此说法。
如是前往后做何事？即'请于此处广说法'。若想此说无益，则说'具诸色相夜叉众皆来听闻'。此指各以业力所成不同色相，或有获得神通力而能各自显现多种不同色相。
如是略说请法后，广说即从'如是楞伽'等开始。以陀他迦调相应而歌唱，又以偈颂音调而歌唱。
这些也是如来随许结集者将先前所见义归纳显示的文句。就了义而言，如前所说一切即成为如来语。
其中文句义大多已知。'鹦鹉装饰之处或道'应作'以神通力前往'来理解。谁去了？即'夜叉'等。所去之处是什么道路？即'世尊所住处之道路'，其又为树木和出妙音之鸟所庄严。花座是指楼阁。
此处如来超胜一切世间，具足无畏与威严，所化众生各自称名请法生欢喜，以其加持力而如是发生。

།རྒྱལ་བ་ཞེས་པ་ནི་སྤང་བར་བྱ་བའི་གཡུལ་ལས་རྒྱལ་བའམ། ཡོན་ཏན་གྱི་བགོ་སྐལ་གྱིས་རྒྱལ་བ་སྟེ། དེ་ཉིད་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ པ་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་བརྙེས་པས་དབང་པོ་ཞེས་པའོ།།བདག་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྔོན་འབོད་འགྲོགས་ཀྱིས་གསོལ་བ་བཏབ་པའི་ཚིག་ལ་སོགས་པ་སྡུད་པ་པོས་མཐོང་ཞིང་ཐོས་པ་རྣམས་སྡུད་པ་པོས་བསྡུས་ཤིང་བསྟན་པའོ། །ལང་ཀར་རྗེས་སུ་བཟུང་ཞེས་པ་ནི་ས་ཕྱོགས་ཀྱང་མཆོད་པའི་ གནས་ཉིད་དུ་བྱིན་གྱིས་རློབས་ཤིག་པའོ།།རྡུལ་མེད་པ་ནི་མུ་སྟེགས་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པས་མ་གོས་པའོ། །གལ་ཏེ་ཟབ་མོ་སྒྲ་དང་བློའི་ཡུལ་དུ་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། །བཤད་པའི་ཚུལ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་དོན་ནི་སྔར་བསྟན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་གསུང་ཞིང་འཆད་པ་ མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན།།སྔར་བསྟན་པ་དེ་ལྟར་སྣང་བ་མི་འགལ་ཞེས་པའོ། །གཞན་དག་རྟོག་གེའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་རང་གི་མཚན་ཉིད་དངོས་སུ་སྒྲས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཡང་བརྗོད་པ་དང་འདྲེས་པར་སྣང་བའི་སྤྱིའི་རྣམ་པ་སྒྲ་དོན་ཡིན་ལ། དེ་དང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་མེད་པར་ཞེན་པས་དངོས་ སུ་སྤྱིའི་རྣམ་པ་བརྗོད་པ་ལས་བརྒྱུད་ནས་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་སྒྲོ་འདོགས་ཆོད་པ་ཉིད་སྒྲས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་མི་འཐད་དེ།དེ་ནི་རྣམ་རྟོག་གནས་མ་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་གྱི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་ཏེ་ སྤངས་པ་ལ་ནི་སྤྱིའི་རྣམ་པ་སྣང་བ་ཉིད་མེད་པས་སོ།།གལ་ཏེ་སྔ་མ་རྣམས་ནི་འདས་ནས་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་གསུངས་པའི་ཤེས་བྱེད་མེད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་བཤད་པར་དྲན་པས་ཏེ། སྔར་གྱི་ཚད་མའི་བྱེད་པ་ཡིན་པས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་ཅེས་པའོ། །དེས་ན་སྔ་མ་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ལུགས་རྗེས་སུ་ སྐྱོང་དགོས་པ་ཁྱེད་ཀྱིས་ཀྱང་ཤོད་ཅེས་པ་སྟེ།བཤད་པར་འོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནོ། །དེ་ཉིད་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཐོབ་པས་མ་འོངས་པ་ལུང་སྟོན་པ་ནི་མ་འོངས་དུས་ན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །འཕྲུལ་གྱི་ཚུལ་ཞེས་པ་སྟོན་པ་དང་ཚིག་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་འཕྲུལ་བ་ ཙམ་ཡིན་ཞེས་པའོ།།གཞན་ཡང་འཕྲུལ་གྱི་ལང་ཀ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་གནས་ཀྱི་བསྔགས་པ་བརྗོད་པ་སྟེ། ཐེལ་སྡིངས་རྡོ་སྟེངས་ཞེས་པ་ནི་འཆག་ཅིང་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་རྡོ་ལེབ་ཉམས་དགའ་བས་བརྒྱན་པའོ། །རྣལ་འབྱོར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་འཁོར་གྱི་བསྔགས་པ་བརྗོད་པ་སྟེ། མཚན་མར་དམིགས་ཤིང་སྲིད་པ་དང་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཉེས་པ་དང་བྲལ་བ་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་ཞིང་འོད་གསལ་བ་སོ་སོ་རང་རིག་པའི་དོན་ལ་སྒོམ་པའི་གནོད་སྦྱིན་དག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལ་བོད་པའོ། །ཡང་ན་བཅོམ ལྡན་ཞེས་པ་ཡན་ཆོད་རྐང་པ་ཕྱེད་དང་གསུམ་གྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བསྟོད་པའོ།།གནོད་སྦྱིན་དག་སངས་རྒྱས་སྔ་མས་མཛད་སྲུང་ཞེས་པ་ནི་སྔ་མས་གདམས་ངག་བསྟན་པ་མཛད་པ་རྗེས་སུ་སྲུང་ཞིང་སྒོམ་པའོ། །དེ་ལྟ་ན་ད་ལྟར་ཞུ་བ་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན། ཐེག་ཆེན་ཚུལ་ལ་དད་པས་མངོན་པར་ ཞེན་པ་སྟེ།ཆོས་ཀྱི་རོས་ཚིམ་པ་མེད་ཅིང་ཁྱད་པར་གཞན་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཞུ་བའོ། །དེ་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ལམ་གྱི་དུས་ན་ཐབས་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པའི་ཚུལ་དུ་སྒོམ་པར་ བྱེད་པ་དང་།འབྲས་བུའི་དུས་ན་ཡང་། ཤེས་པས་སྲིད་ལ་མི་གནས་ཤིང་། །སྙིང་རྗེས་ཞི་ལ་མི་གནས་ཏེ། ཞེས་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོར་གྱུར་པའོ། །དེ་ལྟར་རང་ཉིད་དད་ཅིང་གཞན་ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་འཇུག་པ་སྟེ་གཞན་དེ་དག་ཀྱང་། གནོད་སྦྱིན་མོ་དང་གནོད་སྦྱིན་བུ་ ཞེས་པ་སྟེ།སྔར་མ་ཐོས་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་ཡང་ཞུ་བར་གསོལ་བའོ། །བུམ་སྣ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པའི་དོན་ནི་འབྲོག་གནས་དང་ནོར་བུ་བཟང་པོ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་འཁོར་གྱི་བསྔགས་པ་བརྗོད་པའོ། །ཁྱིམ་དང་ལྷ་མོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟིའི་མཆོད་པ་སྟོན་ནོ། །བདག་ ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་གྲུབ་པའི་མཆོད་པའོ།

'胜者'是指战胜应断除的敌军，或以功德福分而胜出，即是获得世间和出世间一切圆满之自在，故称'自在者'。
'我'等词是结集者所见所闻的前世相伴祈请语等，是结集者所集结宣说。
'于楞伽摄受'是指愿加持此处成为供养之处。
'无尘'是指未被外道言论等过失所染污。
若问甚深是否成为声音和心识的境界，'超离诠说之理'等，其义如前所说。
若问如此则说法不应理，答：如前所说，显现不相违。
其他人随顺论理而说：虽然自相不能直接由声音表达，但与表达混合显现的共相是声义，由于执著彼与自相无别，故从直接表达共相间接遣除对自相的增益，即是声音所诠示。此说不应理，因为这是就未转依分别者而言，如来已断除分别习气，于彼无有共相显现故。
若问：前人已逝故无证知如是宣说，答：由忆念如是解说，因是前量所作故而成立。
因此说你们也应随顺前人传统，这是应当解说的理由。
由获得神通而预言未来，即'未来时'等。
'幻化之理'是说导师和语言等一切显现唯是心的幻化。
又以'幻化楞伽'等赞叹处所，'平坦石地'是指以悦意平坦石板装饰之处可供行走受用。
'瑜伽'等是赞叹眷属，即离开执著相及有较重的存在见等禅定三昧过失，离戏光明，修习各别自证义之夜叉等。'薄伽梵'是对其的称呼。或者'薄伽梵'以上三个半偈颂是赞叹如来。
'夜叉等前佛所作护持'是指随顺守护修习前佛所说教诫。
若问如此则现在请问不应理，答：由于对大乘法理深信执著，对法义无有满足，为了了知其他殊胜义理而请问。
其中大乘略说有二：道位时以方便发殜菩提心和通达真实义的智慧二者无别之理而修习，及果位时如说'以智不住有，以悲不住寂'，成就大般涅槃。
如是自己信解并令他人趣入大乘，彼等即'夜叉女与夜叉子'，为未闻者故而请问。
'瓶鼻'等义指旷野处和宝贤等，是赞叹眷属。
'宫殿与天女'等显示供养恭敬。
'我'等显示成就供养。

།དེ་ཡི་ཚིག་དེ་གསན་པ་དང་། །སྲིད་གསུམ་དབང་པོས་གསུངས་པ་ནི། །ཞེས་པ་སྡུད་པ་པོའི་མཚམས་སྦྱོར་བ་བསྟན་པའོ། །གནོད་སྦྱིན་དབང་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བཤད་པ་ཉིད་དུ་སྐབས་ཕྱེ་བ་སྟེ། དངོས་སུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ ཉིད་ཀྱིས་གསུངས་པའོ།།འདི་ནི་རྣལ་འབྱོར་ལྡན་པ་དག་།མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་སྤྱོད་པའི་གནས། །ཞེས་པ་ནི་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་གནས་ཡིན་པས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཚེ་དེ་ཉིད་ལ་བདེ་བ་ལ་རེག་པར་གནས་པར་འགྱུར་ཞེས་པའོ། །བཅོམ་ ལྡན་གནང་ནས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྡུད་པ་པོས་སྔར་མཐོང་བའི་དོན་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ།།ཞི་བའི་བློ་ནི་ནང་དུ་ཆོས་ཉིད་ལ་མཉམ་པར་གཞག་པའོ། །དེ་ཉིད་དུ་ཞེས་པ་མེ་ཏོག་གི་ཁང་པ་དེ་ཉིད་དུའོ། །འཇིགས་པ་མེད་ཞེས་པ་ནི། ས་ཐོབ་འཇིགས་པ་ལྔ་དང་བྲལ། །ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །འཚོ་བ་ ཉམས་པས་འཇིགས་པ་དང་།བསྟོད་ར་མེད་པའི་འཇིགས་པ་དང་། འཆི་བའི་འཇིགས་པ་དང་། ངན་སོང་གི་འཇིགས་པ་དང་། འཁོར་གྱི་ནང་དུ་བག་ཚ་བའི་འཇིགས་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་དང་བྲལ་བས་ས་དང་པོ་ཡན་ཆད་ཐོབ་པ་རྣམས་སོ། །འཇིགས་པ་དེ་རྣམས་མེད་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་ནི་ བདག་གི་འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་བས་བདག་ཕངས་པར་སེམས་པ་ཡང་མེད་པ་ཡིན་ན།ཡོ་བྱད་ཐམས་ཅད་ལ་ཕངས་པར་སེམས་པ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་འཚོ་བ་མེད་པས་འཇིགས་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་སུ་ལས་ཀྱང་རིམ་གྲོ་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཡང་རེ་བ་མེད་ཀྱི། གཞན་དུ་ན་བདག་ ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་དེ་དག་ལ་ཡོ་བྱད་མང་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྡུ་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་མེད་པས་འཇིགས་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་བྲལ་བས་བདག་གི་འདུ་ཤེས་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་འཆི་བའི་འཇིགས་ པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།བདག་ཤི་ནས་ཀྱང་གདོན་མི་ཟ་བར་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དག་དང་མི་འབྲལ་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ངན་འགྲོའི་འཇིགས་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །བདག་གིས་བསམ་པ་དང་མཚུངས་པ་ཡང་འཇིག་རྟེན་ན་སུ་ཡང་མེད་ན། ཆེས་ལྷག་པ་ལྟ་ ག་ལ་ཡོད་སྙམ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་འཁོར་གྱི་ནང་དུ་བག་ཚ་བས་འཇིགས་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཕགས་པ་ས་བཅུ་པ་ལས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ཁྱད་པར་དུ་འཇིགས་པ་མེད་ཅེས་སྨོས་པ་ནི་ལས་དང་པོ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་འབོད་འགྲོགས་དྲག་ པོའི་གཟུགས་ཅན་ཡིན་པས་འཇིགས་པར་འགྱུར་བ་དག་སྲིད་པས་སོ།།དགའ་བའི་གྲོང་རྡལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཡང་སྔ་མ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་མཆོད་ཅིང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཀྱང་དེ་དག་གི་ཚོགས་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་མཆོད་པའི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་བཞེས་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པའོ། །དེ་ ལ་འབོད་འགྲོགས་ཀྱིས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་འཇིག་རྟེན་གསུམ་ལས་རྒྱལ་བ་དང་།རྒྱལ་བའི་སྲས་རྣམས་ཀྱི་སྟོད་ཀྱི་ཡན་ལག་ལ། རིན་པོ་ཆེས་བརྒྱན་པའི་སེ་མོ་དོ་བཏགས་ཞེས་རྣམ་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གནོད་སྦྱིན་སྡེ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་འཁོར་གྱི་གཙོ་བོས་སྟོན་པ་ལ་ ཆོས་ཞུ་བ་ཉིད་དུ་གསོལ་བ་འདེབས་པའོ།།ཇི་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཞུ་བར་གསོལ་བ་འདེབས་ཤེ་ན། རང་རྒྱལ་ཉན་ཐོས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། བདག་གི་དོན་འབའ་ཞིག་སེམས་པ་དང་གང་ཟག་དང་ཆོས་སུ་སྒྲོ་འདོགས་པའི་ཉེས་པ་ལས་གྲོལ་བའི་དབུ་མའི་དོན་ནོ། །རྩེ་མོ་རིན་ཆེན་ཞེས་ པ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སྤྲུལ་པ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་དང་།དེ་དག་ཉེ་བར་བསྡུས་ཏེ་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་དོན་གྱིས་ཆོས་བསྟན་པ་ཉེ་བར་སྡུད་པར་བྱེད་པས་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ། །དེ་དག་གི་དོན་ནི་གོ་སྐབས་ཀྱིས་གནས་དེ་ཉིད་དུ་ཁྱད་པར་ དུ་གྱུར་པའི་གནས་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཞིང་ཁམས་དང་། སྟོན་པ་དང་། གདུལ་བྱའི་གཙོ་བོ་ལ་སོགས་པ་དུ་མ་སྤྲུལ་ཅིང་། དེ་དང་འགྲན་པའི་ལང་ཀ་ཞེས་པ་སྟེ་སྔར་ནས་གནས་པའི་ལང་ཀའི་གྲོང་རྡལ་དང་འགྲན་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ།

听闻此语后，三界之主说道。这是结集者的衔接语。
从'夜叉之主'等开始阐述开启此处，实际上是如来亲自宣说。
'此乃具瑜伽者，现世行持之处'，意为此是加持之处，具足止观双运瑜伽者将在今生获得安乐。
'世尊允许'等是结集者总结前所见之义。
寂静之心是内在安住于法性等持。'于彼处'即是在花宫殿中。'无畏'是指如说'得地离五畏'之义。
即离生计匮乏之畏、无赞誉之畏、死亡之畏、恶趣之畏、众中怯懦之畏，离此等畏故为初地以上证得者。
为何无此等畏惧？因为已离我执，连珍惜自我的心都无，何况会珍惜一切资具？因此无生计匮乏之畏。
他不期望从任何人获得哪怕一点供养，反而想着要以诸多资具摄受众生，因此无无赞誉之畏。
他已离我见，无我想，故无死亡之畏。
他想着死后必定不离诸佛菩萨，故无恶趣之畏。
他想着世间无人能与我之发心相等，更何况有超胜者，故无众中怯懦之畏，如《十地经》中所说。
此处特别提到'无畏'，是因为初学菩萨等面对形貌凶猛的夜叉时可能会生畏惧。
'喜城'等说明较前更殊胜供养，如来为圆满彼等资粮而接受供养聚集。
其中夜叉也以珍宝璎珞庄严三界胜佛及佛子们的上身。
'与夜叉部'等表示眷属之首向佛请法。
请问何种法？'独觉声闻'等，即远离唯求自利及增益人法二执过失的中道义理。
'宝顶'等说明如来加持化现，摄受所化众生，如来以义理说法，此处总结显示。
其义为于此处示现殊胜处所、如来刹土、导师及所化主等众多化现，与彼竞争之楞伽，即与先前存在的楞伽城相竞争等。

།སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པའི་མདོ་སྡེ་ཞེས་ པ་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་སྟོན་པ་པོ་མང་བས་དེས་བསྟན་པའི་ཆོས་ཀྱང་ཤློ་ཀ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་སྟེ།དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་ཇི་ལྟར་གྲགས་པ་བཞིན་དུ་དོན་བྱེད་པར་ནུས་པར་ཉམས་སུ་མྱོང་བའོ། །སྟོན་པ་དང་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྐང་པ་གཉིས་ཀྱིས་དེ་རྣམས་ཉེ་བར་བསྡུས་ པའོ།།གནོད་སྦྱིན་འབོད་འགྲོགས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་དོན་དུ་གདུལ་བྱའི་གཙོ་བོས་ཉེ་བར་རྟོགས་པའི་ཚུལ་བསྟན་པའོ། །དེའི་དོན་ཀྱང་གོ་སྐབས་ཀྱི་ཡུལ་གཅིག་ཏུ་དེ་འདྲ་བའི་འགལ་བ་རྣམ་པ་དུ་མ་སྣང་བ་ནི་རང་རང་གི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱི་རོལ་ གྱི་ངོ་བོ་བདེན་པར་མི་འཐད་དེ།འགལ་བའི་དོན་དངོས་པོ་ལ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་དེ་ལྟར་སྣང་བ་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་དོན་དམ་པ་ཉིད་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། མ་བྱུང་བ་ལས་གང་བྱུང་ཞིང་། །བྱུང་ནས་ཀྱང་ནི་རྣམ་འཇིག་པ། །རྐྱེན་ལས་ཡོད་དང་མེད་དེ་དག་།ང་ཡི་བསྟན་ལ་དེ་ མི་གནས།།ཞེས་འོག་ནས་སྟོན་པར་འགྱུར་བས། དེ་འདྲ་བའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བར་སྣང་བ་དག་དངོས་པོར་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཞེས་པ་སྟེ། འདིའི་དོན་ཞིབ་ཏུ་ནི་འོག་ནས་བསྟན་པར་བྱའོ། །བསམ་པ་འདི་གོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་འབོད་འགྲོགས་ཀྱིས་སྔར་གྱི་རྣམ་པར་འཕྲུལ་བའི་ དོན་ལ་རྗེས་སུ་བསམས་ཤིང་རྟོགས་པའི་རྣམ་པ་སྟོན་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་སྣང་བ་འདི་གོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གང་གིས་དང་སུ་ཡིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྤང་བའི་སྒྲའོ། །དེས་ན་འདི་རྣམས་ནི་[(]སྦྱུ་[,]སྒྱུ་[)]མའི་དཔེ་བརྒྱད་དང་མཚུངས་པར་སྣང་ལ་བདེན་པའི་དངོས་པོས་སྟོང་པ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་ སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱི་རོལ་བདེན་པའི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ནམ་ཞེས་རྣམ་པར་དཔྱད་པའི་ཚུལ་དུ་བསྟན་ཀྱང་ཐེ་ཚོམ་གྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།ཇི་ལྟར་རྨི་ལམ་ན་ཁྱིམ་ཆུང་ངུའི་ནང་ན་རི་བོ་ཆེན་པོར་སྣང་བ་ནི་སད་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཅི་དེ་བདེན་ནམ་བརྫུན་ཞེས་ རྟོགས་པ་དང་མཚུངས་སོ།།རྨི་ལམ་རོད་ཅེས་པ་ནི་རྨི་ལམ་གྱི་ཉམས་ཀྱི་རྣམ་པའོ། །གཞན་དུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་ལྟར་རྟོགས་པ་དང་མ་རྟོགས་པའི་སྐྱོན་དང་ཡོན་ཏན་སྟོན་པ་སྟེ་ཤེས་པར་ཟད་དོ། །འདིའི་དོན་མདོ་སྡེ་གཞན་དག་ལས་ཀྱང་གསུངས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། གང་གིས་ང་ལ་གཟུགས་སུ་མཐོང་། །གང་གིས་ང་ལ་སྒྲར་ཤེས་པ། །འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་ལྡན་པ་སྟེ། །སྐྱེ་བོ་དེས་ནི་ང་མི་ཤེས། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་ཆོས་[(]གྱི་[,]ཀྱི་[)]སྐུ། །འདྲེན་པ་རྣམས་ནི་ཆོས་ཉིད་བལྟ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །སངས་རྒྱས་མི་མཐོང་ཞེས་པ་དང མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་མི་འཛིན་ཅིང་དོན་དམ་པར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུན་འཇུག་པ་མེད་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པར་མཐོང་ན།དེ་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་མཐོང་བ་ཡིན་ཞིང་། མཐོང་བ་པོ་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱའོ། །ལང་ཀའི་བདག་ པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གདུལ་བྱའི་གཙོ་བོ་ལ་བསྔགས་པ་བརྗོད་ཅིང་རྗེས་སུ་གདམས་པ་སྟོན་ཏེ།གནས་ཤིན་ཏུ་གྱུར་ཞེས་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། ཡིད་དང་འཛིན་དང་རྣམ་པར་རྟོག་།གྱུར་ཕྱིར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་དང་། །ཞིང་དང་ཡེ་ཤེས་ལས་དག་ལ། །དབང་ནི་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ནོ། །དབང་དེ་མི་གཡོ་ ལ་སོགས་པའི།།ས་གསུམ་ལ་ནི་རྣམ་བཞི་སྟེ། །གཅིག་ལ་རྣམ་གཉིས་གཞན་དག་ལ། དབང་ནི་རེ་རེར་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ས་བཅུའི་མགོན་པོས་གསུངས་ཏེ། དེའི་དོན་ཡང་ས་བརྒྱད་པ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་གནས་གྱུར་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་ཞིང་ཡོངས་སུ་ དག་པ་ལ་དབང་ཐོབ་པར་གྱུར་ཅིང་།དགུ་པ་དང་བཅུ་པ་ལ་གོ་རིམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་གྱུར་པས། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་བ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པའི་ལས་ལ་དབང་ཐོབ་པའོ།

'百千颂经'是由于说法者众多，所说之法也显现为十万颂等，这一切都如所闻般能作用，是亲身体验。'与说者'等两句偈颂是对这些的总结。
'夜叉相随'等是显示所化主要对象如是了知教法的方式。其义理是，在一处所显现如是多种相违之事，除了各自心的显现之外，作为外境的实体是不合理的，因为相违的事物在实际中是不可能的。
若问：如此则这样显现的心的本性是否是胜义谛？答：不是。如下文所说：'从无中生起者，生已复坏灭，缘起有与无，于我教中彼不住。'由此说明，如是缘起显现并非实有，此义详细将于下文阐述。
'了知此意'等是显示夜叉对前述幻化之义随后思维并了知的情形，即了知如是显现等，'由谁'等是遮遣之词。
因此，这些是否如八种幻喻般显现而空无实体？还是作为心的对境的外在真实本性的法性？虽然以如是观察的方式显示，但并非怀疑的本质。如同梦中小屋内显现大山，醒时了知其是真是假的情形相同。
'梦境扰动'是指梦境体验的状态。'其他'等是显示如是了知与未了知的过失与功德，仅此而已。
此义在其他经中也有宣说，如云：'若以色见我，以音声求我，彼行邪道人，不能见如来。诸佛法身性，导师当观法性。'等。
不见佛陀即是不执著相好等事物，若见胜义中无智慧相续流转是佛的自性，则即是见到佛的自性，见者即成佛故称为佛。
'楞伽主'等是对所化主要对象的赞叹并显示随后教诲。'极为转依'是指如说：'由意及执取，及分别转故，无分别及净，刹土智业等，自在有四种。此权于不动，等三地四种，一地有二种，余地各一种，应知。'等十地主所说。
其义为：于第八地烦恼意转依故获得无分别及净土自在，于第九地和第十地依次由五根识和意识转依故，获得无碍解智自在和神通业自在。

།འདིར་གནས་གྱུར་པ་ཡང་ དེ་རྣམས་ཀྱི་སྣང་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྤངས་པ་ནི་ཡིན་གྱི་ས་བོན་སྤངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་རྣམས་ཀྱི་བག་ཆགས་དང་ལྡན་པའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རྗེས་ཀྱི་གནས་སྐབས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་ཀུན་གཞི་གནས་གྱུར་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ ས་ལ་སྟེ།ས་བོན་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། གནས་དོན་ལུས་སུ་སྣང་བ་དག་།གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཟག་མེད་དབྱིངས། །ཞེས་པ་དང་། ཡང་། རྟེན་ནི་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ན། །སངས་རྒྱས་དྲི་མེད་གནས་ལ་ནི། །མི་གནས་མྱ་ངན་འདས་པ་ཡི། །འབྱོར་པ་དམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་ གསུངས་ཏེ།དེ་ནི་ལང་ཀའི་བདག་པོ་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། གནས་གྱུར་སྔ་མ་རྣམས་ཇི་ལྟར་རིགས་པ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་དེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གི་སེམས་སྣང་བ་ཙམ་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་སོ་སོར་རང་རིག་པའི་ཚུལ་དུ་མཉམ་ པར་གཞག་པའི་གནས་སྐབས་ན་རྟོགས་ནས་རྗེས་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྒྱུ་བ་ལ་གནས་ཞེས་པ་སྟེ།དེ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྟོག་པ་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་སྤངས་པའོ། །གཞན་ཡང་སྔོན་གྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལས་མངོན་པར་གྲུབ་པ། རིག་པའི་གནས་དང་སྒྱུ་རྩལ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ ཅད་ལ་མཁས་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པ་དང་།ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་གཞན་གྱི་དྲིང་མི་འཇོག་པ་སྟེ། དེ་ལ་རག་མ་ལུས་པའོ། །དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་རབ་རྩལ་སེམས་ཀྱིས་ཞུས་པ་ལས། ལྷའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་བཞི་དང་ལྡན་ན་ཐེག་པ་ཆེན་ པོ་ལ་གཞན་གྱི་དྲིང་མི་འཇོག་པ་རྣམས་ཡིན་ཏེ།བཞི་གང་ཞེ་ན། ཐབས་ལ་མཁས་པས་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པའི་ཤེས་རབ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པའི་བྱམས་པ་དང་། དོན་དང་ཆོས་སུ་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པའི་སྤོབས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ གི་རྣམ་པས་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་པོ་དག་སྟེ་ཞེས་གསུངས་ཏེ།དེ་རྣམས་ཀྱང་འབོད་འགྲོགས་ལ་ལྡན་པའོ། །ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འགྲེལ་པ་ལས། སྤྱན་ལྔ་དང་ལྡན་ན་གཞན་གྱི་དྲིང་ལ་མི་འཇོག་པའོ་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་པའོ། །གཞན་ཡང་ བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་སྟེ།ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་སྤྲིན་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐབས་སྒྲུབ་པ་ནི་ཕན་ཚུན་འགལ་བར་སྣང་བའི་དོན་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་ཐབས་ལ་མཁས་པས་མི་འགལ་བར་སྒྲུབ་པ་སྟེ། དོན་དམ་པར་སེམས་ཅན་ཡང་མི་དམིགས་ལ། རྟག་ཏུ་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་བརྩོན་པ་ཡང་བྱེད་དོ། །དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྲི་བ་དང་འཕེལ་བ་མི་དམིགས་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས་ཅན་གྱི་དགེ་བ་ལ་ཡི་རང་ནས་དེ་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བ་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོ་ཞིང་སྨོན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པ ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དང་རྟོགས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་གྲངས་སུ་གྱུར་པའམ། ཁྱད་པར་དུ་སོ་སོ་རང་རིག་པའི་ཚུལ་དུ་རྟོགས་པའོ། །འདི་འདྲ་བའི་ཚིག་འོག་ནས་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །གོང་ནས་གོང་དུས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ ཉིད་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ལ་མཁས་ཞེས་པ་ནི་ས་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་རྣམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་ཏེ།འདི་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་བྱེ་བྲག་ལ་སོགས་པ་ནི་འོག་ནས་བསྟན་པར་བྱའོ། །སེམས་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ ལ།།སེམས་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས། །ངར་སེམས་ཉིད་ནི་ཡིད་ཡིན་ནོ།

此处所说的转依，是指断除了那些颠倒显现，而非断除种子。因为依靠具有那些习气的阿赖耶识，在后来的阶段会生起分别念的缘故。那些种子的阿赖耶识转依是在佛地，因为种子已转变为他性。如说：'所依身现为他性，无漏界中已转依。'又说：'所依转变时，于无垢佛地，得无住涅槃，殊胜之圆满。'这些并非在楞伽主处，前述转依应如理配合。
此外，他通达一切法唯是自心显现，并且在等持状态中以自证方式了知心性空性，后来安住于分别念的活动中。其中颠倒分别如前所说已断。
又复由往昔善根所成就，通达一切明处及工巧等，如实了知真如，于大乘瑜伽不依赖他人，即不仰仗他人。其原因如《胜幢请问经》中说：'天子，菩萨具足四法，于大乘不依他人：何等为四？以方便善巧所成就的智慧，以大悲所成就的慈心，以义理所成就的辩才，以菩提分所成就的五神通。'这些阿波郭也具足。又如《般若波罗蜜多释》中说：'具足五眼则不依他人。'
又复善巧二谛方便，如《圣宝云经》中说：'菩萨方便成就，是以善巧二谛方便使看似相违的义理不相违：胜义中虽不见有情，却常精进令有情成熟。胜义中虽不见一切法有增减，但世俗中随喜有情善业，并将由此所生善根回向圆满菩提而发愿。'
通达、了知等词是同义词，或特指以自证方式了知。下文出现类似词语也应如是理解。上上所说通达一切时分自相是指如实经验初地等智慧差别，这些特征及遍净差别等将在下文阐述。关于心等，心是阿赖耶识，我执即是意识。

།རྣམ་པར་ཤེས་པས་རྣམ་པར་རིག་།ལྔ་པོས་སྣང་བ་མཐོང་བར་འགྱུར། །ཞེས་འབྱུང་བས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཀུན་གཞི་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཚོགས་ དྲུག་པོ་རྣམས་རང་རང་གི་ངོ་བོས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་ཤིང་།དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་དང་། རྒྱུད་གསུམ་ཆད་པར་ལྟ་བ་སྟེ། འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དང་གནས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་དང་བྲལ་བར་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་སྔ་མ་རྣམས་ཀྱིས་བཤད་ལ། གཞན་ཡང་མ་རིག་པ་དང་སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུན་མི་འཆད་པའོ། །འདུ་བྱེད་དང་སྲིད་པ་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་གྱི་རྒྱུན་མི་འཆད་པའོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ལམ་གྱི་རྒྱུན་མི་འཆད་པས་རྣམ་པར་ཕྱེ་བའོ་ཞེས་འཕགས་པ་ས་བཅུ་པ་ལས་གསུངས་ཏེ། འདིའི དོན་ནི་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་མདོར་བསྡུས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུད་གསུམ་རྣམ་པར་ཆད་ཅིང་། དེ་འདྲ་བའི་ཟད་པ་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །གཞན་ཡང་འགྲོ་བ་ཐམས་ ཀྱི་བྱེད་པ་པོ་དབང་ཕྱུག་དང་གཙོ་བོ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱུར་ལྟ་བ་དང་།དེ་ལས་གཞན་པའི་མུ་སྟེགས་ཅན་གང་ཟག་གི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བར་རྟོགས་པའི་བློ་གྲོས་ཅན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་ཞིང་འོད་ གསལ་བ་དེ་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་སྟེ།དེའི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའོ། །དེ་ཉིད་ལ་སོ་སོ་རང་རིག་པའི་ཚུལ་གྱིས་མཉམ་པར་གཞག་ཅིང་དེའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་བློའི་མེ་ལོང་དང་བ་ལ། ནམ་མཁའ་དང་བའི་ནང་ནས་སངས་རྒྱས་སྐུར་སྣང་ཞིང་གསུང་ཐོས་པ་སྟེ། ཐོས་པའི་གསུང་དེ་ཡང་ གང་ཞེ་ན།ལང་ཀའི་བདག་པོ་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ་ཞེས་པ་སྟེ། དེའི་རྟོགས་པ་བརྗོད་པ་ལ་ངོ་མཚར་བས་ལན་གཉིས་སྨོས་པའོ། །ཡང་ལང་ཀའི་བདག་པོ་ཁྱོད་ནི་ལེགས་སོ་ཞེས་པ་ནི་གདུལ་བྱ་གཞན་པོ་རྣམས་ལ་ཡང་ཕན་པར་འགྱུར་བས་ཤིན་ཏུ་ལེགས་སོ་ཞེས་པའོ། །ཁྱོད་ཀྱིས་ རྟོགས་པ་ལྟར་གཞན་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་ཉེ་བར་གདམས་པའོ།།དེ་ལྟར་མདོ་སྡེ་གཞན་དག་ལས་ཀྱང་། ཁྱེའུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་བཞི་དང་ལྡན་ན་མྱུར་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་དང་། ཟབ་མོའི་ ཆོས་རྣམས་ལ་ཡང་བཟོད་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ།བཞི་གང་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་ལ་ཆོས་ཉིད་དུ་མཐོང་གི་གཟུགས་སུ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཆོས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་མཐོང་གི་ཡི་གེ་དང་ངེས་པའི་ཚིག་ཏུ་མ་ཡིན་པ་དང་། དགེ་འདུན་ལ་འདུས་མ་བྱས་སུ་མཐོང་གི་ཚོགས་སུ་མ་ ཡིན་པ་དང་།ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་ཡོངས་སུ་དག་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། བཞི་པོ་དེ་དག་གོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ལས་གཞན་དུ་སྐུ་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་གསུང་དབྱངས་ཡན་ལག་དྲུག་ཅུ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་བལྟས་ན། དེའི་རང་བཞིན་ལ་སྒྲོ་འདོགས་ པའི་མཐར་ལྷུང་བས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་མཐོང་ངོ་ཞེས་སྔར་བསྟན་ལ།ཡང་ད་ལྟར་སྣང་བ་གདུལ་བྱའི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པའམ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རྒྱུན་གྱིས་འཇུག་པ་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་ལྟ་ན་ནི། དེ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ཆད་པའི་མཐར་འགྱུར་བའོ། །ཁྱོད་ ཀྱིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་གདུལ་བྱའི་གཙོ་བོ་ལ་གདམས་པ་སྟེ།ཀུན་གཞི་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་གནས་སྐབས་དང་། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བྲལ་བ་སྟེ། དེ་རྣམས་གནས་གྱུར་ཞིང་ནང་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པའི་ དོན་ལ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་པའོ།།ཚིག་གི་དོན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་ལྷུང་བའི་ལྟ་བ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་མ་ཡིན་ཞེས་པ་ནི། བརྗོད་པ་སྣ་ཚོགས་དང་འདྲེས་པའི་དོན་གྱི་རྣམ་པ་དུ་མར་རྟོག་པའི་ལྟ་བ་དང་། དེ་འདྲ་བའི་མཚན་མ་སྣ་ཚོགས་ལ་རྩེ་གཅིག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པར་མི་ བྱའོ་ཞེས་པའོ།

由'识知识别，五者见显现'这句话可知，依次对阿赖耶识、染污意识和意识等六识，了知各自本性为空性，并对如是自性生起欢喜。
三续断见，即观见远离有为法之生、灭、住三相，古德们如是解释。
另外，《十地经》中说：无明、爱取是烦恼相续不断，行与有是业道相续不断，其余诸支是苦道相续不断而分别。
此义即是十二缘起支略摄为烦恼杂染、业杂染、生杂染三种相续断绝，及了知如是灭尽的智慧。
又复了知远离一切过失，如执著大自在天、胜性等为一切众生之作者的因见，及其他外道执著补特伽罗我等见。
具此智慧者了知如来藏心性离戏光明即是佛地，是其顺因。
以各别自证方式安住于此，因此缘故，于清净心镜中，从清净虚空中现见佛身并闻佛语。
所闻之语为何？即'楞伽主，善哉善哉'，因赞叹其证悟而重复说善哉。
又说'楞伽主，汝善哉'者，是因利益其他所化众生故说极善。
这是教诫他人也应如你所证而学习。
如是其他经中亦说：'童子，菩萨具足四法，则能速疾现证无上正等正觉，并于甚深诸法获得忍受。
何为四法？见佛为法性非色相，见法离贪著非文字决定语，见僧为无为非众会，及清净慧眼，是为四法'等。
若异于此而观相好庄严、六十支妙音等事相，则堕增益边而未见佛之自性，如前所说。
又若见现前显现既非所化众生心之本性，亦非佛智相续趣入之世俗谛，则成诽谤断见。
'汝'等词是对主要所化众生的教诫，即远离未清净阿赖耶位及转识，应当修习彼等转依及内心法性摄一切法之义。
所说'非文字义行境之见及三昧'者，即不应住于与种种言说相杂之多种义相分别见，及如是种种相专注三昧。

།དེ་སྐད་དུ་ཡང་འཕགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ལས། གང་ཞིག་སྒྲ་ཡིས་ཆོས་བསྟན་པ། །ཆོས་རྣམས་མང་པོ་བསམ་མི་ཁྱབ། །སྒྲ་དེ་ལ་ཡང་གང་ཆགས་པ། །དགོངས་པའི་བཤད་པ་མི་ཤེས་སོ། །ཅི་ལ་དགོངས་ཏེ་བཤད་པ་ཡི། །དགོངས་པ་དག་ནི་མི་ཤེས་པ། །ཆོས་ ཉིད་ལ་ནི་མ་བསླབས་པས།ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཆོས་སུ་འཆད། །འཇིག་རྟེན་ཁམས་ནི་སྟོང་དག་ཏུ། །ངས་ནི་མདོ་སྡེ་གང་བཤད་པ། །ཚིག་འབྲུ་ཐ་དད་དོན་གཅིག་སྟེ། །ཐམས་ཅད་བརྗོད་པར་ནུས་མ་ཡིན། །ཚིག་གཅིག་རྣམ་པར་བསྒོམས་ན་ནི། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་བསྒོམས་པར་ འགྱུར།།སངས་རྒྱས་ཇི་སྙེད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས། །ཆོས་རྣམས་མང་པོ་རབ་བཤད་པ། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད། །མི་གང་དོན་ལ་མཁས་པ་དག་།ཚིག་འདི་བསླབས་པར་གྱུར་པ་ལ། །སངས་རྒྱས་ཆོས་རྣམས་དཀོན་མ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གཞན་ཡང་དྲང་སྲོང་ རྒྱས་པ་དང་།འཇུག་སེལ་ལ་སོགས་པས་སྨྲས་པའི་སྔོན་གྱི་གཏམ་རྒྱུད་དང་སྒྲུང་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པར་མི་བྱ་ཞིང་། དབང་ཕྱུག་དང་ཚངས་པ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་རིག་བྱེད་ཀྱི་སྒྲ་རྟག་པ་སྐྱེས་བུས་མ་བྱས་པ་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་སྟོན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་ གཟུང་བར་མི་བྱ་ཞིང་།བདག་ནི་སྲིན་པོའི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་དྲེགས་ཤིང་ང་རྒྱལ་བར་ཡང་མི་བྱ། བསམ་གཏན་དྲུག་ལ་སོགས་པ་ལ་བསམ་གཏན་པར་མ་ཡིན་ཞེས་པ་སྟེ། དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་བསམ་གཏན་དྲུག་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་དང་། དངོས་ གཞི་དང་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་།གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་གྱི་དངོས་གཞི་ཟག་པ་མེད་པའམ། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་དང་། ནམ་མཁའི་འདུ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མཚན་མར་དམིགས་པ་རྣམས་ལ་བསམ་གཏན་པར་མ་ཡིན་ཞེས་པའོ། ། ལང་ཀའི་བདག་པོ་འདི་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཉེ་བར་གདམས་པའི་དོན་འདི་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་འདའ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པས། དེ་རྣམས་ཀྱི་དམ་ཚིག་ཉིད་དུ་སྟོན་པའོ། །ཕ་རོལ་གྱི་རྒོལ་བ་ནི་འགལ་བ་ཁས་ལེན་པས་རྩོད་པ་ཉེ་བར་འགོད པ་སྟེ།དེ་ཉིད་ཆོས་དང་མཐུན་པར་ཚར་གཅོད་ཅིང་ལྟ་བ་ངན་པར་གྱུར་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལྟ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་སྟེ། བདག་དང་བདག་གིར་ལྟ་བ་ཡིན་ལ་དེ་རྣམ་པར་བཟློག་པ་ལ་མཁས་པས་ལྟ་བ་ངན་པ་ཐམས་ཅད་སེལ་བའོ། །བློ་ཞིབ་ ཅིང་ཞེས་པ་ནི་ཟབ་མོ་རྟོགས་པའོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཤིན་ཏུ་འགྱུར་བ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་བྱེ་བྲག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་འདྲ་བའི་དམ་ཚིག་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ་ཞེས་གདམས་ པ་སྟེ།དེ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་དོན་དུའོ། །དེ་ལྟར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕན་ཡོན་སྟོན་ཏེ། དེའི་དོན་ནི་རྩེ་གཅིག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་ལམ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པ་འདི་ནི་ཕྱིར་ཞིང་གོང་ནས་གོང་དུ་ ལམ་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དྲི་མ་སྦྱངས་པས་མྱུར་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་བའོ།།དེ་སྐད་དུ་ཡང་། ཀུན་གཞི་དྲི་མེད་བསོད་ནམས་ཀྱིས། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་འགྱུར་བའོ། །ཞེས་འཕགས་པ་སྟུག་པོ་བཀོད་པའི་རྒྱན་ལས་ གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་ཡང་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ནི་འདིར་ལྷའི་བུ་རབ་རྩལ་སེམས་ཀྱིས་ཞུས་པ་ལས། འཇམ་དཔལ་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན། དེ་ནས་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པས་ལྷའི་བུ་རབ་རྩལ་སེམས་ལ་ ཚིགས་སུ་བཅད་དེ་སྨྲས་པ།།གང་ཚེ་སེམས་ནི་ཆགས་མེད་པ། །བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཡིན་ཏེ། །སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མངོན་སུམ་པ། །དེ་ནི་ཤེས་རབ་མཚན་ཉིད་དོ། །སེམས་རྣམས་བསྐྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ནི། །བྱང་ཆུབ་ཏུ་ནི་ཡོངས་བསྔོ་ཞིང་། །བྱང་ ཆུབ་སེམས་ལ་རབ་བརྟགས་པ།།དེ་ནི་ཐབས་ཀྱི་ཚུལ་ཉིད་དོ།

正如在《圣三摩地王经》中所说：'凡是以音声宣说佛法，诸法众多不可思议，若执著于音声，则不知其密意。不知依何密意而说，不知其密意，因未学习法性，故将非法说为正法。我于千世界中所说诸经，虽词句不同而义理相同，然不能尽述。若修习一句，即是修习一切。诸佛所广说的一切法，一切法皆是空性。若有智者学习此语，佛法于他并不稀有。'
又不应执著仙人广博和入遣等所说的古代传说和故事，也不应执取自在天和梵天论者所说的吠陀声是常住、非人造、能显示无倒义等功德，也不应自恃为罗刹王而骄慢，不应修习六种等有所缘的禅定，即：初禅的近分定、根本定和殊胜禅，以及第二禅等三种无漏或有漏的根本定，以及虚空想等无色界的有相三摩地。
楞伽主，此等所教诫之义，诸大菩萨摩诃萨不应违越，故说为彼等之誓言。外道论敌因承许相违而立诤论，应如法折服之。六十二等恶见一切见解皆是萨迦耶见，即我见和我所见，善巧遮除此见则能断除一切恶见。'智慧深细'即通达甚深义。'善巧极变识'即如实了知世俗心心所差别。以'如来'等劝勉持守如是誓言，为通达法身智慧故。
以'如是了知'等说明其功德，其义为：以专一三摩地所摄持的无二方便智慧之道，渐次清净阿赖耶识的垢染，即能迅速决定趣向一切智性。如《圣密严经》中说：'以清净阿赖耶功德，当成如来。'
复次，方便智慧，如此处天子勇猛心所问经中说：'文殊师利，云何菩萨以方便智慧决定出离？'尔时，童子文殊师利以偈答天子勇猛心说：'若时心无著，是无上菩提心，现证心自性，是为智慧相。一切所发心，悉回向菩提，观察菩提心，即是方便法。'

།ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ནས། ཡང་། ཤེས་རབ་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཡིས། །ཡན་ལག་གཉིས་ལྡན་ལམ་འདི་ནི། །ཤེས་ལྡན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྟེ། །དེས་ནི་འདྲེན་རྣམས་ངེས་པར་འབྱུང་། །ཐབས་ དང་མི་ལྡན་ཤེས་རབ་ཀྱིས།།མ་བྱུང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་མེད། །ཤེས་རབ་མེད་པའི་[(]ཐབ་[,]ཐབས་[)]ཀྱིས་ནི། །མཁས་པ་རབ་ཏུ་ཞི་མི་འགྱུར། །ཤེས་རབ་དང་ནི་ཐབས་ཤེས་པ། །དེ་གཉིས་ཀུན་དུ་འདྲེས་གྱུར་ཅིང་། །གཉིས་ཀ་ཟུང་དུ་འཇུག་གྱུར་ན། །དེས་ནི་དམ་པ་རྟོགས་པར་འགྱུར། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ལམ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕན་ཡོན་གོང་ནས་གོང་དུ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་བྱིས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་གདམས་པའི་དོན་དེ་ཉིད་མུ་སྟེགས་དང་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ནོ། །སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་ལ་མངོན་པར ཆགས་ཞེས་པ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་འཛིན་ཁས་ལེན་པ་རྣམས་ཀྱིའོ།།ཞི་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་སྨྲ་བ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །འབྱུང་བ་དང་ཡོན་ཏན་དང་རྫས་ཀྱི་རྐྱེན་དུ་སྤྱོད་པ་ཞེས་པ་ལ་རྒྱང་འཕེན་པ་རྣམས་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ བཞིའི་བདག་ཉིད་དེ།སེམས་ཀྱང་འབྱུང་བ་བཞི་ལས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། འབྱུང་བ་རྣམས་སེམས་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་འདོད་དེ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ལས་ཕྱི་རོལ་གྱི་ས་ལ་སོགས་པ་ནི་མངོན་པར་མི་གསལ་བའི་སེམས་ཅན་དུ་འདོད་ལ། དེ་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྱུར་ཅིང་འཕྲོད་པ་ འདུས་པ་ལས་བྱུང་བ་སེམས་ཅན་གྱི་ལུས་སུ་གཏོགས་པ་ནི་མངོན་པར་གསལ་བའི་སེམས་པ་ཅན་ཏེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་སྔ་མ་ནས་མ་འོངས་ཤིང་ཕྱི་མར་ལུས་གཞན་ལེན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཤི་བའི་དུས་སུ་གྱུར་པ་ན་མངོན་པར་མི་གསལ་བ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ཉིད་ལ་ཉེ་བར་ཞི་བའོ་ཞེས་ པའོ།།ཡང་བྱེ་བྲག་པ་ནི་ཚིག་གི་དོན་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། རྫས་དང་ཡོན་ཏན་ལས་དང་སྤྱི། །བྱེ་བྲག་འདུལ་བ་རྣམ་པ་དྲུག་།ཅེས་པའོ། །དེ་ལ་རྫས་ནི་རྣམ་པ་དགུ་སྟེ། འབྱུང་བ་བཞི་མི་རྟག་པའི་རྫས་དང་། བདག་དང་དུས་དང་ཕྱོགས་དང་ཡིད་དང་ནམ་མཁའ་སྟེ། རྟག་པའི་རྫས་རྣམ་པ་ ལྔའོ།།དེ་ལ་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་རགས་པ་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་མི་རྟག་ལ། རྡུལ་ཕྲ་མོའི་རྫས་ནི་རྟག་པའོ། །ཡོན་ཏན་རྣམས་ནི་གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་དང་། གྲངས་དང་བོང་ཚོད་དང་། ཐ་དད་པ་དང་སྦྱོར་བ་དང་། བྲལ་བ་དང་། གཞན་དང་གཞན་མ་ཡིན་པ་ དང་།བློ་དང་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། སྡང་བ་དང་། འདོད་པ་དང་། འདུ་བྱ་བའི་ཤུགས་དང་། འབད་པ་དང་། གཤེར་བ་དང་། ལྕི་བ་དང་། སྣུམ་པ་དང་། མཐོང་བ་དང་། མ་མཐོང་བ་སྟེ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིའོ། །ལས་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། འདེགས་པ་དང་། འཇོག་པ་དང་། བརྐྱང་བ་དང་། བསྐུམ་ པ་དང་།འགྲོ་བའོ། །སྤྱི་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཉི་ཚེ་བ་དང་། ཆེན་པོའོ། །ཉི་ཚེ་བ་ནི་སེར་ཟལ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་བ་ལང་ཉིད་ཅེས་པའི་སྤྱི་གསལ་བ་རྣམས་དང་མངོན་པར་འདུ་བའི་སྒོ་ནས་འབྲེལ་པ་གསལ་བ་ལས་ཐ་དད་པའོ། །ཆེན་པོ་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་ པའམ།གཞལ་བྱ་ཉིད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྤྱིའོ། །བྱེ་བྲག་ནི་ཚིག་གི་དོན་དེ་རྣམས་ལ་བྱེ་བྲག་གི་བློ་སྐྱེད་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་མ་འདྲེས་པར་བྱེད་པའོ། །འདུ་བ་ནི་འདིར་རྫས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་བློ་འབྲེལ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། འདི་དང་འདིའོ་ཞེས་བློའི་ཡུལ་དུ་བྱེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ ཁྱད་པར་རོ་ཞེས་ཀྱང་སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་དག་གིས་བཤད་ལ།གཞན་ཡང་རྫས་དང་ཡོན་ཏན་ལ་སོགས་པ་རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་དངོས་པོ་ཡུལ་ཐ་མི་དད་པ་རྣམས་ལ་འདི་ལ་འདི་ཞེས་པའི་སྒྲའམ་བློ་ཞིག་འཇུག་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་འབྲེལ་པ་ཅན་ལས་རྫས་ཐ་དད་པ་ནི་འདུ་བའི་འབྲེལ་པ་ཞེས་ བྱའོ།།གྲངས་ཅན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔར་འདོད་དེ་འོག་ཏུ་བསྟན་པར་བྱའོ། །དེ་འདྲ་བ་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་སྒོ་ཞེས་པ་ལམ་སྟེ། ལམ་དེའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ཞེས་པའོ།

说了这些等等之后，又说：'通过精通智慧方便，具足二支分的此道，即是具智慧的菩萨，由此必定出生诸导师。不具方便的智慧，未生不会生。无智慧的方便，智者不会获得寂静。若知晓智慧与方便，二者完全融合，二者双运时，由此将证悟殊胜。'等等，显示此道的功德逐渐清净。
'如同婴儿'等等，开示此教诫的意义非外道和声闻等的境界。'执著显现相'是指毗婆沙师等承许能取所取者。寂静等唯识论师则不如此。'行于大种、功德、实体之缘'中，顺世外道认为一切事物都是地等四大种的本性，心也不异于四大种，认为诸大种即具有心，这又分两种：外在的地等是不明显的有情，而由此转变、和合而成的有情身体则是明显的有情。因此，不是从前世来，也不是后世取另一身体，而是在死亡时归于不明显的大种中寂灭。
另外，胜论派有六句义：'实、德、业及总，别、和合六种。'其中实有九种：四大种是无常实，我、时、方、意、虚空是五种常实。其中诸大种的粗分有支实是无常，极微实则是常。二十四种功德是：色、声、香、味、触、数量、形状、差别、结合、分离、此与非此、觉、乐、苦、嗔、欲、动力、勤勇、湿性、重性、润性、见、不见。业有五种：举、放、伸、屈、行。
总有二种：别总和大总。别总如在各种黄牛中'牛性'这种总与诸别相结合而异于别相。大总是一切事物的'有性'或'所量性'等总。别是对这些句义生起差别认识，使它们不混杂。和合是使实等产生关联认识，即成为'此与此'的认识对象的法的特征。古代论师也如是解说。另外，实、德等所依能依诸事物在同一处所，对它们起'此中有此'的言说或认识的因，异于实体的关系称为和合关系。
数论派则承许二十五谛实相，将在下文说明。'如是随顺外道之门'即道，说明此道非其境界。

།མ་རིག་པའི་རྐྱེན་དུ་ལྟ་བ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་ནི། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ འདུ་བྱེད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་དང་།ནང་གི་རྟེན་འབྲེལ་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་ཞེན་ཅིང་། འདི་ན་བདག་གམ་སེམས་ཅན་མེད། །ཆོས་འདི་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་སྟེ། །ཞེས་བདག་ལ་སོགས་པས་སྟོང་པ་དང་། དེ་ལས་གཞན་པའི་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བར་འཛིན་པའི་སེམས་ རྣམ་པར་གཡེངས་པའམ།ཡང་སྤྱིར་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་པའི་ལྟ་བས་རྣམ་པར་གཡེངས་པ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་དང་། གཞན་ཡང་གཟུགས་ནི་གཞིག་ཅིང་གཞོམ་དུ་རུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པར་ འཛིན་པའི་ལྟ་བར་ལྷུང་བའི་བསམ་པས་སྣ་ཚོགས་སུ་བརྟགས་ཤིང་རྟོག་པ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་སྒོའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྦྱར་བར་བྱའོ།།ལང་ཀའི་བདག་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་གདམས་པའི་དོན་ཉམས་སུ་བླངས་པའི་ཕན་ཡོན་སྟོན་ནོ། །ཐེག་ པ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིའོ།།དེ་ལས་གདུལ་བྱ་ཇི་ལྟ་བུ་འདུལ་བར་འགྱུར་བའི་གཟུགས་སྣ་ཚོགས་སུ་སྟོན་པར་ནུས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱེད་ཅིང་། བྱེ་བྲག་གི་སྲིད་པ་དེ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་ལ་སོགས་ པ་འཇིག་རྟེན་པའི་འགྲོ་བ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལུས་འགྲུབ་པའོ།།དེ་སྐད་དུ་ཡང་འཕགས་པ་སྟུག་པོ་བཀོད་པའི་རྒྱན་ལས། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་དག་གྱུར་ན། །ས་ཡི་རྒྱལ་པོར་འགྱུར་བ་ཡིན། །འཛམ་བུའི་གླིང་ལ་དབང་བ་ཡིན། །འཁོར་ལོ་འཁོར་བར་ཡང་འགྱུར་རོ། །དགའ་ལྡན་ ལ་སོགས་གཞལ་མེད་དུ།།མཚེ་མ་རབ་ཀྱི་དབང་པོར་འགྱུར། །དབང་པོའི་གནས་སུ་དབང་པོར་ཏེ། །དབང་སྒྱུར་གནས་སུ་དེ་བཞིན་ནོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་དབང་པོའི་བདག་།གཟུགས་ཁམས་བདག་པོའང་དེ་བཞིན་ཏེ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཁེབས་པའི་ གཡོགས་མ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རླབས་ཟློག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་བཅས་པ་སྒྲིབ་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་རྣམས་སེལ་བར་བྱེད་པའོ།།བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ ལས་བྱུང་ཞེས་པ་ནི་དེ་དག་གི་བདག་གཅིག་པ་དང་ཐ་དད་པ་དང་།སེམས་དང་བཅས་པ་དང་སེམས་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་རང་རང་གི་ཤེས་པས་གཏན་ལ་ཕབ་ནས་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་དང་། སྲོག་དང་རྩོལ་བ་བསྡམས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཐབས་ཀྱིས་དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཅུང་ ཟད་བདེ་བ་ལ་མི་རྟོག་པ་ཟག་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པ་སྐྱེ་བ་སྟེ།གཉིས་ཀྱི་དོན་ལ་ཆགས་ཞེས་པ་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་མཐའ་གཉིས་ལ་ཆགས་པའོ། །ལང་ཀའི་བདག་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཚུལ་གྱིས་བསྔགས་ཤིང་རྗེས་སུ་གདམས་པའོ། །དེ་ནས་ དེའི་སྐབས་སུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་འབོད་འགྲོགས་ཀྱིས་གདམས་པའི་དོན་ཉམས་སུ་བླང་བ་ཉིད་དུ་གོ་བགོས་པ་སྡུད་པ་པོས་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ།།འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་ངག་གི་མཐར་སྙམ་མོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཚིག་དང་སྦྲེལ་ལོ། །དེ་ལ་འདིར་གང་སྙམ་དུ་སེམས་ཞེ་ན། ཡང་འདི་ལྟར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །འཕྲུལ་བས་སྤྲུལ་པ་དང་བྲལ་ཞེས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་གང་དག་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་ཞེན་པ་ནི། དེ་ལྟར་བདེན་པ་མ་ཡིན་ཞིང་སྟོང་པར་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱིས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའོ། །བློ་གང གི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་མཐར་ཐུག་པའི་བློ་འགའ་ཞིག་གི་ཆེད་དུ་ལམ་གྱི་དུས་ན་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམས་པས།དེ་ཉིད་མཐར་ཐུག་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་སྒྲར་གདགས་པ་སྟེ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོ་མཐར་ཐུག་པ་ ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པར་འབོད་འགྲོགས་བདག་གིས་དོན་དམ་པར་མཐོང་བར་འདུ་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་ལོག་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་ཏེ།འབད་པ་དང་རྩོལ་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྣམ་པར་འཕྲུལ་བས་དེ་ལྟར་བལྟའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའོ།

对无明缘起的见解产生执著，即对'无明缘生诸行'等内外缘起执著为胜义实有，并执著'此中无我亦无众生，诸法唯因缘所生'等所说的空无我性，以及执著由其他缘而生起的散乱心。或者总的来说，由增益和损减见解所产生的散乱，对非真实分别的依他起相产生执著。
另外，如'色以可坏可破为相'等见解，以这种堕入见解的意乐而作种种分别思维，这不是声闻缘觉随学之境界。
'楞伽主'等文字是显示修习教法的功德。'大乘'是指道的本质。由此能示现随应所化众生的种种色相，获得诸佛菩萨的果位，特别是能获得转轮圣王等世间殊胜身份。
如《华严经》中说：'若阿赖耶识清净，则成为地上之王，统领阎浮提，成为转轮王。于兜率等无量宫，成为最胜天王。于帝释处为帝释，于自在天亦如是。为欲界天王，色界天主亦如是。'等等。
'遮蔽覆盖识浪转变'是指能遣除障蔽心性如来藏的转识及心所，即遣除二障所摄的诸种障碍。
'从我见执著而生'是指对一异、有心无心等各自以智慧决定后修习，或以调伏气息等方便而生起带有所缘的些许安乐三昧，这种无分别并非烦恼对治。'执著二边'是指执著常无常等二边。
'楞伽主'等是以总结方式赞叹并教诫。'尔时'等是结集者以呼应方式总结修习教法之义。
'作是念'是与后文'思惟'相连。此处思惟何事？即'复次'等内容。'离幻化所作'是指声闻等执著相好等显现为佛的实体，佛已证知如是非实而空。
'为何等智'是指为了究竟智慧而在道位时修习止观双运瑜伽，其究竟即是瑜伽行者之瑜伽名言，证悟究竟大瑜伽即是佛性，我以胜义见到造作相已远离神变，以无勤三昧智慧神变而如是观察。

།དེ་ལ་རྣལ་ འབྱོར་ཅན་རྣམས་རྣལ་འབྱོར་ཞེས་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བདེ་བ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་ཞེས་པ་དང་སྦྱར་ཏེ།ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའོ། །མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་གྱུར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་སྦྱར་ཏེ། ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའོ། །དེ་ལྟར་ ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་རྣལ་འབྱོར་གོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་མཐར་ཐུག་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར།སངས་རྒྱས་འདིས་ཁོང་དུ་ཆུད་དོ་ཞེས་རྣལ་འབྱོར་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་ཡང་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་རྣལ་འབྱོར་དུ་གདགས་ཞེས་པའོ། །གཞན་ཡང་དེ་ལྟར་གྱུར་པ་དེའི་ཕྱིར་འབོད་ འགྲོགས་བདག་གིས་མི་དམིགས་པའི་ཐུགས་རྗེ་ཅན་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་འབར་བ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་བཟློག་པས་དེ་དག་ཟད་པར་བྱེད་ཅིང་། ཡང་སེམས་དང་བསམ་པའི་རྗེས་སུ་ཞུགས་ ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་དང་དེ་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པས་དམིགས་པའི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མཁྱེན་ཅིང་དེ་དང་མཐུན་པར་སྐུ་ལ་སོགས་པ་སྟོན་པའོ།།ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པ་ཞེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའི་ཇི་ཙམ་པར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱིས་ཀྱང་ཁྱབ་ལ། ཆོས་ཉིད་ཇི་སྙེད་པ་དེ་ཙམ་དུ་སངས་ རྒྱས་ཀྱིས་ཀྱང་ཁྱབ་པ་སྟེ།སྐུའི་གསང་བ་བསྟན་པ་ལས། །ནམ་མཁའི་ཚད་ནི་ཇི་ཙམ་པ། །སངས་རྒྱས་གཟུགས་ཀྱང་དེ་ཙམ་སྟེ། །འཇིག་རྟེན་མགོན་པོས་དབུ་གཙུག་ཀྱང་། །ནམ་མཁའི་ཁམས་དང་མཚུངས་པ་ལགས། །སྐུ་ཡིས་ཇི་སྙེད་ཁྱབ་གྱུར་པ། །འོད་ཀྱིས་ཀྱང་ནི་དེ་ སྙེད་ཁྱབ།།འོད་ཀྱིས་ཇི་སྙེད་ཁྱབ་གྱུར་པ། །གསུང་གིས་ཀྱང་ནི་དེ་སྙེད་ཁྱབ། །གསུང་གིས་ཇི་སྙེད་ཁྱབ་གྱུར་པ། །ཐུགས་ཀྱིས་ཀྱང་ནི་དེ་སྙེད་ཁྱབ། །ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའམ། ཡང་ན་ མཁྱེན་པ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པ་སྟེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མདོ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ།།བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ལོག་ཅེས་པ་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་རམ། ཡང་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་ཅིང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཐམས་ཅད་ལས་མངོན་པར་འཕགས་པའི་ རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ལྟ་བའོ།།དེ་མཐོང་བས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྔ་མ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕན་ཡོན་སྟོན་ནོ། །བདེ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་པ་ནི་དཔའ་བར་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་བདེ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་ བ་འགོག་པ་དང་ཐོད་རྒལ་གྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ།།ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཚིག་གི་དོན་གཞན་ནི་ཤེས་པར་ཟད་དོ། །དེ་ལྟར་འབོད་འགྲོགས་ལ་སོགས་པའི་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་དོན་གྱི་ཆོས་བསྟན་ནས། ཚིག་གི་སྒོ་ནས་སྟོན་ པ་ནི་དང་པོར་ཡང་སྤྲུལ་པ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་དང་།དངོས་སུ་སྟོན་པའི་ལྟས་བསྟན་པ་དང་། དེ་ལ་འཁོར་རྣམས་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེས་པ་དང་། དེ་ཉིད་བསལ་བའི་དོན་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་ཞུ་བར་གསོལ་བ་དང་། དེའི་ལན་གསུངས་པའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་སྤྲུལ་པ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ནི། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ལང་ཀའི་བདག་པོ་མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་ཅེས་པ་ནི་སྤྱིར་གསུང་རབ་དག་ལ་གནས་སྐབས་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བཤད་དེ། སྦྱོར་བའི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་ཆོས་ཆེན་པོ་ལ་བཟོད་པའི་ཕྱིར་བཟོད་པ་ཞེས་གསུངས ཏེ།ཆོས་ཆེན་པོ་ནི་མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་ཉིད་འདི་ཉིད་ལ་བཤད་དོ། །ཡང་ས་དང་པོའི་གནས་སྐབས་དང་། བརྒྱད་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ཡང་གསུངས་པ་ལས་འདིར་ནི་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆོད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་སྟེ། ལང་ཀའི་བདག་པོ་གནས་ཤིན་ཏུ་གྱུར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གོང་དུ་གསུངས་ལ། དེ་ ཡང་ས་བརྒྱད་པའི་གནས་སྐབས་ཡན་ཆོད་ལ་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ།

对此，瑜伽者们所说的'瑜伽'，是指进入禅定安乐的等持者们，这是属于止的方面。'现证'是指已经通达等，这是属于观的方面。如是通过修习止观双运瑜伽的力量而究竟通达，因此佛陀通达此义，故称为瑜伽中最殊胜的瑜伽。
又因为如是，所以无缘大悲者阿波阿郭（人名）能遣除所化众生烦恼炽燃和分别，即通过遮止我执这一非烦恼性无明生起的因，而令彼等灭尽。
'随顺心意'是指了知心的活动和他们所欲求的对境如实相，并且相应地显示身等。
'遍一切'是指如同虚空所及之处即有法界遍及，法性所及之处即有佛陀遍及。如《身密显示经》中说：'虚空量有多少，佛身亦复如是，世间怙主顶髻，亦与虚空界等。身所遍及处，光明亦遍及，光明所遍处，语亦复遍及，语所遍及处，意亦复遍及。'等如是说。
'一切智'是指了知世俗谛和胜义谛的一切相，或者说是由三智所摄，如《般若波罗蜜多经》中所说。
'离造作相'是如前所说，或者说是一切智性无有造作而任运成就，以超胜一切的神通而住，应如是见。
'见彼'等是显示前述之功德。'乐三昧'是指具有无漏乐的勇进等三昧。'等持'是指灭尽定和超越等持。'证悟地'是指法身智慧。其他词义易知。
如是对阿波阿郭等所化众生，如来显示了义法后，从言词方面显示，首先是加持化身和直接显示征兆，对此眷属生起疑惑，为断除此疑惑智慧广大者请问，并宣说其答复。
其中首先加持化身即'尔时世尊'等。'楞伽主得无生法忍'，一般在经典中说有三种阶段：在加行道阶段也说'忍'是因为对大法生忍，大法即是指此无生法性。又在初地阶段和八地阶段也有说，此处是指八地以上所摄，因为前面说'楞伽主已至极位'等，这也唯有在八地阶段以上才相应。

།བཟོད་ཅེས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ལ་སེམས་གཏིང་ཚུགས་ཤིང་། རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ལ་གྲུ་གཟིངས་བཏང་བ་ལྟར་ཆོས་ཉིད་འབའ་ཞིག་ལ་མཉམ་པར་འཇོག་པའོ་ཞེས་ས་བཅུ་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཀྱང་གསུངས་ ཤིང་།མདོ་སྡེ་འདི་ཉིད་དུ་ཡང་གསལ་བར་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཡང་འཕགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་མེད་པར་བསྟན་པ་ལས། རིགས་ཀྱི་བུ་ངས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མར་མེ་མཛད་ཀྱི་དྲུང་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཚུལ་གཅིག་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཁོང་དུ་ ཆུད་པར་གྱུར་ནས།དེའི་འོག་ཏུ་ངས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གཞན་ཡང་སངས་རྒྱས་ནི་ཆོས་ཉིད་དུ་ལྟའི་གཟུགས་ཀྱི་སྐུར་མ་ཡིན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་བཞི་ཡང་སྔར་བསྟན་ནོ། །མཐོང་བ་མྱོང་བ་ནི་ཐ་དད་པ་ལྟ་བུར་མཐོང་ཞིང་། དེ་ཡང་སེམས་ ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས་མྱོང་ཞེས་པའོ།།ཚིག་གི་ཆ་གཞན་ནི་ཤེས་པར་ཟད་དོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཆོས་སྟོན་པ་ལ་སོགས་པའི་ལྟས་སྟོན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཤའི་སྤྱན་ཞེས་པ་ནི་གཟུགས་ཅན་གྱི་དབང་པོ་འདི་ ཉིད་གནས་གྱུར་པ་འམ།གཞན་ཡང་མཐུ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པས་ཡུལ་རྣམས་འཛིན་པར་སྣང་བ་སྟེ། དེ་སྐད་དུ་ཡང་། དབང་པོ་ལྔ་རྣམས་གཞན་གྱུར་ན། །དོན་ཀུན་འཇུག་དང་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །ཡོན་ཏན་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་འབྱུང་། །འབྱོར་པ་དམ་པ་ཐོབ་ པར་འགྱུར།།ཞེས་གསུངས་སོ། །འདིར་དོན་དམ་པར་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱན་ཉིད་ཡིན་གྱི། གཟུགས་ཅན་གྱི་དབང་པོ་ནི་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ། །ཞེས་གསུངས་པས་སོ། །ཚིག་གི་དོན་གཞན་ནི་ཤེས་པར་ཟད་དོ། །དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་ ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེས་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པའོ།།སྔོན་དུ་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་སྟོན་པའི་སྔོན་དུའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བདེ་བ་ལ་ནང་དུ་མི་གཟིགས་པར་ཡུལ་གཞན་ལ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་འདི་ཅི་ཞིག་སྙམ་དུ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའོ། །དེ་ནས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཐེ་ ཚོམ་བསལ་བའི་དོན་དུ་ཞུས་པའོ།།རྣམ་པར་སྤྱོད་པ་ཞེས་པ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྒྱུ་བའོ། །རྣམ་པར་མྱོས་པ་ནི་ཐེ་ཚོམ་གྱི་དབང་གིས་འཁྲུགས་པའོ། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཞེས་པ་ལ་རྒྱུ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྒྱུ་སྟེ། འབྲས་བུ་གང་ཞིག་སྐྱེད་པ་ན། །གཙོ་བོ་ལྟ་བུར་སྣང་ བའོ།།དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འབྲས་བུ་འགའ་ཞིག་རྒྱུ་གཞན་དུ་གཏོགས་པའི་རྒྱུ་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་བ་ན། འབྲས་བུ་བསྐྱེད་ནས་རྒྱུའི་རྒྱུན་ལྡོག་པ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྒྱུ་སྟེ། ཇི་ལྟར་འཕགས་པ་སཱ་ལུ་ལྗང་པའི་མདོ་ལས་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །ཡང་འབྲས་བུ་སྐྱེས་ཀྱང་རྒྱུའི་རྒྱན་ མི་ལྡོག་པ་རང་གི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པ་སྐྱེད་པར་སྣང་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྐྱེན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་དང་ཕལ་པ་ལྟ་བུར་སྣང་བས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་དབྱེ་བ་བྱས་པའོ། །ཡང་འགའ་ཞིག་རང་གི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པའི་རྒྱུ་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བར་སྣང་བ་ན་འབྲས་བུ་རང་དང་འདྲ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྒྱུ་ལ་མི་འདྲ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྐྱེན་ནོ།།དེ་ལ་ཡང་འདྲ་བ་ཡང་ངོ་ཤེས་པའི་བློ་ཐ་མལ་པའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའོ། །འདིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་དེ་དག་གི་ལན་གསུངས་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞིའི་སྒོ་ནས་སྟོན་པ་ལས། ཞུ་བ་པོ་ལ་བསྔགས་པར་བརྗོད་ཅིང་འདྲི་བར་ བསྐུལ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ།།དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་རང་བཞིན་ནི་ཁམས་དང་བག་ལ་ཉལ་གྱིས་བསྡུས་པའོ། །ལྟ་བ་ངན་པ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ཁྱད་པར་རྣམས་སོ། །དུས་གསུམ་གྱི་སེམས་ཞེས་པ་ནི་སེམས་དང་ སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཁྱད་པར་སྤྱིར་བསྟན་པའོ།།གཞན་ནི་ཤེས་པར་ཟད་དོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཐེ་ཚོམ་བསལ་བའི་ཐབས་མདོར་བསྟན་པའོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་གདུལ་བྱའི་གཙོ་བོ་ལ་ཕན་ཡོན་དང་བཅས་པའི་ཆོས་བསྟན་ པས་དྲིས་ཤིག་པར་བསྐུལ་ཞིང་བཤད་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའོ།།དེ་ལ་མཁྱེན་བཞིན་དུ་ཞེས་པ་ནི་དེས་འདྲི་བ་ཉིད་དུ་མཁྱེན་པའོ།

所谓'忍'，是指心深入无生法性，如同在大海中驶船一般安住于法性之中，如《十地经》等中所说，在此经中也将明确宣说。
关于获得此忍的因缘，在《圣法无生经》中说道：'善男子，我在燃灯佛前通达一切法是一味的道理，之后我获得无生法忍。'
另外，佛是法性而非色身等四种因前已说明。见与经验，是指虽见为差别，但通达其为心的本性而称为经验。其他词义易知。
'尔时世尊'等文显示说法等瑞相。所谓'佛之肉眼'，是指此色根转依，或具有殊胜威力而显现能取境。如说：'五根若转依，能入一切境，具足一百二十功德，获得殊胜圆满。'
此处胜义中实为智慧眼，而非色根，因说'诸佛是法身'。其他词义易知。
'其后菩萨眷属'等文显示所化众生生起疑惑。'先前'指说法之前。对于不观察三昧乐而散乱于其他境界生起'这是为何'的疑惑。
'尔时'等文为断除疑惑而请问。'行'指特别的分别念转。'迷乱'指因疑惑而混乱。
关于'因缘'，因是能取因，即显现如主要生起某果。其有二种：某果仅从属于其他因而生起时，因生果后因相续断灭，此为能取因，如《圣稻秆经》中所说。
又有果生后因相续不断，显现生起自相续所摄者，为俱生缘。彼等显现如主要因与次要因，故分为因缘。
又有显现从自相续所摄因生起时，能生与自相似果者为能取因，不相似者为俱生缘。其中相似者是平常心识所了知的境界。
此处如来对彼等的回答从四个方面显示：赞叹请问者并劝请询问，即'世尊'等文。其中世间自性是界和随眠所摄。恶见是我见等现行差别。'三世心'总说心心所差别。其他易知。
'大慧'等文略说断除疑惑的方法。'尔时世尊'等文对主要所化众生宣说具有利益的法，劝请询问并开示。其中'虽知'指知其将询问。

།ཅོད་པན་རབ་ཏུ་གཡོ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་རྒྱན་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་མགོ་བོའི་ཅོད་པན་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་འདུད་ཅིང་ཕྱག་འཚལ་ བ་ལ་སོགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་གཡོ་བའོ།།ཡང་ནང་གི་བདག་ཉིད་སེམས་ཀྱི་རྒྱན་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཡིན་ཞིང་དེ་ཡང་ཡུལ་ལ་གཡོ་ཞིང་འཇུག་པའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གནས་ཤིན་ཏུ་གྱུར་ནས་ཞེས་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། རྣམ་རྟོག་གཞན་དུ་གྱུར་ན་ནི། །དུས་ རྣམས་རྟག་ཏུ་ཡེ་ཤེས་དང་།།ལས་རྣམས་ཀུན་ལ་ཐོགས་མེད་ལ། །འབྱོར་པ་དམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །སའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་འཕགས་པ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། སྤྱན་རས་ གཟིགས་དབང་ཕྱུག་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་དང་།གནས་ངན་ལེན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བཅུ་གཅིག་སྟེ། ས་དང་པོ་ལ་ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་། ངན་སོང་བའི་ཉེས་པ་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་། དེའི་གནས་ངན་ལེན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ སོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་གནས་སྐབས་མན་ཆོད་རྒྱུའི་གནས་སྐབས་ན་ཡོད་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་ས་བཅུའི་མགོན་པོས། རྣམ་རྟོག་བཞི་པོ་ལྡན་བསྟེན་པ། །ཞེས་བཟོད་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་ གནས་སྐབས་ན་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྐྱེས་བུ་བཏགས་པ་ལ་བརྟེན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་།གང་ཟག་རྫས་ལ་བརྟེན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་དང་ལྡན་པར་གསུངས་པས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ངན་སོང་བའི་ཉེས་པ་དང་། དེའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་བྱེ་བྲག་འགའ་ཞིག་ལ་ཀུན་དུ་ རྨོངས་པ་དང་།དེའི་གནས་ངན་ལེན་ཏེ་འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྤངས་པ་ནི་བག་ཆགས་དང་བཅས་ཏེ་སྤང་བ་ཉིད་དུ་གསུངས་པས་བག་ཆགས་ཀྱི་ཆར་གཏོགས་པ་འམ། ཡང་ན་གནས་ངན་ལེན་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕུང་པོ་ལེན་པར་བྱེད་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་ པ་ཉིད་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཞེས་པ་ནི་སྤང་བྱ་དེ་རྣམས་ཡོད་པའི་དུས་སུ་ས་དང་པོའི་ཡེ་ཤེས་མི་འཆར་ཞིང་དེ་རྣམས་སྤངས་པའི་རྗེས་སུ་འབྱུང་བས་སོ། །ས་གཉིས་པ་ལ་ནི་ལྟུང་བ་ཕྲ་མོའི་འཁྲུལ་པ་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་། ལས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་ཀུན་དུ་ རྨོངས་པ་དང་།དེའི་གནས་ངན་ལེན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ། །འདི་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །གསུམ་པ་ལ་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་། ཐོས་པའི་གཟུངས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་། དེའི་གནས་ངན་ལེན་མི་ མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ།།བཞི་པ་ལ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྲེད་པའི་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་། ཆོས་ལ་སྲེད་པའི་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་། དེའི་གནས་ངན་ལེན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ། །ལྔ་པ་ལ་ནི་འཁོར་བ་གཅིག་ཏུ་མི་ཕྱོགས་པ་ཉིད་དང་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་ པའི་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གཅིག་ཏུ་མི་ཕྱོགས་པ་ཉིད་དང་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་། དེའི་གནས་ངན་ལེན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ། །དྲུག་པ་ལ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་འཇུག་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་ཉིད་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་། མཚན་མ་མང་པོ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་། དེའི་གནས་ངན་ལེན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ། །བདུན་པ་ལ་ནི་མཚན་མ་ཕྲ་མོ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་གཅིག་ཏུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཐབས་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་། དེའི་གནས་ངན་ལེན་མི མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ།།བརྒྱད་པ་ལ་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་རྩོལ་བའི་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་། མཚན་མ་རྣམས་ལ་མི་དབང་བའི་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་། དེའི་གནས་ངན་ལེན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ། །དགུ་པ་ལ་ནི་ཆོས་བསྟན་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་ཚིག་དང་ཡི་གེ་ དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་གོང་ནས་གོང་དུ་ཤེས་རབ་དང་སྤོབས་པ་དང་གཟུངས་ཀྱི་དབང་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་།སྤོབས་པའི་དབང་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་། དེའི་གནས་ངན་ལེན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ།

冠冕不断摇动是身体装饰中最殊胜的头冠，而且由于顶礼如来等的力量而不断摇动。又内在本性心的装饰中最殊胜的是智慧，而且它在境上运转。
'分别念处转变'是如同所说：'若分别念转变时，恒时于智慧，一切诸事业无碍，将获胜圆满。'
地的违品如《圣解深密经》中说：'世尊告曰：观自在，二十二种愚痴及十一种随眠违品，即于初地有执著补特伽罗和法的愚痴，以及恶趣过失的愚痴，及其随眠违品。'
违品也是在世第一法以下因位时存在，如《十地经》所说：'具足四种分别依止'，即在忍位和世第一法位时，依次具有依假立补特伽罗的分别和依实有补特伽罗的分别二者。
同样，对恶趣过失及其因的某些差别愚痴，以及其随眠，即圣智所断是连同习气断除，故属于习气分，或者随眠执取有漏蕴，应配属于见所断烦恼。
所谓违品是因为有彼等所断时初地智慧不现，断除后才出现。
第二地有微细堕罪迷惑的愚痴，种种业的愚痴，及其随眠违品。这些含义也应如前理解。
第三地有欲贪的愚痴，圆满闻持的愚痴，及其随眠违品。
第四地有对禅定贪著的愚痴，对法贪著的愚痴，及其随眠违品。
第五地有作意不一向趋入轮回及现前趋入的愚痴，作意不一向趋入涅槃及现前趋入的愚痴，及其随眠违品。
第六地有现前诸行运转的愚痴，多相生起的愚痴，及其随眠违品。
第七地有细相生起的愚痴，一向作意无相而于方便的愚痴，及其随眠违品。
第八地有于无相勤作的愚痴，于诸相不自在的愚痴，及其随眠违品。
第九地有无量法教、无量法句文字及智慧辩才陀罗尼力增上的愚痴，辩才力的愚痴，及其随眠违品。

།ཡང་འཕགས་པ་གསེར་འོད་དམ་པ་ལས། གང་ཆོས་སྟོན་པ་ཚད་མེད་པ་ དང་ཚིག་དང་ཡི་གེ་ཚད་མེད་པ་ལ་མཁས་པར་མ་གྱུར་པའི་རྨོངས་པ་དང་།སྤོབས་པ་ལ་དབང་མ་ཐོབ་པའི་རྨོངས་པ་དང་། རྨོངས་པ་འདི་གཉིས་ས་དགུ་པ་ལ་སྒྲིབ་པོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡང་མདོ་སྡེ་ས་བཅུ་པ་ལས་ས་བཅུ་པ་ལ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་། གསང་བ་ཕྲ་མོ་ལ་འཇུག་པ་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་། དེའི་གནས་ངན་ལེན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་ནི་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཆགས་པ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་མོའི་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་། ཐོགས་པའི་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་། དེའི་གནས་ངན་ལེན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ ཞེས་གསུངས་སོ།།ས་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་བློས་ཞེས་པ་ལ་ས་ནི་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ལ། དེའི་རྒྱུན་འཇུག་པ་འདྲ་བ་ལས་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་སྔ་མ་ལྟར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དེ་དང་དེ་དག་སྤངས་པའི་སྒོ་ནས་ཐོབ་པ་དང་། རྗེས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ ཀྱི་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་ཁྱད་པར་དང་།ས་གང་ལ་ཡོན་ཏན་གྱི་རྣམ་པ་གང་དང་གང་གཙོ་བོར་ལྡན་པ་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཏེ། དེ་ལ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་ཁྱད་པར་ནི་འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། སངས་རྒྱས་བགྲོ་བ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ངེས་པའི་ཚིག་ནི་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལས། ས་དང་པོ་ནི་དོན་ཆེ་བ་སྔར་འདྲིས་པ་མ་ཡིན་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་ཐོབ་ནས་དགའ་བ་དང་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ས་གཉིས་པ་ནི་ལྟུང བ་ཕྲ་མོ་དང་འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།ས་གསུམ་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་དང་ཐོས་པའི་གཟུངས་དེ་ཤེས་པའི་སྣང་བ་ཚད་མེད་པའི་གནས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འོད་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ས་བཞི་པ་ནི་ཉོན་མོངས་ པའི་ཤིང་བསྲེགས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒོམ་པ་དེ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེ་འོད་འཕྲོ་བར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་འོད་འཕྲོ་ཅན་ཞེས་བྱའོ།།ས་ལྔ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ཐབས་ཀྱིས་སྒོམ་པ་དེ་ལས་དབང་བྱ་བར་དཀའ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཤིན་ ཏུ་སྦྱང་དཀའ་ཞེས་བྱའོ།།ས་དྲུག་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་འཇུག་པ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་དང་མཚན་མ་མེད་པ་མང་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་མངོན་དུ་གྱུར་ཞེས་བྱའོ། །ས་བདུན་པ་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བར་ཆད་མེད་ཅིང་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་རིང་དུ་རྗེས་སུ་ཞུགས་ པ་དང་རྣམ་པར་དག་པའི་ས་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རིང་དུ་སོང་བ་ཞེས་བྱའོ།།ས་བརྒྱད་པ་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་དང་མཚན་མའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་དུ་འབྱུང་བས་མི་བསྐྱོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ས་དགུ་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ། ཆོས་སྟོན་པའི་དབང་ལ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་བློ་གྲོས་ཤིན་ཏུ་ཡངས་པ་ཐོབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་ཞེས་བྱའོ། །ས་བཅུ་པ་ནི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་ལུས་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ལ་ཆོས་ཀྱི་ཚོགས་སྤྲིན་ཆེན་པོ་ལྟ་བུས་ཁྱབ་ཅིང་ཁེབས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ཞེས་བྱའོ། །ས བཅུ་གཅིག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་མོ་སྤངས་པ་ཆགས་པ་མེད་ཅིང་ཐོགས་པ་མེད་པར་ཤེས་བྱའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།ཡང་གསེར་འོད་དམ་པ་ལས་ཆོས་ཀྱི་ སྐུ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའི་སྤྲིན་ལྟ་བུས་ཁྱབ་པར་འགེངས་པའི་ཕྱིར་ས་བཅུ་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་སོ།

又从《圣金光明经》中说：'对于无量法的开示以及无量文字句子不精通的愚痴，对辩才未得自在的愚痴，这两种愚痴是第九地的障碍。'
又从《十地经》中说：'在第十地有对大神通的完全愚痴，对细微秘密的趣入完全愚痴，以及与此相应的习气违品。在佛地则有对一切所知极其微细的贪著的完全愚痴，对碍障的完全愚痴，以及与此相应的习气违品。'
关于'以分别诸地之智'，其中'地'是指证悟的智慧，由于其相续趣入相似，从初地等的分别原因，如前所说是通过断除各种违品而获得，以及后续阶段的清净差别，以及在每一地中具有何种功德为主，通过词义等门而分别。
其中清净差别应当从《圣般若波罗蜜多》和《佛所行赞》中了知。
词义解释如《解深密经》中说：'初地因为获得前所未有的出世间心后生起广大欢喜和极喜，故称极喜地。'
第二地因为远离微细堕罪和破戒垢染，故称离垢地。
第三地因为等持和闻持无量智慧光明所依，故称发光地。
第四地因为焚烧烦恼薪，修习菩提分法，智慧火光发射，故称焰慧地。
第五地因为以方便修习彼等菩提分法难以降伏，故称极难胜地。
第六地因为现前通达诸行及多修无相作意现前，故称现前地。
第七地因为无相作意无间断长时相续，与清净地相应，故称远行地。
第八地因为于无相任运成就，不为相的烦恼所动，故称不动地。
第九地因为于一切种类说法自在获得无碍广大智慧，故称善慧地。
第十地因为如虚空般的习气身为如大云般的法聚所遍覆，故称法云地。
第十一地因为断除极其微细的烦恼障和所知障，无著无碍现证一切种类所知，故称佛地。
又从《金光明经》中说：'因为如虚空般的法身为如大智慧云般所遍满，故第十地称为法云。'

།ཡང་དེ་ཉིད་ལས། རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་དང་པོ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་གནོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ས་བཅུ་པའི་བར་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་སྨོན་ལམ་དང་སྟོབས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གནོན་ཏོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱང་སོ་སོ་ལ་གཙོ་ཆེར་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། མདོ་སྡེ་གཞན་ དག་ལས།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་དང་པོ་ལ་གནས་པ་ནི་གཙོ་བོར་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒྲུབ་སྟེ། ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་ཅི་ནུས་ཅི་ཚུལ་གྱིས་མི་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པས་སོ། །གཞན་ཡང་འཕགས་པ་གསེར་འོད་དམ་པ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་ས་དང་པོའི་སྔ་ལྟས་ནི་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཏེར་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་གིས་ཡོངས་སུ་གང་བར་མཐོང་ངོ་།།ས་གཉིས་པའི་སྔ་ལྟས་ནི་གང་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ལག་མཐིལ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ལ། རིན་པོ་ཆེ་བྱེ་བ་ཁྲག་ ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་དུ་མས་ལེགས་པར་བརྒྱན་པ་མཐོང་ངོ་།།ས་གསུམ་པའི་སྔ་ལྟས་ནི་བདག་ཉིད་དཔའ་ཞིང་ལག་ཆ་སྲ་བ་ཐོགས་ནས་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་ཐམས་ཅད་འདུལ་བར་མཐོང་ངོ་། །ས་བཞི་པའི་སྔ་ལྟས་ནི་ཕྱོགས་བཞི་ནས་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་བཞིས་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་ སའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཆེན་པོ་ལ་མེ་ཏོག་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་མངོན་དུ་འཐོར་བར་མཐོང་ངོ་།།ས་ལྔ་པའི་སྔ་ལྟས་ནི་རྒྱན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བརྒྱན་པའི་བུད་མེད་ཀྱི་མགོ་ལ་མེ་ཏོག་ཙམ་པ་ཀའི་ཕྲེང་བ་འདོགས་པར་མཐོང་ངོ་། །ས་དྲུག་པའི་སྔ་ལྟས་ནི་རྫིང་ཐེམ་སྐས་བཞི་དང་ལྡན་པ་གསེར་ གྱི་བྱེ་མ་བརྡལ་བ་རྙོག་པ་མེད་ཅིང་དངས་ལ་ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་ལྡན་པའི་ཆུས་ཡོངས་སུ་གང་བ་མེ་ཏོག་ཨུཏྤ་ལ་དང་ཀུ་མུ་ཏ་དང་པད་མ་དཀར་པོས་བརྒྱན་པའི་ཆུ་མཐོང་སྟེ།དེ་ལ་བདག་ཉིད་རྩེ་དགའ་ཞིང་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པ་མཐོང་ངོ་། །ས་བདུན་པའི་སྔ་ལྟས་ནི་ཕྱོགས་གཡས་ གཡོན་གཉིས་ན་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་གཡང་ས་མཐོང་སྟེ།དེ་ནས་བདག་ཉིད་མ་སྨས་མ་ཉམས་པར་སླར་ལྡོག་པ་མཐོང་ངོ་། །ས་བརྒྱད་པའི་སྔ་ལྟས་ནི་ཕྲག་པ་གཉིས་ན་རི་དགས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་སེང་གེ་རལ་པ་ཅན་ཅོད་པན་ཐོགས་པ་གཅན་གཟན་ཕྲ་མོ་ ཐམས་ཅད་སྐྲག་པར་བྱེད་ཅིང་འདུག་པ་མཐོང་ངོ་།།ས་དགུ་པའི་སྔ་ལྟས་ནི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོར་མཐོང་སྟེ། སྐྱེ་བོ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་དུ་མས་ཡོངས་སུ་བསྐོར་ཅིང་མདུན་གྱིས་བལྟས་ལ། མགོ་བོའི་སྟེང་ན་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་སྤྲས་པའི་གདུགས་དཀར་པོ་ འཛིན་པ་མཐོང་ངོ་།།ས་བཅུ་པའི་སྔ་ལྟས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་མཐོང་སྟེ། ཁ་དོག་གསེར་ལྟ་བུ་འོད་འདོམ་གང་བ་ཚངས་པ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་ཕྲག་དུ་མས་ཡོངས་སུ་བསྐོར་ཅིང་མདུན་གྱིས་བལྟས་ནས་ཆོས་སྟོན་པ་མཐོང་སྟེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །གཞན་ ཡང་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུགས་དེ་དག་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་བཞི་དང་། ཡན་ལག་བཅུ་གཅིག་གིས་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་དེ་ལ་ས་དང་པོ་ནི་བསམ་ པ་རྣམ་པར་དག་པས་བསྡུས་པའོ།།ས་གཉིས་པ་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པས་སོ། །ས་གསུམ་པ་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པས་སོ། །ས་བཞི་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་བར་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་དག་པ་གོང་ནས་གོང་དུ་གྱ་ནོམ་ པས་ཀྱང་ཆེས་གྱ་ནོམ་པར་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་ཡང་མདོ་སྡེ་གཞན་དག་ལས། བཞི་པ་ལ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་ལ། ལྔ་པ་ལ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་བདེན་པ་བཞི་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་བོ། །དྲུག་པ་ ལ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་རྟེན་འབྲེལ་ཟབ་མོའི་དོན་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་ཞིང་།བདུན་པ་ལ་ནི་མཚན་མ་མེད་ཅིང་རྩོལ་བ་དང་བཅས་པ་དང་། བརྒྱད་པ་ཡན་ཆོད་ནི་མཚན་མ་མེད་ཅིང་རྩོལ་བ་ཡང་མེད་པའོ་ཞེས་གསུངས་ལ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལས་ཀྱང་དོན་གྱི་ ཤུགས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་བསྟན་པའོ།

又从彼经中说道：'善男子，其中住于初地的菩萨摄持布施波罗蜜'等，如是依次直至第十地，摄持六波罗蜜、方便善巧、愿、力、智波罗蜜。这些也是各自主要具足的，如其他经中说：'住于初地的菩萨主要修习布施波罗蜜，其余诸波罗蜜也随力随分而修，并非不修'等。
又于《圣金光明经》中说：'菩萨初地的前相是见到三千大千世界充满百千俱胝那由他宝藏。第二地的前相是见到三千大千世界如掌中般，以百千俱胝那由他众多珍宝庄严。第三地的前相是见到自身勇猛持坚固兵器降伏一切怨敌。第四地的前相是见到四方风轮具足一切的大地轮中散布种种鲜花。第五地的前相是见到以一切庄严装饰的女子头上戴着瞻波迦花鬘。第六地的前相是见到具四阶梯的莲池，铺满金沙，清净澄明，充满具八功德水，以青莲、白莲、白睡莲庄严，见到自身于其中嬉戏受用。第七地的前相是见到左右两边有地狱深渊，见到自身不损不退而返。第八地的前相是见到两肩各有狮子兽王，具足鬃毛，戴着宝冠，令一切小兽惊怖。第九地的前相是见到转轮圣王，为百千俱胝那由他众生所围绕，面向前方，头顶上持有以种种珍宝庄严的白伞。第十地的前相是见到如来身相，金色光明一寻，为百千俱胝那由他梵众所围绕，面向前方说法'等。
又于《解深密经》中说：'世尊告曰：观自在，当知彼等摄于四种清净及十一种支分。观自在，其中初地摄于意乐清净。第二地摄于增上戒清净。第三地摄于增上心清净。从第四地乃至佛地摄于增上慧清净，渐次殊胜，转更殊胜。'其中于其他经中又说：'第四地特别具足三十七菩提分法的智慧，第五地特别具足通达四谛的智慧，第六地特别具足通达甚深缘起义的智慧，第七地具足无相而有功用，第八地以上则无相亦无功用。'《解深密经》中也以义理趋向如是宣说。

།དེ་ལ་ཡན་ལག་བཅུ་གཅིག་གང་ཞེ་ན། སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་དག་ལ་མོས་པ་ཤིན་ཏུ་བསྒོམས་པའི་ཕྱིར་བཟོད་པས་ས་དེ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ནས་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་ཡང་དག་པ་ཉིད་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཇུག་གོ།།དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཡང་ལྟུང་བ་ཕྲ་མོའི་འཁྲུལ་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་དག་ལ་ཤེས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པར་མི་ནུས་པས་དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་པས་དེ་ཡང་ཐོབ་བོ།།དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཡང་འཇིག་རྟེན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། ཐོས་པའི་གཟུངས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཐོབ་པར་མི་ནུས་པས་དེ་ལ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་ མ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ།ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་པས་དེ་ཡང་ཐོབ་པོ། །དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པ་དག་གིས་དེ་ལ་མང་དུ་གནས་པར་བྱ་བ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་ པའི་སྲེད་པ་དང་།ཆོས་ལ་སྲེད་པ་ལས་སེམས་ལྷག་པར་བཏང་སྙོམས་སུ་འཇོག་མི་ནུས་པས་དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་པས་དེ་ཡང་ཐོབ་པོ། །དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ ཡང་བདེན་པ་རྣམས་རྣམ་པར་སྤྱད་པ་དང་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དག་ལ་གཅིག་ཏུ་མི་ཕྱོགས་པ་ཉིད་དང་མངོན་པར་ཕྱོགས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལྷག་པར་བཏང་སྙོམས་སུ་བཞག་སྟེ།ཐབས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་བསྒོམ་ པར་མི་ནུས་པས་དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་པས་དེ་ཡང་ཐོབ་པོ། །དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཡང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་འཇུག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་དེ་ལས་སྐྱོ་བ་མང་བ་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་མང་དུ་གནས་པར་མི་ནུས་པས་དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་པས་དེ་ཡང་ཐོབ་པོ། །དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཡང་བར་ཆད མེད་པ་དང་།རྒྱུན་མི་འཆད་པར་མཚན་མ་མེད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་མང་དུ་གནས་པར་མི་ནུས་པས་དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་པས་དེ་ཡང་ཐོབ་པོ། །དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ ཡང་མཚན་མ་མེད་པར་གནས་པ་དེ་རྩོལ་བ་ལྷག་པར་བཏང་སྙོམས་སུ་བཞག་པ་དང་།མཚན་མ་ལ་དབང་ཐོབ་པར་མི་ནུས་པས་དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་པས་དེ་ཡང་ཐོབ་པོ། །དེ་ཡན་ལག་ དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཡང་རྣམ་གྲངས་དང་མཚན་ཉིད་དང་ངེས་པའི་ཚིག་དང་།རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཆོས་སྟོན་པ་ལ་དབང་ཐོབ་པར་མི་ནུས་པས་དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ ཕྱིར་འབད་པས་དེ་ཡང་ཐོབ་པའོ།།དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཡང་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཐོབ་པར་མི་ནུས་པས་དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ ཕྱིར་འབད་པས་དེ་ཡང་ཐོབ་པོ།།དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཡང་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་། ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བ་ཐོབ་པར་མི་ནུས་པས། དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་ སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་པས་དེ་ཡང་ཐོབ་སྟེ།དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ།

那么什么是十一支分呢？观世音自在菩萨在胜解行地时，为了深修对十种菩萨法行的胜解，以忍度超越彼地后，趣入无过失的菩萨正性。
虽然他已经圆满了那一支分，但对于微细堕罪的迷惑生起时，尚不能以正知而行，因此那一支分尚未圆满，为了圆满那一支分而精进，也获得了彼果。
虽然他已经圆满了那一支分，但尚不能圆满进入世间禅定，也不能获得圆满的闻持陀罗尼，因此那一支分尚未圆满，为了圆满那一支分而精进，也获得了彼果。
虽然他已经圆满了那一支分，但对于已获得的菩提分法，不能多住于其中，也不能超越禅定的贪著和法贪而令心处于殊胜的舍心，因此那一支分尚未圆满，为了圆满那一支分而精进，也获得了彼果。
虽然他已经圆满了那一支分，但对于诸谛的观修、轮回和涅槃，不能做到不偏不倚，也不能以方便摄持而修习菩提分法，因此那一支分尚未圆满，为了圆满那一支分而精进，也获得了彼果。
虽然他已经圆满了那一支分，但现证诸行的运转之后，不能多住于厌离和无相作意中，因此那一支分尚未圆满，为了圆满那一支分而精进，也获得了彼果。
虽然他已经圆满了那一支分，但不能无间断、相续不断地多住于无相作意中，因此那一支分尚未圆满，为了圆满那一支分而精进，也获得了彼果。
虽然他已经圆满了那一支分，但不能于无相住中舍弃过度的精进，也不能获得对相的自在，因此那一支分尚未圆满，为了圆满那一支分而精进，也获得了彼果。
虽然他已经圆满了那一支分，但不能以异门、相、词义和分类等方式获得一切说法的自在，因此那一支分尚未圆满，为了圆满那一支分而精进，也获得了彼果。
虽然他已经圆满了那一支分，但不能获得圆满法身的无碍解，因此那一支分尚未圆满，为了圆满那一支分而精进，也获得了彼果。
虽然他已经圆满了那一支分，但不能获得对一切所知无著无碍的智见，因此那一支分尚未圆满，为了圆满那一支分而精进，也获得了彼果，由此那一支分才完全圆满。

།དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར། །ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ། སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་དེ་དག་ནི་ཡན་ལག་བཅུ་གཅིག་པོ་དེ་ དག་གིས་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ།དེ་ལྟར་གསུངས་པའི་རིམ་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། སྔར་བསྟན་པའི་ཡན་ལག་དེ་དང་དེ་དག་གིས་ཐོབ་ཅིང་རྫོགས་པར་བྱས་པ་ནི་ས་དེ་རྣམས་ཀྱི་ སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་དོ།།གཞན་ཡང་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་ས་སོ་སོའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དེ་དང་དེ་དག་སྤངས་པས་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི། ས་དེ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་དོ། །གཞན་ཡང་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་ཁྱད་པར་དེ་རྣམས་དང་ལྡན་པ་དང་། སོ་སོའི་ངེས་པའི་ཚིག་ལ་སོགས་པས་ ཀྱང་ཉེ་བར་མཚོན་ཏེ།མཚན་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱའོ། །འདིར་ཇི་ལྟར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་ཞིང་མ་འཁྲུལ་པ་ནི་མངོན་སུམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རང་གི་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ལྟ་བུར་ནི་གཞག་པར་མ་ནུས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུན་རྒྱུད་གཅིག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚོགས་དང་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་གང་ཞེ་ན།འདི་ལྟ་སྟེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བས་བསྡུས་པ། ཐོས་པ་དང་བསམ་པའི་ཤེས་རབ་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་ནི་ཚོགས་ཀྱི་ས་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པས་བསྡུས་པ་ འཇིག་རྟེན་པའི་བསྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་ནི་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་སའོ།།འདིའི་སྤྲོས་པ་ཞིབ་ཏུ་ནི་འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མདོ་དང་བསྟན་བཅོས་དག་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་དང་། ཁམས་ གསུམ་གྱི་སའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་གསུང་རབ་ཀྱི་ཕྱོགས་གཞན་ལས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།འདིར་གཞུང་མངས་ཀྱིས་དོགས་པས་མི་བྲིའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་ཞིབ་ཏུ་ནི་འཕགས་པ་ས་བཅུ་པ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །འདིར་ཡང་སྐབས་ཀྱི་ དོན་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ཉིད་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བདེ་བ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པས་བསྡུས་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་བདེ་བ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་ཆོས་ཡང་དག་པར་བསྡུ་བ་ལས། གཉེན་པོའི་སེམས་དང་། ཡིད་དུ་འོང་བའི་སེམས་དང་། ལས་སུ་ རུང་བའི་སེམས་དང་།འོད་གསལ་བའི་སེམས་དང་། དྲང་བའི་སེམས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །རྣམ་པར་དཔྱོད་ཅིང་ཞེས་པ་ནི་རྗེས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་དེའི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འཇལ་བའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཡོངས་ སུ་བཟུང་ཞེས་པ་ལ།དེའི་དོན་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྣང་བ་ཡིན་པས་དེའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ལ། དེས་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའོ། །གཞན་ཡང་སྲེད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཞི་བའི་བདེ་ བ་ལས་ནི་རྣམ་པར་གནས་པ་སྟེ།རྗེས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་ངོ་། །ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཉེས་པ་ནི་མི་རྟག་པ་དང་མི་གཙང་བ་ལ་སོགས་པ་མཚན་མར་དམིགས་ཤིང་ཐབས་དམ་པ་དང་བྲལ་བའོ། །མི་གཡོ་བ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་ དག་པའི་ས་གསུམ་བསྟན་ཏོ།།རིན་པོ་ཆེའི་པད་མོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ས་བཅུ་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་དབང་བསྐུར་བའི་ཚུལ་སྟོན་ཏོ། །དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་སྟོན་པའོ། །དེའི་དོན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་སྣང་བ་འབྱུང་བའོ། །བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཡུལ་ཞེས་པ་ནི་དེ་འདྲ་བའི་རྒྱུ་དང་རང་བཞིན་ལ་སོགས་པ་ཉན་ ཐོས་ལ་སོགས་པ་དང་།ས་བདུན་པ་མན་ཆོད་ཀྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

由于以那支分而圆满的缘故，一切支分都圆满。观世自在尊者说道：'应当了知，这些都是由那十一支分所摄。'
应当以此所说的次第了知菩萨和佛地的特征。以前所说的那些支分所获得并圆满者，是那些地的各自特征。
又如前所说，以断除各地的违品而获得的智慧，是那些地的各自特征。
又应当以具足那些清净差别，以及各自的词义等来表征而了知其特征。
此中，不能像'离分别及无错乱是现量'那样从自性门安立特征，因为智慧相续是一个缘故。
此中，什么是菩萨的资粮地和胜解行地？即是：以大乘解脱分善所摄，以闻思慧为主者是资粮地；以其决择分所摄，以世间修所生慧为主者是胜解行地。
此中详细内容应当从圣般若波罗蜜多经和论中了知。
又声闻、独觉地和三界地的建立，也应当从其他经典中了知，此处恐文繁不写。
菩萨地的建立详细内容应当从圣十地经中了知。此处也应当了知处所的内容即是菩萨地。
三摩地乐是第四禅所摄的无漏乐，如圣法集经中所说：'对治心、悦意心、堪能心、明净心、正直心。'
所谓'观察'是指后时如实衡量其自性。
关于'三摩地诸佛所摄受'，其义是：受用圆满身是三摩地的显现故是其本体，如前所说以身语意加持。
又从远离贪等违品的寂静乐中安住，后时亦然。
声闻、独觉三摩地的过失是缘无常、不净等相而离胜方便。
'不动'等是说明三种清净地。
'宝莲花'等是显示第十地中受用圆满身诸佛灌顶的方式。
'与彼相应'等是广说彼义。其义即是以菩萨自身相续清净、如来加持、法界清净力而生起如是显现。
'不可思议境'是说如是因缘自性等非声闻等和七地以下的境界故。

།མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་བཤད་པ་ནི། སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཤིན་ཏུ་དག་ཐོབ་ནས། །མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་དང་།།ཇི་ལྟར་རྣམ་གནས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས། །མཐུ་གྲུབ་པ་ཡི་དམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པའི་དོན་ཏེ། བསམ་གཏན་བཞི་པས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རུང་བར་བྱས་པ་འཕེལ་བ་རབ་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་ཐོབ་ནས། དངོས་པོར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་ པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་གནས་ཤིང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཇི་ལྟར་སྟོན་པ་བཞིན་དུ་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ།དེ་ཉིད་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་ཞེས་པས་སྟོན་ཏོ། །ཐབས་ལ་མཁས་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་འདྲ་བའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་ཞིང་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་ཞིང་སངས་རྒྱས་མཆོད་པ་དང་། སེམས་ ཅན་སྨིན་པར་བྱས་ཤིང་དེ་རྣམས་ཀྱང་སེམས་སྣང་བའི་རང་བཞིན་ཙམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དང་།ཚོགས་གཉིས་མཐར་ཐུག་པས་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེས་པའོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་གནས་སྐབས་སུ་འཁོར་གསུམ་སྒྱུ་མ་ལྟ་ བུར་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་སྤྱོད་ཅིང་དེ་ཉིད་གོང་ནས་གོང་དུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་པས་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེས་པའོ།།དེ་ཡང་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་ཐབས་ལ་མཁས་པས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བས་དངོས་པོར་མི་ཞེན་ཅིང་དེ་ལྟར་ སྤྱོད་པ་མི་འགལ་བའོ།།གཞན་ནི་ཤེས་པར་ཟད་དོ། །དེ་ནས་ལང་ཀའི་བདག་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཁྱད་པར་དུ་མཆོད་ཅིང་ཉན་པ་དང་མཐུན་པའི་སྤྱོད་ལམ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟོན་ཏོ། །མེ་ཏོག་ཅེས་པ་ནི་སིལ་མའོ། །ཕྲེང་བ་ནི་དེ་ཉིད་སྲད་བུས་བསྡུས་པའམ། མུ་ ཏིག་ལ་སོགས་པའི་ཕྲེང་བའོ།།སྤོས་ནི་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའམ་སྦྱར་བ་ལས་བྱུང་བའི་དྲིའོ། །བདུག་པ་ནི་དེ་ཉིད་བསྲེགས་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །བྱུག་པ་ནི་དེ་ཉིད་ཆུ་དང་སྦྱར་བས་ལུས་སམ་གོས་ལ་བྱུགས་པའོ། །གཞན་ནི་ཤེས་པར་ཟད་དོ། །ལྷ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་ པ་ལ་འདིར་ལྷ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འགྲེལ་པ་ལས་བཤད་དེ།དེ་ལ་མིང་གི་ལྷ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་ལ་སོགས་པའོ། །སྐྱེ་བའི་ལྷ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིགས་ཀྱི་ལྷ་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་གྱི་ལྷ་ རྣམས་སོ།།རྣམ་པར་དག་པའི་ལྷ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་སོ་ཞེས་བཤད་དོ། །གཞན་ཡང་དེ་ཉིད་ལས། །ལྷ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་ཡོད་དེ། མིང་གི་ལྷ་ནི་ཇི་ལྟར་ད་ལྟར་གྱི་མིའི་ རྒྱལ་པོ་ལ་ལྷ་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུའོ།།སྐྱེ་བའི་ལྷ་ནི་རྒྱལ་ཆེན་རིས་བཞི་ནས་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་བར་གྱི་ལྷ་རྣམས་སོ། །རྣམ་པར་དག་པའི་ལྷ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མིའི་གནས་འདིར་འཕགས་པ་རྣམས་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ ལྷ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་ལྷའི་ནང་ནས་འཕགས་པ་རྣམས་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།དེ་ལྟར་གསུམ་དང་རྣམ་པ་བཞི་བསྟན་པ་ལས། འདིར་ནི་མིང་དང་སྐྱེ་བའི་ལྷ་རྣམས་བཟུང་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་དམ་པའི་ཆོས་པད་མ་དཀར་པོའི་མདོ་ལས། །ང་ཡི་ཞིང་འདི་ཤིན་ཏུ་ བདེ།།ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རྟག་ཏུ་གང་། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀླུ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ལྷའི་ཀླུ་ནི་ལྷའི་གཞལ་མེད་ཁང་རྣམས་འཛིན་ཅིང་མི་ལྟུང་བར་བྱེད་པའོ། །མིའི་ཀླུ་ནི་སྤྲིན་འབྱིན་ཅིང་ཆར་འབེབ་པའོ། །ཡུལ་གྱི་ཀླུ་ནི་ས་དང་རྒྱ་མཚོ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའོ། ། རྒྱལ་པོའི་ཀླུ་ནི་རྒྱལ་པོའི་རིན་པོ་ཆེའི་བང་མཛོད་བསྲུང་བའོ། །གནོད་སྦྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྲོ་གཏུམ་ཆེ་ཞིང་དཔའ་བ་འཇིགས་སུ་རུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ས་ལ་གནས་པ་དང་། ནམ་མཁའ་ལ་གནས་པ་དང་། ལྷའི་ནང་ན་གནས་ཤིང་ལྷའི གཡོག་བྱེད་པའོ།།དྲི་ཟ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རོལ་མོ་བྱེད་པ་སྟེ། དྲིས་འཚོ་བའི་ཕྱིར་དྲི་ཟ་ཞེས་བྱའོ།

解释'善于成就'之义，即'住于行地'等。如说：'获得清净第四禅，摄持无分别智慧，如实作意而修习，即得殊胜成就力。'此义为：获得第四禅一切堪能增长至极，安住于无分别智慧，世俗中如教所示而作意修习，此即'住于行地'所表示。善巧方便如前所述。以如是神通遍往诸刹土礼敬诸佛，令众生成熟，并了知彼等唯是心的显现，以智慧资粮及圆满二资粮而获得。
另一方面，菩萨在后得位时以了知三轮如幻的智慧摄持而行诸波罗蜜多，如是渐次圆满而获得。此亦由通达二谛方便善巧所摄持，故不执著实有而如是行持无违。其余易知。
其后'楞伽主'等显示特别供养及与闻法相应的圆满威仪。'花'即散花。'鬘'即以线串成的花鬘或珍珠等所成的璎珞。'香'即调制或合成的香。'焚香'即焚烧所生之香。'涂香'即香料与水调和涂抹于身或衣。其余易知。
关于'天'等，此处天有三种，如《般若波罗蜜多释》中所说：名字天，如转轮圣王等；生天，即从四大天王天至有顶天诸天；清净天，即佛法身、菩萨、独觉及阿罗汉。
又于彼中说：天有四种：名字天，如称现在人王为天；生天，即从四大天王天至非想非非想天诸天；清净天，即于人间出现的诸圣者；生清净天，即于三界天中出现的诸圣者。
如是宣说三种或四种中，此处取名字天与生天，如《妙法白莲经》中说：'我此净土乐，恒为诸天充满。'
龙有四种：天龙持守天宫令不坠落；人龙兴云降雨；地龙守护大地与海洋；王龙守护王之宝藏。所谓'夜叉'即凶暴勇猛可怖。彼亦有三种：住地者、住空者、住于天中作天之仆从者。所谓'乾闼婆'即乐师，因以香为食故称乾闼婆。

།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འགྲེལ་པ་ལས། འདི་ནི་ལྷའི་རོལ་མོ་མཁན་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་སེམས་མཉེན་ཞིང་ངེས་པ་བསོད་ནམས་ལྷ་རྣམས་པས་ཆུང་བ་སྟེ། རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་གྱི་རིའི་བར་ན་གནས་པའོ། །དེ་ལ་མིའམ་ཅི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་གླུ་ལ་མཁས་པ་སྟེ། དྲི་ཟ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་གཡོག་བྱེད་དེ། ལྷ་རྣམས་གང་དུ་དགོས་པའི་ཚེ་རེས་ཀྱིས་ཕྱི་བཞིན་དུ་འགྲོ་བར་བྱེད། ཡང་ཐེ་ཚོམ་བསྐྱེད་པའི་ལྷ་ཞེས ཀྱང་བྱ་སྟེ།ལུས་དུད་འགྲོ་ཡིན་ལ་དབྱིབས་མི་འདྲ་ཞིང་བྱད་བཞིན་བཟང་བ་དང་། མགོ་བོ་ལ་རྭ་གཅིག་ཡོད་པས་མིས་མཐོང་བའི་ཚེ། ཐེ་ཚོམ་སྐྱེས་ནས་མི་ཡིན་ནམ་འདི་ཅི་ཞེས་དཔྱོད་པར་བྱེད་པས་དེ་ལྟར་བསྟན་པའོ། །གཞན་ཡང་དེ་མིའི་གཟུགས་སུ་བསྒྱུར་ནས་ ཆོས་ཉན་དུ་འོངས་པའི་ཕྱིར་མིའམ་ཅི་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ།།ཡང་ཤཱ་རིའི་བུས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། ལྷ་འདྲེ་སྡེ་བརྒྱད་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མིའམ་ཅི་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་སོ། །ལྟོ་འཕྱེ་ཆེན་པོ་ནི་སྦྲུལ་ཆེན་པོ་སྟེ། རྐང་པ་མེད་པས་ལྟོས་འཕྱེ་ཞིང་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ལྟོ་འཕྱེ་ཞེས་ བྱའོ།།དེ་ཡང་ཕལ་ཆེར་ཀླུའི་རིགས་སུ་གཏོགས་པའོ། །སྲིན་པོ་ཡང་འདི་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་འབོད་འགྲོགས་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གནོད་སྦྱིན་གྱི་རིགས་སུ་གཏོགས་པའོ། །འཕགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས། ལྷ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་མེད་པ་སྟེ། རྟག་ཏུ་བདེ་བའི་ཕྱིར་ན་ ལྷ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཡང་བདེ་བ་ཤས་ཆེ་བ་ལ་དགོངས་ཏེ་བསྟན་པའོ། །གཞན་ཡང་ལྷ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་འོད་ཀྱིས་མུན་པ་བཅོམ་ནས་སྣང་བ་ཆེན་པོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ལྷ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །མི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ལ་མང་དུ་སེམས་པའོ་ཞེས་བཤད་དེ། དེ་ ཉིད་བསྟན་བཅོས་དག་ལ་ཡིད་ཤས་ཆེ་བའི་དོན་གྱིས་ན་མིའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་དོན་ཡིན་ནོ།གལ་ཏེ་འདིར་སྤྲུལ་པའི་མཆོད་པས་ནི་བདག་ཉིད་ཡིད་ཚིམ་པ་དང་། ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མི་འཐད་དེ། བརྫུན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ ཅད་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བ་ཉིད་ཡིན་ཞིང་།དེ་ལྟར་རང་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་པ་དང་གཞན་ལ་ཡང་སྟོན་པས་སྒྲུབ་པའི་མཆོད་པ་ཉིད་དུ་ཡང་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དངོས་སུ་དྲི་བའི་ཚིག་ཉེ་བར་འགོད་པའོ། །བསྟན་པ་བརྗོད་པ་ལས་ཀྱང་ འདི་ནི་ཞེས་པའི་དོན་གསུང་རབ་དག་ལས།བདག་གིས་དྲི་བའི་དོན་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་གཉིས་པོ་འདི་དང་། འདི་གཉིས་མི་དམིགས་ཤིང་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་ཡང་བཤད་ཅེས་པའོ། །སྤྲུལ་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་ཞེས་པ་ནི་དེ་གདུལ་བྱ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་བསམ་པ་དང་ བསྟུན་ནས་ཆོས་སྟོན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པའི་བྱེ་བྲག་སྣ་ཚོགས་སུ་བཤད་པའོ།།ངོ་བོའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཆོས་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་སྟེ། དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ། སོ་སོ་རང་ རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་ཞིང་འོད་གསལ་བ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་སྟོན་པ་སྟེ།དེས་བདག་པོའི་རྐྱེན་བྱས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་དེ་ལྟ་བུའི་རྟོགས་པ་འཆར་བའོ། །ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ནི་གདུལ་བྱ་ ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་ལ་སྐུ་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་།གསུང་ཆོས་འཆད་པར་སྣང་བ་ན་དེས་རྐྱེན་བྱས་ཤིང་སྔོན་གོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ་སོར་རང་རིག་གི་དོན་རྟོགས་པ་ཉིད་འཆར་གྱི། བརྗོད་པ་དང་འདྲེས་པར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་ པའི་ཕྱོགས་སུ་ལྷུང་བ་ནི་མི་སྟོན་ཞེས་པའོ།།ཚིག་གི་དོན་གཞན་ནི་ཤེས་པར་ཟད་དོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ལང་ཀའི་བདག་པོ་ཆོས་གཉིས་པོ་སྨྲོས་ཤིག་ཅེས་པ་ནི་ལན་གྱི་དམིགས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་འབོད་འགྲོགས་ལ་སླར་དྲིས་པའོ། །སྲིན་པོའི་ དབང་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཡང་བསྣན་ཏེ་ཞུས་པའོ།།རྡོ་རྗེའི་མཆོག་ནི་རྡོ་རྗེ་རིན་པོ་ཆེའོ།

从《般若波罗蜜多注释》中说：这是天界乐师，追随诸天，心性柔软而坚定，福德比诸天稍小，住于七宝山之间。
所谓紧那罗，是擅长天界音乐的，与乾闼婆一起侍奉诸天，诸天需要时便随从而行。又称为令人生疑的天，其身为畜生而形态不同，面貌端正，头上有一角，当人见到时，生起疑惑而思考这是人还是什么。因此如此称呼。
此外，因其变化为人形前来听法，故也称为紧那罗。又在《舍利子请问经》中说，八部天魔众皆称为紧那罗。
大腹行者是大蛇，因无足而以腹行走，故称腹行。这也多属于龙族。
罗刹也在此处说明，如唤友等，属于夜叉族。
在《圣涅槃经》中说：所谓天，是无忧的，因为常有快乐，故称为天。这是就快乐较多而言而说的。
又所谓天，是因为以自身光明破除黑暗而成为大光明，故称为天等等。
所谓人，解释为多思考义理，即是论典中说'以意识为主'之义。
若有人说：'此处以化现供养既不能令自身满意，也不能圆满资粮，因为是虚妄的。'这是不对的。因为一切法也是如此，而且如此自己领悟并教导他人，也成为修行供养。
以'世尊'等词直接安立问句。
从所说教法中，'此'的含义是在经典中，我所问的法与非法二者，说明这二者不可得且应当断除。
所说'诸化身示现'是随顺所化众生的意乐而说法，故说种种法与非法的差别。
体性如来是法身和圆满报身，其中法身成为智慧本体，是三昧门的境界，是各别自证智慧的境界，离戏论而明净，对菩萨们示现，由此作为增上缘，使菩萨们生起如是证悟。
圆满报身是对殊胜所化众生显现相好庄严之身及说法之语，由此作为缘及往昔串习力，生起无分别智慧各别自证之义的证悟，而不示现堕入与言说相混的分别念之边。
其他词义易知。
世尊说道：'楞伽主，请说二法'，这是为了了知答复的所缘而再次询问唤友。
以'罗刹王'等再次请问。
金刚胜是指金刚宝。

།ཆོས་ཉིད་ཀྱང་སྤང་བར་བགྱི་ན་ཆོས་མ་མཆིས་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་པའི་དོན་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ནས། དེ་དག་མི་དམིགས་ཤིང་སྤང་བར་བྱ་བ་ ཉིད་དུ་གསུངས་པའི་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ནི་གང་ལགས།ཚུལ་ཇི་ལྟར་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞེས་པའོ། །རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ལྷུང་བ་ནི་ཆོས་དང་ཆོས་མ་མཆིས་པ་རྟོག་པས་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། རྟོག་པ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཞིང་དེ་ཉིད་ཡིན་པས་རྟོག་ པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ལྷུང་ཞེས་པ་སྟེ།འདི་འདྲ་བའི་ཚིག་འོག་ནས་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་འདི་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ཉིད་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དོན་གཞན་དུ་སྣང་ཡང་དེ་ལྟར་བདེན་པ་མ་ཡིན་པས་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་མ་ལགས་པའོ། །དེ་ལྟ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ ལྟར་སྣང་ཞེ་ན།ཐམས་ཅད་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རླབས་ཉིད་དུ་མ་རིག་པས་དེ་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་མ་མཆིས་པ་སྐྲ་ཤད་འཛིངས་པའི་རང་བཞིན་དང་འདྲ་བར་གནས་པ། ཤེས་པ་འཁྲུལ་པའི་དྲི་མ་དང་བཅས་ཤིང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཟད་པར་འགྱུར་བའི་ ཡུལ་ཅན་ཞེས་པ་སྟེ།འཁྲུལ་པའི་སྣང་བ་དེ་ཉིད་ལ་འཁྲུལ་པའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པས་ཡུལ་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་འཁྲུལ་པ་དང་འཁྲུལ་པའི་ཡུལ་ཏེ། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་གཅིག་པར་གྱུར་པ་དེ་རྣམས་ཇི་ལྟར་སྤོང་བར་འགྱུར་ཞེས་ པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ལན་རྒྱས་པར་སྟོན་ཏེ། དེ་ལས་རེ་ཞིག་ཤེས་པ་གཉིས་ལ་ལྟོས་ནས་ཆོས་དང་ཆོས་མ་མཆིས་པའི་དབྱེ་བ་འཐད་པ་དང་མི་འཐད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏེ། དེའི་དོན་ཡང་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་འདུས་བྱས་འཆགས་པའི་རང་ བཞིན་ཏེ།རགས་པའི་མི་རྟག་པ་དང་། སྐད་ཅིག་ཏུ་སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཏེ། དེ་ལྟར་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་མེད་པའོ། །དེའི་ཁྱབ་པའི་དོན་ནི་མི་རྟག་པ་ཡང་རྒྱུ་མེད་པ་ནི་མི་འཐད་ལ། རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་བཞི་ལ་སོགས་ པས་ཁྱབ་ལ།དེ་ཡང་མི་འཐད་པ་ཉིད་དུ་འོག་ནས་སྟོན་པས་སོ། །དེ་ལྟར་རང་བཞིན་མེད་པ་ཡིན་ཡང་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་བློ་ལ་ཐ་དད་པར་སྣང་བ་བཞིན་དུ་སྤྱིར་ཆོས་དང་ཆོས་མ་མཆིས་པའི་དབྱེ་བ་ཡང་བྱིས་པའི་བློ་འཁྲུལ་པའི་དོན་ཇི་སྟེ་མེད་ཅེས་པའོ། །ཉེ་བར་བཟུང་ཞེས་པ་ནི་ རྣམ་རྟོག་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་པའི་དོ་གང་ནའོ།།ཡང་དེ་ཉིད་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དོན་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་པ་སྟེ། ཤེས་པར་ཟད་དོ། །ལང་ཀའི་བདག་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་བྱིས་པའི་ཤེས་པའི་དོན་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཡོད་པ་ཉིད་དཔེའི་སྒོ་ ནས་རྒྱས་པར་སྟོན་པའོ།།དེའི་དོན་ནི། བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་རྐྱེན་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པ་ལས་བྱུང་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་བྱིས་པའི་ཤེས་པའི་སྣང་དོན་ཐ་དད་པ་ཡིན་གྱི། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དོན་ཐ་དད་པ་མེད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་མེ་ཉིད་དུ་རང་བཞིན་གཅིག་ཅིང་། མེ་ལྕེ་འབར་བའི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྒྱུ་སྔ་མ་རང་བཞིན་མཚུངས་པ་གཅིག་ལས་བྱུང་བའི་མེ་ལྕེའི་འོད་ཕྱི་མ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྐྱེན་ཁྱིམ་དང་གནས་ལ་སོགས་པའི་ཤིང་གི་བྱེ་བྲག་ཐ་དད་པས་འོད་རིང་བ་དང་ཐུང་བ་དང་གསལ་མི་གསལ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྣང་བ་དེ་བཞིན དུ་འདི་ལ་ཡང་ཞེས་པ་བྱིས་པའི་ཤེས་པའི་སྣང་ངོ་འམ།ཤེས་བྱ་ཀུན་རྫོབ་པ་འདི་ལ་ཆོས་དང་ཆོས་མེད་པ་ཐ་དད་པའི་བྱེ་བྲག་ཡོད་པར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་བཟུང་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཁྱིམ་ནི་ཐ་མལ་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །གནས་ནི་དགེ་འདུན་ལ་སོགས་ པའིའོ།།ཁང་པ་ནི་རྒྱལ་པོའམ་ཁྱིམ་བདག་འབྱོར་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱིའོ།

关于'如果连法性也要断除，更何况说非法'这句话的含义是：从般若波罗蜜多等开始，所说的应当断除且不可得的法和非法是什么？应当以何种方式断除？
落入分别相的意思是指法和非法是由分别心所执著的特征，除了分别心之外别无其他，就是分别心本身，所以说落入分别相。以下出现类似的词句也应当如此理解。
虽然色蕴显现为异于心识，但实际并非如此，因此不是四大种和四大所造。
那么为什么会如此显现呢？一切都是阿赖耶识的波动，由于无明而显现这种特征，就像纠结的毛发一样，具有迷乱心识的污垢，是仅仅存在于世俗谛中的所缘。这里的'所缘'是指在迷乱显现中成为迷乱对境，因具有这种性质而称为所缘。
如此这般的迷乱和迷乱境，既非相异也非相同，应当如何断除呢？
以'世尊'等词广泛阐述答案。首先就二种认识而言，说明法和非法的区分是否合理。其含义是：瓶子等有为法的生灭本性，即粗分无常和刹那生灭的有法，正因为无常的缘故，胜义中无有自性。
其遍及义是：无常若无因不合理，有因则为四生等所遍，这些也都不合理，下文将会说明。虽然如此无自性，但在凡夫心中显现为差别，因此总的来说，法和非法的区分怎么会不存在于凡夫迷乱心中呢？
'执取'是指依靠分别念而安住的意思。
而且这在圣者的真实智慧境界中是不存在的，这就是所要了知的。
'楞伽主'等词是通过比喻广泛说明凡夫认识中的差别存在。
其含义是：瓶子、毛毯等从互异的因缘产生的事物，是凡夫认识中显现的异体对境，不仅不是智慧的异体对境，而且就像火的自性相同，前后相续的火焰以性质相同的前因为近取因，后面的火光虽然因为房屋、处所等木材差别这些助缘而显现为光芒长短、明暗不同等差别，同样在这里也是如此。这是说在凡夫认识的显现或世俗所知中，为什么不能认为有法和非法的差别呢？
其中'房屋'是指普通人家的。'处所'是指僧团等的。'宫殿'是指国王或富有的居士们的。

།དེ་ལྟར་རྒྱུ་འདྲ་ཡང་རྐྱེན་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་དུས་གཅིག་ཏུ་འབྲས་བུའི་བྱེ་བྲག་ཐ་དད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། ས་དང་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གཅིག་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་བུའི་རྒྱུན་རྒྱུད་འགའ་ ཞིག་ཀྱང་སྔ་ཕྱིའི་རྣམ་པ་ཐ་དད་པར་དམིགས་ཤིང་།དེ་བཞིན་དུ་ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ཏེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་འོ་མ་ལས་ཞོ་ལ་སོགས་པ་དང་། ནང་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་དང་ ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དུ་གཏོགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་།ཁམས་གསུམ་དུ་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བདེ་བའི་ཁྱད་པར་ཏེ། འགའ་ཞིག་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་བདེ་བ་ཡིན་ལ། འགའ་ཞིག་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ ལ་སོགས་པས་བསྡུས་པའི་བདེ་བ་ཡིན་ཞིང་འགའ་ཞིག་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་བདེ་བར་འགྱུར་བའོ།།དབྱིབས་ནི་རིང་པོ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་སེམས་ཅན་དང་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པ་མཐུན་པར་རྟོགས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྗོད་པར་བྱེད་དེ། བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་ཐ་དད་དེ། འོག་ནས་དོན་རྗོད་ པར་བྱེད་པའི་བྱེ་བྲག་སྣ་ཚོགས་སྟོན་པར་འགྱུར་བའོ།།ལྷ་ལ་སོགས་པའི་འགྲོ་བའི་ཁྱད་པར་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ་ཤེས་པར་ཟད་དོ། །གཞན་ཡང་དམིགས་པ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་མཚན་ཉིད་གཅིག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡུལ་ལ་མངོན་པར་འཛིན་པ་རབ་ཏུ་འཇུག་པའི་ཁྱད་པར་རབ་ དང་འབྲིང་དང་ཐ་མ་སྟེ།འགའ་ཞིག་ནི་ཤེས་བྱ་ཇི་ལྟ་བ་དང་ཇི་སྙེད་པ་ལ་གསལ་བ་དང་མྱུར་བ་ཉིད་དུ་འཇུག་ལ། གཞན་ནི་དེ་བས་ཞན་པ་དང་ཆེས་ཞན་པ་ཉིད་དུ་འཇུག་པའོ། །དེ་རྣམས་ནི་ཕལ་ཆེར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཁྱད་པར་ཐ་དད་པ་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་བྱང་ བའི་བྱེ་བྲག་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ།།གཞན་ཡང་རྣལ་འབྱོར་སྒོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ལམ་ཡང་གོམས་པ་དང་དབང་པོ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་གསལ་བར་སྣང་བ་རབ་དང་རབ་ཀྱི་མཐའ་ལ་སོགས་པར་སྣང་ན། བྱིས་པ་སོ་སོའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ་འཕྲལ་ དུ་རྟོག་ནས་སྒྲོ་བཏགས་པའམ།རྟོག་པ་སྔ་མའི་ས་བོན་ལས་བྱུང་བའོ། །ལང་ཀའི་བདག་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་དོན་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་སྟེ། རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བས་དེའི་གཟུང་ཆ་ཡང་ཐ་དད་ཅེས་པའོ། །ལང་ཀའི་བདག་པོ་དེ་ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཆོས་དང་ཆོས་ མེད་པའི་རང་བཞིན་དང་།དེ་རྣམས་སྤོང་བའི་ཚུལ་རྒྱས་པར་བསྟན་པའོ། །རྒྱུ་ལས་ཡོན་ཏན་དང་རྫས་ཀྱིས་གཞི་བཙུགས་ཞེས་པ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་དབང་ཕྱུག་དང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ལ་ སོགས་པའི་རྫས་དང་ཡོན་ཏན་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་དང་།གཞན་ཡང་རྫས་ལ་བརྟེན་པའི་ལས་ལ་སོགས་པ་ཚིག་གི་དོན་དྲུག་བྱེ་བྲག་པས་བརྟག་པ་རྣམས་དང་། ཡང་ཡོན་ཏན་གསུམ་ཆ་མཉམ་པ་གཙོ་བོའི་རང་བཞིན་དང་། དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་འགྱུར་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱུར་ བརྟག་པ་དང་།དེ་ལས་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་རྫས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱུར་བརྟག་པ་དང་། དེ་ལས་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་རྫས་སྣ་ཚོགས་སུ་གྲངས་ཅན་ལ་སོགས་པས་བརྟག་པའོ། །ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ལས་ཕུང་ པོ་ལ་སོགས་པའི་རྫས་དང་།དེ་ལ་བརྟེན་པའི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། གཞན་ཡང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྒྱུ་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལས་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དང་། གང་ཟག་ལ་སོགས་པའི་རྫས་སུ་བཏགས་པས་གཞི་བཙུགས་ཞེས་པ་སྟེ། དེ་ལ་སོགས་པ་འདི་དང་འདི་ ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ་ཡོད་དོ་ཞེས་སྒྲུབ་པའི་རྣམ་པ་ལྟ་བུ་བློའི་ངོ་ན་སྣང་བ་རྣམས་ནི་ཆོས་ཞེས་བྱའོ།།དེ་འདྲ་བར་མངོན་པར་ཞེན་པའམ་ཞེན་པའི་ཡུལ་ནི་གཉེན་པོ་དང་རིགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉིད་དེ། རང་གི་མཚན་ཉིད་བདེན་པ་ཉིད་དུ་སོ་སོར་རྣམ་པར་ བརྟག་པ་མི་བྱའོ།

如是，不仅仅是由于因相同而缘的差别，在同一时间产生不同的果的差别，而且从地和种子等因缘所生的果的相续，也观察到前后的相状有差别。
同样，内外诸法是有生之法，外在的缘起如从牛奶产生酸奶等，内在的缘起如无明缘行等，一切蕴界处所摄之法，以及三界所生有情相续所摄的一切法中的安乐差别，有些是有漏的欲界功德之乐，有些是初禅等所摄之乐，有些则成为无漏之乐。
形状是长等，是有情与非有情共同了解的。同样地表达，所表达的差别不同，下文将显示能诠义的种种差别。
天等诸趣的差别也是如此，应当了知。
此外，所缘唯是识相的同一特征的识，对境明显执取的差别有上中下，有些对所知如实及尽所有明晰迅速趣入，其他则是比此劣弱及更劣弱地趣入。
这些大多显示烦恼差别，清净的差别也应当如是了知。
此外，修习瑜伽者的瑜伽道，由串习和根等差别而显现明显、极明显等，凡夫各自的分别所生，或是当下分别而增益，或是从前分别的种子所生。
'楞伽主'等是总结显示，由分别相不同，故其所取相也不同。
'楞伽主，于此'等是广说法、无法的自性及断除彼等的方式。
说'从因建立功德和实体'，若就外道而言，从自在天和极微因，如前所说，常与无常等实体和二十四种功德，以及其他依实体的业等六句义，毗世师所计度者，又三德平等为胜性自性，自在天等为种种变异之因所计度，从彼变异诸实体，数论等所计度。
就声闻缘觉而言，从业和烦恼因建立蕴等实体，及依彼的欲界功德，又从清净因道谛建立诸圣者功德，及补特伽罗等假立实体，如是等类，此及如此相'是''有'等成立相似显现于心者，名为法。
如是执著或执著境，应以对治和理的力量断除，不应各别观察自相为真实。

།གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་རྫ་མ་དང་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་རྟོག་པ་མེད་པའི་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་ལ། ཕྱི་རོལ་ཐ་དད་པའི་རྣམ་པར་སྣང་བ་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་རྟོག་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་དཀྲུགས་ཤིང་བསླད་ པའི་སེམས་ཉིད་དེ་ལྟར་སྣང་བ་ན་ཐ་དད་ཀྱི་དངོས་པོར་ཞེན་པའོ།།ལུས་སུ་མ་གྲུབ་ཅེས་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་ཐ་དད་པའི་ངོ་བོར་མ་གྲུབ་པའོ། །དེ་ཉིད་ཇི་ལྟར་སྤང་ཞེ་ན། མི་བདེན་པའི་དོན་བློས་བཞག་པ་དེ་ལྟ་བུར་ལྷག་མཐོང་ཞེས་པ་སྟེ། ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རབ་ཏུ་མཐོང་ཞིང་ གོམས་པས་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་མདོ་སྡེ་འདིའི་དོན་ནི་འདི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། སྤྱིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ལམ་ནི་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པ་ཡིན་ལ། དེ་དག་ལས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ལམ་གྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ།འདིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་ནི་མ་རིག་པ་དངོས་པོར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། དངོས་པོར་མངོན་གཞན་ཡོད་ན་ནི། །འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་མི་ཟད་འབྱུང་། །ལྟ་བ་མ་རུངས་ཡོངས་སུ་འཛིན། །དེ་ལས་བྱུང་ བའི་རྩོད་པར་འགྱུར།།དེ་ནི་ལྟ་བ་ཀུན་གྱི་གཞི། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པས་སོ། །གཞན་ཡང་། སྡུག་བསྔལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བློ་དང་། །སྲེད་པ་ཀུན་ནས་འཆིང་བའི་རྒྱུ། །སྐྱེ་བོ་གང་ལ་དེ་མེད་པ། །འདི་ཡི་སྐྱེ་བ་མི་འབྱུང་ངོ་། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ བདེ་བར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་མ་རིག་པ་དང་།བདེ་བ་ལ་མངོན་པར་འདོད་ཅིང་ཆགས་པའི་སྲེད་པ་ནི་འཁོར་བར་འཆིང་བར་བྱེད་ཅིང་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་གསུངས་ཏེ། སྦྲང་བུ་མེ་ལྕེའི་ཚོགས་ལ་མངོན་པར་རྒྱུག་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་འདྲ་བའི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་སྤོང་ བར་བྱེད་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཡིན་གྱི་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་ཐབས་ཀྱི་རྣམ་པའི་བློ་ནི་དེ་དང་འགལ་བ་མེད་པས་གཉེན་པོ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ། བྱམས་སོགས་རྨོངས་དང་འགལ་མེད་ཕྱིར། །ཉེས་ཀུན་དེ་ཡིས་ཚར་གཅོད་མིན། །སྟོང་ཉིད་ལྟ་བས་གྲོལ་འགྱུར་ གྱི།།སྒོམ་པ་ལྷག་མ་དེ་དོན་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པས་སོ། །གཞན་ཡང་། ཡན་ལག་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི། །ཐུབ་པས་ཤེས་རབ་དོན་དུ་གསུངས། །དེ་ཡི་ཕྱིར་ན་སྡུག་བསྔལ་དག་།ཞི་བར་འདོད་པས་ཤེས་རབ་བསྐྱེད། །ཅེས་ཀྱང་གསུངས་སོ། །འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ཀྱང་།ཤེས་རབ་མེད་ན་མིག་མེད་ཕ་རོལ་ཕྱིན་ལྔ་འདི། །དམིགས་བུ་མེད་པས་བྱང་ཆུབ་རེག་པར་ནུས་མ་ཡིན། །གང་ཚེ་ཤེས་རབ་[(]གྱིས་[,]ཀྱིས་[)]ནི་རབ་ཏུ་ཟིན་གྱུར་ན། །དེ་ཚེ་མིག་རྙེད་གྱུར་ཅིང་འདི་ཡི་མིང་ཐོབ་པོ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་གསུངས་ སོ།།ཡང་འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལས་ཀྱང་། བྱམས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ནི་ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་ལྕི་བ་བྱུང་དུ་ཟིན་ཀྱང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་རྡུལ་དུ་རློག་པར་བྱེད་དེ། དེའི་རྒྱུས་ལོག་པར་ལྟུང་བར་ འགྲོ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ།།བྱམས་པ་དཔེར་ན་མེའི་ཕུང་པོ་འབར་བ་ལ་ནི་ཤིང་གི་ཚོགས་ཆེན་པོ་བསྣན། ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་བསྣན་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་དེ་ཕྱིར་ཞིང་ཆེར་འབར་བར་འགྱུར་གྱི་མེ་ཤི་བར་མི་འགྱུར་རོ། །བྱམས་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་སྤྱོད་པའི་ཤེས་ རབ་ཀྱི་མེ་འབར་བ་དེ་ལ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ལེན་པ་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་བསྣན་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་དེའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མེ་འབར་བར་འགྱུར་གྱི་ཤི་ཞིང་ཟད་པར་མི་འགྱུར་རོ།།བྱམས་པ་དེ་ལྟ་བས་ན་རྣམ་གྲངས་འདིས་ཀྱང་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ པ་ནི།འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་དང་མི་མཐུན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །དེའི་དོན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེས་པ་ན། དེ་ཉིད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་དེའི་རང་བཞིན་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་ཞིང་འོད་གསལ་བ་ཉིད་དུ་ རྟོགས་པས་ཉོན་མོངས་པ་དེ་ཉིད་ཞི་བར་བྱེད་པའོ།

如果这样的话，对于瓦罐和水瓶等无分别的现量，外境差别的显现形象是不合理的，对此无过失。因为从无始以来被分别习气所扰乱和染污的心就是如此显现，而执著为差别的事物。
'未成立为身'是指未成立为外境差别的本性。如何断除这些呢？以'观见'即胜观来观察这些由心安立的不真实义，以正确的智慧彻见并通过修习而得以断除。
因此，应当如此理解此经的含义：一般而言，趋入一切种智的道如前所说是方便与智慧双运，其中般若波罗蜜多是道中的主要部分。此处一切烦恼的根本是无明执著事物，如说：'若执著事物存在，则生起无尽的贪欲嗔恨，执持邪见，由此产生诤论。这是一切见的基础。'
又说：'痛苦、颠倒见解和贪爱是轮回束缚的因，若人无此，则不会再生。'说明将痛苦颠倒执著为快乐的无明，以及对快乐贪著欲求的渴爱，是束缚轮回和产生痛苦的因，如同飞蛾扑向火焰一般。
能断除如此无明等的是正确的智慧，而慈悲等方便分的心与此不相违故不能成为对治，如说：'慈等与愚痴不相违故，不能由此断尽过失。由空性见而得解脱，其余修行是为此义。'
又说：'这一切支分，佛说为智慧故，因此欲息苦，应当生智慧。'
《圣般若波罗蜜多经》中也广说：'若无智慧则无眼，此五度无导引故，不能触证菩提果。若为智慧所摄持，则得眼明得此名。'
又《圣宝积经》中也说：'慈氏，行持智慧的菩萨摩诃萨们，即使生起一切过失中最重的过失，也能以智慧力将其摧为微尘，因此也不会堕入邪道。'
'慈氏，譬如燃烧的火堆，加入大量木柴，越加越旺，不会熄灭。慈氏，同样地，菩萨行持智慧时智慧之火炽燃，无论增添多少烦恼燃料，其智慧之火越燃越旺，不会熄灭枯竭。'
'慈氏，因此从这个角度来看，应当了知菩萨行持智慧者的行为与世间一切不相顺。'其义即是具有智慧力者，当烦恼生起于自相续时，以此为缘而了悟其自性离戏光明，从而令烦恼平息。

།དེ་སྐད་དུ་ཡང་འཕགས་པ་བདེན་པ་གཉིས་བསྟན་པ་ལས། ལྷའི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་སྦྲུལ་ཁ་གདུག་པའི་རིག་སྔགས་འདོན་པ་དེས་ན། སྦྲུལ་ཁ་གདུག་པའི་གདུག་པ་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །ལྷའི་བུ་དེ་བཞིན་དུ། གང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དེའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཤིན་ཏུ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །ལྷའི་བུས་སྨྲས་པ། འཇམ་དཔལ་ཉོན་མོངས་པའི་རིགས་དེ་གང་ཡིན། འཇམ་དཔལ་གྱིས་སྨྲས་པ། ལྷའི བུ་དོན་དམ་པར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་མ་སྐྱེས་མ་བྱུང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ།གང་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གཞན་ཡང་། རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ནི་ལམ་གྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་པར་སྐུའི་གསང་བ་བསྟན་པ་ལས་ ཀྱང་གསུངས་ཏེ།དེ་སྐད་དུ་ཡང་། སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི། །ཕུང་པོ་ཇི་སྙེད་ཡོངས་གཟུང་བ། །དེ་སྙེད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡི། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ལས་རབ་ཏུ་འབྱུང་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསོད་ནམས་ཀྱི། །ཕུང་པོ་ཇི་སྙེད་བརྗོད་པ་བས། །དམ་པའི་ ཆོས་ནི་ཡོངས་འཛིན་ན།།དེ་བས་བསོད་ནམས་ཆེས་མང་ངོ་། །དམ་ཆོས་འཛིན་པའི་བསོད་ནམས་ནི། །སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱིས་ནན་ཏན་དུ། །བསྐལ་པ་བྱེ་བར་བརྗོད་མཛད་ཀྱང་། །མཐར་ཡང་ཕྱིན་པར་འགྱུར་མ་ལགས། །དམ་པའི་ཆོས་ནི་འཛིན་པ་དང་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ བསོད་ནམས་དེས།།སྟོང་པ་ཉིད་ལ་མོས་པ་ཡི། །བཅུ་དྲུག་ཆར་ཡང་མི་རི་ལགས། །སྟོང་པ་ཉིད་ལ་འདིར་མོས་ན། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱང་མི་གཏོང་དང་། །དམ་པའི་ཆོས་ནི་འཛིན་བགྱིད་པ། །འདི་ནི་བསོད་ནམས་སྡུད་པའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་འདིར་ཤེས་རབ་ ཀྱི་དམིགས་པའི་ཡུལ་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པ་དག་སྣང་བས་དེ་དག་རྣམ་པར་བཟློག་ཅིང་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གཏན་ལ་དབབ་པར་བྱ་བའི་ཡིན་ལ།དེ་ཡང་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་ཕྱུག་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི། མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་ཉིད་ཀྱིས་གཏན་ལ་དབབ་ པར་ནུས་མོད་ཀྱི།ལས་དང་པོ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པར་བྱ་ཞེ་ན། ཡང་དག་པའི་གསུང་རབ་ཐོས་པ་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འཇལ་བར་བྱེད་པ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མ་བསམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ གཏན་ལ་དབབ་པར་བྱ་སྟེ།ཇི་སྐད་དུ། དེ་ལ་སྒྲོ་བཏགས་གཅོད་བྱེད་པ། །ཤེས་པར་བྱེད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས། །རྣལ་འབྱོར་དབང་རྣམས་མངོན་སུམ་གསལ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་དམིགས་པའི་ཡུལ་ཡང་བདེན་པ་གཉིས་ཏེ། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་དེས་ བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་འདིར་ཀུན་རྫོབ་ནི་དེའི་དམིགས་པའི་ཡུལ་དུ་མི་འཐད་དེ། འཕགས་པ་ག་ཡ་མགོ་རིའི་མདོ་ལས། ཐབས་ནི་ཆོས་ཐ་དད་པ་ཤེས་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་དབང་པོ་དང་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ་ཤེས་པའོ་ཞེས་གསུངས་པས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ བདེན་པ་ནི་ཐབས་ཀྱི་ཡུལ་ཡིན་ལ།ཡང་ཤེས་རབ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དབྱེར་མེད་པ་ཤེས་པའོ། །ཤེས་རབ་ནི་སེམས་ཅན་དམིགས་སུ་མེད་པ་ཤེས་པའོ་ཞེས་གསུངས་པས་དེའི་ཡུལ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ས་བཅུའི་མགོན་པོ་ཆེན་པོས། དོན་དམ་ཤེས་ པའི་ཕྱིར་བཤད་དོ་ཞེས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངེས་པའི་ཚིག་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན།སྐྱོན་མེད་དེ། འདིར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཡུལ་ཡིན་ལ། དེའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་འདུས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། རབ་འབྱོར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱང་གཞན་ལ། དོན་དམ་པ་ཡང་གཞན་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དོན་དམ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཉིད་དུ་ཤེས་ཏེ། དེ་ཉིད་དོན་དམ་པ་ཤེས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ།

如是复次，于圣者二谛教示中说道：'天子，譬如诵持恶毒蛇咒之人，能令恶毒蛇之毒性完全平息。天子，如是，若能完全了知诸烦恼之种类，则以无所缘之方式令诸烦恼完全平息。'天子问道：'文殊师利，烦恼之种类是什么？'文殊师利答道：'天子，就胜义而言，一切法皆极无生无起无实，于此起遍计执者，即是诸烦恼之种类。'
复次，了悟自性空性之智慧是道之根本，于身密教示中亦云：'所有一切众生之福德蕴，皆从菩萨之菩提心中生起。较之所说菩萨福德蕴，若能受持正法，其福德更为广大。受持正法之福德，即使诸佛精勤宣说亿劫，亦不能穷尽。较之受持正法及菩萨福德，于空性生起胜解者，彼等福德十六分中不及其一。若于此处于空性生起胜解，不舍菩提心，并受持正法，此即是积集福德。'
于此，由于显现对智慧所缘境有诸邪解，故应遣除彼等，如实抉择其义。瑜伽自在圣者获得智慧者，虽能以现量证量而抉择，然初业菩萨应如何了悟？应以听闻正确经教，依此如实衡量之比量证量所生之思所成慧而抉择。如云：'于彼断除增益，以能知之正因，瑜伽自在者现量明了。'
智慧之所缘境即是二谛，以摄一切所知故。于此，世俗非其所缘境，如圣伽耶山顶经云：'方便即是了知诸法差别'，又云：'了知众生根器及行为'，故世俗谛是方便之境。又云：'智慧即是了知法界无差别。智慧即是了知众生无所缘。'故其境即是胜义谛。复次，十地大主亦说'为知胜义而说'之智慧语义故。
无过失。于此，世俗如是性是般若波罗蜜多之境，其如是性亦摄于胜义中。如云：'须菩提，世间世俗与胜义非有异体，世俗如是性即是胜义如是性。'复次，以智慧于世俗知为世俗，即是了知胜义。

།དེ་ལ་འདིར་ཤེས་པར་བྱ་བ ཕྱིའི་དོན་དགག་པ་དང་།སྣང་བ་སེམས་ཙམ་དུ་སྒྲུབ་པ་དང་། དོན་དམ་པར་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་གཏན་ལ་དབབ་པ་དང་། དེ་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོའམ་རིགས་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་དང་། རིགས་དེ་ཉིད་སྦྱོང་བར་བྱེད་པའི་ལམ་གྱི་རིམ་པ་དང་། སྦྱངས་པས་རྣམ་ པར་དག་པ་ཐོབ་པའི་ཚུལ།མདོའི་བརྗོད་བྱའི་དོན་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་གོང་དུ་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །རེ་ཞིག་ཕྱིའི་དོན་དགག་པ་ནི་རྣམ་པ་ལྔའི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། གཏན་ཚིགས་འཇུག་པའི་རྟེན་ཆོས་ཅན་དང་། རྟགས་ཀྱིས་དགག་པར་བྱ་བ་དང་། དེ་རྣམ་པར་ བཀག་པའི་བསྒྲུབ་བྱ་དང་།གཏན་ཚིགས་དང་། དཔེའི་ཚུལ་བསྟན་པའོ། །དེའི་དང་པོ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཕ་རོལ་པོས་བརྟགས་པ་ཉིད་ཆོས་ཅན་དུ་འཇོག་པ་དང་། སྣང་བ་ཙམ་ཆོས་ཅན་དུ་འཇོག་པའོ། །དེ་ལས་དང་པོ་ནི་རང་གི་རྒྱུད་གཏན་ཚིགས་ སྦྱོར་བའི་ཚེ་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།བརྟགས་པ་ལ་དེ་ལྟར་བློས་མ་ཤེས་ན་ཆོས་ཅན་དུ་བཞག་པའི་ལྡོག་པ་དེ་ཉིད་ཚད་མས་མ་གྲུབ་པས་དེ་ལ་རྟེན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མ་གྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་སྟེ་བརྟག་པ་ལ་བརྟགས་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་ན། དེ་ནི་མི་བདེན་པའི་དོན་བློས་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཡིན་ པས་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ།དགག་བྱ་ཁེགས་ཤིང་བསྒྲུབ་བྱ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རྟགས་ཀྱི་བྱེད་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་བས་སོ། །འདིར་ཐལ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་འགོག་པ་ན་དེ་འདྲ་བ་ཆོས་ཅན་ཉིད་དུ་འཐད་དེ། གཞན་དག་གིས་ཕྱིའི་དོན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཆ་ཤས་མེད་པ་དུ་མ་འདུས་པ་ ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པ་ན།སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་དག་གིས། དྲུག་གིས་ཅིག་ཆར་སྦྱར་བས་ན། །ཕྲ་རབ་རྡུལ་ཆ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར། །དྲུག་པོ་དག་ནི་གོ་གཅིག་ན། །གོང་བུ་རྡུལ་ཕྲན་ཙམ་དུ་འགྱུར། །ཞེས་ཕ་རོལ་པོས་བརྟགས་ཤིང་ཁས་བླངས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དེ་ཉིད་ཆོས་ཅན་དུ་བཞག་ནས། དེ་དག་ ཉིད་ཀྱིས་ཁས་བླངས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་གཅིག་པ་དང་བསགས་པ་ཉིད་འགོག་པ་སྟེ།ཇི་ལྟར་དབུས་ན་གནས་པའི་རྡུལ་ལ། ཕྱོགས་བཞི་དང་སྟེང་དང་འོག་ན་གནས་པའི་རྡུལ་གྱིས་སྦྱར་ཞིང་བལྟས་པ་ན། ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་རྡུལ་གྱིས་སྦྱར་བའམ། བལྟས་པའི་ཕྱོགས་དེ་ ཉིད་དུ་རྡུལ་གཞན་རྣམས་ཀྱིས་སྦྱར་ཞིང་བལྟས་པར་ཁས་ལེན་ན།ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་རྡུལ་དེ་ཉིད་ཀྱི་གོ་སར་ཐམས་ཅད་ཐིམ་པས། གང་དུ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་ཚད་ཙམ་དུ་འགྱུར་ཞིང་། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བསགས་པ་མི་འཐད་ཅེས་པའོ། །འོན་ཏེ་རང་རང་གི་ཕྱོགས་སོ་སོར་སྦྱར་ཞིང་བལྟས་ ན།དབུས་ཀྱི་རྡུལ་ཆ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར། །ཞེས་པ་སྟེ། བསམ་པར་ཤེས་པར་ཟད་དོ། །དེས་ན་རང་གི་རྒྱུད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས། རང་ཉིད་དམ་གཞན་དག་ལ་དགག་པ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ན། འདིར་ཆོས་ཅན་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་རོལ་ཆད་པའི་རྣམ་པར་རྒོལ་བ་དང་། ཕྱིར་རྒོལ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མཐུན་པར་སྣང་བ་ན་ཆོས་ཅན་ཏེ། སྣང་ཚོད་ཙམ་མངོན་སུམ་ལ་སོགས་པའི་ཚད་མས་གྲུབ་པ་ཆོས་ཅན་མ་གྲུབ་པའི་ཉེས་པ་ལས་གྲོལ་བའོ། །དགག་བྱ་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་སྒྱུ་མ་ཙམ་དུ་སྨྲ་བའི་ལུགས་ཀྱིས་ཕྱི་རོལ་བདེན་པའི་དངོས་པོར་ཡོད་པ འགོག་པའོ།།འདིར་ལ་ལ་དག་བདེན་པའི་དངོས་པོར་ཡོད་པ་ནི་དགག་པར་མི་ནུས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ནི་མི་འཐད་དེ། འདི་ནི་རིགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་དགག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་དགག་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་གྲུབ་པ་ཅིག་ནི་འགོག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཚད་མ་དངོས་པོའི་ཕྱཝ་མཁན་ དངོས་པོ་འཆོས་བྱེད་ཉིད་དུ་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་དགག་བྱའི་དངོས་པོ་མ་གྲུབ་ན་འགེགས་པར་བྱེད་པའི་དོན་མེད་དོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། དགག་བྱའི་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་མེད་པ་ཉིད་དུ་རང་ངམ་གཞན་གྱིས་སྔར་མ་རྟོགས་པ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ཙམ་ལ་བཀག་ཅེས་བྱའོ། །བྱེད་པའམ་ བྱ་བ་གཞན་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འདིར་གཞན་དག་ཇི་ལྟར་སྣང་བའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་དགག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དུ་ན་ཆོས་ཅན་གྱི་སྣང་བ་མི་ལྡོག་པས་མཚན་མ་ཟིལ་གྱིས་མི་གནོན་ཅིང་། དེའི་ཕྱིར་མཚན་མའི་འཆིང་བ་ལས་མི་གྲོལ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ ཞེས་འདོད་དོ།

在此应当了知：遮破外境、成立显现唯心、抉择胜义中心性空性、宣说彼即如来藏或种性、宣说清净彼种性之道次第、以及通过修持获得清净的方式，应当如上所述分别了知经典所诠义。首先，遮破外境应当从五个方面了知：所立因的所依有法、以因所破、破除彼之所立、因相、以及譬喻的道理。
其中第一有两种：将他方所计执安立为有法，以及将显现安立为有法。其中第一种在运用自续因时是不合理的，因为如果对所计执不如是了知，则安立为有法的反体即未经量成立，故依此的宗法将成为不成立。如果对所计执了知为计执，则彼乃是心识对不真实义的增益，故此时能破所破并成立所立，因相的作用将成无义。
在此以应成因破除他宗时，如是安立为有法是合理的。当他人承许外境是由多个无分微尘聚合而成时，古代诸师说：'六尘同时相触合，微尘成具六分位，六尘若居同一处，聚成微尘量亦尔。'即将他方所计执并承许的微尘安立为有法，以他们自己所承许的因相破除一体性和积聚性。
譬如观察处于中央的微尘与四方上下六个微尘相触时，若承许东方微尘所触或所观之方向即是其他微尘所触及所观之处，则由于所有微尘都融入东方微尘之处，将成为仅具微尘量，因此积聚不合理。若各自方位分别相触及观察，则中央微尘将成六分，此乃思维所知而已。
因此，以自续因令自己或他人了知遮破时，此处有法即是外境色等，于能立者与所立者等共同显现，仅是显现程度以现量等量所成立的有法，远离有法不成之过失。所破即是唯识幻化宗所破除的外境实有。
此处有些人认为不能破除实有，此说不合理。此乃应以理力破除，且并非破除已成立的所破境，否则量将成为改变事物自性者。若谓若所破事物不成立则破除无义，此说不然。对于所破事物本无，令自己或他人了知其本无即名为破除。并无其他作用或所作。
此处有些人认为应破除如所显现的有法，否则有法的显现不会转变，故不能胜伏相，因此不能解脱相的束缚等过失。

།འདི་ནི་མི་འཐད་དེ། ཆོས་ཅན་རིགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་བཀག་ཅེས་ཀྱི་དེ་ཙམ་གྱིས་ཆོས་ཅན་དུ་སྣང་བ་ལྡོག་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྔ་མ་ལྟར་ཚད་མ་དངོས་པོའི་བྱེད་པ་པོར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་དེ་སྐད་དུ་སྨྲ་བ་འདི་ནི་ཚད་མའི་འཇུག་པ་མི་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་ འགྱུར་བ་ཉིད་དུ་གསལ་རབ་ཏུ་སྣང་བས་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱང་བསྲིངས་ཏེ་སྤང་བར་བྱའོ།།གཞན་ཡང་ཆོས་ཅན་དུ་སྣང་བ་ཙམ་ནི་མཚན་མའི་འཆིང་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཡང་རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་སྣང་བ་དེ་འདྲ་བ་ཡོད་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཞན་ཡང་སྣང་བ་ཙམ་གྱི་ཆོས་ཅན་འདི་ཉིད་མེད་ཅེས་འགོག་ན། མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཐ་སྙད་པའི་མངོན་སུམ་གྱིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྣང་ཚོད་དུ་ཡོད་པར་གྲུབ་པ་ནི་མི་འགོག་ལ་འདི་ཉིད་རིགས་པ་དམ་པའི་དོན་ཡོད་པ་འགོག་སྟེ། དེ་ལས་བཟློག་པ་སྣང་བ་རིགས་པའི་ངོར་ཡོད་པ་ནི་ཐ་སྙད་ཀྱི་མངོན་སུམ་གྱིས་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། འདི་ནི་མི་འཐད་དེ། དེ་ལྟ་ན་སྣང་བ་འདིའི་རང་བཞིན་རིགས་པའི་ངོ་ན་ཡོད་པ་ཡིན་ནམ། འོན ཏེ་མ་ཡིན།སྔ་མ་ལྟར་ན་ཇི་ལྟར་ཡིན་ལུགས་ཚད་མས་དགག་པར་མི་ནུས་ཏེ། སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་ཚད་མ་དངོས་པོའི་ཕྱཝ་མཁན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ལྟར་ན་ཕྱི་རོལ་དུ་སྣང་བའི་ཆོས་ཅན་དང་རིགས་པའི་ངོར་ཡོད་པ་གཉིས་ཕན་ཚུན་གཅིག་གི་བདག་ཉིད་གཅིག་ མ་ཡིན་པས།རིགས་ངོར་ཡོད་པ་བཀག་ཀྱང་སྣང་བ་བཀག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་རྟ་བཀག་པས་གླང་པོ་བཀག་པར་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡང་མདོ་འདི་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་འགྱུར་ཏེ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་བ་ལང་གི་དངོས་པོ་ནི་རྟའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན། རྟའི་དངོས་པོ་ ནི་བ་ལང་གི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་གཉིས་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་གཉིས་རང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡོད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་ཉིད་དུ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཡོད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་ པ་ཉིད་དང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡང་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དེའི་དོན་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རང་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་གནས་པས་རང་སེལ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་སྣང་བ་ཙམ་གྱི་ཆོས་ཅན་ཡང་རིགས་པའི་དོན་ཡོད་པ་བདེན་པའི་དངོས་པོས་སྟོང་ཡང་ སྣང་བ་ཙམ་གྱི་རང་བཞིན་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།ཇི་ལྟར་བ་ལང་རྟའི་དངོས་པོས་སྟོང་པ་ཡང་བ་ལང་གི་ངོ་བོར་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འདིར་སྣང་བ་བཞིན་ཉིད་རིགས་པའི་ངོར་ཡོད་པ་བདེན་པའི་དངོས་པོ་བཀག་པ་ནི་སྣང་བ་བཀག་པ་ཡིན་ཏེ། བཀག་པ་སྣང་བ་ དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན།མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་བ་ལང་ཉིད་རྟའི་དངོས་པོར་ཡོད་པ་བཀག་པ་ཡང་བ་ལང་བཀག་པར་འགྱུར་ཏེ། བཀག་པ་བ་ལང་གི་དངོས་པོ་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་བ་ལང་དང་དེ་ཉིད་རྟའི་དངོས་པོར་ཡོད་པ་ནི་གཅིག་པ་མ་ཡིན་པས་རྟའི་དངོས་ པོར་ཡོད་པ་བཀག་ཀྱང་།བ་ལང་བཀག་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་སྔར་གྱི་དོན་ལ་ཡང་མཚུངས་སོ། །གཞན་ཡང་ཕ་རོལ་པོས་འདོད་པ་ལྟར་ན་སྒྲ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཅན་ལ། དེ་ཉིད་རྟག་པ་ཡིན་པ་བཀག་པས་ཀྱང་སྒྲ་བཀག་པར་འགྱུར་ཏེ། སྒྲ་ཉིད་རྟག་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བཀག་པ་ སྒྲ་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་འདིར་སྒྲ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཅན་དེ་ཉིད་རྟག་པ་ཡིན་ན་ནི། ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་ཚད་མས་དགག་པར་མི་ནུས་ལ། ཆོས་ཅན་དེ་རྟག་པའི་བདག་ཉིད་མིན་ན་སྒྲ་དང་རྟག་པ་གཉིས་ཕན་ཚུན་མི་གཅིག་པས་རྟག་པ་བཀག་པས་སྒྲ་བཀག་ པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།སྐབས་ཀྱི་དོན་ཡང་དེ་དང་མཚུངས་པ་ཉིད་དུ་སྔར་བསྟན་ནོ།

这是不合理的。说通过理论力量遮遣了法相，仅仅这样并不能遮遣显现为法相，因为如前所说，量会成为实体的造作者。
而且，如此说法显然表明不了解量的运作方式，因此智者们应当远离并舍弃。
再者，仅仅显现为法相并不会成为相的束缚，因为经中说即便如来在后得位中也有这样的显现。
另外，如果否定仅仅显现的这个法相为无，就会与现量相违。
如果说：'不否定世俗现量成立色等显现的存在，而是否定这个显现在胜义理中有，因为与此相反的显现在理中有，不是由世俗现量所成立的，否则一切众生都将见到真实。'这也不合理。
如此，这个显现的自性在理中是有还是无？如果是前者，那么如何能以量否定实相，因为如前所说，量将成为实体的造作者。如果是后者，由于外显的法相与理中有二者互不相同，否定理中有也不会否定显现，就像否定马不会否定象一样。
这一点在此经中也有说明：'大慧，牛之实体非马之本性，马之实体非牛之本性，但这二者并非自相无，这二者自相是有。同样，大慧，一切法非无相，它们是有。同样应知一切法空、无生、无自性。'
其义是：一切法安住各自体性而不自破除，因此虽然仅仅显现的法相空无真实事物，但并非无有仅仅显现的自性，就像牛虽空无马的实体，但并非无有牛的本性一样。
如果说：'此处否定显现本身在理中有真实事物就是否定显现，因为所否定与显现有关联。'这是不对的。
若如此，否定牛本身有马的实体也应成为否定牛，因为所否定与牛的实体有关联。
如果说：'牛与其作为马的实体并非同一，所以否定作为马的实体也不会否定牛。'这一点对前面的论题也同样适用。
而且，按对方所许，对于声等法相，否定其为常也将成为否定声，因为否定'声是常'与声有关联。
如果说：'此处若声等法相本身是常，则如其所是不能被量否定；若法相非常性，则声与常二者互不相同，所以否定常不会否定声。'前面已说明此处论题与此相同。

།གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་སྐབས་ཀྱི་དོན་འདི་ནི་ཕན་ཚུན་གཅིག་གིས་གཅིག་སྟོང་པ་མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐ་ཤལ་དུ་འོག་ནས་སྟོན་པའི་དོན་དེ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ ཞེ་ན།སྐྱོན་མེད་དེ། ཇི་ལྟར་སྣང་བའི་ཆོས་ཅན་དེ་ཉིད་ཕྱི་རོལ་བདེན་པའི་དངོས་པོའམ། དེ་ལས་གཞན་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་ཉིད་དུ་བློའི་མདུན་དུ་བརྟགས་པའི་མཐའ་ཐམས་ཅད་རིམ་གྱིས་འགོག་པར་འགྱུར་བས། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་འགོག་ཅིང་།དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་དག་ལྡོག་པར་འགྱུར་བས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ལམ་ཡིན་ལ། ཕྱི་རོལ་པ་ལ་སོགས་པས་འདོད་པའི་གཅིག་གིས་གཅིག་སྟོང་པ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པས་མི་མཚུངས་པ་ཉིད་དུ་གསལ་ བར་སྣང་ངོ་།།འདིར་བདེན་པའི་དོན་གྱིས་སྟོང་པའི་སྣང་བ་ཙམ་དུ་གནས་ཤིང་དེ་ལྟར་ཤེས་པས་ནི། སུ་ཡང་འཆིང་བ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་བའོ། །ཡང་གཞན་དག་སྣང་བ་ཙམ་གྱི་ཆོས་ཅན་འདི་ཉིད་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་སྐབས་སུ་སྣང་ཚོད་དུ་ཡང་མེད་ ཅེས་འགོག་སྟེ།དེ་ལ་མངོན་སུམ་གྱིས་གནོད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་སྐབས་སུ་ཐ་སྙད་ཀྱི་མངོན་སུམ་གྱི་བྱེད་པ་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་བྱེད་པ་མ་བརྟགས་ན་ཉམས་དགའ་བ་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་འཇུག་པས། ཀུན་རྫོབ་ གཏན་ལ་འབེབས་པའི་སྐབས་སུ་སྣང་བ་ཙམ་གྱི་ཆོས་ཅན་མངོན་སུམ་གྱིས་གྲུབ་སྟེ།སྐབས་དེར་སྣང་བ་མེད་ཅེས་འགོག་པ་མ་ཡིན་པས་མངོན་སུམ་གྱི་གནོད་པ་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེ་ན། དེ་ལ་ཡང་དཔྱད་པ་སྔ་མ་ཉིད་མཚུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་སྣང་བ་འདིའི་རང་བཞིན་དོན་དམ་ གཏན་ལ་འབེབས་པའི་སྐབས་སུ།སྣང་ཚོད་ཙམ་དུ་ཡོད་པ་ཡིན་ནམ་འོན་ཏེ་མ་ཡིན། སྔ་མ་ལྟར་ན་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་ཚད་མས་དགག་པར་མི་ནུས་ལ། ཕྱི་མ་ལྟར་ན་ཆོས་ཅན་དང་དགག་བྱ་གཉིས་མི་གཅིག་པས་དེ་འདྲ་བའི་དགག་བྱ་བཀག་ཀྱང་། ཕྱི་རོལ་ལྟ་བུར་ སྣང་བའི་ཆོས་ཅན་བཀག་པར་མི་འགྱུར་རོ།།གཞན་ཡང་ཆོས་ཅན་ཉིད་དགག་བྱ་ཡིན་ན་དགག་བྱ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལས་བཟློག་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པས། དེ་ལ་གཏན་ཚིགས་ཡོད་ན་ནི་ཅི་རིགས་པར་འགལ་བའམ་མ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ལ། དེ་ལ་གཏན་ཚིགས་ མེད་ན་ཡང་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཉེ་བར་འགྱུར་བས་ནི་ཚངས་པས་ཀྱང་སྤང་བར་མི་ནུས་སོ།།དེས་ན་འདིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་རོལ་ལྟ་བུར་སྣང་བའི་ཆོས་ཅན་ལ་ཕྱི་རོལ་བདེན་པའི་དངོས་པོས་ཡོད་པ་བཀག་ཀྱང་། སྣང་བ་ཙམ་གྱི་རང་བཞིན་མ་འགགས་པས་སྒྱུ་མའི་གླང་ པོ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་སྣང་བ་དང་སྟོང་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི།དགག་བྱ་བཀག་པའི་བསྒྲུབ་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་གཅད་པ་ཙམ་གྱི་མེད་དགག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཅན་དེའི་ཆོས་སུ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚུལ་འདི་ཉིད་འོག་ནས་ཞིབ་ཏུ་བསྟན་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་རིགས་པ་མཐར་ཐུག་གིས་གྲུབ་ཅིང་དེ་ལ་ཚད་མའི་གནོད་པ་གཞན་ཡང་མི་འབྱུང་བ་སྟེ། འོག་ནས་བསྟན་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་གཏན་ཚིགས་ནི་མདོ་སྡེ་འདི་ཉིད་ལས་ཀྱང་དུ་མ་བསྟན་མོད་ཀྱི། རེ་ཞིག་གཅིག་དང་དུ་མ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས། གཟུགས་ནི རྡུལ་ཕྲན་གཞིག་པ་ན།།རྡུལ་ཕྲན་ཆ་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །ཡང་དག་ཏུ་ན་གཟུགས་མེད་ཀྱང་། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཟུགས་ལྟར་སྣང་། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་སྦྱར་རོ། །གལ་ཏེ་གཏན་ཚིགས་འདི་ནི་མ་གྲུབ་སྟེ། མུ་སྟེགས་བྱེ་བྲག་པ་རྣམས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་ རགས་པ་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་གཅིག་གི་བདག་ཉིད་ཡིན་ཏེ།དེ་ཡང་ཡན་ལག་དུ་མ་ལ་མངོན་པར་འདུ་བའི་སྒོ་ནས་འབྲེལ་ཅིང་ཁྱབ་པ་ཡན་ལག་གི་རྫས་ནི་གཅིག་ཡིན་ལ། ཡན་ལག་ནི་དུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་རང་གི་སྡེ་བ་ཁ་ཅིག་གི་ལུགས་ཀྱིས་ཀྱང་འདུས་པ་རགས་པ་ནི་ དུ་མ་ཡིན་ལ།དུ་མ་རྩོམ་པར་བྱེད་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་སོ་སོ་བ་ནི་གཅིག་ཡིན་པར་འདོད་དོ།

如果这样的话，此处所说的意思就会成为外道所承许的'互相空'，也就是下文所说的最低劣的空性之义。对此回答说：并无过失。因为将如是显现的有法本身，观察为外境实有或者是除此之外的心识等事物的有无，逐步遮破一切边执分别，从而断除一切烦恼的种子，由此令彼等转依，是决定趣入一切种智的道路。而外道等所承许的互相空并非如此，因此明显不相同。
此处安住于唯是离实有义的显现，如是了知则任何人都不会成为束缚。又有其他一些人说，在抉择胜义谛时，连显现的唯识有法在显现层面上也不存在。对此说：不会有现量的违害。因为在抉择胜义谛时，世俗现量的作用不起作用。其作用在未观察时作为令人愉悦的世俗谛而起作用，因此在抉择世俗谛时，唯显现的有法由现量成立。在此时并非遮破显现不存在，故不会产生现量的违害。
对此也同样适用前面的观察：在抉择此显现的胜义自性时，是否在显现层面上存在？若是前者，则无法如实以量遮破；若是后者，则有法与所破不一，虽然遮破了如是所破，也不会遮破显现为外境的有法。
再者，若有法本身是所破，由于所破是与所立相违的相违品，若对此有能立因，则会相应成为相违或不定，若对此无能立因，则会有不成的过失，即便梵天也无法遣除。
因此，此处虽然遮破色等显现为外境的有法是外境实有，但未遮破唯显现的自性，如幻象大象等一样，是显空双运的如幻性。这是遮破所破后的所立，并非仅仅遮遣的无遮，因为不应成为彼有法的法相。此理下文将详细宣说。
如是也由究竟理证成立，对此也不会有其他量的违害，下文将宣说。如是能立的因相，此经中虽说了多种，暂且以'离一多故'，如说：'色尘分析时，尘微分不存，真实无色而，识中现色相'而结合。
若说此能立因不成立，因为外道胜论师认为显现为色等的粗大是一个具支实体的本性，彼由多支分通过和合的方式关联遍及，具支的实体是一，支分是多的缘故。又根据自部某些宗派的观点，聚合的粗大是多，而构成多的极微各别是一。

།གཞན་ཡང་གྲུབ་པའི་མཐས་བློ་མ་བསྒྱུར་བ་གང་དག་ཁང་བཟངས་གཅིག་དང་རི་གཅིག་ཅེས་པ་འམ་ཁང་བཟངས་དུ་མ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་འཇོག་སྟེ། དེས་ན་གཏན་ཚིགས་འདི་མ་ གྲུབ་པོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་སྐྱོན་མེད་དེ།རེ་ཞིག་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་རི་དང་ཁང་བཟངས་ལ་སོགས་པ་ཆ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བའི་མངོན་སུམ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཉིད་གཅིག་ཡིན་པས་ཁེགས་ཤིང་། གཅིག་པ་མ་གྲུབ་པ་དེ་འདྲ་བ་བསགས་པའི་དུ་མ་ཉིད་ཀྱང་ ཁེགས་ཏེ།དེས་ན་སྣང་བ་ཙམ་གྱི་རང་བཞིན་འདི་ཉིད་ལ་གཅིག་དང་དུ་མ་བྲལ་བར་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པོ། །གལ་ཏེ་ཆ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བའི་མངོན་སུམ་འདི་ཉིད་དོན་དམ་པ་འཇལ་བར་བྱེད་པའི་རིགས་པ་མཐར་ཐུག་གཅིག་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་ཐ་སྙད་པའི་ མངོན་སུམ་ཀུན་རྫོབ་འཇལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན།དང་པོ་ལྟར་ན་དེ་འདྲ་བའི་རིགས་པ་མཐར་ཐུག་ལ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་བདེན་པས་དུ་མ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དུ་མི་འགྲུབ་པོ། །ཕྱོགས་གཉིས་པ་ལྟར་ན་ཡང་ཐ་སྙད་པའི་མངོན་སུམ་དོན་དམ་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་འཁྲུལ་ བས།དེ་ལ་ཆ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་ཡང་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་གཅིག་ཡིན་པས་གཅིག་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དུ་མི་འགྲུབ་པོ་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། ཆ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་ཐ་སྙད་པའི་མངོན་སུམ་ཡིན་མོད་ཀྱི་དེ་ལ་དེ་ལྟར་སྣང་བ་བདེན་ན་ཡང་སྣང་བ་དང་མཐུན་པར་སྣ་ཚོགས་ཉིད་དུ་བདེན་ གྱི་སྣང་བ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་ལ་བདེན་པ་དེ་ལས་གཞན་གྱི་དངོས་པོར་བདེན་པ་ནི་མི་འཐད་དེ།དེ་ལྟ་ན་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཟུང་ཡུལ་བདེན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། ནམ་མཁའ་ལ་ཟླ་བ་གཉིས་སུ་སྣང་བ་ཡང་གཉིས་སུ་སྣང་བ་ལས་གཞན་གཅིག་གི་དངོས་པོར་བདེན་པ་དང་། སྨིག་རྒྱུ་ལ་ཆུར་སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་ལྟར་སྣང་བ་ལས་གཞན་སྨིག་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོར་བདེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་གཟུང་ཡུལ་བདེན་པས་བློ་འཁྲུལ་པ་མི་སྲིད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་འདིར་ཟླ་བ་གཉིས་སུ་སྣང་བ་གཅིག་ཏུ་ནི་བདེན མོད་ཀྱི།དེ་ལྟ་ན་ཡང་སྣང་བ་དང་མཐུན་པར་བདེན་པ་མ་ཡིན་པས། དེ་ལྟར་སྣང་བའི་བློ་འཁྲུལ་བ་ཉིད་དུ་འཇོག་ལ། ཟླ་བ་གཅིག་ཏུ་སྣང་བ་ནི་སྣང་བ་དང་མཐུན་པར་གཅིག་ཉིད་དུ་བདེན་པས་བློ་མ་འཁྲུལ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཤེས་པའི་བྱེ་བྲག་གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་ པར་བྱའོ་ཞེ་ན།མ་ཡིན་ཏེ། འདིར་སྣང་བ་དང་མི་མཐུན་པར་བདེན་ཞེས་པ་ནི་འགལ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་ཟླ་བ་གཉིས་སུ་སྣང་བ་དེ་ཉིད་གཅིག་ཏུ་བདེན་ཞེས་པའི་དོན་ནི་གཉིས་སུ་སྣང་བ་དེའི་རང་བཞིན་གཅིག་ཉིད་ཡིན་ཞེས་པར་འགྱུར་ལ། གཉིས་སུ་སྣང་བ་ གཅིག་དང་མི་མཐུན་ཞེས་པའི་དོན་ནི་དེའི་རང་བཞིན་གཅིག་མ་ཡིན་ཞིང་རྣམ་པར་མི་མཐུན་པའོ།།དེས་ན་མི་མཐུན་པར་བདེན་པ་ཞེས་པ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ཞེས་པ་སྟེ། རང་གི་ཚིག་དང་འགལ་བར་འགྱུར་བའོ། །ཡང་ཐ་སྙད་པའི་མངོན་སུམ་ལ་ཆ་སྣ་ཚོགས་ སུ་སྣང་བ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོར་མེད་པ་ནི་མི་འགལ་ཏེ།དེ་ལྟ་ན་ཡང་གཅིག་གི་དངོས་པོར་བདེན་པ་འགལ་བས་ཕྱོགས་གཉིས་ལས་གང་ཡིན་ཡང་རུང་སྟེ་གཅིག་པའི་དངོས་པོར་ཡིན་པ་ནི་ཁེགས་པར་འགྱུར་བའོ། །ཡང་གལ་ཏེ་འདིར་ཆ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བའི་མངོན་སུམ་ གྱི་སྣང་བ་དེ་ཉིད་གཅིག་ཡིན་པ་ཁེགས་ཀྱང་།སྣ་ཚོགས་དེ་རྣམས་རྩོམ་པར་བྱེད་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཅིག་པོ་དེ་འདྲ་བ་ཡོད་པ་ནི་མི་ཁེགས་ཏེ། ཇི་ལྟར་དུ་མར་སྣང་བའི་མངོན་སུམ་གྱི་སྣང་བ་དེ་ཉིད་མེ་ཡིན་པ་ཁེགས་ཀྱང་། དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་མེ་གཞན་ལ་རྒྱབ་ན་ ཡོད་པ་མི་ཁེགས་པ་དང་མཚུངས་སོ།

再者，对于那些心智未被宗派见解所转变的人们，将宫殿一个和山一个，或者多个宫殿等等这样安立。因此，如果认为这个论据不成立也无过失。首先，就智者们而言，由于山和宫殿等显现为各种部分的现量本身，已经遮破了它是一体，而由于一体性不成立，如此积聚的多性也被遮破。因此，仅仅显现的自性，以现量量本身成立为离一多的。
假设这个显现为各种部分的现量是衡量胜义谛的究竟理论呢？还是衡量世俗谛的世俗现量呢？如果是第一种情况，那么这种究竟理论显现为各种相，如实为真实，就不能成立为离多性。如果是第二种情况，由于世俗现量对胜义实相是错乱的，虽然在它面前显现为各种部分，但事物的自性是一体，所以不能成立为离一性。对此回答说：无过失。
虽然显现为各种部分是世俗现量，如果这种显现是真实的，也应当如显现那样真实为多样性，而不应该在显现为多样的显现中，真实为异于此的事物。如果是那样，一切认识的所取境都将成为真实，因为空中显现两个月亮也将真实为异于二现的一个事物，海市蜃楼显现为水等也将真实为异于如是显现的蜃楼等事物。因此，所取境真实就不可能有错乱的认识。
假设在此虽然月亮显现为二，但真实为一，即使如此，也不是如显现那样真实，所以安立如是显现的认识为错乱，而月亮显现为一则是如显现那样真实为一，所以称为不错乱的认识。其他认识的差别也应当如是了知。对此回答说：不是这样。
在此，说'不如显现那样真实'是相违的，也就是说，月亮显现为二却真实为一的含义是：显现为二的自性就是一，而显现为二与一不相符的含义是：它的自性不是一且不相符。因此，'不相符而真实'的意思就是'不是它的自性'，这与自己的言说相违。
再者，世俗现量显现为各种部分在胜义中无有实体并不相违，即使如此，由于真实为一体是相违的，无论是哪一种情况，都将遮破是一体实物。
再者，假设在此虽然遮破了显现为各种部分的现量显现本身是一体，但并不遮破构成这些多样的极微一体的存在，就像虽然遮破了显现为多的现量显现本身是火，但并不遮破产生它的在背后的其他火一样。

།དེའི་ཕྱིར་དེ་དེ་འདྲ་བའི་གཅིག་པོ་དེས་བརྩམས་པའི་དུ་མར་སྣང་བ་འདི་ཡང་སྣང་བ་དང་མཐུན་པར་དུ་མ་ཉིད་ཡིན་པ་ཡང་མི་ཁེགས་སོ་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། དེ་འདྲ་བའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཅིག་པོ་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་དག་ གིས་ཐལ་བར་གྱུར་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་དགག་པ་འམ།གཞན་ཡང་། བསགས་མི་རུང་ཕྱིར་རྡུལ་གཅིག་མིན། ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རང་རྒྱུད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱང་སྦྱར་བར་ནུས་ཏེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་འདུས་པར་སྣང་བ་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་སྣང་བ་དང་མཐུན་པར་ གཅིག་གི་དངོས་པོར་བདེན་པ་མ་ཡིན་ཏེ།བདེན་ན་བསགས་པར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པའོ། །ཁྱབ་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཡང་རྣམ་པ་གཞན་དུ་ན། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཏུ་སྣང་བ་ནི། གཅིག་གི་དངོས་པོར་བདེན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བསགས་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གཏན་ཚིགས་ལ་སོགས་པ་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། གཞན་གྱི་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་འདྲ་བའི་དོན་ཁས་མི་ལེན་པ་རྣམས་ལ་ཡང་། དེ་ལྟར་སྣང་བ་འཆར་བ་ཉིད་དེ། ཇི་ལྟར་རྟག་པ་དང་གཙོ་བོ་ལ་སོགས་པ་སྣང་བ་འབྱུང་བ་བཞིན ནོ།།དེས་ན་འདིར་ཕྱོགས་ཆོས་ནི་རང་རིག་པའི་མངོན་སུམ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པར་ཟད་དོ། །ཁྱབ་པའི་དོན་ཡང་དེ་དག་བསགས་པར་སྣང་བའི་དོན་མེད་ཅི་མི་བདེན་ན་ནི། །གཅིག་གི་དངོས་པོར་འགལ་ལ། དེ་ལྟར་སྣང་བ་བདེན་ན་ཡང་། སྣང་བ་དང་མཐུན་པར་བསགས་ པའི་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་བདེན་ཏེ།སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཡང་གཅིག་པ་ཉིད་དང་འགལ་ཏེ། སྔར་གནས་པའི་རྡུལ་གང་ཞིག་ལ་རྡུལ་གཞན་དང་གཞན་གྱིས་སྦྱར་ཞིང་བསགས་པ་ན། བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྦྱར་ན་ནི་སྔ་མ་དེ་ཉིད་ལ་ཐིམ་ཞིང་ཡུལ་རྒྱས་པར་ཁེགས་ པ་མི་འཐད་པས་བསགས་པ་ཉིད་མི་འཐད་ལ།ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གི་སྦྱར་ན། འབྱར་བ་དང་མ་འབྱར་བའི་ཆ་གཉིས་སུ་འགྱུར་བས་གཅིག་པ་ཉིད་འགལ་བའོ། །གལ་ཏེ་འདིར་རྡུལ་གཅིག་པ་ནི་ཁས་མི་ལེན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་དུ་མ་ཉིད་འབའ་ཞིག་ཡིན་པས་རགས་ པ་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་ནི་རྡུལ་དུ་མ་ཐུག་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་ཤིན་ཏུ་རགས་པའི་གཟུགས་རི་བོ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཕྲ་བ་ཉི་ཟེར་གྱི་རྡུལ་ལྟ་བུ་ལ་དེ་དག་རྩོམ་པར་བྱེད་པའི་རྡུལ་མང་ཉུང་གི་ཁྱད་པར་མེད་དམ། འོན་ཏེ་ཡོད་ཅེས་བརྟག་པར་བྱའོ། །དང་པོ་ ལྟར་ན་དེས་བརྩམས་པའི་གཟུགས་ལ་ཆེ་ཆུང་མེད་པར་ཐལ་ཏེ་འབྲུའི་ཕུང་པོ་བཞིན་ནོ།།གཉིས་པ་ལྟར་ན་མང་བ་དང་ཉུང་བའི་མཐའ་ནི་གྲངས་ཀྱི་ཚད་ཀྱིས་བསྡུས་པས། ཉི་ཟེར་གྱི་རྡུལ་ནི་རྩོམ་པར་བྱེད་པའི་རྡུལ་གྲངས་བརྒྱ་ཆད་པ་འདི་སྙེད་ཅིག་ལས་མེད་དོ་ཞེས་ཁས་ལེན་དགོས་ལ། དེའི་ མཐའ་ནི་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་དགོས་པ་སྟེ།མིག་ཚུམས་ལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་སོམས་ཤིག་ཅེས་པའོ། །གཞན་ཡང་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་རྡུལ་ལ་ཡང་། །ལུས་ཅན་གྱི་དངོས་པོར་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ཚད་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་པ་ནི། བློ་གྲོས་རགས་པའི་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་ དོ།།གཞན་ཡང་བྱེ་བྲག་པས་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་གཅིག་ཏུ་འདོད་པ་ནི། གཡོ་བ་དང་མི་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པའི་འགལ་བ་དུ་མའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་། སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་དག་གིས་བཀག་པས་འདིར་མི་སྤྲོའོ། །དེ་སྐད་དུ་གསུང་རབ་ཀྱི་ཕྱོགས་གཞན་ལས་ཀྱང་། ཆ་ཤས་སུ་ནི་རྣམ་ཕྱེ་ན། ། གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཆ་ཤས་དེ་ཡང་རྣམ་ཕྱེ་ན། །ཆ་ཞེས་བྱ་བའང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་གསུངས་སོ། །གཏན་ཚིགས་འདིའི་ཁྱབ་པ་ཡང་། །གཅིག་དང་དུ་མ་ནི་དངོས་པོས་བསྡུས་པའི་ཕྱོགས་ལ། རྣམ་གཅོད་ཡོངས་གཅོད་ཀྱི་འགལ་བ་ཉིད ཡིན་ཏེ།གང་ཡང་རུང་བ་ཅིག་བཀག་པ་གཞན་གྲུབ་པ་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར། །རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་བཞིན་ནོ།

因此，如果说由如是一个所构成的多样显现，也不能遮遣其与显现相符而为多的话。此说无过，因为如是极微一个，如前所说，古代诸师以应成因遮破，或者如说'因不能积聚故非一尘'，也可以运用自续因。以极微和合显现为有法，彼于显现相符时不是真实一体，因为若是真实则不应积聚。遍及等义如前所说而了知。
或者另一方式，极微显现不是真实一体，因为显现为积聚故。如是配合因等。即使对于依他声等而不承许如是义者，也会生起如是显现，如同常与胜性等显现一样。因此此处有法性质仅由自证现量成立。
遍及义亦即彼等显现为积聚义无何不真实，若是一体性则相违，若如是显现为真实，则如显现相符而真实为积聚事物，如前所说。彼亦与一性相违，因为对先住之尘，以其他尘渐次配合积聚时，若以一切自性配合，则融入前者而扩大处所不应理，故积聚不应理。若以方分一分配合，则成有粘着与无粘着二分，故与一性相违。
若谓此处不承许一尘，彼等唯是多性，则粗色之所造作即成无有边际之尘。此说不然，如是则极粗色如山等与细如日光尘等，彼等所造作之尘应无多少差别耶？抑或有差别耶？且当观察。
若如初者，则所造色应无大小差别，如谷堆一般。若如后者，则多与少之边际为数量所摄，故日光尘由造作之尘数百若干而已，应当承许，其边际应承许为一性，即所谓闭目专一而思惟。
复次，于极细尘亦承许有碍之事物无量，仅是粗浅智慧之变现而已。复次，胜论师所许一和合实，以动与不动等诸多相违门，古代诸师已遮破，此处不广。
如是于圣教他分亦云：'若分析为支分，则无所谓色，若复分析彼支分，则亦无所谓分。'等而说。此因之遍及亦即，一与多于事物所摄分上，是遮诠表诠之相违，因为遮遣任一则须依赖他者成立故，如常与无常性。

།དེས་ན་དངོས་པོ་ལ་གཅིག་དང་དུ་མས་ཁྱབ་ཅིང་། དེ་འདྲ་བའི་ཁྱབ་བྱེད་བཀག་པའི་ངོ་བོ་སྟེ། ཡང་དག་གི་གཅིག་དང་དུ་མ་དང་བྲལ་ཞིང་། ཐ་སྙད་དུ་གཅིག་དང་དུ་མར་སྣང་ བའི་ངོ་བོ་ལ།བདེན་པའི་དངོས་པོས་སྟོང་ཞིང་སྣང་བ་མ་འགགས་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཁྱབ་སྟེ། འདིའི་དོན་ཞིབ་ཏུ་ནི་དབུ་མ་སྣང་བའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་སྒྲོན་མ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཏན་ཚིགས་སྦྱོར་བའི་ཚུལ་ཡང་། གང་གཅིག་དང་དུ་མ་དང་བྲལ་བའི་ངོ་བོ་དེ་ ནི་སྒྱུ་མ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་སྒྱུ་མའི་གླང་པོ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྣམ་པ་སྣང་བ་ཡང་གཅིག་དང་དུ་མ་དང་བྲལ་བའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་སྟེ། རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་སམ་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་ན་ཁྱབ་བྱེད་མི་དམིགས་པར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་སློབ་དཔོན་ཀ་མ་ལ་ཤཱི་ལས་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འདིར་སྒྱུ་མའི་གླང་པོ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་བདེན་པས། དཔེ་མ་གྲུབ་པོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་བདེན་པ་ཉིད་ནི་འོག་ནས་འགོག་པར་འགྱུར་མོད་ཀྱི། འདིར་ནི་རེ་ཞིག་དེ་ལྟར་སྣང་བ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོར་གཞག པའི་ཆ་ནས་བདེན་པ་མ་ཡིན་ཞིང་།དེ་འདྲ་བའི་གཅིག་དང་དུ་མས་སྟོང་པ་ཉིད་དཔེར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་འདིར་གཞན་དག་ཚུལ་དེ་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་བཀག་པ་ནི། དོན་དམ་པ་ཉིད་བཀག་པ་ཡིན་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཀྱང་ཡོད་དོ། །གཟུགས་ ལ་སོགས་པ་དོན་བྱེད་ནུས་པའི་རང་བཞིན་སེམས་ལས་ཐ་དད་པའི་རྣམ་པ་ཉིད་དུ་མངོན་སུམ་གྱིས་གྲུབ་པའམ།ཡང་འགའ་ཞིག་།དུ་བ་ལས་ནི་མེར་ཤེས་ཏེ། །ཆུ་སྐྱར་ལས་ནི་ཆུ་བཞིན་དུ། །བློ་ལྡན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡི། །རིགས་ནི་མཚན་མ་དག་ལས་ཤེས། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཚུལ་དུ། ལ་རྒྱབ་ཀྱི་མེ་ལ་སོགས་པ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། མི་འཐད་དེ། དེ་ནི་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་གཉིས་སུ་རྟོག་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་བསླད་པའི་སེམས་ཉིད་དེ་ལྟར་སྣང་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་གྲོང་ལ་སོགས་པ་སྣང་བ བཞིན་ནོ།།དོན་ཞིབ་ཏུ་ནི་འོག་ནས་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཕྱིའི་དོན་ཡོད་ན། ཇི་ལྟར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་འདོད་པ་ལྟར། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྣང་བ་འདི་ཉིད་ཕྱིའི་དོན་ཡིན་ནམ། གཞན་དུ་ན་མདོ་སྡེ་བ་རྣམས་ཀྱིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་ནི་དོན་ གྱིས་གཞག་པ་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་གྱི།དོན་ནི་དེ་འདྲ་བའི་རྣམ་པ་འཇོག་པ་སྣང་བ་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པར་ཁས་ལེན་པ་བཞིན་དུ། འདིར་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དེ་འདྲ་བའི་སྣང་བ་འཇོག་པ་སྣང་བ་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་དུ་འདོད་ཅེས་བརྟག་པར་བྱའོ། །དེ་ ལ་དང་པོ་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་འདི་ཕྱིའི་དོན་ཡིན་ན།རྣམ་པ་མེད་པའི་ཕྱོགས་ཁས་བླངས་པས་ཤེས་པ་ལས་སོ་སོ་ལ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་མི་འཐད་པ་དང་། དོན་རིག་པའི་ཤེས་པ་དང་། ཤེས་པ་རང་ཉིད་རིག་པའི་ཤེས་པ་གཉིས་ཁྱད་པར་མེད་པར་ཐལ་བ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ ཏུ་ཡང་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་འཐད་པར་འགྱུར་བའོ།།དང་པོའི་དོན་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་སྣང་བ་ཕྱིའི་དོན་ཉིད་ཡིན་ཞིང་ཤེས་པ་དེ་འདྲ་བའི་རྣམ་པས་ཁ་མ་བསྒྱུར་བ་མྱང་བ་ཙམ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས། འདི་ནི་གཟུགས་རིག་པའི་ཤེས་པ་ ཡིན་གྱི་སྒྲ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མི་འཐད་དེ།དེ་ལྟར་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་སྣང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་མྱོང་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཉིད་རིག་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེ་ན་མ་ ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟ་མྱོང་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་སྒྲ་རིག་པར་ཡང་ཅི་སྟེ་མི་འགྱུར། དེས་ན་མྱོང་བའི་རང་བཞིན་ཙམ་ནི་དོན་བྱེ་བྲག་པ་ལ་ཉེ་བའི་རྒྱུ་མེད་པས། བྱེ་བྲག་འགའ་རྟོགས་པར་འཇོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་མི་འཐད་དོ།

因此，事物为一和多所遍，遮遣如是遍计的本性，即离真实的一和多，而在名言中显现为一和多的本性，以幻化般的自性遍于空无真实事物而显现不灭，此义详细当从《中观庄严论释真实灯论》中了知。
立因的方式也是：凡是离一和多的本性即是幻化，如幻化的大象等。色等外境显现也是离一和多的本性，故为自性因或数论则成为遍计不可得，如阿阇黎莲花戒所说。
若说此处幻化大象等是识的本性为真实，则能立不成。虽然如是真实性将在下文破除，但此处暂且就如是显现安立为外境事物的方面而言非真实，以如是离一和多为空性作为譬喻。
对此，此处有人说如是破除外境，是破除胜义，但在世俗中如同识一样外境也存在。色等能作所作的自性异于心的相貌以现量成立，或如有些论中说：'如从烟知火，从水鸟知水，智者菩萨之，种性从相知。'如是以比量成立山后火等，然此不应理。
此乃无始以来二取分别习气所染的心如是显现，如同梦中显现城市等。详细义理将在下文宣说。
复次，若世俗中有外境，如毗婆沙师所许，此色等显现即是外境耶？抑或如经部师们说色等显现是由境安立、成为识本性的行相，而境异于如是行相安立显现，此处也应观察是否许世俗中异于如是显现安立显现。
其中首先若色等显现是外境，则由许无相分之故，不应理解别于识的分别，且了境之识与了知识自身之识二者无差别，世俗中五识亦不应理。
初义谓色等相显现即是外境，而识未被如是行相转变仅是领纳自性，则'此是了知色的识而非了知声等'如是等分别不应理，因为无如是分别的根据即色等相显现故。
若谓由领纳自性故即是了知色。不应理，若尔由领纳自性故何不成为了知声？故仅领纳自性于别别境无近因，不应理为了知某别别的根据。

།གལ་ཏེ་ཤེས་པས་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ བཟུང་བའི་ཕྱིར།གཟུགས་རིག་པར་འཇོག་གོ་ཞེ་ན། དེ་ཅི་མ་གྲུབ་ནས་མ་གྲུབ་པ་སྒྲུབ་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ། དོན་དེ་ཉིད་གཟུང་བ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་དོན་གྱིས་བཞག་པའི་མྱོང་བའི་ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས། དོན་ གྱི་ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་རྟོགས་པར་འཇོག་གོ་ཞེ་ན།རྣམ་པ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་མྱོང་བའི་ཁྱད་པར་དེ་འདྲ་བ་ནི་གྲུབ་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཚད་མ་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་ལས་བཤད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ་རྟོགས་པར་བྱའོ། །འདིར་རྣམ་པའི་ཁྱད་པར་ཁས་ལེན་ན་ནི་ ཤེས་པ་སྔོན་པོའི་རྣམ་པར་སྣང་བ་ལས་སྔོན་པོ་ཉིད་རྟོགས་ཀྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་འཐད་པར་འགྱུར་བའོ།།ཡང་གཉིས་པའི་དོན་ནི་ཤེས་པ་ལ་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་སྣང་བ་མེད་ན། མྱོང་རིག་ཙམ་གྱི་རང་བཞིན་དུ་རང་དང་གཞན་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པས། འདི་ནི་དོན་རིག་པ་ཡིན་ལ་འདི་ནི་རང་རིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་ཁྱད་པར་མི་འཐད་དེ། སྔར་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ་རྟོགས་པར་བྱའོ། །གསུམ་པའི་དོན་ནི་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་སྣང་བ་ཕྱིའི་དོན་ཡིན་ན། དེ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ སོགས་པ་ནི།སེམས་རབ་ཏུ་བཏུད་དེ་བལྟས་ཀྱང་མྱོང་བ་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་འདིར་དོན་དེ་རྣམས་ལ་འཛིན་པ་དགའ་གདུང་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ནང་དུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་འདི་ཉིད་དོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་གཅིག་ཏུ་རང་རིག་པ་འབའ་ཞིག་ཡིན་གྱི་དབང་པོ་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་ཤེས་གཞན་ རིག་པའི་ཤེས་པ་ནི་དེ་མ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པ་གཞན་དུ་ན་རང་ཉིད་འབའ་ཞིག་རིག་པའི་ཤེས་པ་རྒྱུན་ཆད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་སྣང་བ་འདི་ཉིད་ཕྱིའི་དོན་དུ་མི་འཐད་དོ། །ཕྱོགས་གཉིས་པ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྣང་བ་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ལ། ཇི་ ལྟར་སྣང་བ་འདི་ཁོ་ན།ཀུན་རྫོབ་ཅེས་སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་དག་གིས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་འདྲ་བ་མེད་པས་ཀུན་རྫོབ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དོ། །གཞན་ཡང་། བློ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་པར་འདོད། ཅེས་སྒྲའི་བློའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་པར་གསུངས་པ་དང་། མདོ་སྡེ་འདི་ཉིད་ལས་ཀྱང་། དམ་པའི་དོན་དུ་རང་བཞིན་མེད། །རང་བཞིན་མེད་ལས་འཁྲུལ་པ་གང་། །དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པས། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཁྲུལ་པའམ། འཁྲུལ་པའི་ཡུལ་ཀུན་རྫོབ་ཉིད་དུ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ཡང་སྣང ཞིང་མྱོང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱབ་པས།སྣང་བ་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དོ། །གཞན་ཡང་འདིར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་ཅེས་པའི་དོན་ནི། མ་བརྟགས་ན་ཉམས་དགའ་བ་བློའི་ངོ་ན་སྣང་བ་ཙམ་ཡོན་གྱི་ཡོད་ཅེས་པའི་སྒྲའི་དོན་གཞན་ནི་གྲུབ་པ་མེད་དོ།

如果说由于意识执取蓝色等色法，所以安立为识知色法，那么对于尚未成立的事物，如何能成立呢？因为这正是要证成彼义为所取的时候。
再者，如果说依靠某些由对境安立的体验差别，安立为了知某些对境的差别，如是离开行相以外的体验差别是不成立的，应当随顺《量决择论》中所说而了知。
在此，如果承许行相差别，则从意识显现为蓝色的行相而了知蓝色本身，而非其他，如是唯就世俗而言，差别的安立是合理的。
其次第二义，若意识中无境相显现，则仅是体验认知的自性，于自他无有差别，则'此是境识，此是自证'的差别不应理，应当随顺前说而了知。
第三义，若色声等显现是外境，则除此之外的眼识等，即使专注观察也无所体验。
若说此中于彼等境的执取是内在体验为喜苦等行相，则不然。彼唯是自证，而五根门的他证识则非如是。
若异此者，则唯自证知识应成间断之过。如是，此显现不应理为外境。
第二方面亦不合理，因为对于异于显现者，如何是此显现，古代诸师安立世俗相时无如是说，故不应理为世俗。
复次，如说'心是世俗所许'，说声音的心的对境是世俗，此经中亦说：'胜义中无自性，从无自性所迷乱，彼即世俗谛。'
故说从真实义颠倒迷乱或迷乱境为世俗，彼亦为显现及体验所遍，故异于显现者不应理为世俗。
复次，此中'世俗中有'之义，即是未经观察悦意，仅是心前显现而已，除'有'字的其他含义皆不成立。

།དེའི་ཕྱིར་སྣང་ བ་ལས་འདས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་ཅེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་དེ་འདྲ་བའི་རིགས་པས་དཔྱད་པས། ཕྱིའི་དོན་ཀུན་རྫོབ་པ་འགོག་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡང་མཚུངས་ཏེ། དེ་ཡང་གཅིག་དང་དུ་མའི་རང་བཞིན་དུ་དཔྱད་ན་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་མཚུངས་པ་མ་ཡིན་ ཏེ།འདིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དོན་དམ་པར་གཅིག་དང་དུ་མའི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་འཇོག་ན་ནི་ཁྱབ་པ་མ་གྲུབ་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གཅིག་དང་དུ་མའི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་གཏན་ཚིགས་སུ་སྦྱོར་ན་ནི། དེ་འདྲ་བའི་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་ སྟེ།ཆགས་སྡང་ལ་སོགས་པའམ། གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བའི་ཤེས་པ་ནི་ཐ་སྙད་པའི་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་ཉིད་ཀྱིས་དོན་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་མྱོང་བས་དུ་མ་ཉིད་ཡིན་ལ། གང་གི་ཚེ་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་སྣང་བ་མེད་པ། ནང་གི་བདེ་བ་དེ་ལྟར་སྐྱེས་ལ་མ་འགགས་པ་ནི། དོན་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་གཅིག་ཉིད་དུ་རང་རིག་པའི་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མས་མྱོང་བས་གཅིག་པ་ཉིད་དེ། དེས་ན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གཅིག་དང་དུ་མ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་མ་གྲུབ་པོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ཕྱིའི་དོན་ཀྱང་དོན་དམ་པར་སྣང བ་དང་སྣང་བ་ལས་གཞན་དུ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཏུའང་མེད་ཅེས་འཇོག་ན་ནི།གཏན་ཚིགས་ཁྱབ་པར་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྣང་བ་དང་སྣང་བ་ལས་གཞན་དུ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་འགོད་ན་ཡང་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་ཐ་སྙད་པའི་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་ མ་ལ།གཟུགས་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་ཉིད་ཕྱི་རོལ་དོན་བྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་ཡང་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་འཐད་པ་ཉིད་དུ་སྔར་བསྟན་པ་དང་། ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་ཤེས་པ་ལས་སོ་སོ་ལས་རྣམ་པར་ འབྱེད་པ་ཕ་རོལ་པོ་ཉིད་ཀྱིས་ཁས་བླངས་པ་མི་འཐད་པར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་སྔ་མ་རྣམས་སྤང་དགོས་སོ།།ཡང་གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དུ་མ་ཉིད་ཡིན་ན། གཅིག་པ་ཉིད་མི་འཐད་པར་འགྱུར་བས་ཉེས་པ་མཚུངས་སོ་ཞེ་ ན།དེ་ཅི་གཟུགས་སྒྲ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་གཅིག་ཉིད་དུ་སྣང་བ་མེད་པས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་ལ། ཐམས་ཅད་དུ་གཅིག་མེད་པར་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྔ་མ་ལྟར་ནང་གི་བདེ་བ་ད་ལྟར་བར་མྱོང་བ་ཆ་སྣ་ཚོགས་སུ་མྱོང་བ་མེད་ཅིང་དོན་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་གཅིག་ ཉིད་དུ་མྱོང་བས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གཅིག་ཅེས་བྱའོ།།དེས་ན་འདི་ནི་མི་མཚུངས་པ་ཉིད་དུ་གསལ་རབ་ཏུ་སྣང་ངོ་། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྣང་བ་ནི་མྱོང་བའི་རང་བཞིན་སྤངས་པ་དང་། དབྱིབས་དང་ཁ་དོག་གི་རང་བཞིན་དང་། ཡུལ་དང་ཕྱོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དང་། ཤེས་པ་ ལས་ཆད་པའི་རྣམ་པར་སྣང་ཞིང་སེམས་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱི་རོལ་ཉིད་དུ་སྣང་བས།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཕྱི་རོལ་ཉིད་ཡིན་གྱི། ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་གཟུགས་སྒྲ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་སྣང་ཚོད་དུ་མར་སྣང་བས་གཅིག་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ བཞིན་ནོ་ཞེ་ན།སྐྱོན་མེད་དེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་ནི། གསལ་བར་སྣང་བ་ཉིད་ཀྱིས་མྱོང་བའི་རང་བཞིན་སྤངས་པར་སྣང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། གསལ་བ་དང་མྱོང་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་ནི། རྣམ་པར་ཤེས་ པའི་ཁྱད་པར་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་དེ།ཤེས་པའི་ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་ནི་དགའ་གདུང་ལ་སོགས་པར་ནང་ཉིད་དུ་མྱོང་ལ། འགའ་ཞིག་ནི་ཡུལ་ལ་བཀྲམ་པ་ལྟ་བུར་ཕྱི་རོལ་ཆད་པའི་རྣམ་པར་སྣང་མོད་ཀྱི། སེམས་དང་མི་མཐུན་པར་སྣང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཀྱི་ཁྱད་ པར་ནང་དུ་མྱོང་བ་འགའ་ཞིག་དང་མི་མཐུན་པར་སྣང་མོད་ཀྱི།དེ་ནང་དུ་མྱོང་བའི་སེམས་སུ་ཁས་མི་ལེན་པས་སྐྱོན་མེད་དོ།

因此，超越显现的不能说是世俗谛中存在。如果用这样的理论观察，否定外境是世俗谛的话，对识也同样适用，因为当观察识是一或多的自性时也不成立。对此回答说，这并不相同。如果说由于胜义中离一多自性，所以世俗中识也不存在的话，则遍及性不成立；如果以'世俗中离一多自性'作为理由，则这样的理由不成立。因为贪嗔等或色声等种种显现的识，以世俗现量本身经验到有作用的自性差别，所以是多；当无境相显现，内在的乐受如是生起未灭时，以自证现量经验到有作用的单一自性，所以是一。因此，'世俗中离一多'这一理由不成立。
如果说由于胜义中显现与离显现不合理，所以世俗中外境也不存在的话，则理由的遍及性不成立；如果说由于世俗中显现与离显现不合理，则理由不成立。因为在世俗中，对世俗现量而言，色等显现本身即显现为外境有作用的本性。
对此回答说无过失。即便如此，如前所说，在真实世俗谛中五识也不合理，而且在世俗谛中识与外境分开也是对方自己承许的不合理等前述过失仍需要遮除。又如果说这样的话，色声等显现在世俗中是多，则一性不合理，过失相同。对此回答说，色声等显现并非显现为一，所以世俗中一性也不合理，但并非一切处都无一性，如前所说，现在所经验的内在乐受并非经验为种种相，而是经验为有作用的单一自性，所以世俗中称为一。因此，这明显不相同。
如果说这样的话，色等显现离开经验的自性，具有形色自性，为处所方位所摄，显现为离识割裂且与心不相顺的外境相，所以世俗中是外境而非识，因为不显现为识的本性。如同色声等显现在显现程度上显为多，所以非一性一样。对此回答说无过失。色等显现以明显显现本身并非显现为离开经验的自性，因为明显与经验是同义词。又显现为色形等是识的差别即五识本身，识的某些差别如乐苦等内在地经验，某些则显现为如铺展于境般外在割裂的相，但并非显现为与心不相顺。虽然显现为与内在经验的心的某些差别不相顺，但并不承许那是内在经验的心，所以无过失。

།གཟུགས་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་ནི་གཅིག་གི་རྣམ་པ་དང་མི་མཐུན་ཞིང་། གཅིག་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་དུ་མི་འཐད་པ་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་གསལ་ ལོ།།འདིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་དོན་དམ་པར་སེམས་དང་མི་མཐུན་པར་སྣང་བས། སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་དོན་དམ་པ་ཉིད་དུ་ཁས་མི་ལེན་པ་ཁོ་ནའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་ཡང་ཕྱིའི་དོན་མི་འཐད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ན། དེ་ལྟར་སྣང་བ་འདི་ཅི་ཡིན་སྙམ་ དུ་སེམས་ན།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྣང་བ་སེམས་ཙམ་དུ་སྒྲུབ་སྟེ། དེ་ཡང་གཏན་ཚིགས་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་པ་ལས། དང་པོ་རིག་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན། གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་དགོད་པ་དང་། བརྩད་པ་སྤངས་པའོ། །དེའི་དང་པོ་ཡང་གཟུགས་སྒྲ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་ནི་ ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས་ཉིད་ཡིན་ཏེ།གསལ་བར་སྣང་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་མྱོང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །བརྩད་པ་སྤང་བ་ནི་གཞན་དག་གཏན་ཚིགས་འདི་ནི་ཁྱབ་པ་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་གསལ་བར་སྣང་བ་ཡང་སེམས་དང་མི་མཐུན་པ་ཉིད་དུ་སྣང་བའི་ཕྱིར། སེམས་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས་དང་མི་མཐུན་པར་སྣང་བ་མ་ཡིན་ཞིང་། དོན་དམ་པར་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དང་མི་མཐུན་པར་སྣང་ཡང་། དོན་དམ་པར་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོར་མི་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་པའོ། ། གཞན་ཡང་། གསལ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས། མཚན་ཉིད་དེ་དང་ལྡན་པས་སེམས་ཡིན་ཞེས་པ་ནི། མཚན་ཉིད་གཏན་ཚིགས་སུ་བཀོད་པ་ཐ་སྙད་རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པའི་རྟགས་སྐྱོན་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། ལྐོག་ཤལ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། བ་ལང་གི་ཐ་སྙད་དུ བྱར་རུང་ཞེས་པ་དང་མཚུངས་སོ།།གཞན་དག་གསལ་བར་སྣང་བ་ཙམ་ནི་སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་ནང་དུ་ཡོངས་སུ་གསལ་བའོ། །དེ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྣང་བ་ལ་མེད་པས། དེ་དག་སེམས་སུ་བསྒྲུབ་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་སྒོ་ལྔའི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་ལ།སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མེད་པས་སེམས་ཉིད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་གསལ་བར་སྣང་བའི་སྤྱི་ཅི་ཙམ་སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་རིགས་སོ། །ཡང་གལ་ཏེ་སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་མྱོང་བ་དང་རིག་པ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་གཟུགས་ ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་ལ་མེད་དོ་ཞེ་ན།དེ་ལྟ་ན་ཡང་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སེམས་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བའི་ཉེས་པ་སོ་ན་འདུག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་མྱོང་བའམ་རིག་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་མོད་ཀྱི། དེ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གསལ་བ་ལ་ཡང་མཚུངས་པ་ཉིད་དེ། མྱོང་བ་སྤངས་ པའི་གསལ་བ་ནི་མི་འཐད་དེ།བེམས་པོ་འམ་དངོས་པོ་མེད་ཀྱང་རུང་སྟེ། མྱོང་བའི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་གསལ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱང་མིན་པས་ཇི་ལྟར་གསལ་ཞེས་པའོ། །ཡང་གལ་ཏེ་དེ་འདྲ་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ ཅེས་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་མེད་པས་མཚན་ཉིད་མ་ཁྱབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་མེའི་མཚན་ཉིད་ཚ་ཞིང་སྲེག་པ་ཡང་། མེའི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་ཀུན་ལ་མེད་པས་མ་ཁྱབ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞིང་། ཆུའི་གཤེར་བ་ཉིད་ཀྱང་ཆུའི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་ལ་མེད་པས། མ་ཁྱབ་པ་ཉིད་དུ་ འགྱུར་རོ་ཞེས་ཅི་སྟེ་མི་བརྗོད།གལ་ཏེ་དེར་ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱས་པ་ལྟ་བུའི་གཤེར་ཞིང་རླན་པ་མེད་ཀྱང་། གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཕྲ་མོ་དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་གཤེར་བ་ཙམ་ཡོད་པས་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེ་ན། སྔ་མ་དེ་བཞིན་ཏེ། སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དམིགས་ པ་དང་རྣམ་པ་རྒྱ་ཆད་པའི་གསལ་བར་སྣང་བ་ལྟ་བུ་མེད་ཀྱང་།གནས་སྐབས་དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་གསལ་བའམ་མྱོང་བའི་རང་བཞིན་ཙམ་ཡོད་པས་སོ། །འདིར་གསལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་གཏན་ཚིགས་ནི་རང་རིག་པའི་མངོན་སུམ་གྱིས་གྲུབ་པའོ། །གཏན་ཚིགས་གཉིས་ པའི་དབང་དུ་བྱ་སྟེ།ཡང་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་དགོད་པ་ནི། སྔ་མ་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས་ཉིད་ཡིན་ཏེ། སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་དམིགས་པ་ངེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའོ།

色声等各种显现与单一的形相不相符合，且不能成立为单一的差别，这一点非常明显。在此，色等种种显现在胜义中与心不相符合而显现，所以绝不承认心的本性为胜义。如是在世俗谛中也说明外境不合理时，思维这样的显现是什么。
在世俗谛中成立唯心，这也有两种能立因，其中第一依据认知的能立因时，安立能立因的意义和遣除诘难。其中第一，色声等显现在世俗谛中即是心性，因为明显显现之故，如同领受乐等体验一样。遣除诘难是：如果他人说此能立因是周遍不成立，因为如是明显显现也显现为与心不相符，所以不能成为心性。
不是这样的，如前所说，在世俗谛中并非显现为与心不相符，虽然在胜义中显现为与心的法性不相符，但在胜义中不成立为心的本性，所以无过。再者，明显是心的性相，由具有此性相而是心，这是以性相作为能立因而建立名言的无过因相，如同由具有喉垂等而可安立为牛的名言相似。
如果他人说仅仅明显显现并非是心的性相，而是内在周遍明显。这在色等显现中是没有的，所以不能成立彼等为心。不是这样的，如果这样的话，五识显现为色等时，由于没有心的性相就会变成非心性。因此应当了知任何明显显现的共相都是心的性相。
又如果说心的性相是领受和了知，而这在色等显现中是没有的。如果这样，五识也将成为非心的过失仍然存在。因此，虽然领受或了知是心的性相，但这在色等明显中也是相同的，因为离开领受的明显是不合理的，无论是无情物还是无实法，凡是非领受本性的彼等也非明显的本性，怎么会明显呢？
又如果说这样的性相在阿赖耶识和染污意中所说的那些是没有的，所以性相不周遍。不是这样的，如果这样的话，为什么不说火的性相热和烧也因为在火的微尘中都没有而不周遍，水的湿性也因为在水的微尘中没有而不周遍呢？
如果说虽然那里没有如水轮广大那样的湿润，但有与色法微细状态相应的些许湿性，所以无过。前者也是如此，虽然没有如五识等所缘和行相广大的明显显现，但有与那种状态相应的明显或领受的自性，所以无过。此中'因为明显'的能立因是由自证现量所成立。
关于第二能立因，安立能立因的意义是：如前所说，色等显现在世俗谛中即是心性，因为与心同时所缘决定之故。

།འདིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གཟུང་བའི་རྣམ་པར་ སྣང་བ་དམིགས་པ་ལ།དེ་ལ་འཛིན་པའི་སེམས་དམིགས་པ་ཁྱབ་ཅིང་། དེར་འཛིན་པའི་ཤེས་པ་དམིགས་པ་ལ་ཡང་དེ་འདྲ་བའི་གཟུང་བ་དམིགས་པ་ཁྱབ་པས་དམིགས་པ་ཕན་ཚུན་མི་འཁྲུལ་པ་ཉིད་དོ། །འདིར་ཡང་གཟུང་འཛིན་གཉིས་གྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མི་མཁས་པའི་ རྟོག་པའི་ངོ་ན།ངའི་མིག་རྣམ་པར་ཤེས་པས་སྔོན་པོ་མཐོང་ངོ་ཞེས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ཉིད་དུ་རློམ་སྟེ་བསྟན་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས། དམིགས་པ་ཕན་ཚུན་མི་འཁྲུལ་ཞེས་བསྟན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །དོན་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་དམིགས་པ་ཉིད། མིག་གི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པ་ཡིན་ལ་དེ་འདྲ་བའི་ཤེས་པ་དམིགས་པ་ཡང་དོན་གྱི་རྣམ་པར་དམིགས་པ་ཉིད་དོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་བསྒྲུབ་བྱ་ལ་མི་འཁྲུལ་བ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བརྩད་པ་སྤང་བ་ནི། གཞན་དག་གཏན་ཚིགས་འདི་ནི་མ་ངེས་ཏེ། ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ།འགྲོ་བ་ཐ་མལ་པའི་སེམས་རྒྱུད་སྣང་བ་ན། དམིགས་པར་བྱ་བ་ཐ་མལ་པའི་སེམས་རྒྱུད་དམིགས་པ་ལ། དེ་ལྟར་སྣང་བའི་ཡེ་ཤེས་དམིགས་པས་ཁྱབ་པ། ཡེ་ཤེས་དམིགས་པ་ལ་དེའི་གཟུང་ཆ་ཐ་མལ་པའི་ཤེས་པ་དམིགས་པས་ཁྱབ་པས། དམིགས་ པ་ཕན་ཚུན་མི་འཁྲུལ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཡོད་མོད་ཀྱི།ཐ་མལ་པའི་སེམས་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པས། གཏན་ཚིགས་འདི་འཁྲུལ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཐ་མལ་པའི་སེམས་ ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས།མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉིད་དུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་འདྲ་བ་ལྟ་ན་དེ་འདྲ་བའི་རྣམ་པ་འཇོག་བྱེད་ཐ་མལ་པའི་སེམས་རྒྱུད་ཡེ་ཤེས་ལས་ཐ་དད་པ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་བཞིན་དུ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་འཇོག་པར་ བྱེད་པ་ཐ་དད་པ་ཡོད་པས།ཀུན་རྫོབ་སེམས་ཙམ་དུ་བསྒྲུབ་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། དེ་འདྲ་བའི་རྣམ་པར་སྣང་བ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱི་རོལ་དོན་དམ་པ་ནི་སྔར་བཀག་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་ཡང་མི་འཐད་དེ། ཇི་ལྟར་སྣང་བ་འདི་ཁོ་ན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ མི་འཐད་པ་ཉིད་དུ་སྔར་བསྟན་ནོ།།ཡེ་ཤེས་ལ་རྣམ་པར་འཇོག་པའི་ཐ་མལ་པའི་རྒྱུད་ནི་རང་རང་གི་རྒྱུད་ལ་སོ་སོར་སྣང་ཞིང་མྱོང་བས་ཀུན་རྫོབ་ཉིད་དུ་འཐད་པའོ། །སྣང་བ་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་བེམས་པོ་ནི་མྱོང་བའི་རང་བཞིན་སྤངས་པས། རང་ཉིད་རིག་ཅིང་མྱོང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། སྣང་བ་ལས་འདས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བློ་གཞན་ལ་སྣང་བ་ཡང་མ་ཡིན་པས། དེ་དག་མཚུངས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་གལ་ཏེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་དམིགས་པ་ངེས་པས་སེམས་ཉིད་ཡིན་པ་ལྟར། སེམས་ཀྱང་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་དང་། ལྷན་ཅིག དམིགས་པ་ངེས་པའི་ཕྱིར་སྣང་བའི་བདག་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།དེའི་དོན་ཡང་དེ་དག་ལྷན་ཅིག་དམིགས་པ་ངེས་པ་ནི་གཉིས་ཀའི་ཐུན་མོང་བ་སྟེ། སྣང་བ་ནི་སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་དམིགས་པ་ངེས་ལ། སེམས་ནི་སྣང་བ་དང་ལྷན་ཅིག་དམིགས་པ་ངེས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་མི་འཐད་པའོ་ ཞེ་ན།སེམས་ཀྱང་སྣང་བའི་རང་བཞིན་དུ་འདོད་པས་སྐྱོན་མེད་པ་ཉིད་དོ། །ཡང་ལྷན་ཅིག་གི་སྒྲའི་དོན་ནི་གཉིས་ཉིད་ཡིན་པས་གཏན་ཚིགས་འདི་འགལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། ཕྱིར་རྒོལ་མི་མཁས་པའི་བསམ་པ་དང་སྦྱར་ནས་ལྷན་ཅིག་བརྗོད་དུ་ཟད་ཀྱང་། དོན་ནི་སྔར་བསྟན་ པ་ལྟར་ཡིན་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ།

此处因明之义理是：当观察到色等所取之相显现时，能取之心必定被观察到，当观察到能取之识时，如是所取亦必定被观察到，因此能所二取互不错乱。此处并非成立能取所取二者，而是随顺不善巧分别心前以为'我的眼识见到蓝色'这样能取所取之执著而说，仅仅显示观察互不错乱而已。
义理是：色等之相的观察即是眼识等的观察，如是识的观察也即是境相的观察。正因如此，因与所立无错乱。
对此遮破诤难：有人说此因不定，因为在一切智智中显现凡夫心续时，所观察的凡夫心续被观察时，必定观察到如是显现的智慧，观察到智慧时必定观察到其所取相即凡夫识，因此有观察互不错乱之因，然而凡夫心续非一切智智之本性，故此因成为错乱。
此无过失，因为一切智智中显现凡夫心之相即是智慧之本性，故属同品。若如是，则如是相之安立者凡夫心续虽于世俗中异于智慧，如同色等相之安立者有别，故不能成立世俗唯识。
非也，除如是显现相外的胜义外境先前已破，世俗有亦不应理，如前已说'唯如是显现'等世俗之相不应理。安立智慧诸相的凡夫相续于各自相续中各别显现及领受，故成立为世俗。
异于显现的无情法舍离领受本性，既非自证领受，又因超越显现故亦非显现于他识，故彼等不相同。又若色等显现与心必定同时观察故是心性，则心亦与色等显现必定同时观察，故应成为显现之本性。
其义二者同时观察决定是共同的，说显现与心必定同时观察，而心与显现不必定同时观察是不应理的。心亦承许为显现本性故无过失。又'同时'之词义是二性，故此因成相违。
非也，虽仅随顺不善巧敌者之想而说'同时'，然义如前所说故无过。

།གལ་ཏེ་འདིར་ཞིབ་ཏུ་རྣམ་པར་དཔྱད་པའི་སྒོ་ནས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྣང་བ། ཕྱིའི་དོན་ཡིན་པ་འགོག་པ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡང་མཚུངས་པར་འགྱུར་ལ། ཇི་ལྟར་སྣང་བ་ཙམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་ སྣང་བ་ཕྱིའི་དོན་ཉིད་དུ་བྱིས་པ་ཡན་ཆོད་ཀྱི་ཤེས་པ་ལ་རབ་ཏུ་གྲགས་པས།མཚུངས་པ་མ་ཡིན་ནམ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། བདེན་མོད་ཀྱི་ཇི་ལྟར་ལྐོག་ཤལ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པར་སྣང་བའི་གོང་བུ་ནི། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་དཔྱད་ན་བ་ལང་དང་རྟ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་འགར་ ཡང་མ་གྲུབ་མོད་ཀྱི།རྣམ་པར་གཞག་པ་ཙམ་དུ་བ་ལང་གི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པར་སྣང་བས། བ་ལང་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་འབྲེལ་པར་སྣང་བས། སེམས་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་ གོ།།གལ་ཏེ་འདིར་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ནི། སེམས་ལས་གཞན་བེམས་པོའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ལ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་དང་འབྲེལ་བར་སྣང་བས། ཕྱིའི་དོན་བེམས་པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་དུ་གཞན་འབྱུང་བའི་ གེགས་བྱེད་པ་ཡིན་ལ།གཟུགས་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་དུང་དཀར་པོའི་རྣམ་པར་སྣང་བའི་གོ་སྐབས་དེ་ཉིད་དུ་གཞན་དག་ལ་སེར་པོའི་རྣམ་པར་སྣང་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞིང་། དེ་ལས་གཞན་རོ་དང་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པ་འགའ་ཞིག་ལ་ཡང་འདོད་བྱའི་རྣམ་ པར་སྣང་བའི་གོ་སྐབས་དེ་ཉིད་དུ།གཞན་ལ་དེ་དང་འགལ་བའི་རྣམ་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་འཕགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་བསྟན་པའི་ལེའུ་ལས། སྐྲ་གཅིག་ཁྱོན་ལ་སངས་རྒྱས་མང་པོ་ནི། །གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་ཇི་སྙེད་ ཡོད།།རྒྱལ་བ་དེ་དག་ཞིང་ཡང་དེ་སྙེད་དེ། །དེ་དག་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་སྐལ་མི་མཉམ། །སྐྲ་ཡི་ཁྱོན་ལ་འགྲོ་བ་ལྔ་རྣམས་ཏེ། །སེམས་ཅན་དམྱལ་དང་དུད་འགྲོའི་འགྲོ་བ་དང་། །གཤིན་རྗེའི་འཇིག་རྟེན་ལྷ་དང་མི་རྣམས་བཞུགས། །འདྲེས་པ་མེད་ཅིང་གནོད་པར་འགྱུར་བ་མེད། ། དེ་ཡི་གནས་སུ་མཚོ་དང་རྒྱ་མཚོར་བཅས། །ཆུ་ཀླུང་དེ་བཞིན་མཚེའུ་དང་ལྟེང་ཀ་རྣམས། །འདྲེས་པ་མེད་ཅིང་གནོད་པར་འགྱུར་བ་མེད། །ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཡང་དོན་དེ་ཉིད་འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་ཀྱིས། ཡི་དགས་དུད་འགྲོ་མི་རྣམས་དང་། །ལྷ རྣམས་ཇི་ལྟར་རིགས་རིགས་བཞིན།།དངོས་གཅིག་ཡིད་ནི་ཐ་དད་ཕྱིར། །དོན་མ་གྲུབ་པར་འདོད་པ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གཞན་ཡང་སྣ་ཚོགས་སེམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པར་ནི། དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་དང་། ས་བཅུ་པ་ལས་ཀྱང་། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་ཁམས་ གསུམ་པ་ནི་སེམས་ཙམ་མོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་།མདོ་སྡེ་འདི་ཉིད་དུ་རྣམ་གྲངས་དུ་མའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པས། གཞན་དག་།ཡིད་ཆེས་ལུང་དང་མི་ལྡན་པར། །ཆོས་རྣམས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི། །མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིས། །བདག་ཉིད་ཆུད་ཟོས་གཞན་ཆུད་གསོན། །ཞེས་ འཕགས་པ་སྟུག་པོ་བཀོད་པའི་རྒྱན་ལས་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་འདིར་སེམས་ཙམ་དུ་སྟོན་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་མེད་དོ་སྙམ་དུ་དོགས་པར་མི་བྱའོ།

如果在此通过详细分析的方式否定显现为色等的外境，那么这种否定对识也同样适用。如果仅从显现的角度来说，显现为色等的外境，在凡夫以上的认知中都极为明显，难道不是相同的吗？虽然这样想是对的，但就像看似具有喉垂等特征的一团物体，如果从胜义谛的角度分析，并未成立为牛马等任何自性，但在名言安立上，由于显现具有牛的特征，所以安立为牛一样。显现为色等的现象也是在世俗谛中显现与心的特征相关，所以安立为心性。
如果有人说：这里具碍性是区别于心的物质特征，而色等也显现与此相关，所以应成为外在的物质。这是不对的。具碍性是指在自身所处空间阻碍其他物体生起，而色等显现并非如此。比如在同一处所，白螺的显现形象对某些人显现为黄色，除此之外，对于某些味道和颜色等，在某人所欲见的形象显现之处，对他人却显现为与之相违的形象。
另外，在《圣三摩地王经》佛陀不可思议法品中说道：'一毛端上有众多佛陀，数量如同恒河沙数，彼等佛陀的刹土也有如此之多，他们的相好各不相同，福德也不等同。在毛端之处有五道众生，地狱众生、旁生道众生、阎罗世界、天人和人类安住，互不混杂也无有损害。在其处所有湖泊和大海，以及河流、池塘和沼泽，互不混杂也无有损害。'
又如圣无著说：'饿鬼、旁生、人类和诸天，随其各自种类，同一事物因心识差别，故许为无实。'
此外，关于种种现象是心的本性，在《解深密经》和《十地经》中也说：'善男子，三界唯心。'在此经中也通过多种方式宣说，所以不应怀疑这里说唯心无有可信的教证，如《圣密严经》所说：'他人无可信教证，而为诸法作开示，以诸戏论分别相，自害复害于他人。'

།གལ་ཏེ་ཕྱིའི་དོན་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་ཡང་མེད་ན། ལས་དང་འབྲས་བུའི་འབྲེལ་པ་མི་འཐད་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་རེ་ཞིག་ལུས་དང་ ངག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མེད་ན།དེ་དག་གི་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟར་འཐད་ཅིང་། དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལྷ་དང་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་གནས་དང་ལུས་ལ་སོགས་པ་ཚོར་བ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་འབྲེལ་བར་སྣང་བ་ཉིད་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་ རྫོབ་ཏུ་ཐམས་ཅད་སེམས་ཀྱི་སྣང་བ་ཉིད་ལ་འཇོག་སྟེ།འདི་ལྟར་བདག་ཅག་རྣམས་ཀྱི་ལུས་དང་ངག་ཏུ་སྣང་བའི་རྣམ་རིག་།གཞན་ལྷ་སྦྱིན་ལ་སོགས་པའི་ལུས་སུ་སྣང་བ་ལ། མཚོན་ཆ་ལ་སོགས་པ་བསྣུན་པ་སྣང་བ་དང་། དེ་དག་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་སྣང་བས་སེམས་རྒྱུད་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ ཚོར་བ་དང་འབྲེལ་བར་མྱོང་ཞིང་།སྲིད་པ་ཉིང་མཚམས་འབྲེལ་བར་མྱོང་བ་ན། སྲོག་གཅོད་པ་ཞེས་རབ་ཏུ་གྲགས་པའི་ལུས་ཀྱི་ལས་མི་དགེ་བ་ཉིད་དུ་འཇོག་སྟེ། དེས་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ལུས་སུ་སྣང་བ་ལ་ལུས་ཀྱི་ལས་ཉིད་དུ་འཇོག་གི། ཕྱི་རོལ་བེམས་པོའི་བདག་ཉིད་དུ་ གྱུར་པའི་ལུས་ཀྱི་ལས་ནི་ཁས་མི་ལེན་པ་ཉིད་དོ།།མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་ལུས་ངག་གི་ལས་མི་དགེ་བ་དང་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ལས་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་དེ་འདྲ་བའི་ལས་སུ་སྣང་ཞིང་མྱོང་བ་ལས། དུས་གཞན་དུ་ དེའི་སེམས་རྒྱུད་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་དང་འབྲེལ་བར་མྱོང་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།ཇི་ལྟར་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་ལྕགས་ཀྱི་ཁང་པ་འབར་བར་སྣང་ཞིང་རང་གི་ལུས་སུ་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཉིད་མེས་བསྲེགས་པར་མྱོང་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། ལྷ་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་ སོགས་པ་དང་འབྲེལ་བར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་བཞིན་ནོ།།གལ་ཏེ་འདིར་ལས་དང་འབྲས་བུའི་བྱེ་བྲག་དེ་ཉིད་སྒྲུབ་པ་ལ་ཚད་མ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ལུང་ལས་བཤད་པའམ། ཡང་ན་དངོས་པོ་སྟོབས་ཀྱིས་ཞུགས་པའི་ཚད་མ་ཡང་ཡོད་དེ། ཇི་ལྟར་མཐོ་རིས་ཀྱི་རྒྱུད་ ཀྱིས་བསྡུས་པའི་མི་རྣམས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་རྒྱུན་འགའ་ཞིག་གི་དང་པོ་མི་ཉིད་དུ་གྲུབ་ཅིང་ཐ་སྙད་མཐོ་རིས་ཀྱི་བདེ་བ་དང་འབྲེལ་བ་ནི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཡིན་ལ།དེ་ཉིད་དགེ་བའི་སེམས་པ་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་གཞན་པ་རྒྱུར་མི་འཐད་པའི་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཞིང་སྟེངས་ ཀྱི་མྱུ་གུའི་ཁྱད་པར་བཞིན་ཞེས་པ་སྟེ།རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འདིར་ཁྱབ་པའི་དོན་ལ་བརྩད་པ་མེད་མོད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཉིད་མི་འཐད་དེ། འདི་ལྟར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། མི་དགེ་བའི་སེམས་པ་དང་། དེས་ཀུན་ནས་སློང་བའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དེ་འདྲ་བའི་ཕུང་པོ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་སྲིད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན།མ་ཡིན་ཏེ། དུད་འགྲོ་ལ་སོགས་པ་འགྲོ་བའི་ཁྱད་པར་དེ་དང་དེར་སྣང་བ་རྣམས་ནི་ཕལ་ཆེར་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཉེས་པར་སྤྱོད་པའི་ལུས་དང་ངག་གི་རིག་བྱེད་དང་འབྲེལ་བར་ སྣང་བ་ན།དེ་དག་ཀུན་ནས་སློང་བའི་མི་དགེ་བའི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྗེས་སུ་འབྲེལ་པར་དཔག་པར་ནུས་ཤིང་། གཞན་ཡང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ལུས་ངག་གི་རིག་བྱེད་དུ་སྣང་བ་ལས་ཀྱང་། དེ་དག་ཀུན་ནས་སློང་བའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་པ་ཉིད་དཔག་པར་ནུས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ བདག་ཅག་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་དེ་འདྲ་བའི་ལུས་ངག་གི་རིག་བྱེད་དུ་སྣང་བ་ནི།དེ་འདྲ་བའི་སེམས་པ་ལ་སོགས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་འགྲོ་བའི་ཁྱད་པར་དེ་རྣམས་སུ་སྣང་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཆེས་ཆེར་མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་པ་ལ་ སོགས་པ་དང་ལྡན་པར་གྲུབ་མོད་ཀྱི།མཐོ་རིས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་དེའི་དྲུང་ན་ཤིན་ཏུ་ཉུང་ཟད་ཙམ་དུ་དམིགས་པས། །དེ་རྣམས་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པའི་རྗེས་སུ་མི་བྱེད་ཅེས་པའོ།

如果外在的世俗谛事物连一点都不存在的话，业果关系就不合理了。比如说，首先如果身语的本体都不存在，那么它们的善业和不善业等如何能成立呢？它们的异熟果报，诸如天界和地狱等处所，以及与乐受和苦受相关的身体等显现也就不合理了。
并非如此，在世俗谛中一切都安立为心的显现。比如说，我们的身语显现为分别识，而在提婆达多等人的身体显现中，显现有用武器等伤害，他们也如此显现，因此心相续与苦受相关地感受，并在轮回中结生相续时，就安立为所谓的杀生这一身体不善业。由此可知，仅仅是分别识显现为身体时就安立为身业，而不承认外在物质性的身业。
对于不与取等身语的善业和不善业等其他差别也应当如是了知。这些业的异熟果报也是从显现并感受如是业开始，在其他时候其心相续与苦受相关地感受等。就像地狱众生显现燃烧的铁屋，并感受显现为自身的分别识被火焚烧等，以及诸天与欲妙等相关的享受一样。
如果有人问：在此业果差别的成立上有什么量呢？要么是如来教言所说，要么也有事势力比量，就像属于善趣相续的人们的某些蕴相续，最初成立为人身并与善趣安乐相关的言说是有法，这本身是由善思所引发的，因为除此之外不可能有其他原因的事物之故，如同田地上的苗芽差别一样，这是自性因。
虽然对此遍及义没有争议，但因不成立，因为如是想：未记业、不善思以及由此引发的贪等烦恼都可能成为如是蕴体显现的因。
并非如此，因为畜生等各种众生的显现大多与杀生等恶行的身语表业相关地显现，由此可以推知它们是由不善业和烦恼所引发并相随。此外，从显现为无记的身语表业中，也能推知是由引发它们的无记思所致，就像我们相续中显现如是身语表业，必定是由如是思等所引发一样。
如此，虽然显现为这些众生差别确实具有极大的不善和无记思等，但善趣的蕴体相比之下极其稀少，因此不随其增减。

།གལ་ཏེ་འདིར་རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་སྐྱེས་བུའི་ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་སྣང་བ་དང་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་ལ་དེ་འདྲ་བའི་ ལུས་ངག་གི་རིག་བྱེད་དུ་སྣང་བ་དམིགས་ཀྱང་།ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་སྔོན་དུ་སོང་བ་མ་ཡིན་པས་དེ་འདྲ་བའི་རྟགས་འཁྲུལ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ལ་མཐུན་པར་སྣང་བ་དང་། རྗེས་སུ་འབྲེལ་བར་ཡུན་རིང་དུ་སྣང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། གཉིད་ ཀྱིས་བསླད་པའི་སྐྱེས་བུ་འགའ་ཞིག་ལ་སྐྱེས་བུའི་ཁྱབ་པར་གཞན་ཞིག་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཉེས་པར་སྤྱོད་པའི་རིག་བྱེད་དང་འབྲེལ་པར་སྣང་ཞིང་།དེ་ཡང་འཆོལ་པའམ་མི་གསལ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་སྣང་བའོ། །གཞན་ཡང་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་ཡང་། མིག་མ་བསླད་ པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི།།དེ་ལྟར་དེ་དག་མ་མཐོང་ཕྱིར། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཚུལ་དུ་མཐུན་པར་སྣང་བ་མ་ཡིན་ཞིང་། དེ་འདྲ་བའི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པའི་ལས་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བར་རྒྱུན་རིང་དུ་སྣང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྔར་བསྟན་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ནི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ལ་མཐུན་པར་ སྣང་བ་དང་།རྗེས་སུ་འབྲེལ་པར་རྒྱུན་རིང་དུ་སྣང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་ཡིན་པས། འཁྲུལ་པར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་མེད་ཅེས་པའོ། །གཞན་དག་སེམས་ཙམ་པ་ལ་རྒྱུད་གཞན་གྲུབ་པ་མི་འཐད་པས། དེ་དག་གི་དོན་དུ་བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་གྱི་བྱང་ཆུབ་ མཆོག་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་།སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་རྒོལ་བའི་ལན་དུ་ཡང་འདི་ཉིད་སྦྱོར་བར་བྱ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། རང་ལུས་བློ་སྔོན་འགྲོ་བ་ཡིས། །བྱ་བ་མཐོང་ནས་གཞན་ལ་དེ། །འཛིན་ཕྱིར་གལ་ཏེ་བློ་ཤེས་འགྱུར། །སེམས་ཙམ་ ལ་ཡང་ཚུལ་འདི་མཚུངས།།ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། འདིར་ཕྱིའི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་རང་གི་རྒྱུད་ལ་འགྲོ་བ་དང་། སྨྲ་བར་བྱའོ་སྙམ་པའི་བློ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་གྱིས་ལུས་དང་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་འགའ་ཞིག་མཐོང་ནས། གཞན་ལྷ་སྦྱིན་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་དེ་འདྲ་བའི་ལུས་ངག་གི་ བྱ་བ་མཐོང་བའི་སྒོ་ནས།ཀུན་ནས་སློང་བའི་བློ་རྗེས་སུ་དཔོག་པ་ལྟར། སེམས་ཙམ་གྱི་ལུས་ལ་ཡང་དེ་འདྲ་བའི་ལུས་ངག་གི་རིག་བྱེད་དུ་སྣང་བ་ལས། དེ་དང་འབྲེལ་བར་སྣང་བའི་ཆོས་ཅན་འགའ་ཞིག་དེ་འདྲ་བའི་ཀུན་ནས་སློང་བའི་བློ་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཉིད་དུ་དཔོག་པར་བྱེད་དེ། སྔར་ བསྟན་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ་རྟོགས་པར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་འདིར་སྔར་གྱི་རྩ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཉིད་མ་གྲུབ་སྟེ། མཐོ་རིས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དེ་འདྲ་བ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ནི་ཕ་དང་མ་ལ་སོགས་པའི་འབྱུང་བའི་རྫས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། འདིར་རྫུས་ཏེ་སྐྱེས་པའི་འགྲོ་ བའི་ཁྱད་པར་འབའ་ཞིག་མ་གཏོགས་པ་གཞན་ནི་འབྱུང་བས་ཀྱང་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྐྱེན་བྱེད་མོད་ཀྱི།གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ནི་དགེ་བའི་སེམས་པ་དང་། དེ་ཀུན་ནས་སློང་བ་མ་ཆགས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མ་ལྟོས་པར། གཞན་འགའ་ཞིག་རྒྱུར་མི་འཐད་ཅེས་ པའོ།།ཡང་དག་པའི་དོན་དུ་ན་འདིར་སེམས་ལས་གཞན་པའི་འབྱུང་བ་ཉིད་སྔར་བཀག་པས་སྐྱོན་མེད་པ་འབའ་ཞིག་གོ། །གལ་ཏེ་ཡང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། མཐོ་རིས་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕུང་པོ་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པའི་རྗེས་ སུ་བྱེད་མོད་ཀྱི།དེ་འདྲ་བའི་འབྲས་བུ་བདག་ཅག་རྣམས་ཀྱིས་མཐོང་བའི་ཡུལ་དུ་མ་གྱུར་པ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གཞན་དུ་སྐྱེས་པས། མ་དམིགས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། སྔ་མ་ལྟར་ཕྱིའི་དོན་མི་འཐད་པས་སེམས་ཀྱི་སྣང་བ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་སྣོད་ཀྱི་ འཇིག་རྟེན་ཉིད་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལུང་ལས་ཀྱང་། སྐྲ་ཙམ་ཁྱོན་ལ་འགྲོ་བ་ལྔ་རྣམས་ཏེ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་སྔར་བསྟན་ཏོ།

如果有人说：在此梦境状态中虽然显现某些特殊的人，以及如幻化人显现那样的身语表示，但由于并非由业和烦恼等先行所致，因此这样的相应是错乱的。
这种说法是不对的。因为这些并非是对一切众生都共同显现，也不是相续长时间显现的。比如被睡眠所染的某些人，会显现其他人杀生等恶行的表示，而且这些显现是混乱或不清晰的。
另外关于幻化人，如说'未被眼根所染者，未见彼等如是故'，这样的方式并非共同显现，也不是与这样的恶行业相续长时间显现。
前面所说的因相之义，是以对一切众生共同显现，以及相续长时间显现的特征为区分，因此没有成为错乱的过失。
有些人对唯识宗提出质疑说：不承认他相续的成立，因此为了他人而发起以慈悲为先导的无上菩提心，以及布施等菩萨行为是不合理的。
对此质疑的回答也可运用此理，如说：'由前行智了知，自身所作已见，于他取彼故，若成智，唯识亦同此理。'
此处如外境论者们，先由自相续中的行走及欲说话的心为先导，见到某些身语表示后，对其他提婆达多等人也见到这样的身语行为，从而推知其内在的发动心，同样在唯识的身上也从显现这样的身语表示，而推知与之相关的某些有法是由这样的发动心先行所致。应依前说而了知。
如果有人说：此处前面的根本因相不成立，因为天界蕴体的成就之因是父母等的大种物质。
这没有过失，此处除了化生众生的特殊情况外，其他确实也由大种作为显现成就的缘，但因相的意义是说，离开善思及其所发起的无贪善根等，其他任何因都不合理。
就真实义而言，此处由于已破除了离心之外的大种，所以完全没有过失。
即使不善和无记的思等，随顺天界相续所摄诸蕴的增减，但因为这样的果报生于我们所见境界之外的其他器世间，所以仅仅是未被观察到而已，这种说法也是不对的。因为如前所说外境不合理，所以离开心的显现之外的器世间本身就不合理。
经中也说：'于毫毛处量中有五趣众生'等义如前已说。

།ཡང་གལ་ཏེ་ཕྱིའི་དོན་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་འདི་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཕུང་པོ་འགྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ གཞན་དུ་སྐྱེ་བར་སྲིད་ཀྱང་།ཐམས་ཅད་དམ། ཕལ་ཆེར་ནི་དེ་ལྟར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་མཚན་མེད་དེ། དེ་ལྟར་ན་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་འདིར་མཐོ་རིས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྐྱེ་བའི་མཐུན་རྐྱེན་མ་ཚང་བ་འམ། འགལ་རྐྱེན་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་ཡིན་གྲང་ན། དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ མངོན་དུ་གྱུར་པའི་མཐོ་རིས་ཀྱི་ཕུང་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱང་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར། ལས་རྣམས་སོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། །དེ་ཡི་འབྲས་བུ་ལོངས་སྤྱོད་པ། །སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཐ་དད་ན། །འགའ་ཞིག་དེ་ལྟར་སྲིད་མོད་ཀྱི། །ཐམས་ཅད་དེ་ལྟར་ངེས་པའི་རྒྱུ་ནི་འཐད་པ་མ་ ཡིན་ཏེ།བྱེད་པོའི་ཡུལ་ནི་སྤྱོད་འགྱུར་བ། །བྱེད་པོའི་རྒྱུན་དུ་འགལ་བ་མེད། །ཅེས་པའོ། །གལ་ཏེ་སེམས་ལས་གཞན་པའི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཡོད་དམ་མེད་ཀྱང་སླ་སྟེ། དེ་འདྲ་བའི་ལས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་ཕུང་པོ་ཐམས་ཅད་ཁྱེད་ཀྱིས་མཐོང་བའི་ཡུལ་དུ་འགྱུར་བའི་ངེས་པ་མེད་དོ་ཞེ་ ན།མ་ཡིན་ཏེ། དེ་འདྲ་བའི་ལས་མཐུན་པར་བསགས་པའི་འགྲོ་བ་རྣམས་ནི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་བྱུང་བའི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཐུན་མོང་བར་སྣང་བ་དང་། ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཐུན་མོང་བར་སྣང་བ་འབའ་ཞིག་ལ་སྤྱོད་པར་རིགས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ལས་མཚུངས་པ་ལས་བྱུང་བའི་མིའི་འགྲོ་བར་ གཏོགས་པ་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པ་འདི་རྣམས་ཉིད་བཞིན་ནོ།།གཞན་དུ་ན་ཐ་སྙད་པའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་འཚོལ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་ས་དང་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡང་དུ་མ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཅི་སྟེ་མི་བརྗོད་དོ། །དེར་ཡང་ས་བོན་གྱི་དངོས་པོ་དུ་མ་ཡིན་པ་ བཞིན་དུ་དེའི་འབྲས་བུ་ཡང་དུ་མ་ཉིད་སྐྱེས་མོད་ཀྱི།འོ་སྐོལ་རྣམས་ཀྱིས་མཐོང་བའི་ཡུལ་དུ་མ་གྱུར་པས། འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་དགག་པར་མི་ནུས་སོ། །དེ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་གཞག་པ་མི་འཐད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་འདི་ནི་རིགས་ པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་ངན་སོང་གི་རྒྱུད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕུང་པོ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་དང་འབྲེལ་བ་གསར་དུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱང་མི་དགེ་བའི་སེམས་པ་དང་དེ་ཀུན་ནས་སློང་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་མ་རྟོགས་པ་རྒྱུ་གཞན་མི་འཐད་པའི་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ སྟེ་སྔར་བསྟན་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ་རྟོགས་པར་བྱའོ།།གཞན་ཡང་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ན་སེམས་ཅན་གྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པའི་དད་པ་དང་། ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཆགས་པ་དང་སྡང་བ་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་གསལ་བར་མྱོང་བ་ནི་རང་གི་རིགས་གོམས་པ་དགེ་མི་དགེའི་སེམས་ པ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཉིད་དུ་རང་རང་གི་རྒྱུད་ལ་གྲུབ་པ་ན།གཞན་དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་སུ་གཏོགས་པ་ཕལ་ཆེ་བ་གསར་དུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་ལུས་དང་ངག་གི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པའི་ལས་དང་འབྲེལ་བར་སྣང་བ་ལས། ཆགས་པ་དང་སྡང་བ་ལ་ སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་མི་དགེ་བའི་སེམས་པ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་དང་འབྲེལ་བ་ཉིད་དུ་རྟོགས་ཤིང་།དེ་ཡང་དེ་འདྲ་བའི་རིགས་མཐུན་གོམས་པ་སྔ་མ་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཉིད་དུ་གྲུབ་ལ། དེ་ལྟར་གོམས་པ་ཡང་སྐྱེ་བ་དེར་གཏོགས་པའི་རྟེན་ལ་མ་རྫོགས་པས་སྐྱེ་བ་སྔ་མ་གཞན་གཅིག་ ལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་སྔ་མ་ཉིད་ཀྱང་དངོས་པོ་སྟོབས་ཀྱིས་ཞུགས་པའི་ཚད་མས་གྲུབ་ཅིང་།དེ་ལ་ལྟོས་ཏེ་ད་ལྟར་བ་འདི་ཉིད་ཕྱི་མ་ཡིན་པས། འཇིག་རྟེན་ཕྱི་མ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་གྲུབ་པོ། །ཡང་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ངན་སོང་གི་ཕུང་པོར་གཏོགས་པ་དེ་འདྲ་བ་ནི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་སྔོན་དུ་ འགྲོ་བ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་།ལས་དང་འབྲས་བུའི་འབྲེལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་ཚད་མས་ཀྱང་འཐད་ཅེས་པའོ།

即使外境存在，这也不合理。虽然有些蕴体可能会在其他器世间生起，但是所有或大部分都如此转变是没有理由的。如此，在这个器世间中，或是缺乏生起天界蕴体的顺缘，或是违缘临近的缘故，但这也不合理，因为如此的话，现前的这些天界蕴体也将成为不存在。
因此，'造作诸业以及受用其果报，在不同的器世间中，虽然有些是可能的，但一切都如此决定的因是不合理的。造作者的境界成为受用，与造作者的相续无有违背。'
即使心外的器世间存在与否都无关紧要，由如是业所生的一切蕴体未必都成为你所见到的境界，若作此说，这是不对的。由如是相同业力所积集的众生，应当仅受用由业力所生的共同显现的器世间、共同显现的身体和受用，就像由相同业力所生的属于人道的众生彼此差别一样。
否则，一切世俗因果都将成为可疑，为何不说如地和种子等的果报也是多样的呢？即使在那里种子的事物是多样的，其果报也生起多样，但因为未成为我们所见到的境界，所以不能否定随顺增长和减少。如此等一切因果差别的安立将成为不合理，所以这是不对的。
同样，属于恶趣相续所摄的与痛苦感受相应的新生蕴体，也是以不善思及能引发它的烦恼为前行，因为这是离开彼等因不合理的事物，应随顺前说而了知。
复次，现在有情蕴所摄的信心、智慧等以及贪欲、嗔恚等烦恼的明显体验，是以串习自类善不善思所引发为前行，这在各自相续中成立时，其他属于旁生趣处的大多数新生者，如前所说，从显现与身语恶行相应来看，了知与能引发贪欲、嗔恚等烦恼的不善思相应。
而且这也成立为前行具有如是种类相同串习，如是串习也未在彼生所属之依处圆满，故是在其他前世，因此以事势力安住的量也成立前世，依此，现在即是后世，如是也成立后世。
又由此，属于恶趣蕴的如是者成立以业和烦恼为前行的方式，世尊所说的业果关系也为量所成立。

།དེ་བཞིན་དུ་མཐོ་རིས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གསར་དུ་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཡང་ལེགས་པར་སྤྱོད་པའི་ལུས་ངག་ གི་རིག་བྱེད་དང་འབྲེལ་བར་སྣང་བ་ལ་བརྟེན་ནས།དད་པ་དང་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་སེམས་པ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཉིད་དུ་གྲུབ་ཅིང་། དེ་ཡང་རང་གི་རིགས་གོམས་པ་སྔ་མ་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པས། ཡང་འཇིག་རྟེན་སྔ་ཕྱི་དང་ལས་དང་འབྲས་བུའི་ འབྲེལ་པའི་ཁྱད་པར་ཇི་ལྟར་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་གྲུབ་ཅེས་པའོ།།འདི་ནི་ཁྱད་པར་དུ་ཡང་རྒྱུ་མཐུན་པའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །གལ་ཏེ་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པའི་རྗེས་སུ་མི་བྱེད་པས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་མི་འཐད་པ་དེ་ལྟར་ན། རབ་ཏུ་གྲགས་པའི་འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་མཐོ་རིས་ ཀྱི་ཕུང་པོ་འགྲུབ་པ་ལ་སོགས་པ་ནི།ཆེས་ཤིན་ཏུ་ཉུང་ཞིང་། མཐོ་རིས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་དེ་བས་མང་བའི་ཕྱིར་འཁྲུལ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། ངན་སོང་གི་རྟེན་དེ་དག་ལས་དེ་འདྲ་བ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་སྔོན་གྱི་ལས་ནི་འབྲས་བུ་ཕྱུང་བས་ཟད་ཅིང་ལས་སར་པ་གཞན་ དག་ཀྱང་མ་བསགས་ལ།ཡང་སྔོན་གྱི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ས་བོན་འབའ་ཞིག་སད་པ་ན་རྟེན་དེ་ལས་འཕོས་ནས་མཐོ་རིས་དག་ཏུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །རིགས་པ་འདི་རྣམས་ཀྱི་དོན་ནི་ཚད་མ་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་ལས། སྦྱིན་པ་དང་འཚེ་བ་སྤང་བའི་སེམས་པ་ནི་མངོན་པར་མཐོ་ བའི་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་ལ་ཚད་མ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན་ཞེས་བརྩད་པའི་ལན་དུ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའམ། ཡང་ན་ཚད་མ་སྲིད་པས་མི་སྤོང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པའི་དོན་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་མང་དུ་ཐོས་པའི་སློབ་དཔོན་ཡེ་ཤེས་དཔལ་བཟང་པོས་མདོ་སྡེ་འདི་ཉིད་ཀྱི་འགྲེལ་པར་གསུངས་ པས་ཐེ་ཚོམ་མི་བྱའོ།།ཡང་ཁྱད་པར་དུ་སྦྱིན་པའི་སེམས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐོབ་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་བདེ་འགྲོར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་རིགས་པ་འདི་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ལ་ཡིད་ཆེས་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ཕྱིའི་དོན་མེད་ཀྱང་ལུས་དང་ ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དུ་སྣང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་ལྟར་ལས་དང་འབྲས་བུའི་འབྲེལ་བ་འཇོག་ན།རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་སྣང་བ་ལས་ཀྱང་། ལས་སོག་ཅིང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འབྱིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། གནས་སྐབས་དེར་ཡང་ཆགས་ སྡང་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པས་ཀུན་ནས་བསླངས་ནས་གཞན་ལྷ་སྦྱིན་ལྟ་བུ་འགའ་ཞིག་གསད་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་།དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བདག་གིས་མཚོན་བསྣུན་པར་སྣང་ཞིང་དེ་ཉིད་ཤི་བ་ལྟ་བུར་ཡང་སྣང་བ་ལས། གཉིད་སད་པ་ན་རྗེས་ཀྱི་ཤེས་པས་ཀྱེ་མ་ལེགས་ པར་བྱས་སོ་ཞེས་སྔར་གྱི་སེམས་པའི་ས་བོན་གསོས་པ་ན།ལས་ཅུང་ཟད་སོག་པ་ནི་འདོད་པ་ཡིན་ལ། འོན་ཀྱང་སད་པའི་གནས་སྐབས་དང་མི་འདྲ་སྟེ། ཀུན་ནས་སློང་བའི་བསམ་པ་ཁྱད་མེད་ཀྱང་། དངོས་གཞིའི་གནས་སྐབས་ན་གཞན་གྱི་སེམས་རྒྱུད་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ དང་འབྲེལ་པར་བྱས་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་དང་།གཉིད་ཀྱིས་བསླད་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་པས་སོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་། རྨི་ལམ་སེམས་ནི་གཉིད་ཀྱིས་ཉམས། །དེས་ན་འབྲས་བུ་འདྲ་མ་ཡིན། །ཞེས་ས་བཅུའི་མགོན་པོས་གསུངས་ཤིང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མདོ་ ལས་ཀྱང་དོན་དེ་ཉིད་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་གསད་སོགས་ལ། །སེམས་མེད་ཕྱིར་ན་སྡིག་མེད་དེ། །ཞེས་སྡིག་པ་གཏན་མེད་པར་བསྟན་པ་ནི། དེ་ཉིད་སྒྱུ་མ་ཉིད་དུ་ཤེས་ཤིང་ཀུན་ནས་སློང་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། གསོད་པའི་སེམས་པ་ཡང་མེད་ལ། རྗེས་ ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་དེ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་མེད་དེ།དེ་ལྟར་སྣང་བ་ཙམ་ཉིད་དུ་ཤེས་པས་ཉེས་པ་མེད་པའོ།

同样地，依靠新生的天界蕴等众生相续中所显现的与善妙行为的身语表业相关联，引发信心、无贪等善心所的前行已经成立，而且这也成立为由自类习气前行所引发。因此，如所说的前后世、业果关系的差别也得以成立。这是特别安立随顺因果。
如果说由于不随增减而不应成为因果关系，那么，在众所周知的众生中，成就天界蕴等的极其稀少，而天界蕴反而更多，因此将成为错乱。对此答：不是这样的。因为从那些恶趣所依中，能成就如是果报的往昔业已经出生果报而穷尽，也未积累其他新业，而当仅有往昔善业的种子成熟时，便从那所依转生而生于天界。
这些理论的含义，如《量决定论》中对'布施和断除杀生的思心所生起增上果报有何量'的质疑回答说：'正因如此而生疑惑，或者说有量的可能性而不舍弃'的含义就是这个。此外，多闻论师智吉贤在此经的注释中也说过，故不应怀疑。
又特别是依靠布施思而获得圆满受用，以持戒而得善趣等，也应随顺此理而生信解。如果说虽无外境，但依靠显现为身语表业而如是安立业果关系，那么从梦中等状态所显现的杀生等，也应积集业并出生异熟果。
对此答：在那种状态中，也由贪嗔等烦恼所引发，想着要杀某人如天授，依此而显现自己刺杀，并显现其死亡。从睡醒后，后得智'啊，做得好'如是滋养前思种子时，虽承许略积些业，然而与醒时状态不同。虽然能引发的意乐无差别，但在正行阶段并无令他相续与痛苦感受相联系等，且是被睡眠所染的状态。
如此，十地怙主也说：'梦中心为睡眠所损，故果不相同。'《般若波罗蜜多经》中也广说此义。'如幻人被杀等，无心故无罪'所说完全无罪，是因为了知其即是幻化，无有能引发的烦恼和杀心，后时也不对此生欢喜，因为了知仅是显现而已，所以无过。

།གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་གཞན་རིག་པའི་ཆའི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་འགོག་པར་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར། རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་གཟུགས་ལ་ སོགས་པར་སྣང་བ་དང་།སྨིག་རྒྱུ་ལ་ཆུར་སྣང་བ་ནི་ཚད་མ་མ་ཡིན་ལ། ཆུ་ཀླུང་དང་ལྟེང་ཀ་ལ་སོགས་པ་ཆུར་སྣང་བ་ནི་ཚད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཚད་མ་དང་ཚད་མ་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ཡང་བདེན་མོད་ཀྱི། འདིར་སྨིག་རྒྱུ་ལ་ཆུར་སྣང་བ་ལས་ཆུ་དོན་དུ་གཉེར་ བའི་སྐྱེས་བུ་འགའ་ཞིག་ཞུགས་པ་ན།འཁྲུལ་པའི་བག་ཆགས་མི་བརྟེན་པའི་ཕྱིར། ཆུ་དང་ཕྲད་ཅིང་བཏུང་ངོམས་སུ་སྣང་བ་མ་བྱུང་བས། འཇིག་རྟེན་ཐ་སྙད་ལ་ཡིད་མི་རྟོན་ཅིང་བློ་དེ་འདྲ་བ་འཁྲུལ་པ་ཉིད་དུ་འཇོག་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཚད་མ་མ་ཡིན་ཞེས་པའོ། །གཞན་ཆུ་ཀླུང་ལ་ སོགས་པ་ཆུར་སྣང་བ་ན་དོན་དུ་གཉེར་བའི་སྐྱེས་བུ་ཞུགས་པས་འཁྲུལ་པའི་བག་ཆགས་བརྟན་པའི་ཕྱིར་ཕྲད་པར་སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱུང་བས་ཚད་མ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་འཇོག་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་གཞན་རིག་པའི་ཆའི་ཚད་མ་དང་ཚད་མ་མ་ཡིན་པའི་དབྱེ་བ་ནི་དེ་དག་ཙམ་དུ་ ཟད་དོ།།རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་ཀྱང་དེ་དང་མཚུངས་པ་ཉིད་དོ། །ཡང་རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་འགའ་ཞིག་ན་གླུ་དབྱངས་ལ་སོགས་པའི་སྒྲའམ་རོལ་མོ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་སུ་སྣང་བ་དང་། ཆུ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་ལས། དོན་དུ་གཉེར་བའི་ སྐྱེས་བུའི་འདོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཤིང་།བཏུང་ངོམས་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་ན་སད་པའི་གནས་སྐབས་དང་ཁྱད་པར་མེད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དེ། དེ་ལྟར་ན་ཡུལ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་སྙམ་དུ་སེམས་སོ། །གཞན་ཡང་ཕྱིའི་དོན་ཀུན་ རྫོབ་ཙམ་དུ་ཡང་མེད་ན།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གཟུགས་ནི་གཞིག་ཅིང་གཞོམ་དུ་རུང་བའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཕྱི་དང་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་གཟུགས་ཅན་བེ+ེམས་པོ་ཉིད་དུ་གསུངས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ རྒྱལ་པོ་ལས།མིག་དང་རྣ་བ་སྣ་ཡང་ཚད་མ་མིན། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། གལ་ཏེ་དབང་པོ་འདི་དག་ཚད་ཡིན་ན། །འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་སུ་ལ་ཅི་ཞིག་བྱ། །དེ་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བེམས་པོ་ལུང་མ་བསྟན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གཞན་ཡང་འཕགས་པ་ས་བཅུ་པ་ལས་ཀྱང་། ས་བཅུ་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པར་གསུངས་པས། ཕྱིའི་དོན་མེད་ན་དེ་ལྟར་ཤེས་པ་འཁྲུལ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ལུང་དང་འགལ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི ཚད་དང་།རྣམ་པའི་ཁྱད་པར་རྣམས་གསུངས་པས། ཕྱིའི་དོན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མེད་ན་དེ་ལྟར་གསུངས་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། གསུང་རབ་དག་ལས་དེ་ལྟར་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་ཕྱོགས་གཉིས་ཀ་གསུངས་མོད་ཀྱི། གསུང་རབ་ཀྱི་ཚུལ་ནི་དགོངས་པ་རྣམ་པ་བཞི་དང་ ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་བཞིའི་སྒོ་ནས་གཏན་ལ་དབབ་པར་བྱའོ་ཞེས་མགོན་པོ་བྱམས་པས་གསུངས་པ་དང་།དེ་རྣམས་ཀྱང་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དྲང་བའི་དོན་དང་། ངེས་པའི་དོན་ནོ། །དེ་ལ་ངེས་པའི་དོན་ནི་ཚད་མས་གྲུབ་པའི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་སྟོན་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་མདོ་ནས་བསྟན་པའི་དོན་དེ་ཁོ་ན་ ལྟར་ངེས་ཀྱི།དེ་ལས་གཞན་དུ་གཞག་པར་མི་ནུས་པས་ངེས་པའི་དོན་ཞེས་བྱའོ། །དྲང་བའི་དོན་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། མཚན་ཉིད་སྔ་མ་ལས་བཟློག་པ་ཇི་ལྟར་དངོས་སུ་བསྟན་པ་ལས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་གཞན་དུ་འགྱུར་བའོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ ཟད་པས་བསྟན་པ་ལས།དེ་ལ་ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ནི་གང་། དྲང་བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ནི་གང་ཞེ་ན། མདོ་སྡེ་གང་དག་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་སྟོན་པ་དེ་དག་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་ལ། མདོ་སྡེ་གང་དག་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་སྟོན་པ་དེ་དག་ནི་དྲང་བའི་དོན་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ།

如果这样的话，由于对于外境认知部分的所有认识对象都没有差别，那么在梦境等状态中显现色等，以及海市蜃楼显现为水是非量，而河流和池塘等显现为水是量，这样量和非量的区分就不合理了。虽然如此也是事实，但在此，当某些追求水的人趋向于海市蜃楼显现为水时，由于不依赖于错乱习气，所以没有出现接触水和饮用满足的显现，因此在世间名言中不可信赖，将这种认识安立为错乱，因此说是非量。
其他如河流等显现为水时，由于追求的人趋入时依赖于错乱习气，所以出现接触等显现，因此安立为量。如此，仅在名言中，外境认知部分的量和非量的区分就仅此而已。梦境等某些特殊情况也与此相同。
又在某些梦境状态中，从歌声等声音或乐器等色法的显现，以及水等的显现中，追求的人的愿望完全满足，并且出现饮用满足等显现时，与醒时状态没有差别，仅此而已。如此，为何不能遣除对境的执著呢？
另外，如果外境连世俗谛都不存在，那么世尊说'色是可破坏的特征'等色蕴的特征，以及说外内处是有形的物质性，如圣定王经中说：'眼耳鼻等非是量'等，以及'若此诸根是量者，圣道于谁有何用？是故自性无记物质'。
又如圣十地经中说，住于第十地的菩萨了知一切世界微尘，如果没有外境，如此了知就成为错乱，因此将与经典相违。又说诸众生器世间的量度和形相差别，如果世俗中没有外境，就与如此所说相违。
无过失。虽然在经典中说有此有无两方面，但经典的方式应当通过四种密意和四种隐密意的方式来确定，如弥勒怙主所说。这些总摄起来有两种：即了义和不了义。其中了义是宣说以量成立的胜义谛，如经中所说的义理就是如此决定，不能安立为其他，所以称为了义。
不了义也称为具密意，其特征与前者相反，从直接所说转为其他真实义。如圣无尽慧所说经中广说：'其中何为了义经？何为不了义经？凡是宣说胜义谛的经典即称为了义，凡是宣说世俗谛的经典即称为不了义'等。

།དེས་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕྱིའི་དོན་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་དོན་ལ། སྔར་བཤད་པའི་ཚད་མས་གནོད་པའི་ཕྱིར་ཚད་མ་མ་གྲུབ་པའི་དོན་དམ་པ་སྟོན་པ་མ་ཡིན་པས། ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་མ་ཡིན་ཞིང་དྲང་བའི་དོན་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་རང་རང་གི་ སེམས་ཀྱི་རྣམ་པ་དེ་ལྟར་སྣང་བ་ལ་དགོངས་ནས་ཕྱིའི་དོན་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བྱིས་པ་རྣམས་སྐྲག་པ་སྤོང་ཞིང་རིམ་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་གཟུད་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་གསུངས་པ་སྟེ།ཇི་སྐད་དུ། གཟུགས་སོགས་སྐྱེ་མཆེད་ཡོད་པར་ནི། །དེས་འདུལ་བ་ཡི་སྐྱེ་ བོ་ལ།།དགོངས་པའི་དབང་གིས་གསུངས་པ་སྟེ། །བརྫུས་ཏེ་བྱུང་བའི་སེམས་ཅན་བཞིན། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །གཞན་ཡང་ཆུ་བོ་དགའ་སྐྱེད་ཀྱི་འགྲམ་དུ་གང་ཟག་གི་བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་ལྔ་བརྒྱ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་གཟུད་པར་བྱ་བའི་ དོན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་དགོངས་ཏེ།ང་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་རྟག་པ་དང་གཙང་བ་དང་། བདག་གི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་འདོད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གསུང་རབ་ཀྱི་ཕྱོགས་འགའ་ཞིག་ལས། དགེ་སློང་དག་ལས་དང་ལས་ཀྱི་ཁུར་ཁྱེར་བའི་གང་ཟག་དག་ཡོད་དོ་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་སོ། །གཞན་ཡང་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྣོད་ཀྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་པ་ཡང་། ལས་མཐུན་པར་བསགས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ལས་ཀྱི དབང་གིས་གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར་མཐུན་པར་སྣང་བ་ན།དེ་རྣམས་ཀྱི་སྣང་བ་ཐུན་མོང་བ་ལ་དགོངས་ནས། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཚད་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་ལུགས་འགའ་ཞིག་རྣམ་པར་བཞག་ལ། ཡང་དེ་དག་དང་ལས་མི་མཐུན་པར་བསགས་པ་རྣམས་ལ། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ རྣམ་པ་གཞན་དུ་སྣང་བས་སྔ་མ་ལས་གཞན་དུ་བཤད་དེ།ཇི་ལྟར་ཆོས་མངོན་པའི་མདོ་སྡེ་འགའ་ཞིག་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་གསུང་རབ་དག་ལས་ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་པར་བཤད་པ་དང་། རིག་པ་འཛིན་པའི་སྡེ་སྣོད་ཤཱི་ཀཱ་ལ་ཙ་ཀྲ་ལས་ཀྱང་གཞན་དུ་བཤད་ དེ།དེས་ན་ཕྱིའི་དོན་ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་ན་དེ་རྣམས་འགལ་བ་ཉིད་དུ་གྱུར་ཏོ། །རང་རང་གི་སེམས་ཀྱི་སྣང་བ་ཡིན་པ་ལ་ནི་སྔར་བཤད་པ་ལྟར་ཉེས་པ་མེད་པ་ཁོ་ནའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཀཱ་ལ་ཙ་ཀྲ་ལས་ཆོས་མངོན་པ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའི་བརྩད་པ་བཀོད་ནས། ལན་དུ་དེ་ རྣམས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོར་གྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རང་རང་གི་སེམས་ཀྱི་སྣང་བ་ཙམ་ཡིན་ལ། དེའི་སྣང་བ་ཕྱོགས་རེ་ལ་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་ཡིན་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་དོ། །གཞན་དུ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་ལྕགས་སྲེགས་ཀྱི་ས་གཞི་ལ་སོགས་པ་ ཕྱི་རོལ་གྱི་ངོ་བོར་གྲུབ་ན།མཐུ་དང་ཐུགས་རྗེ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་འཇོམས་ཤིང་རྡུལ་དུ་རློག་པར་མི་བྱེད་ཅེས་བསམ་པར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་གཞོམ་པར་བྱ་བའི་རྒྱུའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ངོ་བོ་གྲུབ་པ་མེད་ཅིང་རང་གི་སེམས་ཀྱི་ཉེས་པ་ ཡིན་པར་སྔར་བསྟན་པའི་སྐྱོན་མེད་དེ།ཇི་ལྟར་བྱིས་པ་དག་སྨྱོ་བས་ཡིད་འཁྲུགས་པ་ན། རང་གི་མདུན་དུ་སྡིག་པ་དང་སྦྲུལ་གྱི་རྣམ་པ་སྣང་བས་སྐྲག་ཅིང་ངུ་བར་གྱུར་ལ། དེའི་ཕ་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཞིག་གིས་སྦྲུལ་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་རོལ་ན་ཡོད་ན་གཞོམ་པར་ནུས་མོད་ཀྱི། དེ་ལྟར་གྲུབ་ པ་མེད་ཅིང་བྱིས་པའི་རང་གི་སེམས་ཀྱི་ཉེས་པ་ཡིན་པས་ཅིར་ཡང་བྱར་མེད་པ་བཞིན་ནོ།།གལ་ཏེ་དེར་ཡང་ཕ་མས་བྱིས་པའི་སེམས་ཀྱི་ཉེས་པ་འཆོས་པ་བཞིན་དུ། སེམས་ཅན་དེ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཉེས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་རྡུལ་དུ་རློག་པར་མི་བྱེད་ཅེས་དཔྱད་པ་མཚུངས་སོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཉེས་པ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ངེས་པ་མེད་པ་ཁམས་དང་བག་ལ་ཉལ་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམས་ནི་ཚད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཅིག་ཅར་གཞོམ་པར་མི་ནུས་པས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ལྷ་དང་ཚངས་པའི་ཐེག་པ་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་རིམ་གྱིས འཇོམས་པར་བྱེད་པའོ།

因此，关于显示色等外境存在的意义，由于前述量所破斥，故非显示无有能立量的胜义，非了义经而是诠释经。此亦是观待各自心的显现如是而说，为了遣除执著外境的凡夫们的恐惧，并渐次引导他们趣入佛乘而说。如说：'色等处所说有，是为所化有情，依据密意而说，如化生有情般。'等如是所说。
复次，在恒河岸边，为了引导执著补特伽罗我见的五百外道趣入佛乘，世尊观待如来藏阿赖耶识而说：'我认为一切有情皆有如来藏，是常、净、我性等。'如是所说。
同样，在一些圣教中也说：'诸比丘，有担负业与业担的补特伽罗。'
又，所说诸众生器世间的差别，是由于业力相同的众生，因业力而显现相同的处所差别，观待他们的共同显现，安立器世间的尺度等某些规则。又对于与彼等业不相同者，器世间显现不同相，故与前说不同。如在某些阿毗达磨经和大乘圣教中互不相同的说法，以及持明藏中的时轮续中又有不同的说法。
因此，若外境在胜义谛中存在，则彼等说法相违。若是各自心的显现，则如前所说全无过失。因此在时轮续中提出'与阿毗达磨相违'的诘难后，回答说：'彼等非成立为外境实物，而仅是众生各自心的显现，观待其显现的某一方面而说，故无过失。'
否则，若地狱的烧铁地面等成立为外境实体，具足威力与大悲的诸佛菩萨为何不摧毁并碾为尘埃？应当如是思维。因此，无有所摧毁的外境实体可得，是自心的过失，如前所说无过。
譬如愚童因癫狂心乱时，于自前显现蝎子与蛇的形相而恐惧哭泣，其有力量的父亲若有外在的蛇等可以摧毁，然实无所成，是愚童自心的过失，故无可奈何。
若问：如彼处父母也能调伏愚童心的过失，为何不能将彼等众生心的过失碾为尘埃？此诘难不成。因为众生心的过失，无有决定因缘，种种界与随眠无量，故不能顿时摧毁，因此如来通过显示天乘、梵乘等种种教法而渐次摧毁。

།སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ནི་སེམས་ཅན་དུ་མའི་ཐུན་མོང་པའི་གནས་ཅིག་ཡིན་པས། དེ་ཡོད་ན་ཅིག་ཅར་ཉིད་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་འཇོམས་པར་མི་བྱེད་ཅེས་པ་སྟེ། དེ་ནི་གཞོམ་པར་སླ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་འདི་ཉིད་ཀྱང་[(]འབགས་[,]འཕགས་[)]པ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལས་ བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལོངས་སྤྱོད་མི་ཟད་པ་ཡོད་ཅིང་སྙིང་རྗེ་ཅན་ལགས་ན།ཅིའི་སླད་དུ་འཇིག་རྟེན་ན་དབུལ་པོ་གདའ་ལགས་ཞེས་ཞུས་པའི་ལན་དུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་དེ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རང་ གི་ལས་ཀྱི་ཉེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་ཡི་དགས་ལུས་སྐོམ་པས་གདུངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱ་མཚོའི་ཆུ་སྐམས་པར་མཐོང་བ་དེ་ནི་རྒྱ་མཚོའི་ཉེས་པ་མ་ཡིན་གྱི། ཡི་དགས་དེ་ཉིད་ཀྱི་རང་གི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུའི་ཉེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་མེད་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱིན་པ་དག་གི་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱི་ཉེས་པ་མ་ཡིན་གྱི། སེམས་ཅན་རང་གིས་ཉེས་པ་བྱས་པ་ཡི་དགས་ལྟ་བུ་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་ཉེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཕྱིའི་དོན་དགག་པ་དང་། སྣང་བ་སེམས་ཙམ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པ་དང་། དེ་ལ བརྩད་པ་སྤང་བ་རྒྱས་པར་བསྟན་ནས།དོན་དམ་པར་སེམས་ཉིད་རང་བཞིན་མེད་པར་གཏན་ལ་དབབ་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་གཞན་ཕྱི་རོལ་པ་གཟུང་འཛིན་གཉིས་མེད་པར་སྨྲ་བ་ཁ་ཅིག་དོན་དམ་པར་སེམས་ཉིད་རིག་པ་རྟག་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་ཞིང་། དེ་ལས་གཞན་ཕྱིའི་དོན་གྲུབ་པ་མེད་དེ། ཇི་ སྐད་དུ།རྣམ་རིག་ཙམ་ནི་རྟག་ཏུ་རྣམ་པར་དག། །འདི་ལྟར་སངས་རྒྱས་རྟག་ཏུ་གྲོལ་བ་ཉིད། །བླང་དང་དོར་བྱ་མེད་ཅེས་རབ་བསྟན་པ། །ཚངས་པ་མྱ་ངན་མེད་ཅེས་རྟག་གནས་བྱོས། །ཞེས་པའོ། །གཞན་ཡང་ཞི་བ་པ་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པ་ལྷ་ཆེན་པོས་སྨྲས་པ་ནི། ཇི་ལྟར་ཤིང་ལ་མེ་ཡོད་དང་། ། ས་ཡི་ནང་དུ་ཆུ་ཡོད་པ། །དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་ལུས་གནས་སུ། །ཞི་བ་དག་པ་རྣམ་པར་གནས། །ཐམས་ཅད་འདི་ནི་ཞི་བདག་སྟེ། །ཞི་བ་ལས་ནི་རབ་ཏུ་འབྱུང་། །འབྱུང་པོ་ཀུན་ལ་ཞི་བ་ཡོད། །ཞི་བ་གང་ཡིན་དེ་ང་ཉིད། །བརྟན་ཞིང་བྱིན་འགྲོ་དེ་བཞིན་དུ། །ཅུང་ཟད་གང་ནི་ས་ལ་ཡོད། །དེ་ཀུན་མཆོག གི་དབང་པོ་ཡིས།།བདག་ཉིད་ཁྱབ་སྟེ་རབ་ཏུ་གནས། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་སྟེ། དེའི་དོན་ཡང་དབང་ཕྱུག་གི་རང་བཞིན་བདག་ཤེས་པ་རིག་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་དེ་ཉིད་ཞི་བ་སྟེ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་ཞེས་པའོ། །འདི་ནི་མི་འཐད་དེ། དེ་ལྟར་རྟག་པར་སྣང་བ་ཆོས་ཅན་དངོས་པོ་ལ་མེད་དེ། རིམ་དང་ཅིག་ཅར་གྱིས་དོན་བྱེད་པའི་ནུས་པས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཁྱབ་བྱེད་མི་དམིགས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་རྟག་པ་ཉིད་སྤྱིར་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིའི་སྤྲོས་པ་ཞིབ་ཏུ་ནི་རིགས་པའི་བསྟན་བཅོས་དག་ལས་ཤེས་པར བྱའོ།།ཡང་རང་གི་སྡེ་པ་རྣམ་རིག་ཙམ་དུ་སྨྲ་བ་ཁ་ཅིག་ཕྱིའི་དོན་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་མེད་ལ། དེས་ན་ཁམས་གསུམ་པ་ནི་སེམས་ཉིད་རིག་པ་སྐད་ཅིག་མའི་ངོ་བོ་སྔ་མ་རྣམས་ལ་རག་ལས་ཏེ། ཕྱི་མ་རྣམས་འབྱུང་བ་གཞན་གྱི་དབང་དང་། དེ་ཉིད་གཟུང་འཛིན་ལ་སོགས་པའི་ངོ་ བོར་བརྟགས་པས་དབེན་པ་ནི།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་སྟེ་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་འདོད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པར། ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་མ་སྐྱེས་པ་མ་འགགས་པ་གཟོད་མ་ནས་ཞི་བ་ རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན།སྐྱོན་མེད་དེ། དེ་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་པར་འཕགས་པ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་མདོ་ལས་གསུངས་ཏེ། དགོངས་པའི་དོན་ཡང་ཀུན་བརྟགས་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་ མེད་པ་དང་།།གཞན་དབང་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ལ་དགོངས་པའོ།

器世界是众多有情的共同住处，那么为什么不一次性毁灭它呢？因为它容易被毁坏。这个道理在《解深密经》中也说到：'世尊，如果菩萨们有取之不尽的受用且具有慈悲心，为什么世间还有贫穷者？'对此世尊回答观世音菩萨说：'这是由于众生自己业力过失所致。比如饿鬼身体被干渴所逼迫，见到大海水干涸，这并非大海的过失，而是饿鬼自身业力果报的过失。同样，对于那些得不到果报的众生，这并非如海般的菩萨布施的过失，而是如饿鬼般的众生自作过失的业力过失。'
如此广说了破除外境、成立唯心显现以及遣除诤论之后，应当确立胜义中心性无自性。其中有一些外道主张无二取，他们认为胜义中心性即是常住的觉知体性，除此之外没有外境的成立。如说：'唯识恒时极清净，如是佛陀恒解脱，已说无取亦无舍，梵天无忧常安住。'
另外，寂静派的主张由大自在天所说：'如同树中有火，地中有水，如是一切身中，寂静清净安住。一切皆是寂性，从寂静中显现，一切众生有寂，寂静即是我性。坚固遍行如是，地上若有少许，彼等最胜根本，自性遍满安住。'其意义是说大自在天的自性即是无二知觉的寂静，是一切的本性。
这是不合理的，因为如此常住显现的有法在事物中并不存在，因为以能否次第或同时产生作用的能力为空性的能遍不可得因，已普遍破除了常住性。此详细的论述应当从理论论著中了知。
又有一些自宗唯识论者认为，外境即使在世俗谛中也不存在。因此，三界唯是心性觉知刹那的体性，后者依赖前者而生起，这是依他起性；而离开所取能取等体性的遍计，即是圆成实性，也就是胜义实相。
如此一来，与世尊在《般若波罗蜜多经》等中所说的'一切法无自性、无生、无灭、本来寂静、自性涅槃'等说法相违。对此无过失，因为这是具有密意的，如《解深密经》中所说。其密意是指遍计所执相无自性性、依他起生无自性性以及圆成实胜义无自性性。

།དེ་སྐད་དུ་ཡང་། དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་དེ་ལ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་གང་ཞེ་ན། ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། དེ་མིང་ དང་བརྡར་རྣམ་པར་གཞག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་གྱི།རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གནས་པ་ནི་མ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་དེ་ལ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་གང་ཞེ་ན། གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་དེ། དེ་ནི་རྒྱུ་ རྐྱེན་གཞན་གྱི་དབང་གིས་སྐྱེའི།བདག་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་སོགས་པ་དཔེ་དང་བཅས་ཏེ་རྒྱས་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ན་སེམས་ཉིད་རིག་པའི་གཞན་དབང་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་རྒྱུ་རྐྱེན་གཞན་ལས་སྐྱེས་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ པས་འདི་ནི་མེད་པ་མ་ཡིན་ལ།མེད་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པར་བསྟན་པའི་དགོངས་དོན་ནི་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་མེད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ཞེས་པའོ། །འདི་ནི་མི་འཐད་དེ། མདོ་སྡེ་དེ་ཉིད་ལས་སྒྱུ་མ་བྱས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་ པས།སྒྱུ་མ་བཞིན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྒྱུ་རྐྱེན་གཞན་གྱི་དབང་གིས་སྐྱེའི་བདག་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ལ། དོན་དམ་པར་ནི་རང་ངམ་གཞན་གང་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་པས་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མེད་པར་བསྟན་ཏོ། །གཞན་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་དགོངས་ དོན་དེ་ལྟར་བཤད་པ་རང་ཡང་།དགོངས་པ་ཅན་གྱི་མདོ་ཡིན་ཏེ། སྔར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པར་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་མ་བྱས་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་ལ། དམིགས་པ་ཅན་གྱི་སྐྱེ་བོ་སྐྲག་པར་འགྱུར་བས་དེ་དག་ གི་སྐྲག་པ་བསལ་བའི་དོན་དུའོ།།དེ་ལྟར་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་ཡོད་པ་ལ། གནོད་པར་བྱེད་པའི་ཚད་མ་དུ་མ་མདོ་སྡེ་འདི་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་འགྱུར་ཞིང་། བསྟན་བཅོས་དག་ལས་ཀྱང་བཤད་དེ། སྐབས་སུ་བབ་པ་ན་བསྟན་པར་བྱའོ། ། གལ་ཏེ་དེ་རྣམ་པ་བདེན་པར་སྨྲ་བ་དག་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་བ་ནི། དོན་དམ་པར་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་དམིགས་པ་ངེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར། གཏན་ཚིགས་ཉིད་དུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་ཅིང་། གཞན་ཡང་གསལ བར་སྣང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར།སྣང་བ་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པོ་ཞེ་ན། མི་འཐད་དེ། དོན་དམ་པར་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོར་སྒྲུབ་པ་ལ་ལྟོས་ཏེ། འདི་དག་གཏན་ཚིགས་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དེ། དེ་ལ་དང་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ། ཐ་མལ་པའི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་ པར་སྣང་བའི་ཚེ།དེ་ལྟར་སྣང་བའི་རྣམ་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་དོན་དམ་པ་པ་ཡིན་ཡང་། དེ་ལ་རྣམ་པ་འཇོག་པར་བྱེད་པའི་ཐ་མལ་པའི་སེམས་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་དགག་པར་མི་ནུས་པ་བཞིན་དུ་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་སྣང་བ་འཇོག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱི་རོལ་ཐ་ དད་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་ཡོད་པ་དགག་པར་མི་ནུས་པས།ཐམས་ཅད་སེམས་ཙམ་ཉིད་དུ་གཞག་པར་མི་ནུས་སོ། །གལ་ཏེ་དེ་འདྲ་བའི་ཕྱི་རོལ་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་གཅིག་དང་དུ་མ་དང་བྲལ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་འགོག་གོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་སེམས་ལ་ཡང་མཚུངས་པས་དེ་དོན་ དམ་པའི་དངོས་པོར་འཇོག་པ་མི་འཐད་དོ།།ཀུན་རྫོབ་སེམས་སུ་སྒྲུབ་པ་ལ་ནི་དེ་འདྲ་བའི་དཔྱད་པ་མི་མཚུངས་ཏེ། སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །གཏན་ཚིགས་གཉིས་པ་ཡང་མི་འཐད་དེ། གསལ་བ་ཙམ་གཏན་ཚིགས་སུ་འགོད་ན་ནི་སེམས་ཉིད་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་སྒྲུབ་པ་ལ་འཁྲུལ་ པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞིང་།དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་གསལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་གཏན་ཚིགས་སུ་འགོད་ན་ཡང་མ་གྲུབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།

如是说道：'胜义正圣，诸法之无自性相是什么呢？遍计所执相，即是以名言假立为相，而非以自相而住，因此称为无相自性。胜义正圣，诸法之无生自性是什么呢？依他起相，即是依靠他缘而生，非由自性而生，因此称为无生自性。'如是等以譬喻广说。
如此，心识之依他起和圆成实是从他缘而生，此非是无，而说无、未生等之密意，如前所说是三种无。
此说不合理，因为在该经中说道：'应当如幻化般观无生自性。'如同幻化，世俗中依他缘而生，非从自性而生；胜义中，不论从自或他都不能成立生起，故说依他起相亦无。
再者，如是解释无自性等密意者，自身亦是密意经。因为先前在般若波罗蜜多等经中未作二谛分别等，而直接宣说无自性等，令执著者生怖畏，为除彼等怖畏而说。
其理由是，心之自性若为胜义实有，则此经中将说多种能破除之正量，论典中亦有解说，当于相关处宣说。
若相分实在论者说：色声等种种相之显现，胜义中即是心之自性，因为与心同时决定所缘故，如前所说作为因相；又因明显显现故，显现即是心之自性。此说不应理。
对于胜义中成立为心之自性而言，此等因相不合理。就第一因而言，如同一切智智中显现凡夫心之相时，如是显现之相虽是智慧之胜义自性，然不能否定安立彼相之异续凡夫心。同样，不能否定安立色声等相之外境为胜义实有，故不能安立一切唯心。
若说如前所说以离一多等因可破除如是外境，此于心亦同样适用，故不应安立心为胜义实有。于世俗成立为心，则不同于如是观察，如前所说。
第二因相亦不合理，若立明显性为因相，则于成立心体为胜义实有时成为不定因；若立为胜义实有之明显性为因相，则成为不成立因。

།ཡང་ཁྱད་པར་དུ་རྣམ་པ་བརྫུན་པ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་སེམས་ལས་གཞན་པ་བཀག་པའི་མེད་པར་དགག་ པ་ཉིད་བསྒྲུབ་བྱར་འདོད་ལ།དེ་ལྟ་ན་ལྷན་ཅིག་དམིགས་པ་ངེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་གཟུང་བའི་རྣམ་པ་སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་དམིགས་པའང་ངེས་པ་བཞིན་དུ་སེམས་ཀྱང་གཟུང་བའི་རྣམ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་དམིགས་པ་ངེས་པར་འགྱུར་ཏེ། སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱང་ གཟུང་བའི་རྣམ་པ་ལས་གཞན་བཀག་པ་ཙམ་གྱི་མེད་པར་དགག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས།སེམས་ཙམ་དངོས་པོར་མི་འཐད་དོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་གཏན་ཚིགས་འདི་མ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་ཤིན་ཏུ་གསལ་རབ་པ་ཉིད་དོ། །གཞན་ཡང་རྣམ་པ་སེམས་ལས་གཞན་ཡིན་པ་ཁེགས་ ཀྱང་།དེ་ལས་མ་གཏོགས་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ངོ་བོ་ཡོད་པ་མི་ཁེགས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཐ་མལ་པའི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པ་སྣང་བ་ན་དེ་འདྲ་བའི་རྣམ་པ་ཡེ་ཤེས་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཡང་། ཐ་མལ་པའི་སེམས་རྒྱུད་ཡེ་ཤེས་ལས་ཐ་དད་པ་དགག་པ་མི་ནུས་པ་ བཞིན་ནོ།།གལ་ཏེ་ཤེས་པ་ནི་རང་རིག་པའི་མངོན་སུམ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་ལ། སེམས་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་ཡང་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་གཞན་རིག་པའི་ཆོས་མངོན་སུམ་གྱིས་གྲུབ་ཅིང་། ཕལ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་སྒོ་ནས་གྲུབ་པོ་ཞེ་ན། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དེ་ལྟར་ ཡིན་མོད་ཀྱི།དོན་དམ་པར་རང་རིག་པ་ཉིད་མི་འཐད་དེ། སྐབས་སུ་བབ་པ་ན་བསྟན་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་སྒྲུབ་བྱེད་མེད་ཅིང་གནོད་བྱེད་ཡོད་པས་སེམས་ཉིད་རིག་པ་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་མི་འཐད་དོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་། འཕགས་པ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ལས། ཡང་དག་ཏུ་ན་རྣམ་པར་ཤེས། །ལུས་ཀྱི་ནང་ན་མི་གནས་ཏེ། །ལུས་ཀྱི་ཕྱི་རོལ་དག་ན་ཡང་། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་སྲིད་དོ། །ཆོས་རྣམས་ཀུན་ལ་རྣམ་ཀུན་དུ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་སྲིད་དེ། །འདི་ཡི་གནས་དང་གནས་མེད་དང་། །འཕོ་བ་ཡང་ནི་མི་ཤེས་སོ། །ཞེས་པ་ལ སོགས་པ་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ།།འཕགས་པ་སྟུག་པོ་བཀོད་པའི་རྒྱན་ལས་ཀྱང་སེམས་ཙམ་དུ་བསྟན་པའི་རྗེས་ལ། སེམས་མེད་ཙམ་པོའང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཚད་དང་གཞལ་དང་གཉིས་ཀ་མེད། །ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །འཕགས་པ་ཟུང་གི་མདོ་ལས་ ཀྱང་།ལྷའི་བུ་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བར་ཤེས་ཤེ་ན། ལྷའི་བུ་ཁམས་གསུམ་པ་ནི་སེམས་ཙམ་དུ་ཟད་ལ། སེམས་དེ་ཡང་གཟུགས་མེད་པ་བསྟན་དུ་མེད་པ། ཐོགས་པ་མེད་པ་རྣམ་པར་རིག་པར་ བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་སྟེ།སེམས་དེ་ཡང་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཙལ་ཀྱང་མི་རྙེད་དོ། །སེམས་གང་གིས་སེམས་ཡོངས་སུ་ཆོལ་བའི་སེམས་དེ་ཡང་མི་རྙེད་དོ། །དེ་སེམས་མི་དམིགས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ སོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཁུངས་ཀྱི་མདོ་ནི་དུ་མ་ཉིད་སྣང་མོད་ཀྱི་གཞུང་མངས་ཀྱིས་དོགས་པས་མི་བྲིའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་ཁམས་གསུམ་སེམས་ཙམ་དུ་བསྟན་པ་དང་། མདོ་གཞན་དག་ལས་ཀྱང་། འཇིག་རྟེན་སེམས་ཀྱིས་བྲིས་པ་སྟེ། །སེམས་ཀྱིས་སེམས་ནི་མི་ མཐོང་ངོ་།།དགེ་བའམ་འོན་ཏེ་མི་དགེ་བའི། །ལས་ནི་སེམས་ཀྱིས་བསགས་པ་ཡིན། །སེམས་ནི་མགལ་མེ་བཞིན་དུ་འཁོར། །སེམས་ནི་རྟ་ལྟར་འཁྱམས་པ་སྟེ། །སེམས་ནི་ནགས་ཀྱི་མེ་བཞིན་སྲེག་།སེམས་ནི་ཆུ་ཆེན་བཞིན་དུ་སྐྱེད། །ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་ བསྟན་པ་དང་།མདོ་སྡེ་འདི་ཉིད་ལས་ཀྱང་། སེམས་ཙམ་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། དེ་དག་ནི་ཀུན་རྫོབ་པ་ལ་དགོངས་ཏེ་བསྟན་པས་སོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་མདོ་སྡེ་དེ་དག་ཉིད་ལས། སེམས་ཀྱིས་སེམས་ནི་མི་མཐོང་ངོ་། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་། སྔར་ བསྟན་པ་ལྟར་སྟུག་པོ་བཀོད་པའི་རྒྱན་ལ་སོགས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ་རྟོགས་པར་བྱའོ།།མདོ་འདི་ཉིད་ལས་བསྟན་པའི་དོན་ནི་སྐབས་སུ་བབ་པ་ན་བཤད་པར་བྱའོ།

又特别就虚妄相而言，主张所成立的是遮遣色等相异于心的无遮，如此则同时观察决定即如何所取相与心同时观察决定一样，心也将决定与所取相同时观察，如前所说。因此，心也将成为仅遮遣异于所取相的无遮，故唯心实有不应理。若不如此，此因明显成为不定因。
复次，虽已遮破相异于心，但未包含在其中的外境本性存在未被遮破，如同一切智智中显现凡夫心相时，如是相非异于智慧，然不能遮破凡夫心续异于智慧一样。
若谓心由自证现量成立，不同心续由瑜伽师以他心通现量成立，凡夫亦由比量成立。世俗中虽如是，然胜义中自证不应理，当于相关处宣说。如是无能立而有能破故，心性了知为胜义实有不应理。
如是《圣善根遍摄经》中亦广说：'真实中识，不住身内，于身外亦，识不可得。于诸法中一切种中，识不可得，此之住处及无住处，流转亦不可知。'等等。
《圣密严庄严经》中亦于说唯心之后说：'无心唯亦非有，量所量二俱无。'等等。
《圣双经》中亦云：'天子，云何菩萨摩诃萨知一切法如虚空？天子，三界唯心，彼心亦无色、无显示、无障碍、非能了别、如幻，彼心亦以心性遍寻不得。心以何心遍寻，彼心亦不可得。由彼心不可得故，一切法不可得。'等等。
如是引证经典虽有众多，恐文繁故不书。
若谓如是则如前所说三界唯心之说，及其他经中所说：'世间心所画，心亦不见心。善或不善业，皆是心所积。心如火轮转，心如马漂泊，心如林中火，心如大水生。'等说，以及此经中亦说唯心为实有相违。
无过，因为彼等是依世俗而说故。如是彼等经中亦说：'心亦不见心。'如前所说，当随顺《密严庄严经》等了知。此经所说义，当于相关处解说。

།དེས་ན་འདིར་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཕྱིའི་དོན་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་ཡང་མེད་ཅིང་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ སེམས་ཙམ་ཉིད་ཡིན་ལ།སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་མྱོང་ཞིང་རིག་པ་ཙམ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཐམས་ཅད་ལ་རྗེས་སུ་འབྲང་ཞིང་གཞན་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར། མེ་ལ་ཚ་བ་ཉིད་བཞིན་ནོ། །དད་པ་དང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་རེས་འགའ་བ་ཉིད་དུ་ དམིགས་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་གློ་བུར་བ་ཡིན་ཏེ།ཇི་ལྟར་ཆུའི་རྙོག་མ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་འཕགས་པ་སྣང་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ལས་ཁྱེའུས་གསོལ་པ། རྣམ་རྟོག་མང་པོ་ཅི་འཚལ་ཏེ། །སེམས་ནི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་ཞིང་། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་ མི་འབྱུང་སྟེ།།ནམས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་དེ་མི་འགྱུར། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་དེ་བཞིན་ཏེ། །སེམས་ནི་རྟག་ཏུ་འོད་གསལ་ཀྱང་། །གློ་བུར་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་ཀྱིས། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉོན་མོངས་འགྱུར། ཞེས་གསུངས་སོ། །མདོ་འདི་ཉིད་ལས་ཀྱང་། སེམས་ནི་རང་བཞིན་དང་ བ་སྟེ།།རྙོག་པར་བྱེད་པ་ཡིད་ཡིན་ནོ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དོན་དམ་པར་ནི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་རིག་པ་དང་སྟོང་པ་ཡང་ཕན་ཚུན་ཁྱབ་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་རིག་པ་དང་སྟོང་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་རྣམ་རིག་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་འཕགས་ པ་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལས།རྣམ་ཤེས་དེ་ནི་སྒྱུ་མ་མཚུངས། །ཞེས་པ་དང་། འཕགས་པ་ཟུང་གི་མདོ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ཀྱང་སེམས་ཉིད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་གསུངས་པས་སོ། །འདིར་རིགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཀྱང་གྲུབ་པ་ཉིད་དེ། ཆོས་ཅན་དང་ དགག་བྱ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ་རྟོགས་པར་བྱའོ།།གཏན་ཚིགས་སྦྱོར་བའི་ཚུལ་ཡང་། གང་གཅིག་དང་དུ་མ་དང་བྲལ་བའི་ངོ་བོ་དེ་ནི་སྒྱུ་མ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་སྒྱུ་མའི་རྟ་གླང་ཉིད་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་སྣང་ཞིང་མྱོང་བའི་སེམས་ཀྱང་། །གཅིག་དང་དུ་ མ་དང་བྲལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་སྟེ།ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་མི་དམིགས་པའམ། རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་ཉིད་ཡིན་ནོ། །སྔར་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་སྒྱུ་མ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་པས་ཀྱང་། སེམས་ཉིད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་བསྒྲུབས་པ་ཡིན་ཏེ། སྣང་བ་ཙམ་གྱི་ཆོས་ ཅན་སེམས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདིར་གཞན་དག་ཕྱི་རོལ་ལམ། སེམས་གང་ཡིན་ཡང་རུང་སྟེ། སྒྱུ་མ་ཉིད་དུ་རིགས་པས་གྲུབ་ཅིང་མི་གནོད་ན། དེ་ཉིད་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། རིགས་པས་གྲུབ་ལུགས་དེ་བཞིན་དུ་བདེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་ཇི་ལྟར་སྣང་ ཞིང་མྱོང་བ་སྒྱུ་མར་རིགས་པས་གྲུབ་ཅིང་མི་གནོད་པ་ཡིན་ན།དེ་ཉིད་ཡང་དག་ཉིད་དུ་ཡོད་ཅེས་ཀྱང་ཅིའི་ཕྱིར་ན་ཁས་མི་བླང་སྟེ། རྒྱུ་མཚན་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། ཇི་ལྟར་རིགས་པས་གྲུབ་པའི་ཚུལ་དེ་ལྟར་ཡང་དག་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ནི་འདོད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟ་ན་དགག་བྱ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། ཡང་དག་ཡིན་པ་ཙམ་གྱིས་དགག་བྱར་འགྱུར་བ་ནི། ཁྱབ་པ་ཉིད་མ་གྲུབ་སྟེ། དགག་བྱ་ནི་ཡང་དག་གི་དངོས་པོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

因此，此处所摄之义是这样的：外境即使在世俗谛中也是不存在的，一切显现唯是心识。
那么心的本性又是什么呢？在世俗谛中，仅是能感知能了知，因为它随顺于一切心而不存在于其他，如同火的热性一样。
信心、贪欲等诸法，因为是偶尔才能观察到的，所以是心的暂时状态，如同水的浑浊等一样。
如是在《圣不可思议光明经》中，童子问道：'何须诸多分别，心性本自光明，于彼烦恼不生，永远不成烦恼。'世尊答道：'如你所说那样，心虽恒时光明，因客尘烦恼故，凡夫成烦恼性。'
在此经中也说：'心性本来清净，使之混浊是意。'等等。
在胜义谛中，心的本性是空性，如是觉知与空性是相互遍摄的，因此觉知与空性双运即是如幻唯识。
如是在《圣宝积经》中说：'彼识如幻相。'以及在《圣双运经》和《般若波罗蜜多经》中也说心如幻。
此处以理证力也得以成立，有法和所破等应随前所说而了知。
因明论式的方式是：凡是离一多的本性即是幻化，如同幻化的马牛一样。如所显现和感知的心也是离一多的本性，因此是不可得能遍或自性因。
由前文已成立色等显现为幻化，也已成立心如幻，因为显现仅是心的有法之故。
此处他人认为，无论是外境还是心，若以理证成立为幻化且无害，则应成为真实，因为如理证所成立的方式即是真实之故。
复次，若如所显现和感受以理证成立为幻化且无害，为何不承许其即是真实存在，因为理由相同之故？
答：无过。因为我们正是承许如理证所成立的方式即成为真实。
若问：如是则成所破？答：仅仅因为是真实就成为所破，这遍及性并未成立，因为所破是真实的实体性之故。

།གལ་ཏེ་རིགས་པས་གྲུབ་ཅིང་མི་གནོད་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་གི་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ ཞེ་ན།དེ་ཡང་ཁྱབ་པ་མ་གྲུབ་སྟེ། །བདེན་པའི་དངོས་མིན་མྱོང་བ་ཙམ། །རིག་སྟོང་དབྱེར་མེད་ངོ་བོ་གང་། །རྣམ་རིག་དབུ་མའི་ཚུལ་ལུགས་ལ། །དེ་བཞིན་རིགས་པས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། །བདེན་པའི་དངོས་པོར་འགྱུར་ན་ནི། །ཚད་མ་དངོས་པོའི་བྱེད་པ་རུ། །ཅིའི་ཕྱིར་ན་མི་ འགྱུར་སྨྲོས།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་འདོད་ཅེ་ན། །ཤེས་པའི་བྱེད་པ་ཞུགས་པ་ན། །ཤེས་བྱ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་དང་། །བྱེད་པ་མ་སྐྱེས་སྔོན་རོལ་ན། །ཚད་མར་ཐ་སྙད་གདགས་པ་ཡི། །རྟེན་མེད་ཕྱིར་ན་ཚད་མ་ཉིད། །ཐམས་ཅད་དུ་ནི་མེད་པར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་སྒྱུ་ མ་དང་ཡང་དག་པ་ཉིད་ནི་འགལ་ཏེ།སྒྱུ་མའི་དོན་ནི་གསོབ་ཉིད་དང་། གསོག་ཉིད་སྙིང་པོ་མེད་པ་ཡིན་ལ། ཡང་དག་པ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མ་མ་ཡིན་པ་ལ་སྒྱུ་མར་བཏགས་པ་ནི། སྒྱུ་མ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་གྱི། སྒྱུ་མ་ཉིད་ལ་སྒྱུ་མར་ རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི།དེ་ལྟར་བདེན་པས་སྒྱུ་མ་ཡང་དག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལས། ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མ་མཁན་བཟང་པོས། སྤྲུལ་པའི་སྒྱུ་མ་ནི་སྒྱུ་མ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་གྱི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་གསུངས་པའི་ སྒྱུ་མ་ན།སྒྱུ་མ་ཡང་དག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྩད་པ་གཉིས་པ་ཡང་མི་འཐད་དེ། སྣང་ཞིང་མྱོང་བ་ཡང་དག་པའི་དངོས་པོར་ཡོད་པ་ལ། ཡང་དག་གི་གཅིག་དང་དུ་མས་ཁྱབ་པ་ལས། དེ་འདྲ་བའི་ཁྱབ་བྱེད་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་སྒྱུ་མར་རིགས་ པས་གྲུབ་ཅིང་མི་གནོད་པ་ལ་ནི།དེ་ལྟར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། སྔར་བསྟན་པ་ཚད་མ་དངོས་པོ་འཆོས་པར་བྱེད་པའི་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པས། བདེན་པའི་དངོས་པོར་མ་གྲུབ་པའི་སྒྱུ་མ་ལ། དེ་ལྟར་ཚད་མས་རྟོགས་ཀྱང་ཡང་དག་གི་དངོས་པོར་མི་འགྱུར་བས་ཡང་ དག་གི་གཅིག་དང་དུ་མ་ལ་སོགས་པའི་དཔྱད་པ་མི་འཇུག་ཅེས་པའོ།།ཡང་གཞན་དག་ཇི་ལྟར་སྣང་ཞིང་མྱོང་བ་སྒྱུ་མ་ཉིད་ཡིན་ཞིང་། དེ་ཡང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པར་ཁས་ལེན་ན། སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་དག་གིས་བཤད་པའི་ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་དང་ཁྱད་པར་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། བརྟགས་པའི་དོན་གྱིས་དབེན་འགྱུར་ཞིང་། །དངོས་ཙམ་བརྟེན་ནས་གང་སྐྱེས་པ། །ཡང་དག་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་གསུངས་པའོ། །དེའི་དོན་ཀྱང་ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་འདི་ཉིད། དོན་དམ་པར་སྐྱེའོ་འགག་གོ་ཞེས་པ ལ་སོགས་པར་བརྟགས་པའི་དོན་གྱིས་དབེན་པ་དང་།དངོས་པོ་ཙམ་དུ་གྲུབ་པ་དང་། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་པའོ། །དེ་ནི་ཇི་ལྟར་ཁྱེད་ཀྱིས་འདོད་པའི་རྣམ་རིག་སྒྱུ་མ་ཙམ་ལ་ཡང་མཚུངས་པ་ཉིད་དུ་སྣང་ངོ་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། འདིར་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་དོན་ནི་དངོས་པོ་ཙམ་དང་། རྒྱུ་དང་ རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བར་སྣང་ཡང་།སྐྱེ་བ་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོ་ལ་སོགས་པས། སྟོང་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ནི་དེ་ལྟ་བུས་ཁྱད་པར་དུ་མ་བྱས་པའི་དངོས་པོ་ཙམ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྟགས་པའི་དོན་གྱིས་དབེན་ཞེས་པ་ནི། དེ་ ལྟར་རྟོག་པའི་གཟུང་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་བྱའི།དེ་ལྟར་བརྟགས་པའི་ཞེན་ཡུལ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོས་སྟོང་པ་ནི་འདིར་ཆེད་ཆེ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་འདིའི་རང་བཞིན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི། དེ་ལྟ་བུའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པས་སྟོང་པའི་ ཕྱིར་མཚུངས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོན་དམ་པ་དང་ཁྱད་མེད་པར་འགྱུར་བ་ནི་འདོད་པ་ཉིད་དོ། ཇི་སྐད་དུ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དོན་དམ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ།

如果说由于以理成立且无害故而成为真实的事物，对此，遍及性也不成立。非真实事物仅是经验，知与空不可分离的本性，在唯识中观的传统中，如是以理了知的缘故。若成为真实事物，则量为事物的作用，为何不成立请说。若如是承许，当知的作用趋入时，所知转为他者，在作用未生之前，安立为量的名言，由于无有所依故，量性于一切处皆将不存在。
若说幻化与真实性相违，因为幻化之义是虚妄性和空洞性无实质，而真实则与此相反。此无过失，如同非幻化而假立为幻化，非真实的幻化，而对幻化本身安立为幻化，如是以真实而称为真实的幻化。如《圣宝积经》中说：'如同善巧幻师所变化的幻化非真实幻化，如来说一切法如幻化的幻化，是真实的幻化。'
第二种诤论也不合理，对于显现和经验作为真实事物而存在，以真实的一和多所遍及，由于如是遍及不合理故。此处对于以理成立且无害的幻化，并非如是，如前所说非是量事物造作的作者，对于未成立为真实事物的幻化，虽然如是以量了知，也不会成为真实事物，故不涉及真实的一和多等观察。
又有其他人说，如何显现及经验即是幻化，若承许其为胜义谛，则与古代诸师所说的真实世俗无有差别。如说：'远离所计度义，唯事依缘所生，应知是真实世俗。'其义即是，真实世俗乃是色等显现，远离胜义生灭等所计度义，唯事成立，依因缘而生。此与你们所许唯识幻化相同。
无过失，此处如幻之义虽显现为唯事及依因缘而生，然空于胜义事物等生起，是双运的自性。而真实世俗则是未被如是差别化的唯事等，故无过失。所谓远离所计度义，是指非如是分别所取，而非此处主要指空于如是所计执境生等事物。若说真实世俗色等显现的此自性真如，由于空于如是生等故相同。
为何世俗的自性真如与胜义无差别即是所许。如说：'世俗的真如即是胜义的真如'等，如前所说。

།དེ་ལྟར་བཤད་ པའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་བརྩད་པ་སྤང་བར་ནུས་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་འདི་ནི་རྣམ་པ་གཞན་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། དངོས་རྣམས་སྐྱེ་བ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ། །དམ་པའི་དོན་དུ་རང་བཞིན་མེད། །རང་བཞིན་མེད་ལ་འཁྲུལ་པ་གང་། །དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་ཡིན། །ཞེས་འོག་ནས་སྟོན་པར་འགྱུར་ལ། དེའི་དོན་ཡང་ཤེས་བྱ་ཇི་ལྟར་སྣང་ཞིང་མྱོང་བ་འདི་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཁྲུལ་པའམ་འཁྲུལ་པའི་སྣང་བ་ནི། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་སྟེ། འདིར་རྣམ་རིག་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པས། ཡང དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་ཡང་སྒྱུ་མ་ནི་དངོས་པོའི་ཆ་བྱད་འཛིན་པས། དེ་ལྟར་རིགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་གྲུབ་ཅིང་མི་གནོད་ན། བདེན་པའི་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། བློ་གྲོས་འདི་ནི་ལོག་པ་སྟེ། སྟོང་པ་སྤངས་པའི་དངོས་པོ་འབའ་ཞིག་གི་ལྡོག་ པ་ནས།རིགས་པས་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་སུ་ཡང་ཁས་མི་ལེན་ལ། དངོས་པོ་ཙམ་དང་བདེན་པའི་དངོས་པོས་སྟོང་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་དོན་རིགས་པས་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་འདོད་དེ། དེ་ལ་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་ཉེས་པས་གོས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་གཞན་དག་གལ་ཏེ་དོན་དམ་ པར་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་ན།འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས། ཕུང་འདི་སྟོང་ཞེས་རྟོག་ནའང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི། །མཚན་མ་ལ་སྤྱོད་སྐྱེ་མེད་གནས་ལ་དད་མ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་། སྐབས་ཀྱི་དོན་ཆོས་དང་ཆོས་མིན་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྤང་བར་བྱ་བར་གསུངས་ པ་དང་།འོག་ནས་ཀྱང་། དེ་བས་ཡོད་པར་མི་བརྟག་ཅིང་། །མེད་པ་ཉིད་དུའང་བརྟག་མི་བྱ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དང་། ཡང་འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལས་ཀྱང་། འོད་སྲུངས་གང་ཟག་ཏུ་ལྟ་བ་རི་རབ་ཙམ་ནི་བླའི། མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་ནི། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་སོགས་པ་མདོ་སྡེ་དུ་མ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་ཞིང་། འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱང་། རྒྱལ་བས་སྟོང་ཉིད་ལྟ་བ་ཀུན། །ལྟ་ཀུན་ངེས་པར་འཇོམས་པར་གསུངས། །གང་དག་སྟོང་པ་ཉིད་ལྟ་བ། །འདི་ནི་གསོ་རུ་མེད་པར་གསུངས། །ཞེས བསྟན་པ་དང་ཡང་འགལ་བར་འགྱུར་ལ།ཡང་། དགག་བྱ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། །ཡང་དག་ཏུ་ན་བཀག་མེད་གསལ། །ཞེས་བསྟན་པའི་རིགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཀྱང་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། འདིར་སྟོང་པ་ཉིད་འབའ་ཞིག་ནི་ཁས་ལེན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་ཐམས་ཅད་ཡོད་ཅིང་འོག་ནས་སྟོན་པས་སྔ་མ་ལྟར་རིག་པ་དང་སྟོང་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་དོན་ཉིད། སྣང་ཞིང་མྱོང་བའི་ཆོས་ཅན་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྤྱོད་པའི་སྐབས་སུ་ཁས་ལེན་པའོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་དོན་དམ་པར་སྟོང་ཞིང་མེད་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། མདོ་སྡེ དག་གི་དོན་ནི་དངོས་པོ་སྔོན་དུ་སོང་བའམ།དངོས་པོའི་ཟླའོ་ལ་ལྟོས་ནས་བློའི་བྱེད་པས་སྒྲོ་བཏགས་པའི་སྟོང་པ་འམ་མེད་པ་དེ་འདྲ་བ་དང་། དེར་སྒྲོ་འདོགས་ཀྱི་བློ་དགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གསུངས་པ་ཡིན་གྱི། ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་དོན་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ སྡེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྙིང་པོའི་དོན་ཡིན་ཞིང་།དེ་ལྟར་སྟོན་པའི་གཞུང་ཡང་དུ་མ་ཡོད་མོད་ཀྱི། འདིར་ཁུངས་ཉིད་དུ་མི་བྲི་སྟེ་ཤེས་པར་ཟད་དོ། །དེས་ན་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་བློའི་སྤྲོས་པའི་མཐའ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའོ་ཞེས་བརྟགས་ཤིང་ཡུལ་དུ་བྱས་ཀྱང་། དེ་ནི་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་ བ་ཟབ་མོའི་དོན་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ།བློ་དེ་ནི་བརྗོད་པ་དང་འདྲེ་རུང་བའི་དོན་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཕྱིའི་རྣམ་པ་ཉིད་ཡུལ་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མས་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་ཞིང་འོད་གསལ་བ། རིག་པ་དང་སྟོང་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་དོན་ ལ་འཇལ་བ་ན།དེ་ཉིད་ཀྱི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་པར་རློམ་ཡང་། དེའི་ཆོས་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རྟོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

通过上述解说也能够遣除诘难，然而这是另外一种情况。如所说：'诸法生起是世俗，胜义中无自性，于无自性中的迷乱，即是世俗谛。'如下文将要宣说。其义为：一切所知显现及所经验的自性真如即是胜义谛，与此相反的迷乱或迷乱显现即是世俗谛。此处唯识如幻的道理并非如此，故不成为真实世俗。
若想：'幻相具有事物的形相，如是以理证成立且无害，则将成为真实事物。'此乃错误的见解。因为任何人都不承认离空而单独从事物角度以理证成立，而是主张仅是事物与空性真实事物双运之义以理证成立。对此如前所说并无过失。
又有其他人认为：'若承认胜义空性，则与《圣般若波罗蜜多经》中所说：'菩萨若作是念此蕴空，则行于相，非信无生处。'以及经中所说应以智慧断除法与非法的内容，以及下文所说：'是故不应观为有，亦不应观为无。'等教证相违。又与《圣宝积经》所说：'迦叶，宁可有如须弥山般的我见，不可有增上慢者的空性见。'等众多经典相违。
又与圣龙树所说：'佛说空性见，能除一切见，若执著空性，说彼不可治。'的教言相违。又将被'所破不存在，故显然无所破。'此理力所违。若作是念，则无过失。此处并非仅承认空性，世俗中一切皆有，如下文所说，如前所述觉受与空性双运如幻之义，即是依托显现及所经验的有法而于真实性行持时所承许的。
如是虽然胜义中空无，但诸经典的含义是针对前行事物或事物对立面而由心识所增益的空性或无，以及遮遣如是增益分别心而宣说的，并非双运之义的自性空性。自性空性是一切大乘经典的核心要义，虽有众多宣说此义的论典，但此处不作引证，仅作了知而已。
因此，虽然观察并缘取离一切有分别心的戏论边际，但这并非离戏甚深义的真如，因为彼心缘取可与言说相应的增益义外相故。因此，此处以比量证成心性离戏光明、觉受与空性双运之义时，虽以彼增上慢而自诩通达心性，然实未如实通达其法性。

།དེ་ལྟ་ན་ཡང་དངོས་པོ་ལ་སོགས་པར་སྒྲོ་འདོགས་པའི་སྤྲོས་པ་ཕྱོགས་རེ་གཅོད་པས། རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཙལ་ ཞིང་གཏན་ལ་དབབ་པར་བྱ་བ་ཉིད་དོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་དེ་ཉིད་གང་གི་ཡུལ་དུ་འགྱུར་ཞེ་ན། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཉིད་དོ། །ཡང་གལ་ཏེ་དགག་བྱའི་དངོས་པོ་མེད་པས་དེ་བཀག་པའི་མེད་པའམ། སྟོང་པ་ཉིད་མི་འཐད་ཅེས་པ་ཡང་དཔྱད་ པར་བྱ་སྟེ།འདིར་དགག་བྱའི་དངོས་པོ་མེད་དེ། དངོས་པོར་སྣང་བ་མ་འགགས་པ་ཙམ་གྱི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་ཏེ། དེ་ནི་མ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དུ་ན་ཕ་རོལ་པོ་ཉིད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱང་མ་གྲུབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དངོས་པོ་སྔོན་དུ་སོང་བའམ། དེ་ལ་ ལྟོས་ནས་བརྟགས་པའི་བཀག་པ་ནི་ཁས་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར།འདི་ནི་གྱི་ན་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །དེས་ན་དབུ་མ་པར་སྨྲ་བ་ཁ་ཅིག་གསུང་རབ་ཀྱི་ཕྱོགས་འགའ་ཞིག་གམ། འདིར་ནི་ཡོད་ཉིད་འགོག་ཉིད་ཀྱི། །མེད་ཉིད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་མིན། །ཞེས་པ་དང་། གཞན་ཡང་། ཡོད་དང་མེད་དང་ཡོད་ མེད་ཅེས།།ཁས་མི་ལེན་པ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ལ་ནན་ཏན་ལྡན་པས་ཀྱང་། །ཅིར་ཡང་ཀླན་ཀ་བྱ་མི་ནུས། །ཞེས་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ལ་སོགས་པས་བཤད་པའི་གཞུང་ལ་བརྟེན་ནས། ཇི་ལྟར་སྣང་བ་ཙམ་གྱི་ཆོས་ཅན་ལ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ཡོད་མེད་དཔྱོད་པའི་སྐབས་སུ། དགག་པར་བྱ་བ་ ནི་གང་ཞིག་རིགས་པས་གྲུབ་ཅིང་མི་གནོད་པ་ཡིན་ལ།དགག་བྱ་རྣམ་པར་བཀག་པ་ལས་གཞན་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ནི་ཁས་མི་ལེན་ཏེ། དེས་ན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཐའ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཞིང་། མངོན་པར་འདོད་པའི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་ བ་ནི་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཡང་མེད་དེ།ཁས་ལེན་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འདི་ནི་མི་འཐད་དེ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་ནི་དབུ་མ་པ་སུ་ཡང་ཁས་མི་ལེན་པས། འདི་ནི་ཀུན་རྫོབ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཙམ་དུ་ཡང་མེད་པར་འདོད་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟ་ན་ བསྒྲུབ་བྱ་ཤེས་པར་འདོད་པ་མེད་པས།ཤེས་པར་འདོད་པའི་བྱེ་བྲག་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཅན་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་བརྟེན་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཚུལ་དང་པོ་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་རང་གི་རྒྱུད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཁས་ལེན་པ་མི་འཐད་དོ། །གལ་ཏེ་ རང་ལ་འདོད་པའི་བསྒྲུབ་བྱ་མེད་ཀྱང་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་དགག་པར་འདོད་པ་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་ཡོད་ཅིང་།དེའི་རྟེན་དེ་ཉིད་ཤེས་འདོད་ཀྱི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པས་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་དེ་ཉིད་བསྒྲུབ་བྱར་འགྱུར་ཏེ། གཞན་གྱི་ཕྱོགས་དགག་པར་འདོད་པ་ནི་རྒོལ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་མངོན་པར་འདོད་ པ་ཡིན་ཏེ།གཞན་དུ་མཁའ་ལ་འཕྱོ་བ་ལྟ་བུ་གང་ཟག་གི་རྒྱུད་དང་མ་འབྲེལ་བ་གཅིག་ནི་མི་འཐད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་འདོད་པ་མེད་ཅེས་པ་ཡང་། རང་གི་ཚིག་དང་འགལ་བ་ལ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པར་སྣང་ངོ་། །དེ་ལྟར་བསྒྲུབ་བྱའི་མཚན་ཉིད་རྒོལ་བ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་འདོད་པ་དང་ཡང་ ལྡན་ཞིང་།འདོད་པའི་དོན་དེ་ཉིད་ཕྱིར་རྒོལ་བ་གཞན་ལ་ཡང་གྲུབ་ན་ནི། རྟགས་འགོད་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེད་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་དོན་དེ་ཉིད་ཕྱིར་རྒོལ་བ་ལ་མ་གྲུབ་ཅིང་། ཡང་མངོན་པར་འདོད་པའི་དོན་ལ་མངོན་སུམ་ལ་སོགས་པའི་བསལ་བ་ལ་འཇུག་པར་གྱུར་ ན་ནི།གཞན་གྱི་ཕྱོགས་དགག་པར་མི་ནུས་པས། དེའི་ཕྱིར་མ་བསལ་བ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་རིགས་མི་མཐུན་པར་སེལ་བར་བྱེད་ལ། རང་གི་ངོ་བོ་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་དང་། མ་བསལ་བ་དང་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་མཚོན་པར་ནུས་ཤིང་། ཚོགས་པ་ཉིད་དུ་རིགས་པའི་བསྟན་བཅོས་དག་ལས་བཤད་པས། འདིར་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་དགག་པར་འདོད་པའི་དོན་དེ་ཉིད་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།

即便如此，由于能够断除部分增益实体等的戏论，具有证悟的诸位应当寻求并确定。若如是，则彼真实性成为何者之境？应当由圣者们的无分别智慧来了知。
复次，若说'由于所破之实体不存在，故其遮破之无或空性不合理'，亦应当观察。此处所破之实体不存在，仅仅承许诸法之法性为显现为实体而未遮止之自性空性。彼非不成立，否则对方之因亦将成为不成立。
又由于不承许先有实体或依彼而假立的遮遣，故此仅是戏论而已。因此，某些中观论师依据经典的某些部分或'此中唯遮有性，非成立无性'之说，以及其他'于有无及有无，皆不作承许者，纵以勤勉力，亦不能致难'等龙树等论师所说的论典，在仅仅如现相的有法上，于观察胜义中有无之时，所破是以理成立且无害者，而不承许除遮破所破外的其他所立。
因此，于胜义中远离一切有无等边，且无丝毫所欲成立，远离一切承许，如是而说。此说不合理，因为任何中观师都不承许所立等为胜义实体，此说是连世俗安立也不存在。若如是，则由于无有所知欲，不成就具有所知欲差别的有法，故依此的能立相之第一相连世俗谛中亦将不存在。
因此，承许自续因不合理。若谓虽自无所欲成立，但有世俗谛中欲破他方之立场，彼依处即是所知欲的有法故无过失。若如是，则彼即成为所立，因为欲破他方之立场即是彼论者自身之所欲，否则如空中飞鸟般与补特伽罗相续无关者不合理。
正因如此，说'我等无所欲'亦显现为与自语相违而行。如是，所立相具有论者自身所欲，若所欲义于敌论者亦成立，则立因等作用将成无义。
因此，所欲义于敌论者未成立，又若所欲义为现量等所违，则不能破除他方之立场。因此亦是未被违害。如是，所立之相能遣除异品，且以自性、欲成立性及未被违害三相能表征，诸理论典中说为和合性，故此处欲破他方立场之义即成为所立。

།གལ་ཏེ་འདིར་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་འགེགས་ཀྱི། བསྒྲུབ་པ་ཉིད་དུ་ཁས་མི་ལེན་པས། དེ་འདྲ་བ་གྲུབ་པ་དང་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ བརྟགས་ནས་སུན་འབྱིན་པ་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན།སྐྱོན་མེད་དེ། འདི་ལྟར་དགག་པར་བྱ་བ་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་དེ་ཉིད་ཡོད་དམ་མེད་ཅེས་བརྟག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ལྟར་ན་དགག་པར་མི་ནུས་ལ། གཉིས་པ་ལྟར་ན་དགག་མི་དགོས་སོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་དགག་པར་བྱ་བ་མེད་པ་ ཉིད་དུ་གཞན་གྱིས་མ་རྟོགས་པས།དེ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དགག་པའི་དོན་ཡིན་པས་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེ་ན། མི་འཐད་དེ། མ་ཤེས་པ་དང་མ་གྲུབ་ཅེས་པ་ནི་རྣམ་གྲངས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དམ་བཅའ་བའི་མཚན་ཉིད་རང་གི་ངོ་བོ་དང་ལྡན་ཞིང་། དེ་ལྟར་ཤེས་པར་འདོད་པ་ཉིད་རྒོལ་ བས་བསྒྲུབ་བྱར་འདོད་པ་ཡང་ཡིན་ལ།འདོད་པའི་དོན་ལ་མ་བསལ་བ་ཡང་ཡིན་པས་ཉེས་པ་སྔ་མ་ཉིད་སོན་འདུག་གོ། །གཞན་ཡང་རང་གི་རྒྱུད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་ལྟོས་ཏེ་འཇོག་པས། དེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མེད་ན་དེ་ལ་ལྟོས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་ དུ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།གཞན་ཡང་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཉིད་རྟགས་ལས་རྟོགས་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་གཞལ་བྱ་ཡིན་པས། དེ་མེད་ན་རྗེས་དཔག་གཞལ་བྱ་དང་མི་ལྡན་པས་ཚད་མ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་འདིར་སློབ་དཔོན་ཟླ་བའི་གྲགས་པ་རྗེས་ འབྲང་དང་བཅས་པ་རྣམས་རང་གི་རྒྱུད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་དང་ཚད་མ་ཁས་མི་ལེན་པས་དེ་ལྟར་འདོད་པ་ཉིད་ཡིན་ལ།འོན་ཀྱང་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ན་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་འགོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། བསྒྲུབ་བྱ་ཁས་བླངས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ནི་སྔ་མ་ དང་མཚུངས་ལ།གཞན་ཡང་འདིར་དགག་པར་བྱ་བ་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་དེ་ཉིད་ཡོད་པ་འམ། འོན་ཏེ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་འམ། ཐེ་ཚོམ་གྱི་གནས་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་ཞེ་ན། རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བརྟག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་དང་ཐ་མའི་ཕྱོགས་ལྟར་ན་དགག་པ་མི་འཐད་དེ་དོན་གོ་བར་ ཟད་དོ།།བར་པ་ལྟར་ན་ཡང་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཚད་མའམ་ཚད་མ་མ་ཡིན་པའི་བློ་གང་གིས་རྟོགས་ཞེས་བརྟག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཚད་མ་མ་ཡིན་པ་ནི་དོན་ལ་སྒྲོ་འདོགས་གཅོད་པའི་བྱེད་པ་དང་མི་ལྡན་པས་རྟོགས་བྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་མ་ཡིན་ནོ། །ཚད་མས་ རྟོགས་ན་ཡང་སྐབས་ཀྱི་དོན་ཉམས་པར་འགྱུར་ཞིང་།གཞན་ཡང་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་ཙམ་གྱི་ཆོས་ཅན་འདི་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་འམ་མེད་པས་དབེན་པ་ནི། ཚུ་རོལ་མཐོང་བ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མས་ནི་རྟོགས་པར་མི་ནུས་པས། རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མ་ཉིད་ཁས་ལེན་དགོས་ལ། དེའི་ཕྱིར་དེའི་རྒྱུ་མཚན་རང་གི་རྒྱུད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱང་ཅིའི་ཕྱིར་ཁས་མི་ལེན་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །གཞན་ཡང་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ལམ་གྱི་གཙོ་བོ་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་ཚད་མ་འམ་ཚད་མའི་རྒྱུན་རྒྱུད འགའ་ཞིག་ཡིན་པས་དེ་ཁས་མི་ལེན་ན་ལམ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པར་འགྱུར་ཞིང་།དེ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་ཡང་སྐུར་པ་འདེབས་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་མངོན་སུམ་ཚད་མ་མཐར་ཐུག་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་ཉིད་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས་གང་བའི་རྒྱ་མཚོར་འཇུག་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དོ། །ཡང་གཞན་དག་སྐབས་འདིར་དགག་བྱ་ནི་རིགས་པས་དཔྱད་པའི་ངོ་ན་རྙེད་པའི་ཤེས་བྱའམ་དངོས་པོ་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་འདྲ་བའི་དངོས་པོ་རྣམ་པར་བཀག་པ་ཙམ་གྱི་མེད་པར་དགག་པ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ ཉིད་ཡིན་ཏེ།དེས་ན་ཉེས་པ་སྔ་མ་རྣམས་ལས་གྲོལ་ལོ་ཞེ་ན། འདི་ནི་སྔ་མ་ལ་ལྟོས་ན་ཆེས་བཟང་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་རྣམ་པར་གཅད་པ་ཙམ་གྱི་མེད་དགག་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཆོས་ཅན་ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་འདིའི་ཆོས་མ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ནི་འགལ་ བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།དོན་འདི་ཡང་རྒྱས་པར་ནི་ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ལས་བསྟན་ཏོ།

如果有人说：'在此处不承认遮遣他方的成立，因此观察如是成立与不成立而作破斥是不合理的'。
对此无过失，因为应当如是观察：所要破斥的他方之见，是存在还是不存在？对此，若是第一种情况则不能破斥，若是第二种情况则无需破斥。
如果说：'他人未了知所破之事为不存在，因此令其了知即是破斥的目的，所以无过'。这是不合理的，因为'未了知'与'未成立'是同义词。
具有立宗之相的自性，如是欲求了知即是论者所欲成立，又是未被遮破的所欲义，因此前述过失仍然存在。
复次，自续因是依据所成立而安立，若彼于世俗中不存在，则依彼的因亦于世俗中不存在。
又，因所成立即是由因认知的比量所量，若彼不存在，则比量无所量境而成非量。
如果说：'此处月称论师及其追随者们不承认自续因及量，故如是承许，然而是从他方角度以应成因而作破斥'。
这是不对的，因为承许所成立之过与前相同。
复次，此处应观察：所要破斥的他方之见是存在？还是不存在？抑或是怀疑之处？应作三种观察。
其中若是第一种和最后一种情况，则破斥不合理，因为已经了解其义。
若是中间情况，则应观察：是以量或非量的心识了知他方之见不存在？
其中非量不具有断除增益义的作用，故非能了知之支分。
若以量了知，则违背当前所诠义，又，仅如显现的法性，是离于真实存在或不存在，凡夫们的现量不能了知，故应承许比量，因此为何不承许其因即自续因？如是思维。
复次，如前所说，获得佛果之主要道即是通达真实义的般若波罗蜜多，彼即是量或量的相续，若不承许彼则成诽谤道，亦将诽谤其果。
又，一切智智是瑜伽现量的究竟，彼亦将成不存在，因此这只是堕入颠倒大海而已。
又有人说：'此处所破是以理观察时所得的所知或事物，破除如是事物仅是无遮，即是所成立，因此远离前述过失'。
这虽比前说殊胜，然而仅是遮遣的无遮并非是现量所证真实世俗有法之法，因为世俗有与无是相违的。
此义广说于《量理论》中。

།གཞན་ཡང་དེ་ལྟར་ན་གཏན་ཚིགས་ཀྱང་གཅིག་དང་དུ་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བཀག་པ་ཙམ་གྱི་མེད་དགག་ཡིན་ལ། དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་རི་བོང་གི་རྭ་མེད་པ་དང་། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་མེད་པ་ལས། མེད་པ་འདི་དག་ལ་ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི་ཁྱད་པར་དངོས་པོའི་ཆོས་ཡིན་པས་དགག་ཏུ་མི་འཐད་ལ། ཁྱད་པར་མེད་ན་ཡང་། རི་བོང་གི་རྭ་མེད་པ་དང་། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་མེད་པ་ལ། གཏན་ཚིགས་དང་བསྒྲུབ་བྱ་མི་འཐད་པ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཅི་སྟེ་མི་འགྱུར། གལ་ཏེ་བཀག་པ་ཙམ་གྱི རང་བཞིན་ལ་ཁྱད་པར་མེད་མོད་ཀྱི།དེ་ལས་བཟློག་པའི་སྐབས་སུ་རི་བོང་གི་རྭ་དང་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་འབྲེལ་པ་མེད་པས། མ་འབྲེལ་པ་གཞན་བཀག་པ་ནི། ཅིག་ཤོས་གཞན་བཀག་པ་ལ་འཁྲུལ་པར་འགྱུར་བས། གཏན་ཚིགས་དང་བསྒྲུབ་བྱ་མི་འཐད་ལ། འདིར་ནི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ ཡོད་པ་ལ་གཅིག་དང་དུ་མ་ལ་སོགས་པས་ཁྱབ་པས།ཁྱབ་བྱེད་བཀག་པ་ཁྱབ་བྱ་བཀག་པ་ལ་མི་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར། གཏན་ཚིགས་དང་བསྒྲུབ་བྱར་འཐད་དོ་ཞེ་ན་ཡང་། འདིར་ཡང་རྣམ་པར་དཔྱད་ན་མི་འཐད་པ་ཉིད་དེ། དེ་ལྟར་བཟློག་པའི་འབྲེལ་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས། རྣལ་མ་གཏན་ ཚིགས་དང་བསྒྲུབ་བྱ་ལ་མེད་པ།གཞན་དེ་དག་ལས་ཁྱད་པར་ཅུང་ཞིག་ཡོད་ན་ནི། ཉེས་པ་སྔ་མ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ལ། ཁྱབ་པར་མེད་ན་ཡང་གང་ལ་གཏན་ཚིགས་དང་བསྒྲུབ་བྱ་འཇོག་པའི་རྣལ་མའི་དོན་དེ་ཉིད་སྔ་མ་དང་མཚུངས་པས་ཉེས་པ་སྔ་མ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ། །གཞན་ཡང་ འདིར་སྣང་ཞིང་མྱོང་བའི་ཆོས་ཅན་ལ་བརྟེན་ནས།འདི་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ཡོད་དམ་མེད་ཅེས་དཔྱོད་པའི་སྐབས་སུ་དངོས་པོ་མེད་པ་མིན་ན་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ནི་རྣམ་གཅོད་ཡོངས་གཅོད་ཀྱི་འགལ་བ་ཡིན་པས། གཅིག་བཀག་པ་གཞན་སྒྲུབ་ པ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་སྐད་དུ་ཡང་། དགག་པ་བཀག་པ་སྒྲུབ་པ་ཡིན། །དངོས་ཡོད་མེད་ལ་ཡོད་ཡིན་ལ། །དངོས་པོ་མེད་པ་ཡོད་མིན་ཞེས། །བླུན་པོ་ཡི་ནི་སྤྱོད་ལ་ལྟོས། །ཞེས་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་ཙམ་གྱི་ཆོས་ཅན་ནི་ཁས་ལེན་དགོས་ལ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ཡོད་པའམ་མེད་པའི་ཕྱོགས་གང་ཡང་མ་ཡིན་ན། དེ་དག་རྣམ་གཅོད་ཡོངས་གཅོད་ཀྱི་འགལ་བ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་གསུམ་པ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཡང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་སྐབས་སུ། ཡོད་མེད་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན པའི་སྣང་བ་ཙམ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་གཏན་ཚིགས་སུ་འགོད་ན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དེ།དེར་ནི་སྣང་བ་ཉིད་ཀྱང་ཁས་མི་ལེན་ནོ། །ཡང་ཀུན་རྫོབ་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་སྐབས་སུ། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པའི་སྣང་བ་ཙམ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་ཉེ་བར་འགོད་ན། དེ་ཡང་མ་གྲུབ་སྟེ། སྐབས་ དེར་ནི་སྣང་བ་ཙམ་གྱི་ཆོས་ཅན་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའོ་ཞེས་ཁས་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན།སྐྱོན་མེད་དེ། སྣང་ཞིང་མྱོང་བའི་ཆོས་ཅན་ལ་བརྟེན་ནས། རྟོག་གེ་ཐ་མལ་པ་རྣམས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པར་དཔྱོད་པའི་སྐབས་འདི་ཉིད། དོན་དམ་པ་དང་ ཀུན་རྫོབ་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་སྐབས་གང་ཡིན་ཀྱང་བླ་སྟེ།གནས་སྐབས་དེར་སྣང་བ་ཙམ་གྱི་ཆོས་ཅན་ཁས་བླངས་ནས། ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་ཕྱོགས་གང་ཡང་མེད་ཅེས་ཟེར་ན་ནི་ཉེས་པ་སྔ་མ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ་ཕྱོགས་འགའ་ཞིག་འཇོག་ན་ཡང་དངོས་པོ་ ཡོད་པའི་ཕྱོགས་ནི་ཚད་མ་སྔ་མ་རྣམས་ཀྱི་གནོད་པས།དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་མེད་ཅིང་སྣང་བ་ཙམ་ནི་མ་བཀག་པས་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་དོན་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཉིད་རྣམ་པར་གནས་པའོ། །ཡང་དེ་འདྲ་བའི་ཕྱོགས་གཞན་དག་ཁས་ལེན་པ་ལ་གནོད་བྱེད་ཀྱི་ཚད་མ་མེད་པས། གཞན་གྱི་ཁས་ ལེན་འགོག་ཅེས་པ་ཡང་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

此外，如此则因也仅是遮遣一与多等的无遮，因此如同兔角无和石女子无，若这些无中有某些差别，则差别是实法，不应遮遣；若无差别，则如同兔角无和石女子无中因与所立不应理一样，此处为何不成？
若谓虽然仅遮遣的自性无差别，但在相反情况下，兔角和石女子无关联，所以无关联的他遮遣，对另一他遮遣成为错乱，因此因与所立不应理；而此处实法的本性存在为一和多等所遍，所以遍者的遮遣对所遍的遮遣不错乱，因此因与所立应理。
此处若详细观察也不应理，如是由逆关系差别，正面因与所立中无有，若与其他彼等有少许差别，则成前过，若无遍，则安立因与所立的正面义与前相同，故成前过。
复次，此处依止显现且经验的有法，在观察此于胜义中是有还是无的场合，若非无实法为何不成有，因为有和无是遮诠表诠的相违，所以一遮遣依赖他成立。
如是说道：'遮遣的遮遣是成立，实有无中是有，实法无是非有'，观愚者的行为。智者们如是说。
正因如此，如同仅显现的有法必须承许，若非胜义中有或无的任何一方，则彼等不成为遮诠表诠的相违，因为出现了二者皆非的第三聚。
若于安立胜义谛的场合，以'仅显现非有无二者故'作为因，则不成立，因为彼处连显现也不承许。
又若于安立世俗的场合，以'二者皆非的仅显现生起故'作为近因，则也不成立，因为彼处不承许仅显现的有法离一切有无方故。
无过失，依止显现且经验的有法，普通寻思者观察胜义中是有是无的此场合，无论是安立胜义还是世俗的场合都可以，若于彼位承许仅显现的有法后说无任何有无方，则成前过。
不如是，若安立某方，则实法有方由前诸量的违害，胜义实法无而仅显现未遮，故双运义如幻而住。
复次，对如是承许其他方面无有违害的量，故说遮遣他人承许也不应理。

།དོན་འདི་ཡང་འཕགས་པ་དད་པ་ཆེར་འབྱུང་གི་མདོ་ལས། དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ལྟ་བ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་བཤད་པའི་ནང་ནས། ལྟ་བ་ཁས་མི་ལེན་པའི་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་སྐད་དུ་ཡང་། མདོ་དེ་ཉིད་ལས། དེ་ལ་ཁས་མི་ལེན་ པར་ལྟ་བ་ནི།གང་མེད་པའི་མཚན་མ་ལ་ལྟ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ད་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་མེད་པ་ཉིད་འདི་ལ། གཞན་དང་རྩོད་པར་གྱུར་པ་ན། བདག་གིས་ཕྱོགས་གང་ཡང་ཁས་མི་བླང་སྟེ། བདག་གིས་མི་གཟུང་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་བྱའོ་སྙམ་མོ། །དེའི་ཕྱིར་ཁས་ མི་ལེན་པར་ལྟ་བ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།སྒྲུབ་མིན་བསྒྲུབ་བྱའི་མཚན་ཉིད་ཅན། །འདོད་མེད་འདོད་པའི་ལྕགས་ཀྱུས་གཟུང་། །ཁས་ལེན་མེད་པར་ཁས་ལེན་པའི། །ཀུན་སློང་སྒྱུ་མའི་ཞགས་པས་བཅིངས། །ཞེས་པའོ། །དེ་ལྟར་སེམས་ཉིད་དོན་དམ་པ་བདེན་པའི་དངོས་ པོ་བཀག་ཅིང་མྱོང་བ་ཙམ་དུ་གྲུབ་པ་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་ཞིང་འོད་གསལ་བ་དེ་ཉིད།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོར་སྟོན་ཅིང་། དེ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་ལམ་གྱི་རིམ་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་འོག་ནས་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། །འདིར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་ནི་དེ་དག་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །ད་ ནི་གཞུང་ཉིད་ལ་འཇུག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་ཆོས་མེད་པ་རྣམས་གང་ཞེ་ན། གང་དེ་དག་བདག་ཉིད་དུ་མ་རེད་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་པའི་དོན་ནི་རྒྱུ་དང་ཡོན་ཏན་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་དེ་དག་དངོས་པོའི་བདག་ཉིད་དུ་མ་རེད་པ་སྟེ། དེ་འདྲ་བའི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ཞིང་མེད་དོ་ཞེས་དགག་པའི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་ རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཅན་གྱི་བློའི་མདུན་ན་གནས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།གལ་ཏེ་ཆོས་དང་ཆོས་མེད་པ་དེ་རྣམས་དགག་པའི་རྟེན་གང་ཡིན་ཞེ་ན། མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྒྱུ་བ་མེད་པའི་ཆོས་དོན་གྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དེ་དག་ཅེས་པ་སྟེ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་གཞན་དབང་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་རྣམས་སོ། ། དེ་ལ་ཡང་དག་པ་སྟེ་ཆོས་ཀྱི་དངོས་པོ་བདེན་པ་དང་། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། ཆོས་མེད་པར་བློས་བརྟགས་ཤིང་རྟོག་པ་འཇུག་པ་མེད་པར་མཐོང་ནས། དེའི་ཕྱིར་ཆོས་མེད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །འདིར་ཆོས་སྨོས་པ་ནི་ཞར་ལ་བྱུང་བ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །མཚན་ཉིད་ནི གཞིག་ཅིང་།།གཞོམ་དུ་རུང་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཡང་བདག་ཉིད་དུ་མེ་རེད་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཆོས་མེད་པའི་རྣམ་གྲངས་གཞན་སྟོན་ཏེ། ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་ཡང་མེད་པ་ཉིད་དུ་གྲགས་པ་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པར་བརྟགས་པའོ། །དཔྱོད་པའི་དོན་ནི་བློའི་སྣང་བ་ ཙམ་མོ།།བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་མངོན་པར་ཆགས་པས་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་པ་ནི། དེ་དག་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དོན་བྱེད་པར་སྣང་བས། ཡོད་པར་འཇོག་པ་ལྟར་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་མ་ཡིན་ཞེས་པའོ། །གལ་ཏེ་ཆོས་དང་ཆོས་མེད་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡུལ་ཡིན་ཞིང་ སྤང་བར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་ན།རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉིད་ཡོད་ཅིང་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་དེ་དག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཆོས་དང་ཆོས་མེད་པ་དེ་དག་མ་འཁྲུལ་པའི་ཤེས་པས་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར། སྤང་བར་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དངོས་པོ་ རྣམས་ཀྱང་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་བརྟག་བྱ་ལ་ལྟོས་ནས་འཇོག་པ་དང་། ཆོས་དང་ཆོས་མེད་པ་ཉིད་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་དོན་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ། །གང་ཡང་ལང་ཀའི་བདག་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་འབོད་འགྲོགས་ལ་ ཚུལ་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་གདམས་པའོ།།དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྟོན་པ་ལས། དང་པོར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་གདམས་པ་སྟེ། དེ་ལ་སྔོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་བརྟགས་པའི་ཚིག་བླ་དགས་ཏེ་ཞེས་པའི་དོན་ནི་འདས་པའི་དོན་གྱི་སྤྱིའི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་བརྟགས་ པ་སྟེ།དེ་ཡང་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་རྟོག་པ་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། དེ་འདྲ་བ་སྟོན་བྱེད་ཀྱི་ཚིག་གློ་བུར་དུ་བརྡར་གདགས་པས་བླ་དགས་ཞེས་པའོ། །འདས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་རྟོག་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སྟོན་པའོ།

此义亦如《圣大信生起经》中所说，在二十八种非正见中，此即是所谓不取见之见。如是彼经中亦云：'其中不取见者，即是观察无相之菩萨如是思维：于此一切法皆无性中，若与他人争论时，我不取任何一方，唯当作不执取。'是故称为不取见。
非成立而具所立相，无所欲而为欲钩所执，无所取而有所取，动机为幻网所缚。
如是遮遣心性胜义谛实有，唯是经验而成立，离戏论而明净，即是如来藏之所显，其净化之道次第等，将于下文宣说。此处所应知之义略说已毕。
今当入于正文。其中，何为无法？谓彼等非自性所得者，此义为：显现为因及功德等彼等非实有自性，即是于分别心前住为非如是实有及无之遮遣相。
若问法与无法彼等之所依为何？谓无相分别行之法，从义因所生彼等，即是如幻依他起各各自证。
于彼见真实即法之实有，及非真实即心所计度无法而无分别行相后，是故当断无法分别。此中说法者仅是附带而已。相即是可坏可破等。
又以'非自性所得'等说示无法之异名，即是于胜义谛中乃至世俗谛亦无所立，如兔角等计度。所观察义即唯是心之显现。
言'非如瓶等现执'者，谓彼等于世俗谛中显现有作用故安立为有，而兔角等显现非如是。
若法与无法是分别境且应断者，则分别本身岂非有且非所断耶？故说'如彼等'等。由法与无法彼等非无错乱智所取故应断，如是分别事亦应断，因其依所观察而安立，且摄于法与无法中故。
以'是故'等略说其义。以'楞伽主'等以异门劝诫。
此复由二门而说，初劝诫佛性。其中'昔'者，此是分别所计度之假名词，义谓是过去义之总相分别所计度，此亦如前所说即是分别自性故为分别，如是能诠之词暂时假立为假名。以'过去'等说示彼分别之异名。

།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་པ་ལ་ སོགས་པས།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་དང་། ཁྱོད་ཀྱིས་འདས་པ་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་མི་མཐུན་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏེ། །དེའི་རང་བཞིན་ནི་དབྱིངས་དང་ཡེ་ཤེས་དབྱེར་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པས་རྟོག་པ་དང་། བརྟག་པར་བྱ་བའི་སྤྲོས་པ་ལས་འདས་པ་སྟེ། ཇི་ ལྟར་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ལ་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུ་ཞེས་བརྟགས་ཤིང་རྟོག་པ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་གྱི།དེ་ལས་གཞན་དུ་སོ་སོ་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་དུ་མཛད་པ། ཟག་པ་མེད་པའི་བདེ་བའི་དོན་དུ་ཞེས་པ་སྟེ། དེ་འདྲ་བའི་དོན་ལ་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཤེས་ རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་བསྒོམ་པ་ནི་མི་གཡོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནས་པའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་དེ་ལྟར་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་སྟེ་བརྟག་པར་མི་བྱའོ། །གང་གིས་མི་བརྟག་ཅེ་ན། ཡིད་ཀྱིས་ཏེ། དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་སྟོན་པ་ནི། ཡུལ་གྱི་དོན་གྱི་རྒྱུ་ ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་པའོ།།དེ་ཡང་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་དོན་དུ་སྣང་བ་དང་། དངོས་སམ་བརྒྱུད་པའི་སྒོ་ནས་འབྲེལ་པའོ། །ཇི་ལྟར་མི་བརྟག་ཅེ་ན་ཞེས་པའི་དོན་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་གང་ཟག་གི་བདག་ཏུ་མི་བརྟག་པ་ནི། བདག་དང་སྲོག་དང་གང་ ཟག་ཏུ་མི་བརྟག་གོ་ཞེས་པའོ།།དེ་ལ་ང་རྒྱལ་སྲུང་བའི་དོན་གྱིས་ན་བདག་སྟེ་དེ་ལས་ང་རྒྱལ་བསྐྱེད་ཅིང་སྲུང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྲོག་གི་དབང་པོའི་སྟོབས་ཀྱིས་རིགས་མཐུན་པའི་སྐལ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཀྱི་བར་དུ་གནས་པར་བྱེད་པས་ན་སྲོག་གོ། །དགེ་མི་དགེ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ ལ་བརྟེན་ཅིང་ཁམས་གསུམ་དུ་ཟག་པར་བྱེད་པས་གང་ཟག་ཅེས་པ་སྟེ།ཐམས་ཅད་གང་ཟག་གི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའོ། །ཇི་ལྟར་གཟུགས་ཀྱི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་བདག་ཏུ་མི་བརྟག་པ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་གཞིག་ཅིང་གཞོམ་དུ་རུང་བ་སྟེ། དེ་ལ་ངན་ སེམས་ཀྱིས་ཁྲག་ཕྱུང་ངོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་།དབྱིབས་ཏེ་སྐུ་ནི་ནྱ་གྲོ་དྷ་ལྟར་ཆུ་ཞེང་གབ་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་མི་བརྟག་ཅེས་པ་སྟེ། དོན་འདི་ཉིད་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་ཀྱང་གསུངས་ཏེ་སྔར་བསྟན་པར་ཟད་དོ། །དེ་བས་ན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ སྐབས་ཀྱི་དོན་བསྡུས་པའོ།།ལང་ཀའི་བདག་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་གདམས་པའོ། །སེམས་ཅན་གྱི་སྤྱོད་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་སྣང་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །དེ་རྣམས་ནི་རྩིག་པའི་རི་མོའི་གཟུགས་ལ་མཐོན་དམན་མེད་ཀྱང་མཐོན་དམན་དུ་སྣང་ བ་དང་འདྲ་བའོ།།འཇིག་རྟེན་གནས་ཞེས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔས་བསྡུས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གནས་པ་འདི་ནི། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་སེམས་པའི་གཡོ་བ་མེད་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ལུས་ངག་གི་ལས་དང་བྱེད་པས་ཏེ། ཕྱི་རོལ་པས་བརྟགས་པའི་སྒྲུབ་པར་ བྱེད་པ།བྱེད་པ་པོའི་གཞན་གྱི་དབང་དུ་འགྱུར་བ་དང་། རང་ཉིད་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་གཙོར་གྱུར་པའི་བསྒྲུབ་བྱ་ལ་ཉེ་བར་སྦྱོར་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་སྟ་རེས་ཤིང་གཅོད་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ན། བྱེད་པ་པོ་སྐྱེས་བུ་གཞན་གྱི་དབང་དུ་གྱུར་པ་དང་། རང་ཉིད་གྱེན་དུ་ལྡིང་བ་དང་ཐུར་དུ་འབབ་པའི་བྱ་བ་དང་ལྡན་ པ་དང་གཙོར་གྱུར་པའི་བསྒྲུབ་བྱ་ཤིང་དུམ་བུར་བྱེད་པ་ལ་སྦྱོར་བ་ལྟ་བུའོ།།ཡང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་དེ་འདྲ་བའི་བྱེད་པ་དང་བྲལ་མོད་ཀྱི་གང་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་གང་སྐྱེ་བར་ངེས་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དོན་དམ་པར་འདོད་དེ་དེ་འདྲ་བའི་བྱེད་པ་དང་ཡང་བྲལ་བའོ། །འདི་ལ་ཞེས་པ་ལ་ སོགས་པས་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་པའི་དཔེ་སྟོན་ཏེ།དེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བའམ་བལྟ་བར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་ཅེས་པའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་དེ་དག་ཚད་མ་ལ་སྣང་བ་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་གནས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་ཤེས་པར་ཟད་དོ། །ལང་ཀའི་བདག་པོ་ ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་གདམས་པའི་དོན་རྟོགས་པའི་ཕན་ཡོན་སྟོན་ཏེ།མདོ་སྡེ་གཞན་དག་ལས་ཀྱང་འགའ་ཡང་མཐོང་བ་མེད་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།

以'如来'等词，显示如来的自性与你所分别的过去等的不相符性。其自性是法界与智慧无二的法性，超越分别与所分别的戏论。不像凡夫对色等本性作'是这样那样'的分别与思维，而是与此不同，现证各自自证智慧，为无漏安乐之义。对如是义以无相行般若修习，是以不动之理而安住。
如来自性既是如此，因此彼乃智慧本体智慧身，不应分别。若问由何不分别？由意识。详细解说即是：由境义因所生的意识。此仅是名言显现为义，以直接或间接方式相关。
若问如何不分别之义，有二种：于如来不应分别为补特伽罗我，即'不应分别为我、命、补特伽罗'。其中，为护我慢故称我，因从彼生我慢并加以守护。由命根力使同类相续圆满而住故称命。依善不善等业而于三界流转故称补特伽罗。皆属补特伽罗之异名。
'如色'等说明于彼不应分别为法我。色之相为可破可坏，如'以恶心出血'等，形状如'身如尼拘律树上下均称'等，不应分别为颜色等相。此义于其他经中亦说，如前所述而已。
'是故'等是总结本科之义。'楞伽主'等是对世间法自性的教诫。众生行为即是心的显现诸法。彼等如墙上绘画虽无高低却显现有高低。
'世间住'即五蕴所摄世间于世俗中安住，于真实义无有动摇，因此由彼发起的身语业与作用，即外道所分别的能作、作者他力所转、自身具有作用及主要所作之加行。如斧砍树时，作者士夫为他力所转，自身具上升下落之作用，以及主要所作令树成段之加行。
又诸佛虽离如是作用，然许彼后必定生起之缘起为胜义，亦离如是作用。'于此'等显示彼之一分喻，即同样无有能见或所见等。若问如是则彼等于量中显现不应理，即'世间住'等，仅是了知而已。
'楞伽主'等显示了解教诫义之利益。其他经中亦说：'无有所见即是见真实'。

།དེ་ལས་གཞན་དུ་མཐོང་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་། དེ་ཉིད་ཀྱིས་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་ཡང་རྟོག་ སྟེ།ཇི་ལྟར་གཟུགས་བརྙན་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་གཟུགས་ཀྱི་དངོས་པོ་གཉིས་མེད་པ་ལ། དེ་ལྟ་བུར་རྟོག་པ་དང་མཚུངས་པར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཟུང་བ་རབ་ཏུ་གཟུང་ཞེས་པ་སྟེ། དེ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་སྣང་བ་ཉིད་དུ་མ་ཤེས་ པར་ཕྱི་རོལ་ཐ་དད་པའི་ངོ་བོར་གཟུང་སྟེ།ཆོས་དང་ཆོས་མིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་ཅེས་པའོ། །བདག་གི་ལུས་ཀྱི་གྲིབ་མ་ཞེས་པ་ནི་འོད་ཀྱི་ཁྱད་པར་དེ་དག་ལ་ལུས་ཀྱི་གྲིབ་མ་སྣང་བ་ནི་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་ལུས་ཀྱིས་སྟོང་ཡང་བྱིས་པ་དག་དེ་ལྟ་བུར་རྟོག་པའོ། །གཞན་ཡང་ཞེས་པ་ནི་དེ་ རྣམས་དང་མཚུངས་པའི་དོན་གཞན་ཡང་ཞེས་པའོ།།སྤོང་བ་ལ་མི་སྤྱོད་ཅེས་པ་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་ལྷག་མཐོང་གི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དེ་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་ཤིང་སྒོམ་པར་མི་བྱེད་ཅེས་པའོ། །སྤྱོད་དོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པའི་མཚན་མ་ལ་སྤྱོད་ཅེས་པ་སྟེ། གཅིག་ གིས་གཅིག་བཤད་པ་འམ་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའོ།།དེ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་བརྙེས་པས་དོན་གཅིག་རྣམ་གྲངས་དུ་མའི་སྒོ་ནས་སྟོན་མཁྱེན་ཏེ། དེའི་དགོས་པ་ཡང་དེའི་ཚེ་ཉེ་བར་གྱུར་པའི་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་འགའ་ཞིག་ནི་དབང་པོ་ རྟུལ་ཞིང་རྣམ་པར་གཡེངས་པ་ཡིན་ལ།འགའ་ཞིག་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པའོ། །དེ་ལ་དོན་གཅིག་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་མི་འདྲ་བའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པས། དབང་པོ་རྟུལ་ཞིང་གཡེངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཚིག་གང་ཡང་རུང་བ་ཅིག་ཟིན་པས་དོན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་པར་འགྱུར་ཞིང་། དབང་པོ་ རྣོ་ཞིང་མ་གཡེངས་པ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པ་ལ་མངའ་བརྙེས་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས་གུས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ།།དེ་ལས་གཞན་དུ་ཚིག་གཅིག་ཙམ་གསུངས་ན་ནི་འགའ་ཞིག་གིས་གཟུང་བར་མི་ནུས་ཤིང་། ཚིག་མཐུན་པ་དུ་མ་བསྟན་ན་ཡང་གཞན་དག་མ་གུས་ པར་འགྱུར་བའོ།།འདི་འདྲ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་གཞུང་འོག་ནས་སྟོན་པར་འགྱུར་བ་རྣམས་ཀྱང་འདི་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །རབ་ཏུ་ཞི་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྤངས་པའོ། །དེ་ལྟར་སྟོན་པའི་གཞུང་འདི་ཚིག་རྩེ་གཅིག་པ་སྟེ་ངེས་པ་དོན་གྱི་མདོ་སྡེའོ། །དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོས་པ་དང་ བསམ་པའི་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ལ་འཇུག་ཅེས་པ་སྟེ་ཤེས་པར་ཟད་དོ།།འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་འགྲེལ་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོའི་རྒྱན་ལས་འབོད་འགྲོགས་ཀྱིས་གསོལ་བ་བཏབ་པའི་ལེའུ་སྟེ་དང་པོའི་རྣམ་པར་ བཤད་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ལྟར་གདུལ་བྱའི་གཙོ་བོས་ཞུས་པའི་ལན་དུ་བརྗོད་བྱའི་དོན་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་ནས། གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་ཐེ་ཚོམ་སོ་སོར་བསལ་བའི་དོན་དུ་ལེའུ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་དོན་དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་སྟོན་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཞུས་པ་དང་ལན་ནོ། །དེ་ལ་ཞུ་བ་ནི རྣམ་པ་བཞིའི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བསྟོད་པ་དང་། དྲི་བའི་ཚིག་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་དང་། བཤད་པར་སྐབས་དབྱེ་བ་དང་། དྲི་བའི་ཚིག་རྒྱས་པར་བསྟན་པའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ནི་དེ་ནས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྟོན་ཏེ། ཞིང་ཐམས་ཅད་དུ་རྒྱུ་བ་ནི། མཐའ་ཡས་ འཇིག་རྟེན་ཁམས་རྣམས་སུ།།མཁས་པ་གང་ཕྱིར་རྒྱུ་བར་བྱེད། །ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་གླེང་གཞིའི་སྐབས་སུ་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཡང་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་འཕགས་པ་སྡོང་པོས་བརྒྱན་པ་ལས་ནོར་བཟངས་ཀྱིས་འཇམ་དཔལ་ལ་བསྟོད་པ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་མཐའ་ཡས་སྤྱོད་ ཡུལ་ཅན།།ཞེས་གསུངས་པས་འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་ཡིན་ཞེས་ཀྱང་གྲག་གོ། །ག་ལ་བ་དེ་ལོགས་སུ་ཞེས་པ་ནི་གང་ན་བཞུགས་པའི་ཕྱོགས་དེར་རོ། །འདིར་བསྟོད་པའི་ཚིག་ཉེ་བར་འགོད་པ་ལ། མཚན་མ་མེད་པས་རྟག་ཏུ་དག་།ཅེས་པའི་བར་གྱིས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སྤངས་ པ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཆ་ནས་བསྟོད་པ་ཡིན་ལ།དེ་མན་ཆད་ཀྱིས་ནི་དབྱིངས་ཀྱི་ཆ་ལ་བསྟོད་པའོ།

除此之外，执着于颠倒见的分别，由此而分别能取所取二者，就像影像等和安立影像的色法实体二者本无，如是分别相似，对色等一切法执着我的分别所取，若不知此为颠倒显现，而执为外境差别的本性，分别为法与非法。'我身影'是说在那些光的差别中显现身影，虽然无有障碍的身体，但愚者如是分别。'其他'是说与这些相似的其他义。'不修断'是说如前所说不以胜观智慧证悟彼等为空性并修习。'行持'等是说行持与此相反的相，即一个解释另一个或属于异名。
复次，如来获得法无碍解智，以多种异名门宣说一义，其目的是当时所化众生中，有些根钝且散乱，有些则相反。对此以一义不同异名门宣说，则根钝散乱者也能抓住任一词而起作用，根利不散乱者也能了知如来所说自在而生恭敬。若非如此而仅说一词，则有些人无法领会，若说多种同义词，则其他人会不恭敬。
下文所说具有如是性质的论典也应如是了知。'极寂'是断除颠倒。如是宣说的此经是一向语即了义经。依此通过闻思等智慧次第趣入如来藏，即是了知而已。《圣楞伽经注·如来藏庄严》中请问品第一释毕。
如是对所化主要者请问的回答中略说所诠义后，为断除所化众生各自疑惑，以余品广说彼义有二：请问与回答。其中请问应从四方面了知：赞叹如来、略说问词、开示解说处、广说问词。其中初者以'尔时'等显示，'遍行一切刹'即如缘起品所说'于无边世界中，智者何故行'等，应如是了知。又'大慧'，如《圣华严经》中财贤赞叹文殊'大慧无边行境者'所说，也传说是圣文殊。'往诣'是往其所住方。
此中安立赞叹词，以'无相常清净'为止是从断证方面赞叹如来，此下是从法界方面赞叹。

།དེ་ལྟར་སྐྱེ་འཇིག་སྤངས་པའི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཡོན་ཏན་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྟོག་པའི་ཕན་ཡོན་ནོ། །དེ་ལས་དང་པོའི་དོན་བཤད་པ་ལ། འཇིག་རྟེན་སྐྱེ་འཇིག་མ་མཆིས་ཏེ། །ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་རབ་ཏུ་འདྲ། །ཞེས་པའི་དོན་ནི་ཕུང་པོ་ལྔས་བསྡུས་པའི་འཇིག་རྟེན་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་དུ་བྱིས་པས་བརྟགས་པ་རྣམས་ནི་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་དང་འདྲ་ཞེས་པ་སྟེ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་བསྟན་པའོ། །གལ་ཏེ་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་དེ ལྟར་མཁྱེན་ན་མེད་པའི་མཐར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།ཁྱོད་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཐུགས་རྗེ་ཡིས། །ཁྱོད་ཀྱིས་ཡོད་དམ་མེད་མ་དམིགས། །ཞེས་པ་སྟེ་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར། རིག་པ་དང་སྟོང་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་དོན་དམ་པ་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཡུལ་དེས་བསྡུས་པའི་འཇིག་རྟེན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ཡོད་པར་མི་ དམིགས་ཤིང་སྣང་བ་ཙམ་དུ་མེད་པར་མི་དམིགས་ཞེས་པའོ།།གཞན་ཡང་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཐུགས་རྗེས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པར་མ་དམིགས་ཞེས་པ་སྟེ། བདེན་པ་གཉིས་ལ་ལྟོས་ནས་བསྟན་པའོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་འཇིག་རྟེན་ཡོད་པར་མ་དམིགས་ལ་ ཐུགས་རྗེས་མེད་པར་མ་དམིགས་ཞེས་པ་སྟེ།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཐའ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འཇིག་རྟེན་བློས་དམིགས་ཤིང་སྡུག་བསྔལ་ལས་གྲོལ་བར་བྱེད་པའོ། །ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་མཐའ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་བཞིན། །སེམས་ དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྤངས།།ཞེས་པ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་འཁྲུལ་པ་ཡིན་པས་སེམས་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་སྟེ་སྔར་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་སེམས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཀུན་གཞི་དང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། ། ཡང་ན་རྣམ་གྲངས་ཉིད་དུ་གཏོགས་པའོ། །སྤངས་ཞེས་པ་ནི་བདེན་པའི་དངོས་པོར་མ་གྲུབ་པའོ། །ཡང་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་བརྒྱད་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་བཅས་པ་རྣམས་བག་ཆགས་དང་བཅས་ཏེ་གནས་གྱུར་པའོ། །དེ་ལྟར་ཁྱད་པར་དུ་སྒྲོ་འདོགས་པའི་རྟེན་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། དེར་རྟོགས་པ་སྤངས་པས་ཁྱད་པར་དུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་མེད་ཅིང་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྐུར་པའི་མཐའ་ལས་ཀྱང་གྲོལ་བར་སྟོན་པ་ནི། ཁྱོད་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཐུགས་རྗེ་ཡིས། །ཁྱོད་ཀྱིས་ཡོད་དང་མེད་མ་དམིགས། །ཞེས་པ་སྟེ། སྔ་མ་ཉིད་རྗེས་སུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་རྟག་དང་ཆད་པ་སྤངས། ། ཁོར་ཟུག་རྨི་ལམ་འདྲ་བ་སྟེ། །ཞེས་པ་ལ། དངོས་ཡོད་རྟག་དང་མི་རྟག་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པའམ། ཡང་། གལ་ཏེ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་ན། །དེ་ནི་མེད་པ་ཉིད་མི་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཚུལ་དུ་འཇིག་རྟེན་ཡོད་པར་དམིགས་ན་རྟག་པའི་མཐར་འགྱུར་ལ། མེད་པར་དམིགས་ན་ཡང་མེད་པ ཡོད་པར་འགྱུར་བ་མི་འཐད་པས་རྟག་ཏུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཆད་པའི་མཐར་འགྱུར་བ་ལས།དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཡོད་མེད་ཀྱི་མཐའ་དང་བྲལ་བར་རྟོགས་པས་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཞེས་པའོ། །ཁོར་ཟུག་ཅེས་པ་ནི་ལོ་ལ་སོགས་པས་བསྡུས་པའི་དུས་ཁོར་མོར་ཏེ། རྟག་ཏུ་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་ བའོ།།དེ་ལྟར་མཐར་འཛིན་པ་སྤངས་ཤིང་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་བར་སེམས་ཀྱི་སྣང་བ་ཙམ་དུ་རྟོགས་པའོ། །ཡང་ཤེས་རབ་དང་ཐུགས་རྗེས་ཡོད་མེད་ཀྱི་མཐར་དམིགས་པ་མེད་པས་བདག་མེད་པ་གཉིས་རྟོགས་ཤིང་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྟེ། སེམས་ མ་ཞི་བའི་ངོ་བོར་འདུག་པ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པ་གཟུང་འཛིན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་རབ་དང་ཐུགས་རྗེས་མཐར་ཐུག་ཅིང་། དེ་ཉིད་ཀྱིས་མཚན་མ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་ས་བོན་དང་བཅས་ཏེ་སྤངས་པའོ།

以'如是远离生灭'等句，说明了思维具有如是功德的佛陀自性的利益。对此，首先解释第一个意义。'世间无生灭，恰如空中花'的意思是：凡夫所执着的由五蕴所摄的世间具有生灭之法，如同空中之花，这是显示智慧之境。
若有疑问：如果智慧如此了知，岂不成为断灭边？对此说：'以汝智慧大悲心，汝不见有亦不无'。如前所说，这是通达智慧与空性双运的胜义智慧之境所摄的世间，在真实义中不见为有，在显现上也不见为无。另外，无缘大悲也同样不见有无，这是依二谛而说。
另一种解释是：以智慧不见世间为有，以大悲不见为无。即不现前空性之边而在世俗中缘世间并令解脱痛苦。由于远离有无二边，故说'诸法如幻化，远离心识相'。一切法都是心的迷乱显现故即是心性，而心性如幻，如前广说。
其中'心'与'识'按次第是指阿赖耶识和转识。或者说是同义词。'远离'是指未成立为真实事物。或者说八识聚及心所法连同习气都转依了。如是特别地远离能增益的所依心的本性及其执著，由此无有特殊增益，也由此解脱诽谤之边。
'以汝智慧大悲心，汝不见有亦不无'，这是重复前说。正因为如此，'世间离常断，轮回如梦幻'。如说'实有成常无常'，或说'若以自性有，则不应成无'，若执世间为有则成常边，若执为无则不应成有，成为永无，故成断边。
如来了知远离有无二边，故非如是。'轮回'是指由年等所摄的时轮，恒时如梦。如是远离边执，了知一切世间如梦唯是心的显现。
又以智慧和大悲不缘有无二边而通达二无我，由此究竟断除烦恼障和所知障。即以智慧和大悲究竟断除不寂静心的本性——贪等烦恼，以及无记的无明、能取所取分别等。由证悟无相智慧而连同种子断除。

།ཡང་ན་འདི་ རྣམས་ཀྱི་དོན་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།།དེ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་པོས་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་ལ་སོགས་པར་བརྟགས་པའི་ཀུན་བརྟགས་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལས། ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་ནི། མཚན་ཉིད་ངོ་ བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ།།དེ་ལྟར་རྐང་པ་དང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་ཡུལ་བསྟན་ལ། འོག་མ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་ཡུལ་ཅན་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེ་ནས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་གཞན་དབང་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པར་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་ཚིག་རྐང་པ་ དང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་གཞན་དབང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་སྟོན་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ་སྒྱུ་མ་བྱས་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པས་སོ། །དེ་ནས་རྐང་པ་གཉིས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་སྟོན་ཏོ། ། ཡང་དེ་ནས་རྐང་པ་གཉིས་ཀྱིས་གཞན་དབང་གི་འཇིག་རྟེན་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་མཐའ་དང་བྲལ་བ་རྟག་ཏུ་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་བ་སྟེ། སེམས་སྣང་བ་ཙམ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །དེ་ནས་རྐང་པ་གཉིས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཡེ་ཤེས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ནས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་ཡོངས གྲུབ་དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་ཅིང་།ཡེ་ཤེས་དེ་རྣམས་ཀྱིས་སྒྲིབ་པ་གཉིས་སྤངས་པར་སྟོན་ཏོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་། དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་བདག་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་དོན་དམ་པ་ཡིན་ལ་དོན་དམ་པ་ནི་ ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པས་སོ།།དེ་ལ་འདིར། ཆོས་དང་གང་ཟག་བདག་མེད་དང་། །ཞེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་དང་ཐུགས་རྗེའི་ཡུལ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་རྟོགས་པས་སྒྲིབ་པ་གཉིས་སྤང་ཞེས་པ་ སྟེ་ཤེས་པར་ཟད་དོ།།དབྱིངས་ཀྱི་ཆ་ལ་བསྟོད་པ་ཡང་རྐང་པ་དང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་བརྩད་པ་དགོད་པ་སྟེ། སྒྱུ་མ་རྨི་ལམ་རང་བཞིན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ལ་བསྟོད་པ་མི་འཐད་དེ། །བསྟོད་པ་ནི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་བརྗོད་པ་ཡིན་པ་ལས་འདིར་དེ་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་གྲུབ་པ་མེད་པའི་ ཕྱིར་ཞེས་པའོ།།དངོས་པོའི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེའི་ལན་སྟོན་ཏེ། དངོས་པོའི་རང་བཞིན་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་ལ་དེ་ལྟར་མི་རྟོག་ཅིང་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དེ་ལ་བསྟོད་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པས་བསྟོད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དབང་ པོ་དོན་དང་རྣམ་བྲལ་ཞིང་།།སྣང་མེད་དེ་ཡི་གཟིགས་པ་བས། །ཞེས་པ་སྟེ། གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་སྣང་བ་དང་བྲལ་ཞིང་སྣང་བ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ་སོ་རང་རིག་གི་ཚུལ་དུ་མངོན་དུ་བྱས་པས་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་མེད་དགག་ཙམ་མ་ཡིན་ཞེས་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་སྒྲ་དང་བློའི་ ཡུལ་ལས་འདས་པར་སྟོན་པ་ནི།གལ་ཏེ་བསྟོད་དམ་སྨད་ཀྱང་རུང་། །ཐུབ་པ་དེ་ལ་ཇི་སྐད་བརྗོད། །ཅེས་པ་སྟེ། སྐྱོན་དང་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པའི་སྒོ་ནས་བསྟོད་པ་དང་སྨད་པ་ནི་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པས་བརྟགས་པ་ཡིན་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་དེ་འདྲ་བ་མེད་ཅེས་པའོ། །མྱ་ངན་མི་ འདའ་འདའ་ལ་མིན།།ཁྱོད་ལ་མྱ་ངན་འདའ་མི་གནས། །ཞེས་པས་ནི་སྙིང་རྗེས་ཞི་བ་ལ་མི་གནས་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཐའ་མངོན་དུ་བྱས་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་རྒྱུན་མི་གཅོད་པའོ། །སྤྲུལ་པའི་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཚུལ་སྟོན་པ་ནི། གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱིས་རྟག་པར་འཛིན་ པ་སྤང་བའི་དོན་དུ་ཡིན་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་ནི་དེ་འདྲ་བ་མེད་དོ།།དེ་ལྟར་ཡང་མདོ་འདི་ཉིད་ལས། །མཚན་ཉིད་དང་ནི་བྱ་བ་དང་། །དངོས་པོར་མྱ་ངན་ང་མི་འདའ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྟོན་ཏོ། །མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་ཀྱང་། །སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ཡོད་མི་འདའ། །ཞེས་པ་ ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།འདའ་ལ་མིན་ཞེས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཐའ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པའོ།

或者说，这些内容的意义应当从三个方面来理解。其中第一个偈颂表明通达了遍计所执相的生灭等是无自性的，这也如《解深密经》中所说：'应当如同虚空之花一般，观察相无自性。'如是前两句显示境，后两句显示境之智慧。
接着两个偈颂显示通达了依他起性的生无自性，其中前两句显示心与心所的依他起如幻，如所说：'应当如同幻化一般，观察依他起自性。'接着两句显示如是了悟的智慧。
然后两句显示依他起的世间离常断二边，恒时如梦，即是唯心显现的意义。接着两句显示如是通达的智慧。
然后一个偈颂显示通达圆成实胜义无自性，并且以这些智慧断除二障。如所说：'胜义圣者，诸法之法无我性即是它们的无自性，这是胜义，而胜义是以一切法无自性性而区分，因此称为胜义无自性性。'
此中'法与补特伽罗无我'是智慧与大悲的对境，如是了悟则断除二障，仅此而已。
对法界分的赞叹中，前两句是设问，即对如幻如梦自性法身离一切戏论的赞叹不应理，因为赞叹是说明功德差别，而此中无有如是差别的缘故。
'诸实体'等句是对此的回答，即对实体自性离生等戏论而无分别离戏论本身的赞叹。如是则与兔角等相同而不成赞叹的话，'离根尘等，无现见故'，即离能取所取二现，以无现智慧各别自证的方式现前，故非仅是无遮离戏论。
正因如此，显示彼智慧超越言语和心识境界：'若赞若毁皆可尔，于佛云何可称说？'即赞叹和诽谤是从过失和功德的角度而言，是愚者分别所计，于佛自性中无有如是。
'不涅槃亦非住，于汝涅槃不安住'显示以悲不住寂静，即现证空性边际而不断绝利益众生相续。示现化身涅槃是为了所化众生断除常执，于佛自性中实无如是。
如是此经中亦说：'于相及作用，实体我不灭。'其他经中亦说：'诸佛不涅槃。'所说'非住'即不现前涅槃边际。

།ཁྱོད་ལ་མྱ་ངན་འདའ་མི་གནས། །ཞེས་པས་དེ་ཉིད་གསལ་བར་བསྟན་པའོ། །བློ་དང་རིག་པ་བགྱི་དང་བྲལ། །ཡོད་དང་མེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱང་སྤངས། །ཞེས་པས་ཤེས་པས་སྲིད་ པ་ལ་མི་གནས་པའམ།ཡང་དེའི་རང་བཞིན་ཤེས་པའི་ཡུལ་ལས་འདས་ཤིང་། མཐའ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏེ། རྒྱས་པར་ནི་འོག་ནས་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་རྟོགས་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པ་ནི་ཕལ་ཆེར་ཤེས་པར་ཟད་དོ། །ཆགས་མེད་ཉེར་ལེན་མ་མཆིས་པ། ། ཞེས་པ་ནི་སྲེད་པ་དང་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པས་ཕུང་པོ་ཉིང་མཚམས་འབྲེལ་པར་བྱེད་པ་མེད་ཅེས་པའོ། །དྲི་བའི་ཚིག་མདོར་བསྟན་པ་ནི་ཤེས་པར་ཟད་དོ། །བཤད་པར་སྐབས་དབྱེ་བ་ལ། ཐམས་ཅད་འཁོར་ལ་རྣམ་གཟིགས་ནས། །ཞེས་པ་ནི་འཁོར་རྣམས་འདུལ་བའི་དུས་ལ བབ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའོ།།གཞན་ནི་ཤེས་པར་ཟད་དོ། །དྲི་བའི་ཚིག་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ལ་དང་པོར་རྟོག་གེའི་ཚུལ་འདྲི་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་ཕྱིའི་དོན་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་ཡང་མེད་ཅིང་སྣང་བ་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། དོན་དམ་པར་སེམས་ཀྱང་མེད་ན་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་འཇིག་རྟེན་དུ་འཚང་རྒྱ་བའི་ཚུལ་མ་བསྟན་པའི་སྔོན་རོལ་ལམ།སངས་རྒྱས་ནས་ཀྱང་རུང་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མཐོང་བ་མེད་པར་རྒྱུ་མཚན་འགའ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེས་བྱ་རྣམས་ལ་དཔྱོད་ཅིང་འཇལ་བ་ནི། རྟོག་གེ་ཞེས་པ་སྟེ་ཐ་སྙད་པའི་ མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡིན་ལ།དེ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གཟིགས་པའི་ལུང་ལ་བརྟེན་ནས་མངོན་སུམ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ།




让我来翻译这段文字：

"'你不住于涅槃'这句话清楚地显示了这个意思。'远离心识分别，也舍弃有无二边'这句话说明以智慧不住于轮回，或者说其自性超越了智慧的对境，显示远离一切边执。详细内容将在下文说明。如此了悟的功德大多已经可以理解。

'无执著无取'这句话是说因为没有贪爱、无明等，所以不会再结生相续五蕴。问句的简略说明已经可以理解。

在解说分类中，'观察一切眷属'是说了知调伏眷属的时机已到。其他的已经可以理解。

在广说问句时，首先询问论理的方式，即'如何'等。如所说：外境即使在世俗谛中也不存在，显现是心的自性，而在胜义谛中心也不存在。那么，在如来示现成佛于世间之前，或者成佛之后，在没有如实见到法性的情况下，依靠某些理由来观察和衡量所知诸法，这就叫做'论理'，也就是世间的现量和比量。其清净性是依据见到真实义的教言，建立现量等的性相。"

这段文字主要讨论了：
1. 对涅槃和解脱的理解
2. 无执无取的含义
3. 论理方法的定义和作用
4. 现量和比量等认识方式的建立



སངས་རྒྱས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཙུག་ལག་སྟེ། ཇི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སློང་དག་གཟུགས་ཤེས་པའི་ ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།མིག་དང་དེའི་རྗེས་སུ་བྱུང་བའི་ཡོད་དོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་མངོན་སུམ་གྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དང་། གཞན་ཡང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པས་སྔོན་པོ་ཤེས་ཀྱི་སྔོན་པོའོ་སྙམ་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པས་དེའི་མཚན་ཉིད་རྟོག་པ་དང་ བྲལ་ཞིང་མ་འཁྲུལ་པ་ཡང་གསུངས་ཏེ།དེ་ལ་བརྟེན་ནས་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་དང་། དེའི་ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་སོགས་པ་དུ་མ་བསྡུས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕུང་པོ་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དང་། གཞན་ཡང་། དུ་བ་ལས་ནི་མེར་ཤེས་ཏེ། ཆུ་ སྐྱར་ལས་ནི་ཆུ་ཡིན་ནོ།།ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་འབྲས་བུའི་རྟགས་ལས་རྟོགས་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མ་དང་། དེའི་ཡུལ་མེ་ལ་སོགས་པ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་འདུས་པ་རྫས་གཅིག་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་དབེན་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཤིང་། ཡང་དགེ་སློང་དག་ཀུན་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཅན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འགོག་པའི་ ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་རྟགས་ལ་བརྟེན་ནས་འདུ་བྱེད་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་རང་བཞིན་གྱི་རྟགས་ལས་འབྱུང་བའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་།དེས་གཞལ་བར་བྱ་བ་ཉིད་གསུངས་ཤིང་། དེ་བཞིན་དུ། དགེ་སློང་དག་གང་ཟག་གིས་གང་ཟག་ལ་ཚོད་གཟུང་བར་མི་བྱ་སྟེ། གང་ཟག་གིས་གང་ ཟག་ལ་ཚོད་འཛིན་པ་ནི་ཉམས་པར་འགྱུར་བའོ།།དེ་ལྟར་འཛིན་ན་ངའམ་ང་འདྲ་བ་ཡོད་པ་དེས་གཟུང་བར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པས་མི་སྣང་བ་མི་དམིགས་པ་ནི་དགག་པ་གོ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་གྱི། རྒྱུ་དང་ཁྱབ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་བཀག་པས་འབྲས་བུ་དང་ཁྱབ་བྱ་ལ་སོགས་པར་འགོག་པ་སྣང་བ་ མི་དམིགས་པ་ཉིད་དགག་པ་གོ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་ཙམ་གྱི་ཆོས་ཅན་ཡང་དག་པའི་དངོས་པོར་ཡོད་ན། དེ་ལ་ཡང་དག་གི་གཅིག་དང་དུ་མས་ཁྱབ་པས་དེ་འདྲ་བའི་ཁྱབ་བྱེད་ལོག་པ་ན་ཁྱབ་བྱའི་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་ཤིང་། དེ་ལྟར་གོམས་པས་འཕགས་པ་ རྣམས་ཀྱི་སོ་སོ་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་དོན་དམ་པའི་ཡུལ་ཅན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་།གཞན་ཡང་ཚད་མ་སྔ་མ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་ཀྱང་། ཇི་ལྟར་སྐད་ཅིག་མཐའ་ཡོད་ལྟར། །ཐོག་མ་དབུས་ཀྱང་བརྟག་པར་གྱིས། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། །གཟུགས་ནི་རྡུལ་ཕྲན་གཞིག་པ་ན། །རྡུལ་ཕྲན་ཆ་ནི་ ཡོད་མ་ཡིན།།ཞེས་པ་ལ་སོགས་པར་རྟོགས་པའི་རིམ་གྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་འཇལ་བའི་ཚད་མ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟོག་གེའི་ཚུལ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གཟིགས་པའི་ལུང་ལ་བརྟེན་ཅིང་བརྒྱུད་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཡན་ལག་ཡིན་པས་རྣམ་པར་དག་པའོ། །ཕྱི་རོལ་པ་ རྣམས་ཀྱི་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་སྟེ།ནོར་བ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་ཁ་ཅིག་གིས་ནི་ངོ་ཤེས་ཀྱི་བློ་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མར་འདོད་ཅིང་། དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྔོན་གྱི་ལྷ་སྦྱིན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདིའོ་ཞེས་རྟག་པའམ། སྤྱིའི་དངོས་པོར་གྱུར་པ་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མས་གྲུབ་པར་འདོད་ལ། ཡང་བྱེ་བྲག་ པ་རྣམས་བདག་ནི་ཐམས་ཅད་ན་ཁྱབ་པ་སྟེ།བདག་གི་ཡོན་ཏན་བདེ་སྡུག་ཡུལ་ཀུན་ན་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་མ་གྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་བ་ཡང་དག་པའི་གཏན་ཚིགས་སུ་འདོད་ཅིང་དེ་ལས་བདག་གྲུབ་པར་འདོད་དོ། །དེ་ལ་སོགས་པ་ཚད་མ་དང་གཞལ་བྱ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྣམ་པར་ གཞག་པ་དེ་རྣམས་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་མི་འགྱུར་བས་ལོག་པའི་རྟོག་གེ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ན་འདི་རྣམས་ཐམས་ཅད་མི་འཐད་ཅེས་བརྩད་པའི་ཚུལ་དུ་འདྲི་བ་སྟེ། དེས་ཀྱང་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་ལོག་པར་རྟོགས་པ་སེལ་བར་འགྱུར་བའོ། །ཡང་ན་ ནོར་བ་ཞེས་པ་ནི་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་པ་ཕལ་ཆེར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་སོ།།འོག་ནས་སྟོན་པར་འགྱུར་བའི་དྲི་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་ཕལ་ཆེར་འདི་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས་ཡིན་ཞིང་དོན་དམ་པར་སེམས་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་ མེད་ན་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུའི་བྱེ་བྲག་རྣམས་མི་འཐད་ཅེས་སྦྱར་བར་བྱའོ།

诸佛的论典，如同世尊对比丘们所说：'了知色的智有两种：眼识和随后所生的智。'等等，宣说了现量的分类；又说'具有眼识者了知蓝色，而非认为是蓝色'等等，宣说了其离分别和无错乱的特征。
依此宣说了现量和其对境色等自相，微尘等多法聚集的自性蕴处等；又如'由烟知火，由水鸟知有水'等等，宣说了从果相了知的比量和其对境火等微尘和合而无一体性等；
又如'诸比丘，凡是集起法者即是灭法'，依此因相了知诸行无常性，宣说了从自性因所生的比量及其所量；
同样，'诸比丘，人不应度量他人，度量他人者将遭损减。若要度量，唯有我或与我相等者方可度量'，由此宣说不现见不可得并非能证成遮遣，而是遮遣因和遍摄等来否定果和所遍等的现见不可得才是能证成遮遣。
因此，若如所现仅是法相确实存在，则为真实一与多所遍摄，当如是遍摄被遮破时，即能了知所遍事物不存在。如是串习，诸圣者将生起证悟胜义的各别自证智慧。
复次，依于前述诸量，如'如同刹那有终际，始中亦当观察'等，及'色于极微分析时，极微分亦不存在'等，依次第了知而生起通达真实义的量。
因此，诸佛教徒的论理方式依止于见真实义的教言，间接成为证悟真实义的支分，故为清净。
诸外道则与此相反，应知是错误的。有些人认为再认知是现量，由此主张过去的天授即是此人，认为常法或共相的事物可由现量成立。
又如胜论师认为我遍一切处，以我的功德苦乐于一切处可得为因，将不成立的似因执为正因，由此认为可成立我的存在。
如是等颠倒安立量与所量，彼等不能成为证悟真实义的支分，故称为邪论理。若问'若一切皆无自性，则此等一切皆不应理'，此亦能遣除所化众生的邪解。
或者，'错误'是指凡夫众生的大多数认识错入真实义。以下所说的一切问题的理由大多也是如此，即'若世俗是心而胜义中心亦无自性，则如是种种差别不应理'，应如是配释。

།ཇི་ལྟ་བུ་ཞེས་པ་ནི་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུའོ། །ཅིའི་སླད་དུ་ཞེས་པ་ནི་ནོར་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུའོ། །དེ་རྣམས་ནི་དྲི་བའི་ངག་གཅིག་ཉིད་དེ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་སླད་དུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ ཕལ་ཆེར་རྣམ་བྱུང་གི་ཕྱོགས་ལ་བརྟེན་པའི་དྲི་བ་སྟེ།ཞིང་སྣ་ཚོགས་སུ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་སྣ་ཚོགས་སྟོན་པ་དང་། སྔར་སྣང་བ་མེད་པ་ལས་ལྷ་ཆེན་པོ་དང་གཏོགས་འདོད་ལ་སོགས་པ་མུ་སྟེགས་ཀྱི་སྟོན་པ་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་དང་། དེའི་འོག་ཏུ་ཁྱོད་ཉིད་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱིས་བརྒྱན་པའི་སྐུ་ རུ་སྣང་བའི་གོ་རིམས་མི་འཐད་ཅེས་བརྩད་པ་དང་།ཁྱོད་ཀྱི་རྒྱལ་སྲས་ལས་སམ་རྒྱུ་གང་ལས་བྱུང་ཞེས་པ་དང་། འཁོར་བའི་གནས་སུ་སྲེད་པའི་སྲད་བུ་ལ་སོགས་པས་བཅིངས་པ་ལས་ཐབས་གང་གིས་གྲོལ་ཞིང་གྲོལ་བའི་གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གང་ཞིག་ཏུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་ཞེས་པ་སྟེ། ཕྱི་རོལ་ པ་ལ་སོགས་པས་འདོད་པ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྟེང་ན།དཔག་ཚད་བྱེ་བའི་ཁྱོན་ཙམ་གྱི་ཐར་པའི་གནས་ཡོད་ཅིང་གྲོལ་བ་རྣམས་དེར་འགྲོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །བྱིས་པ་ཉེར་སྤྱོད་ཀྱི་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མི་རྟག་པ་དང་མི་གཙང་བ་ལ་ སོགས་པའི་རྣམ་པ་དང་།ལམ་དང་འབྲས་བུའི་ཐེག་པ་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། ལམ་གྱིས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་བ་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུས་བསྡུས་པ་རྣམས་དང་། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་གཅོད་ཡོངས་གཅོད་ ཀྱི་འགལ་བ་ཡིན་པས་གཅིག་བཀག་པ་གཞན་སྒྲུབ་པ་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་གང་ཡང་རུང་བ་ཅིག་ཏུ་བདེན་པས་གཉིས་ཀ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གཡང་སའི་གནས་ཀྱི་མཐའ་ཉིད་དུ་མི་རིགས་ཞེས་པ་དང་།འཇིག་རྟེན་པ་དང་ཐུན་མོང་བ་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། ཉན་ཐོས་ལ་ སོགས་པ་དང་ཐུན་མོང་བའི་ཚོགས་བདུན་ལ་སོགས་པ་འགོག་པ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སྟེ།ཚིག་གསུམ་དང་རིམ་པ་བཞིན་སྦྱོར་རོ། །ཡང་ན་ཚིག་ཐ་མ་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་ པ་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།སྙོམས་འཇུག་དེ་རྣམས་ལས་སད་པ་དང་། དེ་ལས་སད་ནས་རིས་ལྔ་འམ་དྲུག་གི་འགྲོ་བའི་ལུས་འཛིན་ཅིང་ཉིང་མཚམས་འབྲེལ་བར་བྱེད་པའི་བྱ་བ་དང་། ཡང་རྗེས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་ཙམ་གྱི་རང་བཞིན་ལ་ཚུལ་ཇི་ལྟར་སྒོམ་པ་དང་། བསྒོམས་པའི་ སྟོབས་ཀྱིས་དཀར་པོ་རྣམ་པར་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པའི་ས་ལ་ཇི་ལྟར་འཇུག་པ་དང་།དེའི་དབང་གིས་མི་སློབ་པའི་གནས་སྐབས་ན་སྲིད་པ་གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ཤིང་གནས་སམ་ལུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཇི་ལྟ་བ་འཛིན་པ་དང་། །དེ་ལས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱིན་གྱི་རླབས་ལ་སོགས་པས་བྱང་ ཆུབ་མཆོག་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས་གནས་དང་འགྲོ་བའི་ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་ཏུ་སྐྱེ་བ་བླངས་ཤིང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་རྒྱལ་བའི་སྲས་སུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་བ་དང་།དེར་ཡང་རིམ་གྱིས་དབང་བཅུ་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བརྒྱད་པ་ ལ་སོགས་པར་སེམས་ཆོས་ཉིད་ལ་མཉམ་པར་འཇོག་པར་འགྱུར་བ་སྟེ།དེ་ལྟར་དྲི་བ་ཉི་ཤུ་དང་པོའི་དོན་དང་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་པོ་དེ་རྣམས། རྒྱལ་བ་ཁྱུ་མཆོག་བདག་ལ་གསུངས། །ཞེས་པ་སྟེ་འཁོར་གྱི་ནང་ན་ཁྱུ་མཆོག་ལྟ་བུར་འདུག་པའོ། །འདིར་སློབ་དཔོན་ཡེ་ཤེས་དཔལ་ བཟང་པོས་སྣང་མེད་རིམ་པ་ཞེས་པའི་དོན་ནི་ཐོག་མར་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ཞིང་།དེ་ནས་སེམས་ཙམ་ཉིད་དུ་སྟོན་པའི་རིམ་པའམ། ཡང་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རིམ་པའོ་ཞེས་ཀྱང་འཆད་དོ། །འགྲོ་བ་དང་ནི་ཞེས་པའི་དོན་ཡང་འདུ་བྱེད་ ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པས་ཡུལ་གང་ན་གནས་པ་ནི་དེ་ཉིད་དུ་འགག་པས་ཡུལ་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་མི་འཐད་དེ།དེས་ན་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་འདྲི་བའི་ཚིག་ཏུ་སྦྱར་རོ།

'如何'是了知的因。'为何'是产生错误的因。这些都是一个疑问句，因为是相互关联的。'为何'等大多是依靠生起方面的疑问，即在各种刹土中显现各种化身，以及从先前无显现而出现大自在天和遍入天等外道导师的形象，其后你以三十二相庄严的身相显现的次第不合理的质疑，以及你的菩萨从何业或何因而生的疑问，以及在轮回处被爱欲绳索等束缚时以何方便解脱及解脱后将往何殊胜处所的疑问，即外道等所许的一切世间之上有量度亿那由他的解脱处所而解脱者往彼处等。
凡夫所修习的禅定等境界色等无常不净等相，道果三乘的安立，以及道所断的业和烦恼等缘所生的有支因果所摄诸法，有无等遮诠表诠相违故，遮一则成立另一，故任一为真实时二者皆为颠倒险处之边际不应理的疑问，以及世间共同的无色定，与声闻等共同的七觉支等止息，以及菩萨们的想受灭定，这三句依次配合。或者最后一句与无想定和无想配合。
从彼等定中醒来，醒来后取五趣或六趣众生身而结生相续的作用，以及后时阶段中如何修习唯现相的自性，以及以修习力如何趣入白净现见等地，以及由此在无学位时断除三有烦恼而住持何等殊胜处所或身相，以及由此以佛加持等发殊胜菩提心后，于何等殊胜处所和趣处受生而作为利益众生的佛子如何成就，以及于彼渐次获得十力等，特别是在菩萨第八地等安住心于法性，如是前二十问的义理及此二十一问，胜者牛王对我宣说，即在眷属中如牛王般安住。此处，阿阇黎智吉祥贤解释'无显次第'的含义为：最初宣说蕴等，其后显示唯心的次第，或者有相三摩地和无相三摩地的次第。'行走'等义理也配为疑问句：一切行皆刹那性故，住于何处即于彼处灭，故往他处不应理，因此行走之作用不应理。

།ཡིད་དང་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པས་གཙོ་བོར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ལ་བརྟེན་པའི་དྲི་བ་སྟོན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་བརྒྱད་དམ་ཡང་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་མ་གཏོགས་པ་བདུན་པོ་རྣམས་ཇི་ལྟར་ཐ་དད་དུ་སྣང་བའི་ཡུལ་ལ་འཇུག་ཅེས་པ་དང་། ཇི་ལྟར་དེ་ལས་ལྡོག་པ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཐར་པའི་རིགས་ཡོད་པ་འམ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་པ་སྟེ། དྲི་བ་གསུམ་མོ། ། སེམས་ཙམ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པའི་དྲི་བ་སྟོན་ཏེ། མདོ་སྡེའི་ཕྱོགས་གཞན་ནམ་འདི་ཉིད་ལས་ཀྱང་སྔར་སེམས་ཙམ་དུ་བསྟན་པ་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་འགོད་ཅིང་བདག་གམ་སེམས་ཅན་མེད་པར་སྟོན་པ་འགལ་ཞེས པ་དང་།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བཤད་པ་དང་། དེ་འདྲ་བའི་དབྱེ་བ་ཡོད་ན། དངོས་ཡོད་རྟག་དང་མི་རྟག་འགྱུར། །ཞེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་རྟག་ཆད་ཀྱི་ལྟ་བ་ཇི་ལྟར་མི་འགྱུར་ཞེས་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་ཁས་ལེན་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ མུ་སྟེགས་རྣམས་དང་ཇི་སྟེ་འགལ་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་པའོ།།འདིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྨོས་པ་ནི་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་མཐའ་གཉིས་སུ་ལྟ་ཞིང་འགལ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་གྲུབ་མཐའ་མི་འདྲ་བའི་སྒོ་ནས་ཁྱེད་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་འོག་ཏུ་སྡེ་པ་བཞི་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་དང་། སྟོང་པ་ ཉིད་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དང་།འདུ་བྱེད་སྐད་ཅིག་ཏུ་སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་ཕྱི་རོལ་པ་དང་རང་གི་སྡེ་པས་བརྟགས་པའི་བྱེད་པ་མེད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་འདྲ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་ལ་སོགས་ཏེ་བྱང་ ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་རྣམས་རྒྱུ་ཅི་ལས་བྱུང་བ་དང་།ཡང་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་དང་ལྟ་བ་ལ་རྩོད་ཅིང་འཁྲུག་པ་འམ་ཀླ་ཀློའི་རྗེས་ལ་མཚོན་གྱིས་འཁྲུག་ཅེས་པ་སྟེ། ཡུལ་དང་མི་རྣམས་ཕན་ཚུན་འཁྲུག་ཅིང་ས་ལ་སོགས་པའི་འབྱུང་བ་ཇི་ལྟར་ལྟ་བར་འགྱུར་ཞེས་པ་དང་། ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ མི་སྐྱེ་མི་འགག་ཅིང་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བ་དང་།དེ་ལྟར་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་འཇིག་རྟེན་ཐུགས་སུ་ཆུད་པར་འགལ་བ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཚིག་དང་ཡི་གེ་མེད་པར་གཞན་ལ་ཡང་སྒྲའི་སྒོ་ནས་སྟོན་པ་འགལ་བ་དང་། ཐབས་གང་གིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་འགྱུར་བ་ དང་།ཡེ་ཤེས་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བས་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་གྲངས་དང་། སེམས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དུ་ཞེས་པ་སྟེ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་གྲངས་དང་། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་གྲངས་འདྲི་བ་སྟེ། དོན་ཐ་དད་ཀྱང་འདྲི་བའི་ཚིག་ གཅིག་ཏུ་སྦྱར་རོ།།ཡང་རྒྱུ་མཚན་གང་གིས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སའི་རིམ་པར་འགྱུར་བ་དང་། སྣང་བ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་རྒྱུན་གྱིས་འཇུག་པ་དང་། ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་ཇི་ལྟར་བདག་མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་ལྟར་རྟོགས་ཤིང་གོམས་པས་ཤེས་ བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཇི་ལྟར་འདག་པ་དང་།ཇི་ལྟ་བ་དང་ཇི་སྙེད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་། ཡང་དག་པ་འམ་ལོག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་འབྱུང་གནས་སུ་གྱུར་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ལས་དགེ་མི་དགེ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་དུ་ཡིན་ཞེས་པ་སྟེ། དེ་ གསུམ་དོན་ཐ་དད་ཀྱང་དྲི་བའི་ངག་གཅིག་ཏུ་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པའི་དྲི་བ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔའོ།

以意识和心等为主要依靠烦恼方面的提问，即：八识聚或者除了烦恼意之外的七识如何趣入各自不同显现的境界，以及如何从中退转，众生是否具有解脱种性这三个问题。
以'唯心'等为依据的宗派立场提出问题：在其他经部或此经中先前宣说唯心，而诸法各自安立相状并说无我无众生，这是否相违；解说色等胜义谛的分类，若有如此分类，则如何不成为'实有常与无常'的真实见中的常见断见；由于承认诸法相状不同，在胜义谛中如何不与外道相违。此处提到胜义谛，是因为在名言中承许二边见及相违。
又从不同宗派的角度，询问您涅槃后四部等的产生，空性的分类，诸行刹那生灭，如来藏如何出现，外道与自宗所计无作用，世间如梦等相似，七觉支等菩提分从何因生起，又与外道诤论见解或与蛮族战争，地域人民互相争斗及地等诸大种如何观察，遍计所执诸法不生不灭如虚空，如此则如来了知世间相违，一切法无文字音声而以声音教示他人相违，以何方便成就无分别智，智慧离戏论如虚空，真如分类数目，心与波罗蜜多数目，即问阿赖耶识等数目及布施等数目，虽义理各异但归为一个问句。
又以何因缘而有欢喜地等菩萨地的次第，无相智慧相续趣入，法与补特伽罗如何无我，如是通达修习后如何断除所知障，如所有智与尽所有智的智慧相，正邪戒律与禁行，众生所依的有漏善不善等业的差别有几种，这三者义理虽异但归为一个问句。如是依据宗派立场的问题共二十五个。

།ནོར་བུ་མུ་ཏིག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཟབ་པ་དང་བཅས་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་སྣང་བ་ལ་བརྟེན་པའི་དྲི་བ་སྟེ། རིན་པོ་ཆེའི་རིགས་དེ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་རྣམས་ སུ་ཞིག་གིས་རབ་ཏུ་ཕྱུང་ཞེས་པ་དང་།ལྷ་སྦྱིན་དང་མཆོད་སྦྱིན་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཅན་རེ་རེའི་རྣམ་གྲངས་ཐ་དད་ཅིང་། དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པར་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་ཐ་སྙད་སུ་བསྐྱེད་ཅེས་པ་དང་། སྤྱིར་རིག་པའི་གནས་ལྔ་དང་ཁྱད་པར་དུ་བཟོའི་རིག་པ་དང་། སྲེག་དྷ་ར་དང་མེ་ཏོག་ཕྲེང་ འཛིན་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་།ཚིགས་བཅད་རྐྱང་པ་སྟེ་སྒྲའི་རིག་པ་དང་། རིག་པ་རྣམ་པ་དུ་ཞེས་པ་བྱ་བ་བྱེད་པ་དང་ལྟོས་པ་དང་ཆོས་ཉིད་དང་འཐད་པ་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་སྟེ། གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རིག་པར་གཏོགས་པ་རྣམས་རིག་པའི་གནས་ཞེས་པའི་སྤྱི་ཉིད་དུ་འདུས་ པས་དྲི་བའི་ངག་གཅིག་ཉིད་དུ་སྦྱར་བ་དང་།དོན་དེ་རྣམས་གདུལ་བྱའི་བསམ་པ་ལ་ལྟོས་ཏེ་ཚུལ་ཇི་ལྟར་བཤད་པ་དང་། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་བདེ་བ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་དང་ལྡན་ཞིང་འཛམ་བུའི་ གླིང་ལ་སོགས་པ་ལ་དབང་བསྒྱུར་བའམ།ཡུལ་ཁམས་ཀྱི་བདག་པོ་སྟེ་རྒྱལ་ཕྲན་རྣམས་ཇི་ལྟར་ལགས་ཞེས་པས་དྲི་བའི་ངག་གཅིག་གོ། །དེ་དག་དམག་དཔོན་རིན་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་འམ་གཞན་ཡང་མ་རུངས་པ་ཚར་གཅོད་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱལ་སྲིད་ཇི་ལྟར་བསྲུང་བ་དང་། ལྷའི་རིགས་ལ་རྣམ་ པ་དུ།།ཞེས་པ་དང་། ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་གནས་པ་དང་སྐར་མའི་ཚོགས་དང་ཉི་མ་དང་ཟླ་བའི་གཞལ་མེད་ཁང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེས་པ་སྟེ། ངག་གཅིག་ཏུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱེ་བ་དང་། རྩེ་གཅིག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དང་། རིག་ པའི་གནས་ལ་སློབ་པའི་དབྱེ་བ་དང་།དེ་ལ་སློབ་པའི་སློབ་དཔོན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་དབྱེ་བ་དང་། དེ་ཉིད་སྔོན་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་ན་འགྲོ་བའི་རིགས་གང་དང་གང་དུ་སྐྱེས་པའི་དབྱེ་བ་དང་། བར་དུ་གཅོད་པའི་བདུད་དང་། རང་དང་གཞན་གྱི་གཞུང་ལུགས་ལ་གནས་པ་ རྣམས་ཀྱི་བརྟུལ་ཞུགས་མེ་ལྔ་བསྟན་པ་དང་།གཡང་དུ་མཆོང་བ་ལ་སོགས་པ་དང་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཁྱད་པར་ཏེ། ཡ་མཚན་ཅན་རྣམ་པ་དུ་ཡོད་ཅེས་པ་དང་། མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་པ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དང་། རི་མོ་རྣམ་པ་དུ་ཞིག་མཆིས། །ཞེས་པ་སྟེ། གོང་ མ་རྣམས་ལ་མཆོད་ཅིང་བསྙེན་བཀུར་བའི་རི་མོར་བྱ་བ་རྣམ་པ་དུ་ཞིག་མཆིས་ཞེས་པའོ།།འདིར་སློབ་དཔོན་ཡེ་ཤེས་དཔལ་གྱིས་བཤད་པ་ནི། སེམས་ནི་རྣམ་པ་དུ་ཞིག་མཆིས། །ཞེས་གཞུང་འདོན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་སྔར་གྱི་སེམས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དུ་ཞེས་པའི་སེམས་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་ པ་ཀུན་ནས་སློང་བའི་སེམས་པ་ལ་སྦྱར་བར་བྱས་ཏེ།གཞན་དུ་ན་ཟློས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །བརྟགས་པ་ཙམ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ། །ཞེས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའི་རང་བཞིན་ལ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པར་བརྟགས་ཤིང་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུན་རྒྱུད་ལ་གང་ཟག་གི་བདག་ཏུ་བརྟགས་པའོ། ། གཞན་ཡང་མི་རྣམས་ཀྱི་བསོད་ནམས་ལས་གྲུབ་པ་ཆར་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ནམ་མཁའི་སྤྲིན་རླུང་ཅི་ལས་གྱུར་ཞེས་པ་དང་། འདྲིས་པའི་དངོས་པོ་མི་བརྗེད་པའི་དྲན་པ་དང་། དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཆར་གཏོགས་པའི་ཡིད་གཞུངས་པ་ཇི་ལྟར་བྱུང་ཞེས་པ་དྲི་བའི་ཚིག་གཅིག་ཏུ་སྦྱར རོ།།ཡང་བསོད་ནམས་ཀྱི་སྣང་བར་གྱུར་པ་མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུར་བཅས་པའི་ནགས་སྤ་ལ་སོགས་པའི་འཁྲི་ཤིང་དང་བཅས་པ་ཇི་ལྟར་མཆིས་ཞེས་པའོ། །དེ་ལྟར་དྲི་བ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་སོ། །གླང་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའི་སྣང་བ་ལ་བརྟེན་པའི་དྲི་བ་སྟོན་ཏེ། དུད་ འགྲོའི་ཁྱད་པར་དེ་རྣམས་མི་རྣམས་ཀྱིས་གཟུང་དུ་རུང་ཞིང་བཀོལ་སྤྱད་བྱེད་པ་དང་།ངན་པའི་མི་རྣམས་བཟང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བཀོལ་སྤྱད་བྱེད་པ་སྟེ། དུད་འགྲོ་དང་ངན་པའི་མི་རྣམས་ལ་ལྟོས་ཏེ་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའི་སྣང་བ་ཡིན་ལ། དེ་དག་གི་བདག་པོ་ལ་ལྟོས་ཏེ། བསོད་ནམས་ཀྱི་སྣང་ བའོ།

以'珍宝珍珠'等为例的关于深奥及福德显现的提问：这些珍宝类的显现是由谁创造的；以及天授、祭施等每个众生的不同名称，这些称谓是由谁产生的；以及总的五明和特别是工巧明，以及斯列达拉和持花鬘等偈颂和单独偈颂即声明，以及有多少种明智，即作业、观待、法性和正理成立的道理，即属于因明的诸多内容都归纳在'明处'这一总称中，故合为一个问句；
这些义理是如何根据所化众生的意乐而宣说的；欲妙的安乐是如何产生的；享受这些的转轮王具足七宝并统治赡部洲等，或是地方诸侯即小王们是如何的，这是一个问句。那些将军宝等或其他如何通过降伏恶人来守护王权；
天众有几种；天人和人类的住处以及星宿群和日月的宫殿是如何的，应合为一句。其他还有涅槃的分类，具足专注禅定的分类，学习明处的分类，学习这些的上师的特征如何，佛陀的分类，佛陀往昔行持时转生于何种众生类别的分类，魔障，
自他教派中修持者的苦行如五火供养、投崖等和神变的特殊性，即有多少种稀有；无生无灭等佛陀自性的分类；'有几种绘画'，即对上师们供养承事的绘画有几种。
此处堪布智慧吉祥解释道：'心有几种'是经文，如此则前面的'心'和'波罗蜜多有几种'中的'心'是指激发布施等的心所，否则会重复。'仅是分别又如何'是指对色等显现的自性分别为蕴等，对蕴等相续分别为补特伽罗我。
其他还有人类福德所成的雨等之因即天空的云风从何而来；熟悉事物不忘的念，由此产生的禅定和精进分支的专注心是如何产生的，合为一个问句。又问福德显现的花果森林和波罗等藤蔓是如何的。
如是有二十二个问题。以'象'等说明依于福德和非福德显现的问题：这些殊胜的旁生可被人类驾驭使用，恶人被善人驾驭使用，对于旁生和恶人而言是非福德显现，对于他们的主人而言是福德显现。

།གཞན་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་ལུས་ལ་འབྱུང་བ་བཞི་དང་ནམ་མཁའ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དྲུག་འཛིན་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེས་པ་དང་། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འདོད་ཆེན་པར་ཡང་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་པ་དང་། སྐྱེས་པ་བུད་མེད་མ་ནིང་རྣམས། །ཇི་ལྟར་སྐྱེ་འགྱུར་ བདག་ལ་གསུངས།།ཞེས་པ་དང་། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལས་ཇི་ལྟར་ལྡང་བ་དང་། དེ་ལ་ཇི་ལྟར་འཇུག་པ་དང་། ཞུགས་ནས་ཀྱང་སྐྱེས་བུ་མཆོག་རྣམས་ཇི་ལྟར་རིགས་པ་བཞིན་མཉམ་པར་འཇོག་པའོ། །འདིར་སྐྱེས་བུ་ཞེས་པ་ནི་འཕགས་པ་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་ལས་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ།དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཚོལ་བ་དང་། དེ་ལས་དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་བཞིན་དུ་བྱེད་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གཞན་ཡང་། འགྲོ་བར་ཕྱིན་པའི་སེམས་ཅན་གྱི། །མཚན་ཉིད་མཚན་མ་ཇི་ལྟ་ བུ།།ཞེས་པ་ནི་བགྲོད་པར་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་ངེས་པའམ་མ་ངེས་པའི་མཚན་རྟགས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེས་པའོ། །འདིར་སློབ་དཔོན་ཡེ་ཤེས་དཔལ་བཟང་པོས་ནི་འགྲོ་བའི་རིགས་གསར་དུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་འཇིག་པ་དང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ མཚན་མའམ་རྟགས་ལས་སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་ཡང་དེ་འདྲ་བ་གོམས་པ་དཔོག་པར་བྱེད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ། སྔར་ལས་དང་འབྲས་བུའི་འབྲེལ་པ་བསྒྲུབ་པའི་སྐབས་སུ་བཤད་པ་བཞིན་དུ་བཞེད་དོ། །གཞན་ཡང་ལས་གང་གིས་ཟང་ཟིང་ངམ་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་ཕྱུག་ པོར་འགྱུར་ཞེས་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་དྲི་བ་རྣམ་པ་བཅུའོ། །ཇི་ལྟར་ཅི་ཡིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཡེ་ཤེས་སམ་གདུལ་བྱའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་སྣང་བ་ལ་བརྟེན་པའི་དྲི་བ་སྟོན་ཏེ། སྔོན་སེར་སྐྱའི་གནས་སུ་རྒྱལ་རིགས་གཞོན་ནུ་རྣམས་ཀྱིས་སྲིང་མོ་ཆུང་མར་ལེན་པར་སྤོབས་པས། ཤཱཀྱ་ཞེས་པའི་ མིང་བྱུང་ངོ་།།དེ་དག་ལས་རྒྱལ་རིགས་གཞོན་ནུ་འགའ་ཞིག་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་གནས་པ་ལ། དེའི་གནས་སུ་རྐུན་པོ་ཞིག་བྱུང་བའི་ཆད་པར་དེ་གསལ་ཤིང་གིས་ཕུག་པ་དང་། དེའི་མཁན་པོ་དཀའ་ཐུབ་ཅན་ཡུན་རིངས་བཀའ་ཐུབ་གླིང་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བ་དེས་དེ་མཐོང་ནས་མཁན་ བུ་ལ་དེ་ཅི་ཞེས་དྲིས་པ་དང་།ཇི་ལྟར་ཡིན་པའི་ལུགས་མཁན་པོ་ལ་སྨྲས་པའི་འོག་ཏུ། མཁན་པོས་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ལྟ་བར་སྨྲས་པ། འཇིག་རྟེན་ན་བུ་མེད་པ་ལ་ནི་འགྲོ་བའི་རྒྱུད་མེད་པས་བུ་སྐྱེད་པར་གྱིས་ཤིག་།དེས་ཇི་ལྟར་བྱ་ཞེས་སྨྲས་པ་དང་སྔོན་གྱི་འདོད་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱ་སྟེ། ཁུ་བ་འབྱིན་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་བསྒོ་ཞིང་། དེས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་བྱས་པ་ལས་ཁུ་བ་ཐིག་ལེ་གཉིས་བྱུང་བ་བུ་རམ་ཤིང་གི་ར་བར་བཞག་ཅིང་ཉི་མས་སྲོས་པ་ལས། བུ་གཉིས་སུ་རེད་པ་དྲང་སྲོང་གིས་གསོས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་བུ་རམ་ཤིང་སྐྱེས་ཞེས་མིང་དུ་གྱུར་ཏོ། །དེའི་རིགས་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ ཁྱོད་ཉིད་ཀྱིས་སྔོན་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པའི་དུས་སུ་དཀའ་ཐུབ་ཇི་ལྟར་སྤྱད་ཅིང་།གཞན་ཡང་ནཻ་རཉྫ་ནའི་འགྲམ་དུ་ཇི་ལྟར་དཀའ་ཐུབ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚུལ་བསྟན་པ་དང་། ཞིང་སྣ་ཚོགས་སུ་སེམས་ཅན་ཇི་ལྟར་འདུལ་བར་འགྱུར་བའི་མཚན་དང་གཟུགས་སྣ་ཚོགས་པ་རྒྱལ་བའི་སྲས་ཀྱིས་བསྐོར་བར་སྣང་ བ་དང་།ཤ་རྣམས་བཀག་ཅིང་བཟར་མི་རུང་བ་དང་། ཤ་ཟའི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཤ་ལ་རྔམ་ཞིང་ཟ་བ་དང་། ཇི་ལྟར་ཞིང་རྣམས་ཉི་ཟླའི་དབྱིབས། །རི་རབ་པད་མོ་འདྲ་བ་དང་། །དཔལ་བེའུ་སེང་གེའི་དབྱིབས་འདྲ་བ། །ཅི་ཡིས་བསླད་པ་བདག་ལ་གསུངས། །ཞེས་པ་སྟེ་ཞིང་དུ་སྐྱེས་པའི་ སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྣང་བ་ལ།ཞིང་གི་སྤྱིའི་དབྱིབས་སམ་དབྱིབས་དེ་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་མཛེས་པས་བརྒྱན་པ་ཅིའི་སླད་དུ་བྱུང་ཞེས་པའོ།

还有，关于众生身体中如何执持地水火风空以及识等六界，以及凡夫或菩萨如何生起大贪欲，以及'男人、女人、中性人等如何出生，请为我开示'，以及如何从止观双运瑜伽中出定，如何入定，入定后殊胜补特伽罗如何如理安住等。此处所说的补特伽罗，如《涅槃经》中所说有四种：寻求善知识、从其听闻正法、如理作意、如说修行。
还有，'已趣入道路的众生，其性相和标志是什么样的？'这是指获得预流果等道果的人，其确定或不确定的标志是什么样。对此，阿阇黎智吉祥贤解释说，对于新生的众生种类，从无常、贪欲等相或标志可以推测他们在其他生中也有类似的习气，如同前文业果关系成立时所说的那样。
还有，以何种业因会成为具有财物或信心等功德的富有者。如是共有十种问题。'如何''以何'等词句显示依于智慧或所化众生福德显现的问题。从前在迦毗罗卫城，释迦族青年们敢于娶妹妹为妻，因此得'释迦'之名。
其中有些王族青年出家修行，在其住处出现一个盗贼，对其处以穿刺木桩之刑。其戒师苦行者名为'久住苦行林生'，见此后问弟子这是怎么回事，弟子如实告知戒师后，戒师以外道见解说：'世间若无子嗣则众生种类断绝，故应生子。'弟子问如何做，戒师令其忆念往昔欲事，令其出精。弟子照做后出现两滴精液，置于甘蔗园中，经太阳温暖后，得两个孩子，仙人将其抚养，因此得名'甘蔗生'。
你是从这个种姓出家的，在往昔修行时如何修苦行，以及在尼连禅河边示现修苦行的方式，以及在种种刹土中以种种相好庄严、surrounded by菩萨眷属调伏众生的情形，以及禁止食用肉类，以及生为罗刹种类者贪求食肉，以及'如何刹土现月日形，须弥山现莲花相，吉祥宝相现狮子形，以何因缘请为我说'，即众生所见刹土的总体形状或以如是殊胜庄严装饰的原因为何。

།གོ་འདུན་དང་ནི་སྤྱི་གཙུག་དང་། །མིག་འཕྲུལ་འདྲ་བ་ཇི་ལྟ་བུ། །ཞེས་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་སངས་རྒྱས་ཕལ་པོ་ཆེ་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པར་ སྣང་མཛད་གང་ཆེན་མཚོའི་སྐུའི་འགྲམ་པ་གཡས་གཡོན་ན་ངོས་ཕྱལ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འཕྲེད་ལ་གནས་པ་ཡོད་ལ།ཀོ་སྐོའི་འོག་ན་སྤྱི་གཙུག་གི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཞེས་པ་ཁ་ཐུར་དུ་བལྟས་པ་ཡོད་ཅེས་པ་དང་། གཞན་ཡང་སྔར་སྤྲུལ་པ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་ སྐབས་སུ་བསྟན་པ་བཞིན་མིག་འཕྲུལ་ལྟར་ཕྲལ་ལ་སྤྲུལ་པའི་ཞིང་ཁམས་རྣམས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེས་པ་སྟེ་དྲི་བ་གཅིག་གོ།།སློབ་དཔོན་ཡེ་ཤེས་དཔལ་གྱིས་ནི་སྟེང་དང་འོག་ཏུ་བཀོད་པ་དག་ཅེས་གཞུང་འདོན་པར་བྱེད་པ་སྟེ་དེ་ལྟར་ཚིག་གི་དོན་སླ་བར་ཟད་དོ། །གཞན་ཡང་སངས་རྒྱས་མི་འཁྲུགས་པའི་ ཞིང་གི་བཀོད་པ་ལྟ་བུ་གསེར་རམ་བཻ་ཌཱུརྱ་ལས་གྲུབ་པ་རྣམས་ཇི་ལྟར་བྱུང་ཞེས་པ་དང་།པི་ཝང་དང་རྔའི་དབྱིབས་འདྲ་བ་དང་། འབྲས་བུ་མེ་ཏོག་སྣ་ཚོགས་འདྲ་བ་སྟེ་དེ་ལྟར་ལྗོན་ཤིང་གཅིག་གི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུ་གཡས་གཡོན་དང་སྟེང་འོག་ལ་སོགས་པར་སྣ་ཚོགས་སུ་ གནས་པ་ལྟར་སྟོང་གསུམ་གཅིག་གི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་གླིང་གི་བྱེ་བྲག་རྣམས་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བའོ།།ཉི་ཟླ་དག་དང་རྣམ་བྲལ་བ། །ཞེས་པ་ནི་དེ་དག་གི་འོད་མེད་ཀྱང་སེམས་ཅན་གྱི་ལུས་ཀྱི་འོད་ཀྱིས་བྱ་བ་བྱེད་པའོ། །དེ་འདྲ་བའི་བྱེ་བྲག་ཅིའི་སླད་དུ་འབྱུང་ཞེས་པ་སྟེ། དྲི་བའི་ངག་ གཅིག་གོ།།ཡང་། ལ་ལར་སྤྲུལ་པའི་སངས་རྒྱས་དང་། །སངས་རྒྱས་ལ་ལ་རྣམ་སྨིན་འབྱུང་། །ཡང་དག་ཡེ་ཤེས་སངས་རྒྱས་རྣམས། །ཅི་སླད་ཇི་ལྟར་བདག་ལ་གསུངས། །ཞེས་པ་སྟེ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་བ་ནི་སྔོན་བླ་མ་སྐྱེལ་བ་ལ་སོགས་པ་ ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ་ཇི་སྐད་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ།།ཡང་དག་ཡེ་ཤེས་སངས་རྒྱས་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱང་དྲི་བའི་ངག་གཅིག་ཏུ་སྦྱར་རོ། །གཞན་ཡང་དེ་འདྲ་བའི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་ འཚང་མི་རྒྱ་བར་འོག་མིན་གྱི་གནས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཁྲོད་དུ་སངས་རྒྱས་པའི་ཚུལ་སྟོན་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་དང་།སྤྲུལ་པའི་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཚུལ་བསྟན་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་བསྟན་པ་སུ་ཞིག་གིས་གནས་པར་བྱེད་པ་དང་། སྟོན་པ་ལོའི་གྲངས་ཇི་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་བཞུགས་པ་དང་། ཆོས་བསྟན་པའི་ཚུལ་ཇི་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་གནས་པ་དང་། ཁྱོད་ཉིད་ཀྱིས་གདུལ་བྱའི་བསམ་པ་ལ་ལྟོས་ཏེ་གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་ལྟ་བ་རྣམ་པ་དུ་རུ་བསྟན་ཞེས་པ་སྟེ། དེ་ལ་གྲུབ་པའི་མཐའ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་བླང་བར་བྱ་བ་དང་། དོར་བྱ་དང་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱ་བ་ནི་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུ ཞེས་རྣམ་པར་འཇོག་པའོ།།ལྟ་བ་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་འདི་ལྟ་བུ་ཞེས་དབང་པོའི་བྱེ་བྲག་དང་བསྟུན་ནས་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །དེ་དག་ཀྱང་དྲི་བ་གཅིག་ཏུ་སྦྱོར་རོ། །དགེ་སློང་དངོས་དང་འདུལ་བ་ཡང་། །ཅི་སླད་ཇི་ལྟར་བདག་ལ་གསུངས། །ཞེས་པ་ནི་ གསོལ་བ་དང་བཞིའི་ལས་ཀྱིས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པ་དང་།སོ་སོར་ཐར་པའི་རིས་བདུན་ནམ་བརྒྱད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་འདུལ་བ་སྟེ། ལྟུང་བ་སྡེ་ལྔ་གཞི་གང་ལས་ཇི་ལྟར་བཅས་པ་དང་། ཚུལ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་དང་བྱུང་བ་ལས་ལྡང་བའི་ཐབས་བསྟན་པ་སྟེ། དྲི་བ་གཅིག་ ཏུ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།རང་རྒྱལ་རྒྱལ་སྲས་ཉན་ཐོས་ཀྱི། །ཅི་སླད་འགྱུར་བ་བརྒྱ་པོ་དང་། །སྣང་བ་མེད་པ་བརྒྱ་པོ་ཡང་། །ཅིའི་སླད་དུ་བདག་ལ་གསུངས། །ཞེས་དེས་དྲི་བའི་ངག་གཅིག་ཏུ་སྦྱར་ཏེ། འགྱུར་བ་བརྒྱ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་ འགྱུར་བ་གསལ་བར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་རྣམས་སོ།

关于'额头和顶髻以及如幻化'这句话，如《大方广佛华严经》中所说：世尊毗卢遮那大海身的两腮两侧有称为'平展'的世界横向而住，颈下有称为'顶髻'的世界向下而望。此外，如前在加持化现时所说的如幻化般立即显现的佛土是如何？这是第一个问题。
智慧吉祥论师则诵读为'上下所安排'等，这样文义简单而已。此外，如不动佛刹土的庄严，由金或琉璃所成的是如何出现的？以及如琵琶和鼓的形状，以及如各种果实花朵，就像一棵树上的花果在左右上下等处呈现各种状态一样，一个三千世界中所含的各种洲呈现种种状态。
'无日月'是说虽无彼等光明，但由众生身光成办事业。如此种种差别为何而生？这是一个问题。
又问：'于某处化现佛陀，某处异熟佛陀，真实智慧佛陀等，为何如何于我说？'即圆满报身以相好庄严显现，是由往昔承事上师等业的异熟所生，如《般若波罗蜜多经》中广说。'真实智慧佛陀'即法身，这些也合为一个问句。
此外，如是圆满受用身为何不在欲界成佛，而在离欲的色究竟天示现成佛之相？化身示现涅槃后，其教法由谁来住持？导师住世几年？教法住世几何？您依所化众生意乐宣说几种宗义和见解？其中宗义是就世俗谛而言，为所化众生建立应取、应舍和应舍弃之事。见解是依根机差别建立所应了知的真实性。这些也合为一个问题。
'真实比丘与律仪，为何如何于我说？'是指通过一白三羯磨得以圆满具足戒等，以及七类或八类别解脱戒所摄的律仪，即五篇罪行从何因缘如何制定，如何生起以及生起后的对治方法，这些合为一个问题。
'独觉菩萨声闻的百种转变及百种无相，为何于我说？'这合为一个问题。百种转变是指圣者们所见所断烦恼的转变明显体验。

།དེའི་དོན་ཡང་མཐོང་བའི་ལམ་ནི་བདེན་པ་བཞི་འམ་དེའི་ཆོས་ཉིད་སྔར་མ་མཐོང་བ་མཐོང་བ་ཡིན་ལ་དེས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་བདེན་པ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་པས་བདེན་པ་བཞི་ལ་བརྟེན་ཏེ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ན་རེ་ཞིག་འདོད་ པའི་ཁམས་ན་བདེན་པ་རེ་རེ་ལ་ལྟོས་ཏེ།འདོད་ཆགས་དང་ཁོང་ཁྲོ་དང་ང་རྒྱལ་དང་མ་རིག་པ་དང་ཐེ་ཚོམ་དང་། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་སྟེ་རྣམ་པ་བཅུ་ རུ་འགྱུར་བའོ།།དེ་ལ་འདིར་མ་རིག་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་མི་ཤེས་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བས་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་གསལ་བར་མྱོང་བ་མེད་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པར་མ་གཏོགས་པ་ཙམ་མོ། །འདིར་དོན་ལ་ལོག་པར་འཛིན་པ་རྣམ་ པར་འགྱུར་བ་གསལ་བར་མྱོང་བ་རྣམས་དེའི་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ལྟ་བའི་བྱེ་བྲག་རྣམས་སུ་གཏོགས་པའོ།།དེ་ལྟར་ན་མ་རིག་པ་མ་གཏོགས་པ་བདེན་པ་རེ་རེ་ལ་རྣམ་པ་དགུ་དགུ་སྟེ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་ཡིན་ལ། ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ན་ཁོང་ཁྲོ་ཡང་མེད་པས་བདེན་པ་རེ་རེ་ལ་རྣམ་པ་བརྒྱད་བརྒྱད་དེ་ དེ་ལྟར་ན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པ་ཕྲག་གཉིས་སུ་འགྱུར་བའོ།།དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་བསྡོམས་པས་བརྒྱ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ། །འདིར་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་ཤེས་བྱ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ལས་བདེན་པ་ལ་བརྟེན་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མི་བྱེད་ཅིང་། དེ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ལྷན་ ཅིག་སྐྱེས་པའི་རིགས་སུ་གཏོགས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཆོས་མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས་འབྱུང་སྟེ།དེ་རྣམས་ལས་ཉོན་མོངས་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་འགལ་བས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྤང་བར་བྱ་བའི་རིགས་སུ་འདུས་ལ། བག་ལ་ཉལ་ བ་ནི་རྣམ་འགྱུར་གསལ་བར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མེད་པས་འདིར་མ་སྨོས་སོ།།གཞན་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པ་གཟུང་འཛིན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་གྱིས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པས་དེ་ཡང་འདིར་མ་སྨོས་ཏེ་དེས་ན་སྔ་མ་དེ་དག་ཙམ་དུ་ ཟད་དོ།།འདི་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཞིབ་ཏུ་ནི་ལན་འདེབས་པའི་སྐབས་སུ་བསྟན་པར་བྱའོ། །སྣང་བ་མེད་པ་བརྒྱ་ཞེས་པ་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡུལ་དུ་བྱེད་པའོ། །དེ་ཡང་སྤང་བྱ་ལ་ལྟོས་ནས་རྣམ་པ་བརྒྱའོ་ཞེས་བཞག་སྟེ། ཇི་ལྟར་ལྷ་སྦྱིན་ནམ་སྣ་ཚོགས་ བཤེས་གཉེན་གང་འོང་ཡང་རུང་སྟེ།དོ་ཟླའི་གྱད་ནི་ངའམ་ངའོ་ཞེས་ཟླའོ་ལ་ལྟོས་ན་བདག་ཉིད་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འཇོག་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལས་གཞན་དུ་སྣང་བ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་དམ། དེ་ལྟར་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཐ་དད་པའི་དབྱེ་བ་ཇི་ལྟར་འཐད་ཅེས་པའོ། །དོན་དེ་ཉིད་སློབ་དཔོན་ཡེ་ཤེས་དཔལ་བཟང་ པོས་འཆད་པ་ན།འཁྲུལ་པ་གནས་འཕོ་བ་བརྒྱ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་རིགས་པས་སྤང་ངོ་། །བརྒྱ་ནི་མཐའ་མེད་པས་ཉེ་བར་བརྟག་པར་བྱེད་པ་སྟེ་གྲངས་མཚོན་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི། དེ་ཉིད་དུ་བརྒྱ་ཆད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་ཞེས་ བསྟན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པའོ་ཞེས་སོ།།གཞན་ཡང་འཇིག་རྟེན་གྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་པོ་སྔོན་གྱི་ལས་སམ། འཕྲལ་གྱི་འདུ་བྱེད་པ་གང་གིས་བྱུང་ཞིང་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྟེང་དུ་ཟག་པ་ཟད་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་དྲུག་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཡང་ཇི་ ལྟར་བྱུང་ཞེས་པ་སྟེ་དྲི་བ་གཅིག་ཏུ་སྦྱར་རོ།

其义为：见道是见到之前未见的四谛或其法性，其所断的烦恼也是对谛颠倒趣入，故依四谛分别时，首先于欲界中对每一谛各有贪欲、嗔恚、我慢、无明、疑、身见、边执见、邪见、见取见、戒禁取见等十种。
其中此处的无明是三界的不知，即无明显的变异体验，如对苦谛的无常、苦等之外的部分。此处对义理颠倒执著的明显变异体验，是作为其果的诸种见的差别。如是，除无明外，每一谛各有九种，共三十六种。上二界中也无嗔恚，故每一谛各有八种，如是成为两个三十二。如是总共为一百。
此处修所断烦恼是对所知颠倒趣入，不作依谛的分别，且是属于俱生烦恼种类的十六种，如对法论中所说。其中显现的烦恼与见道等持智慧相违，故归入彼所断的种类。随眠因无明显的变异体验故此处未说。
另外，非烦恼性的不知、能取所取分别等，非声闻缘觉道所断，故亦未说，因此仅前述那些而已。这些义理详细内容将在答复时阐述。'无现百'是指彼等对治等持智慧以真如为境。彼亦依所断安立为百种，如同提婆达多或种种善知识任谁前来，对手相扑手是我或我，依对手而安立自身为二种一样。
除此之外，无现法性或如是证悟的智慧如何能有差别的分类？论师耶谢华桑解释说：百种迷乱转变由无二胜义谛的正理所断。百是无边际的假立，仅是表数而已，并非实有百数，如说八万四千法蕴等相同。
又问：五种世间神通是由往昔业或当下造作何者所生？加上漏尽通共六种，出世间神通又是如何生起？此为一问。

།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་གནས་མ་གྱུར་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བདུན་པོ་རྣམས་ཇི་ལྟར་བྱུང་ཞེས་པ་དང་། ཡང་། ཁྱོད་ཀྱི་དགེ་འདུན་རྣམ་པ་དུ། །ཇི་ལྟར་དགེ་འདུན་དབྱེན་དུ་འགྱུར། །ཞེས་དྲི་བའི་ངག་གཅིག་ཏུ་སྦྱར་ཏེ། ཉན་ ཐོས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་འདུན་གྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དུར་འགྱུར་ཞིང་དེ་རྣམས་གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་།ལོངས་སྤྱོད་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཕན་ཚུན་འབྱེད་པར་བྱེད་པའི་དབྱེན་དང་། དེ་ལས་གཞན་མཚམས་མེད་པའི་ལས་རྣམས་སུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་པའོ། །གཞན་ཡང་སེམས་ཅན་ རྣམས་ཀྱི་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གྱི་ནད་གསོ་བར་བྱེད་པའི་གཙུག་ལག་རྣམས་ཡིན་ནམ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེས་པ་དང་།།འོད་སྲུངས་ལོག་པར་དད་སེལ་དང་། །གསེར་ཐུབ་ཀྱང་ནི་ང་ཡིན་ཞེས། །རྒྱལ་བའི་སྲས་ལ་གསུངས་པ་དེ། །ཐུབ་པ་ཆེན་པོ་ཅི་སླད་གསུངས། །ཞེས་དྲི་བའི་ངག་གཅིག་ཏུ་སྦྱར་ ཏེ་དོན་ནི་ཤེས་པར་ཟད་དོ།།ཡང་ལས་སམ་ལས་ཀྱི་ཁུར་ཁྱེར་བའི་བདག་གམ་སེམས་ཅན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་གསུངས་ཤིང་། ཚད་མས་ཀྱང་གྲུབ་བཞིན་དུ་མེད་ཅེས་ཅིའི་ཕྱིར་བརྗོད་ཅེས་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་རྟག་པ་དང་འཇིག་པར་བཤད་པའི་གཏམ་ཇི་ལྟར་མི་འགལ་ཞེས་པ་ དང་།ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཚད་མས་གྲུབ་པས་སེམས་ཉིད་རིག་པ་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་མདོ་སྡེ་ཐམས་ཅད་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་ན་མི་བཤད་ཅེས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་དྲི་བ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིའོ། །ཅི་སླད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཁྱད་པར་དུ་ཡང་ཕྱིའི་དོན་མེད་ཅེས་པ་ལ་བརྩད་པའི་ཚུལ་གྱིས་འདྲི་བ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་ཡང་ཕྱིའི་དོན་མེད་ན། སྐྱེས་བུ་རྣམས་ཁ་དོག་དང་རེག་བྱ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་ལས་བདེ་བར་འགྱུར་ཞིང་དེ་ལ་མངོན་པར་འདོད་པ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་སྐྱུ་རུའི་ཚལ། །ཀེ་ལ་ས་དང་ཁོར་ཡུག་རི། །རྡོ་རྗེ་སྲ་བ་འང་ཇི་ལྟ་བུ། །ཞེས་པ་དྲི་བའི་ངག་གཅིག་སྟེ། དོན་ནི་སྐྱེ་དགུ རྣམས་ཀྱི་ལུས་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པའི་སྨན་གྱི་ཚལ་དང་།ཀེ་ལ་ས་སྟེ་ཏི་སེའི་བྱང་ངོས་ཀྱི་རིའི་ཁྱད་པར་རོ་ཞེས་གླེགས་བམ་ལས་འབྱུང་ངོ་། །ཁོར་ཡུག་གི་རི་ནི་གླིང་བཞི་དང་རྒྱ་མཚོའི་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པའི་རིན་པོ་ཆེའི་རིས་བསྐོར་བའོ། །དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེའི་རི་ཞེས་ཀྱང་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ལས་ བཤད་དོ།།དེའི་ནང་ནས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་འང་དྲི་བའི་ངག་གཅིག་སྟེ་ཁོར་ཡུག་གི་ནང་ན་མན་དཱ་ར་བ་དང་། གསེར་གྱི་རི་ལ་སོགས་པས་བརྒྱན་ཅིང་། དྲང་སྲོང་དྲི་ཟས་ཀུན་བཀང་བ། །ཇི་ལྟར་ཅི་སླད་ཅེས་པ་སྟེ་མི་འཐད་པར་བརྩད་པའོ། །དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་བསྡོམས་ནས་དྲི་བ་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་ དུ་འགྱུར་བའོ།།ཐེག་པ་ཆེ་ཚུལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཞུ་བ་པོ་ལ་བསྔགས་པ་བརྗོད་ཅིང་སྐབས་དབྱེ་བ་སྟེ། དྲི་བ་དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་གཏན་ལ་འབེབས་པ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཐུགས་ལ་མངའ་བ་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསན་པ་དང་ ཞེས་པ་གདུལ་བྱའི་དོན་དུ་ཚུལ་དེ་ལྟར་བསྟན་པའོ།།གཞན་ནི་ཕལ་ཆེར་ཤེས་པར་ཟད་དོ། །དེ་ནི་རིམ་གྱིས་ངས་བཤད་ཅེས་པ་དྲི་བའི་གོ་རིམས་དང་བསྟུན་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་འོན་ཀྱང་གདུལ་བྱའི་ཁྱད་པར་རྣམས་ལ་རིམ་གྱིས་སྟོན་པར་སྣང་བའོ། །སྐྱེ་དང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། །ཞེས་པ་ལ་ སོགས་པས་དྲི་བའི་དོན་དེ་ཉིད་ཁྱད་པར་དུ་བཤད་པ་དང་བཅས་ཏེ་རྗེས་སུ་བརྗོད་པའོ།།དེ་ཡང་ཕལ་ཆེར་སྔར་བསྟན་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བས་རྟོགས་པར་སླའོ། །འཕོ་བ་དང་ཞེས་པ་ནི། །ཇི་ལྟར་ས་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར། །ཞེས་པ་དང་སྦྱར་རོ། །ཉན་ཐོས་རྒྱལ་བའི་སྲས་ཞེས་པ་དེ་ ཡང་རིམ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ།།ལྷ་མ་ཡིན་ནི་སྔར་གྱི་འགྲོ་བའི་ཁྱད་པར་རོ། །རྣམ་པར་ཐར་པ་ནི་བརྒྱད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྟོབས་ལྔ་དང་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་སྟེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའོ། །ཡང་སྟོབས་རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ ལ་ཡང་ལྡན་པར་མདོ་སྡེ་དག་ལས་བཤད་དོ།།ཚོགས་ཀྱི་ལམ་ལ་སོགས་པའི་ལམ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ། །ཚད་མེད་རྣམས་དང་བསམ་གཏན་ཞེས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་མོ།

关于七种未住识聚的菩萨地是如何产生的问题，以及'你的僧团有几种？如何造成僧团分裂？'这两个问题合为一个问题，即声闻和菩萨僧团分为几种，以及他们依据宗义和受用等方面如何相互区分的分裂，以及除此之外其他无间业是如何形成的。
又问众生身语意三业疾病的医治典籍是什么样的。
'迦叶除邪信，以及金寂如来也是我'，为什么大圣对菩萨如此宣说？这个问题合为一句，其义已明了。
又问，虽然如来自己宣说有业或担负业的主体或众生，且为量所成，为何说无？以及如何不相违于所说的真如常住和无常的说法？
又问，既然现量已成立心性觉知为胜义实有，为何一切经典中不如是宣说？
如是共有二十四个问题。
以'为何'等词特别就'无外境'之说提出质疑：若连世俗谛中也无外境，那么人们如何从色触等差别中获得快乐并对此生起欲求？
'阿如拉与枣树林，以及刹帝罗山与环绕山，金刚坚固又是何？'此为一个问题。其义为：利益众生身体的药树林，以及刹帝罗山即冈底斯山北面的特殊山峰，如经典所说。环绕山是指环绕四大部洲和大海外围的宝山。时轮续中也称其为金刚山。
'其中'等也是一个问题，即环绕山内曼陀罗花及金山等庄严，充满仙人和乾闼婆，为何如此？这是质疑其不合理。
如是总计为一百零八个问题。
'大乘之理'等文赞叹请问者并分别开示：所有这些问题都是确立大乘宗义，为诸佛所知，如来听闻此等即为利益所化众生而如是宣说。
其余大多已明了。'我将次第宣说'并非按提问顺序，而是显示将依所化众生之差别而次第宣说。
'生与无生'等重述问题之义并加以特别说明。这大多遵循前说易于理解。
'转变'等词与'如何趣入诸地'相连。声闻佛子也将次第成为菩萨。
阿修罗是前述众生之差别。解脱有八种。同样，五力与四神足为菩提分所摄。又有十力，经中说菩萨也具足。
资粮道等诸道也是如此。'无量及禅定'是指世间道。

།འགྲོ་འོང་ཞེས་པ་ནི་གྲོལ་བ་གང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་ཞེའམ། འགྲོ་བ་གཞན་ནས་འོངས་ནས་འདིར་ལུས་ འཛིན་ཅིང་འདི་ནས་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་དང་སྦྱར་རོ།།སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ། །འགོག་པ་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིའོ། །ཡང་ན་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཉིད་འགོག་པ་སྟེ་གཅིག་ཏུ་བསྡུའོ། །ཆོས་ལྔ་དང་རང་བཞིན་གསུམ་སྟེ་སྔར་གྱི་མཚན་ རྣམས་རྣམ་པར་འགོད་པའམ།རིག་པའི་གནས་ཞེས་པ་དེ་ཉིད་དུ་བསྡུའོ། །རྟོག་པ་དང་བརྟག་པར་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་དང་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །ལྟ་བ་གཉིས་ནི་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་རོ། །སངས་རྒྱས་གཅིག་དང་དཀྲུགས་མ་ཞེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ གཅིག་ཏུ་དང་པོར་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་།ཐ་མར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟོན་པ་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་སངས་རྒྱས་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ནི་གཅིག་ཡིན་ལ། ཞིང་གཞན་ནས་གློ་བུར་དུ་འདུས་པ་ནི་དཀྲུགས་མ་སྟེ་དུ་མའོ། །གཞན་ཡང་ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་ངོ་བོར་རེད་ཅིང་ འབྱུང་བ་ཐོབ་ཅེས་པའོ།།དཔེ་དང་རྒྱུ་རྣམས་ལྡན་ཞེས་པ་ཤེས་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་གཏན་ཚིགས་དང་། དེའི་ཁྱབ་པ་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་དཔེ་དང་བཅས་པའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཞེས་པའོ། །ཚུལ་ནི་རྟོག་གི་རྣམ་པར་དག་པའོ། །དེ་ལྟར་དྲི་བ་རྗེས་སུ་བརྗོད་ནས་སེམས་ཙམ་ནི་ཞེས་པ་དེ་རྣམས་ ཐམས་ཅད་སེམས་ཀྱི་སྣང་བ་ཡིན་པས་སེམས་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་འཇོག་ཅེས་པ་སྟེ།སྔར་སེམས་ཙམ་གྱི་ཚུལ་ལ་རྩོད་པ་སྤང་བའི་སྐབས་སུ་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །སྣང་བ་མེད་ཅེས་པ་དང་། །ས་རྣམས་ལ་ཡང་རིམ་པ་མེད། །ཅེས་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སེམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རང་ཡང་གྲུབ་པ་ མེད་ཅེས་པའོ།།དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་པས་ཆོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བརྒྱ་པོ་ཅི་ཕྱིར་བདག་ལ་གསུངས་ཞེས་དྲིས་པའི་དོན་དང་གསོ་བའི་གཙུག་ལག་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས་ཉིད་ཡིན་ཞིང་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཅེས་སྔར་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་ཏེ་ཤེས་པའོ། །གལ་ཏེ་ཀུན་ རྫོབ་ཏུ་སེམས་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་།དེ་རྣམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཇི་ལྟར་དྲིས་པ་བཞིན་དུ་བསྟན་པར་རིགས་སོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། ནོར་བུ་མུ་ཏིག་གསེར་འབྱུང་བ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་དྲི་བའི་དོན་གདུལ་བྱ་ལ་སྐབས་སུ་ཉེ་བར་མཁོ་བ་མེད་པ་ནི་དྲི་བར་མི་རིགས་ཤིང་དེ་བཞིན་དུ་ལན་ཡང་གདབ་པར་མི་ འོས་པའོ།།གལ་ཏེ་ད་ལྟར་ཉེ་བར་མཁོ་བ་མ་ཡིན་ཀྱང་དུས་གཞན་ན་གདུལ་བྱ་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དངོས་སམ་བརྒྱུད་པས་རང་ངམ་གཞན་གྱི་དོན་དུ་མི་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན། །རི་བོ་དེ་བཞིན་རི་རྣམས་དང་། །སའི་ཚད་ཀྱང་ ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་འདི་རྣམས་ཀྱང་དུས་གཞན་དུ་སེམས་ཅན་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བར་འགྱུར་བས།ཅིའི་ཕྱིར་ན་མི་འདྲི་སྟེ་དྲི་བར་རིགས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞེས་པའོ། །ཚིག་གི་དོན་ནི་ཕལ་ཆེར་ཤེས་པར་ཟད་དོ། །བདག་ལ་གསུངས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་འདི་རྣམས་ཀྱི་དོན་ནི་འདྲི་བ་ པོས་བདག་ལ་གསུངས་ཞེས་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འདྲི་སྟེ་འདྲི་བར་འོས་ཞེས་པའོ།།རབ་དང་འབྲིང་ནི་ལུས་ཆེ་ཆུང་གི་སྒོ་ནས་རྡུལ་མང་ཉུང་དུ་འགྱུར་བའོ། །འབུམ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཁལ་གཅིག་ལ་རྡུལ་ཕྲན་འབུམ་ཕྲག་དུ་ཡོད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དབང་པོ་གཅིག་ཅིང་རྡུལ་ ཕྲན་དུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུགས་ཅན་གྱི་དབང་པོར་གྲགས་པ་རེ་རེ་ལ་ཡང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་གྲངས་དུ་ཡོད་ཅེས་པ་དང་།སེམས་ཅན་གྱི་ལུས་ལ་སྨིན་མ་དང་སྤུའི་ཁུང་བུའི་གྲངས་དུ་ཡོད་ཅེས་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འདྲི་ཞེས་པའོ། །གལ་ཏེ་སྐབས་སུ་ཉེ་བར་མཁོ་བ་མེད་ན་དུས་གཞན་དུ་ཉེ་བར་མཁོ་ བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཡང་དེ་འདྲ་བའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་དྲི་བར་མི་ནུས་ཤིང་།དྲིས་པ་ལ་དགོས་པ་ཡང་མེད་དེ། ཐམས་ཅད་བསྡུས་པའི་དོན་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་གཏན་ལ་ཕབ་ཅིང་གོམས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཐམས་ཅད་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།

'来去'是指解脱者将去向何方？或者是指众生从他处而来，在此处受生，从此处又往他处而去。
等持是指无想等持。灭尽定是声闻所修。或者等持即是灭尽定，可归为一类。
五法和三自性，即前述的相等，或者归纳为明处。分别和所分别是依他起性和遍计所执性。二见即常见和断见。
一佛和杂乱是指在一个世界中最初现证菩提，最后示现涅槃的化身佛，和受用圆满身佛是一体，而从其他刹土突然聚集的是杂乱，即多数。
又说获得并出现为能知和所知的本性。
'具足譬喻和因'是指能诠的因即能立，以及遍摄能立支分的譬喻在内的宗义。
方式是分别的清净。
如是复述问题之后，'唯心'是说这一切都是心的显现，故安立于心性中。如前在唯心宗义中遣除诤论时广说。
'无显现'和'诸地亦无次第'是说胜义中连心的差别自身也无所成立。
'如是'是说为何对我说百种法的差别之义，以及医方明等，这些在世俗谛中唯是心性，胜义中无自性，如前所说当知。
假使在世俗谛中是唯心，那么也应当如所问般宣说彼等差别。对此答非也。
'宝珠、珍珠、黄金生起'等问题之义，对所化众生当下无所需要，既不应问，也不应答。
假使现在虽无所需，但在其他时候对所化众生会有所需，因为无论直接或间接，不会有丝毫事物不成为自利或他利。对此答非也。
若如是，则'山王如是诸山及地之量'等义，在他时对众生亦将有所需要，为何不问？应成为合理的问题。
文字的含义大多易懂。
'对我说'等这些词句的含义是说提问者为何不问'对我说'，应当询问。
上等和中等是依身体大小而成为尘数多少的差别。
'十万'等是说一担中有几十万微尘等。
'一根及微尘'等是说每一色根中有多少极微，以及有情身上眉毛和毛孔的数量为何不问。
假使当下虽无所需，但在他时虽会有所需，然而不能询问如是一切事物，问了也无意义。因为摄集一切的义理即是心性空性之确立，依靠修习即能通达一切法的差别。

།དེ་སྐད་དུ་ ཡང་།འཇིག་རྟེན་ཁམས་ནི་སྟོང་དག་ཏུ། །ངས་ནི་མདོ་སྡེ་གང་བཤད་པ། །ཚིག་འབྲུ་ཐ་དད་དོན་གཅིག་སྟེ། །ཐམས་ཅད་བརྗོད་པར་ནུས་མ་ཡིན། །ཚིག་གཅིག་རྣམ་པར་བསྒོམས་པ་ཡིས། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་བསྒོམ་པར་འགྱུར། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ་ སྙམ་དུ་གདུལ་བྱའི་ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་དགོས་ན་མི་འཐད་དེ།དེ་ལྟ་ན་སྔར་གྱི་དྲི་བ་རྒྱས་པ་རྣམས་ཀྱང་དྲི་བར་མི་འོས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྟོན་པ་ནི། ཕྱུག་པོའི་མི་རྣམས་ཅི་ལས་འགྱུར། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཚིག་གི་དོན་ནི་ཕལ་ཆེར་སྔར་གྱི་དྲི་བ་དང་སྦྱར་བས་ཤེས་པར་ཟད་ དོ།།གང་དུ་སྤྲིན་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡུལ་ལམ་སོག་ལ་སོགས་པའི་དུས་གང་དུ་ཞེས་པའོ། །དུས་ཀྱི་རྣམས་ཞེས་པ་ཡང་དུས་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབྱེ་བའོ། །རྒྱལ་བའི་སྲས་ཀྱིས་མཛེས་ཞེས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་རྒྱལ་བའི་སྲས་ཀྱིས་བསྐོར་བའོ། །བྱེད་པ་ཅི་ཡི་ འབྱུང་ཞེས་པ་ནི།འགྲོ་བ་དག་དང་ལུས་འཛིན་པ། །ཅི་ཡི་སླད་དུ་བྱ་བ་འབྱུང་། ཞེས་པ་དང་སྦྱར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བདག་ལ་གསུངས་ཞེས་པ་ནི། ཞུ་བ་པོ་ཁྱོད་བདག་ལ་གསུངས། ཞེས་ཅིའི་ཕྱིར་འདྲི་སྟེ། དྲི་བར་མི་འོས་ཞེས་པའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དྲི་བའི་ ངག་སྐྱོན་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན།མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་བརྒལ་བ་དང་ལན་བརྒྱུད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐབས་སུ་ཉེ་བར་མཁོ་བ་མེད་པའི་དོན་ནི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཙོ་བོར་གཏན་ལ་དབབ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ལ། གཙོ་བོར་གཏན་ལ་དབབ་པར་བྱ་བའི་དོན་ནི་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ པ་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པས་སོ།།དེ་ལ་སྔར་གྱི་དྲི་བའི་དོན་ཡང་ཕལ་ཆེར་དེ་ཉིད་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་འགྱུར་བས་འོག་ནས་ལན་རྒྱས་པར་བསྟན་པར་བྱ་ཞིང་། འགའ་ཞིག་ནི་ལན་གདབ་པར་བྱ་བ་མ་ ཡིན་ཞེས་པའོ།།དེ་རྣམས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དྲིས་པའི་དགོས་པ་ནི་སྔ་མ་ལྟར་རྟོགས་པ་སྐྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ་དེས་ན་དགོས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་ཅེས་པའོ། །འདི་དང་གཞན་ཡང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྔར་དྲིས་པ་དང་། འོག་ནས་འདྲི་བར་འགྱུར་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་གྱི་ དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྡུས་པ་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་བཤད་པར་དམ་བཅའ་ཞིང་།།ཉོན་ཅིག་པར་གདམས་པའོ། །རེ་རེར་མཚན་དང་རབ་ལྡན་ཞིང་། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་དྲི་བའི་དོན་སོ་སོར་རེ་རེར་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་དང་ལྡན་ཞིང་། དེ་ལྟ་བུའི་དངོས་པོར་འཛིན་པའི་ལྟ་བའི་ ཉེས་པ་རྣམས་སྤངས་ཏེ།ཐམས་ཅད་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་གྲུབ་པའི་མཐའ་ང་ཡིས་བསྟན་པར་བྱ་ཡིས་ཁྱོད་ཅག་ང་ལ་ཉན་པར་གྱིས་ཞེས་པའོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་དྲི་བ་རྣམས་ཀྱིས་གནས་སྐབས་སུ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་དོན་རྣམས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སོ་སོར་མཚན་ཉིད་མ་ འདྲེས་པ་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས་བརྟགས་པའི་ཉེས་པ་སྤངས་ཏེ།ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ང་ཡིས་བཤད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཚིག་རྣམས་བཀོད་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་དྲི་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཚིག་ཙམ་ཡིན་གྱིས་དོན་གྲུབ་པ་མེད་པར་སྟོན་པའི་ཚིག་ དགོད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་ཤེས་པར་ཟད་དོ།།དེ་ལྟར་དྲི་བའི་ལན་ཤིན་ཏུ་བསྡུས་པ་དང་དྲི་བར་མི་འོས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་དང་། ཡང་དེ་ལས་ཚུལ་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་བཤད་པར་དམ་བཅས་ཤིང་ཉན་པར་གདམས་པར་བསྟན་ནས། དེ་ཉིད་ལ་དྲི་བའི་ཚིག་ འགོད་པ་ནི་དེ་ནས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ།

又如是说：'我于千世界中所说诸经，文字虽异义理唯一，一切不能尽述。以修习一句，即能修习一切。'如前所说。若认为需要某些特殊根机的所化众生，这是不合理的。如此，前面详细的问题也将变成不应询问，为说明这点而说'富人从何来'等。词义大部分通过与前面的问题相连而可知。
'云从何处生'等是指在何处或何时等。'时分'也是指那个时间的分类。'佛子庄严'是指如来被佛子围绕。'何因所生'是与'众生及持身，为何因缘生'相连。'为何对我说'是指'为何向我提问者你询问，不应询问'之意。
若如此，菩萨的提问语是否有过失呢？并非如此。因为依靠如是辩论及回答的次第，了知不是当下所需的义理并非智者们主要应当抉择的，而主要应当抉择的义理是总摄一切的心性真如，具有令人如是了悟的必要。
其中前面问题的义理也多数成为抉择彼义的支分，故下文当广说答案，有些则不应答复。那些菩萨问题的必要性也如前所说是为生起证悟，因此由于具有必要故无过失。
以'此及其他'等说明前面所问及后面将问的一切义理的真实性总摄于心性，并劝勉'请听'。'各具相好'等义是指问题的义理各各具有不同的事物特征，断除如是执著事物的见解过失，我当说明一切皆是心性真如一味成就的究竟，你们当听我说。
另一方面，诸问题暂时所需的义理，在世俗中各各相互不混杂的特征，断除颠倒见所执著的过失，我当说明无颠倒分位的究竟等。'文字安立'等义是显示彼等一切问答仅是言词而无实义的文字，易知而已。
如是以极为简略的答复及不应询问等其他方式总摄而说明，复从其他方式立誓宣说并劝勉听闻后，于彼安立问语即'尔时'等。

།གལ་ཏེ་འདིར་དྲི་བ་དང་ལན་གྱི་ཚིག་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་མི་འཐད་དེ། དྲི་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་སྐབས་སུ་ཉེ་བར་མཁོ་བ་འམ་གཞན་ཡང་རུང་སྟེ་རྫོགས་པར་སྟོན་པ་ཡིན་ན་ནི་ཆེས་ཤིན་ཏུ་ཉུང་བར་འགྱུར་ལ། ཕྱོགས་ འགའ་ཞིག་ཙམ་སྟོན་པ་ཡིན་ན་ནི་མངས་པར་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།སྐྱོན་མེད་དེ། འདི་ནི་གདུལ་བྱ་ཉེ་བ་ཉིད་ཀྱི་བསམ་པ་ལ་དགོངས་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་དམིགས་པའི་ཡུལ་གཙོ་བོར་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ནི་འདི་ཉིད་ཙམ་བསྟན་པས་གདུལ་བྱ་རྣམས་རྗེས་སུ་འཛིན་པར་འགྱུར་བས་དེ་ལྟར་ དྲི་བ་དང་ལན་གྱི་ཚིག་འདི་དག་ཙམ་བཀོད་པའོ།།འདི་དག་གི་གོ་རིམས་ངེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་དེ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་གཞན་པའི་གོ་རིམས་ངེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། །དེ་ལ་སྐྱེ་བའི་ཚིག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་དགག་པའི་ཡུལ་བརྗོད་པ་ཐམས་ཅད་ནི་སྒྲུབ་པའི་རྣམ་པ་ཉིད་ དུ་དངོས་སུ་བློ་ལ་སྣང་བའམ།དེ་ལ་ཞེན་ནས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་རང་བཞིན་ཏེ་ལེའུ་དང་པོར་ཆོས་ཞེས་པའི་སྒྲས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་དོན་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དོན་འདི་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྔར་བསྟན་པའི་རིགས་པའམ། འོག་ནས་ཀྱང་གཏན་ཚིགས་དུ་མའི་སྒོ་ནས་འགོག་པས་ བདེན་པའི་དོན་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དེ།དེ་ལྟར་བསྟན་པ་ནི་ཚིག་ཙམ་ཉིད་ཡིན་ཞེས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་གཞག་པའི་བཀག་པའི་ཆོས་བློའི་ངོ་ན་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྔར་གྱི་ཆོས་མེད་པ་ཞེས་པའི་ཚིག་གི་དོན་དང་སྦྱར་ཏེ། དེ་ཡང་ལྟོས་པ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ལྟོས་ཏེ་ གཞག་པ་རྣམས་བརྫུན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དོན་གྲུབ་པ་མེད་པས་ཚིག་ཙམ་ཡིན་ཞེས་པའོ།།དེ་སྐད་དུ་ཡང་མདོ་སྡེ་གཞན་དག་ལས། འདི་དག་ཐམས་ཅད་མིང་ཙམ་སྟེ། །འདུ་ཤེས་ཙམ་ལ་རབ་ཏུ་གནས། །རྗོད་པར་བྱེད་ལས་མ་གཏོགས་པ། །བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་ གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་བརྗོད་པའི་ཚིག་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ་དེ་ཡང་དོན་ལ་ལྟོས་ཏེ་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་ལྟོས་སམ་གྲུབ་པས་མི་འཐད་ཅེས་པའོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་། ཡོད་པའི་ཟླས་དྲངས་མེད་པ་སྟེ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་འོག་ནས་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟར་ན་ཚིག་དང་དོན་དུ་སྣང་ཞིང་བཤད་པ་ཉིད་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་སྣང་བ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས་ཉིད་ཡིན་གྱི་ཐ་དད་པའི་དོན་གྲུབ་པ་མེད་དོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་། ཆོས་འཆད་པ་དང་ཉན་དང་བཤད་བྱ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ཀུན་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བསྟན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཚིག སོ་སོའི་དོན་ནི་སྔར་གྱི་དྲི་བ་དང་།ལན་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའི་ཚིག་དང་སྦྱར་བས་རྟོགས་པར་སླ་བ་ཉིད་དུ་ཟད་དོ། །དགག་པའི་ཚིག་ཐམས་ཅད་ནི། སེམས་ཙམ་དེ་ནི་སྣང་བ་མེད། །ས་རྣམས་ལ་ཡང་རིམ་པ་མེད། །ཅེས་ལན་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའི་ཚིག་དང་སྦྱར་བར་བྱ་ཞིང་། གཞན་ཡང་སྔར་གྱི་ དགག་པ་སྟོན་པའི་ཚིག་གི་ཁྱད་པར་དང་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།མི་སྐྱེ་བ་དང་མི་རྟག་པ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་རྟག་པ་བཀག་པ་ཡིན་གྱི་ཡོངས་གཅོད་ཀྱི་ཆ་སྟོན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་ནི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་དགོད་པ་ཞེས་པ་དང་སྦྱར་རོ། །གནས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ས་ལ་འཇུག་ཅེས་པ་ དང་ངོ་།།རང་བཞིན་ཡོད་པ་ནི་ཆོས་ལྔ་དང་རང་བཞིན་ཞེས་པ་དང་ངོ་། །སེམས་ཀྱི་ཚིག་ནི་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ངོ་། །དབུ་མའི་ཚིག་ནི་སེམས་ཙམ་ནི་སྣང་བ་མེད་ཅེས་པ་དང་སྦྱར་ཏེ། ཡོད་མེད་ཀྱི་མཐའ་དང་བྲལ་བ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱི་དབུ་མའོ། །ཐེར་ཟུག་པའི་ ཚིག་ནི་སྙིང་པོ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་ཞེས་པ་དང་སྟེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་འགྱུར་བ་མེད་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ནི་ཅི་སླད་འགྱུར་བ་བརྒྱ་ཞེས་པ་དང་ངོ་། །སྲེད་པའི་ཚིག་ནི་ཅི་སླད་སྐྱེས་བུ་ན་ཆུང་ཤ་འཚལ་བར་ཡང་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་དང་ངོ་། །ཐབས་ཀྱི་ཚིག་ནི་མཚན་དང་དེ་བཞིན་གཟུགས་སྣ་ ཚོགས་ཞེས་པ་དང་སྦྱར་ཏེ།སེམས་ཅན་འདུལ་བའི་ཐབས་སུ་ཇི་ལྟར་མོས་པའི་གཟུགས་སུ་སྟོན་པའོ། །མཁས་པའི་ཚིག་ནི། གང་གིས་ཇི་ལྟར་རབ་ཏུ་བཤད། །ཅེས་པ་དང་སྦྱར་ཏེ། མཁས་པ་གང་གིས་ཞེས་པའོ།

如果说在此以一百零八个问答来显示的理由是不合理的，因为如果完整显示问答等内容或其他所需的内容，则会变得极其简短，如果只显示某些部分，则又会变得冗长的话。
这并无过失，这是考虑到近机众生的心意，主要确立智慧所缘境界，仅以此显示即可摄受所化众生，因此只列出这些问答语句。
这些次第确定的理由也正是如此，除此之外并无任何确定次第的理由。
其中，所谓'生'等词等所有否定对象的表述，都是以肯定的形式直接显现于心识中，或执著后而了知的自性，应与第一品中以'法'字所表示的义理相结合。
这一切义理也都是通过前述的理论或以下将通过诸多因由来否定的，毫无真实义理，如是显示仅是言说而已。
因此，依此而建立的所有在心识中显现的遮遣之法，都应与前面'无法'一词的含义相结合，由于所依不成立，故依此而建立的诸法皆是虚妄，因此无有义理成立而仅是言说而已。
如是其他经典中也说：'这一切唯是名称，安住于唯是想，除能诠外，所诠义不存在。'
如此，是否有能诠的言说呢？并非如此，因为这也是依义而假立，故由于所依或成立而不合理。
如是也将在下文说明：'有之对治即是无'等。
如此，若问显现为言说和义理并加以解释实不合理，如是显现于世俗中唯是心性，并无成立差别之义。
如是也说：'说法、听闻及所说，如来说彼皆如幻。'
各别词义与前面问答摄略显示的文句相结合即易于理解而已。
一切否定词，应与'彼唯心无显，诸地亦无次第'等摄略显示的文句相结合，也应与前面显示否定的词的差别相结合。
不生和无常是遮遣生和常，并非显示遍计所执分。
相的词与'安立诸相'相结合。
转为他处与'如何入地'相结合。
有自性与'五法与自性'相结合。
心的词与'意与识'等相结合。
中观的词与'唯心无显'相结合，即离有无二边的唯识中观。
常住的词与'如何生起心要'相结合，即不变的如来藏。
烦恼与'何故有百变'相结合。
贪欲的词与'何故少年求肉'相结合。
方便的词与'相及种种色'相结合，即随众生所好而示现调伏众生的方便色身。
智者的词与'谁以何方说'相结合，即'何智者'之义。

།སྨོན་པའི་ཚིག་དང་འཁོར་གསུམ་གྱི་ཚིག་དང་མཚན་མའི་ཚིག་ནི་ཏིང་ ངེ་འཛིན་ཞེས་པ་དང་སྦྱར་ཏེ།རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དགག་བྱ་ཁམས་གསུམ་ལ་སྨོན་པ་ལ་སོགས་པའོ། །འཁོར་གསུམ་ནི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་བྱེད་པ་པོ་དང་། ལས་དང་བྱ་བ་གསུམ་དུ་བཏགས་པའོ། །ཡོད་མེད་ཀྱི་ཕྱོགས་ནི་གཉིས་ཀྱི་མཐའ་བརྗོད་ཅེས་པ་དང་ སྟེ།གང་ཡང་རུང་བ་ཅིག་གི་མཐར་འཛིན་པའོ། །གཉི་གའི་ཚིག་ཅེས་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་མཐའ་གཉིས་ཀ་ཚོགས་པའོ། །མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བའི་ཚིག་ནི། དེ་དག་འདི་དང་སླད་མར་ཡང་། །ཆགས་མེད་ཉེར་ལེན་མ་མཆིས་འགྱུར། །ཞེས་པ་དང་སྦྱར་རོ། །འགོག་པའི་སྙོམས་པར་ འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་སྔ་མ་རྣམས་ཀྱིས་བཤད་དོ།།ཆུའི་ཚིག་ནི་ཁམས་དྲུག་འཛིན་པ་དང་ཞེས་པ་འམ་ཆུའི་ཟླ་བ་འདྲ་བ་ཞེས་པ་དང་ངོ་། །རྨོངས་པའི་ཚིག་ནི་གླང་པོ་རི་དགས་རྟ་བླུན་ཞེས་པ་དང་ངོ་། །ཡང་དག་པའི་ཚིག་ནི། ཅི་ཕྱིར་སེམས་ཙམ་ཡང་དག་ཉིད། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ དང་ངོ་།།སྐྱོ་བའི་ཚིག་ནི་བཅིངས་པ་སུ་ལགས་ཞེས་པ་འམ། བསམ་གཏན་པའི་ཡུལ་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །སྟུག་པོའི་ཚིག་ནི་ཤིང་གི་འཁྲི་ཤིང་ཞེས་པ་དང་ངོ་། །སྒྱུ་རྩལ་དང་རིག་པ་དང་བཟོའི་ཚིག་ནི་ཚིག་གསུམ་དུ་དབྱེ་བར་བྱའོ། །སེམས་ཀྱི་ཚིག་ནི་སེམས་དང་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་ཞེས་པ་འམ། ཡང་སེམས་དང་ས་རྣམ་བདུན་ཞེས་པ་དང་སྦྱར་རོ། །བློའི་ཚིག་ནི། བློ་དང་རིག་པ་བགྱི་དང་བྲལ། །ཞེས་པའི་དགག་བྱ་སྟོན་པའི་ཚིག་དང་ངོ་། །འཁོར་ལོའི་ཚིག་ནི་སྒྱུ་མའི་དཔེ་རྣམས་སྟོན་པའི་སྐབས་སུ་མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་དོན་གྱིས་བསྟན་པ་འམ། ཡང་ན་ཁོར་ཡུག་གི་རི་ཞེས་པ དང་སྦྱར་རོ།།ཉི་ཟླ་དང་སྐར་མའི་ཚིག་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་དབྱེ་བའོ། །བདེན་པའི་ཚིག་ནི། དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་དུ། །ཞེས་པ་དང་ངོ་། །ཡན་ལག་གི་ཚིག་ནི་བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་ཅེས་པ་དང་ངོ་། །སྒྱུ་རྩལ་རིག་པ་ནི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་ཡིན་པས་སྔ་མ་དང་ཟློས་པ་མེད་དོ། །ནོར་བའི་ ཚིག་ནི་ཅིའི་སླད་དུ་ནོར་པ་ཞེས་པ་དང་ངོ་།།བསྲུང་བ་ནི་རྒྱལ་སྲིད་བསྲུང་བའོ། །རུས་ཀྱི་ཚིག་ནི་ཤཱཀྱའི་རིགས་ཞེས་པ་དང་ངོ་། །གཟུང་བའི་ཚིག་ནི་སྣང་ལ་ཇི་ལྟར་འཇུག་ཅེས་པ་དང་ངོ་། །གཡོ་བའི་ཚིག་ནི་འགྲོ་བ་དག་དང་ཞེས་པ་འམ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡུལ་ལ་གཡོ་བའོ། །འོག་མའི་ཚིག་ ནི་ཁམས་འོག་མ་སྟེ་འདོད་པའི་ཁམས་སོ།།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཚིག་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་དབྱེ་བའོ། །བསྟན་པ་གཟུད་པ་ནི། །བཤད་པ་དག་ཀྱང་ཇི་ལྟར་འགྱུར། །ཞེས་པ་དང་ངོ་། །བྱིན་གྱི་རླབས་ནི་ཡེ་ཤེས་དང་ཐུགས་རྗེའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་ཞིང་ཐམས་ཅད་དུ་མཚན་དང་ གཟུགས་སྣ་ཚོགས་སྟོན་ཞེས་པ་དང་ངོ་།།ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཐུས་སྟན་ལས་ལངས་ཞེས་པ་དང་ཡང་སྦྱར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ཚིག་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱི་དོན་ནི་དངོས་སུ་སྔར་གྱི་དྲི་བ་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་དང་སྦྱར་ཞིང་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་རིགས་སུ་གྱུར་པ་གསུང་རབ་ལ་སོགས་པ་ནས་བསྟན་པའི་ཚིག་ ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།ཚིག་ཙམ་ཉིད་ཡིན་གྱི་སྒྲུབ་པ་འམ་དགག་པའི་དོན་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །སྔོན་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བརྗོད་ཅེས་པ་ནི་དེ་དག་གིས་གསུངས་ཤིང་། ད་ལྟར་ངས་ཀྱང་བསྟན་ཞེས་པའོ། །དེ་ལྟར་དགོངས་པ་ཅན་གྱི་ཚིག་གཞན་ གྱི་སྒོ་ནས་དྲིས་པའི་ལན་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་ནས་དེ་ཉིད་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པར་འཆད་པ་ནི་དེ་ནས་ཡང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ།།དེ་ལས་དང་པོ་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པའི་ལེའུ་ལ་ཡང་དོན་རྣམ་པ་ལྔའི་སྒོ་ནས་སྟོན་པ་ལས། །དང་པོ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་རང་བཞིན་སྟོན་ཏེ། དེ་ཡང་དོན་རྣམ་པ་བཅུའི་སྒོ་ནས་ སྟོན་པ་ལས་དང་པོར་གཞན་གྱི་དབང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལས་དང་པོའི་དྲིས་ལན་གྱི་ཚུལ་གྱིས་མདོ་ཙམ་དུ་བསྟན་པ་ནི། དེ་ནས་ཡང་ཞེས་པ་ནས་མཚན་ཉིད་གནས་པའོ་ཞེས་པའི་བར་རོ།

愿词、三轮词和相词是与'三摩地'相连，即三解脱门三摩地的所破为三界的希求等。三轮是指一切行为中的作者、业和所作三者的假立。有无二边是指'说二边'，即执著任一边。'二者之词'是指如是二边的聚合。现法乐住之词，是与'彼等于此及后世，无贪无取'相连。灭尽定等也由前者解说。
水之词是与'执持六界'或'如水月'相连。愚痴词是与'象、鹿、马、愚'相连。真实词是与'何故唯心真实性'等相连。厌离词是与'谁为系缚'或与禅修境界相连。稠密词是与'树之藤蔓'相连。工巧、明处及工艺之词分为三类。心之词是与'心与波罗蜜多'或'心与七地'相连。
慧之词是与'离慧及智作'等遮遣所诠之词相连。轮之词是在显示幻喻处以火轮义显示，或与'轮围山'相连。日月星辰之词亦分为二类。谛之词是与'如是性有几'相连。支分之词是与'菩提支'相连。工巧明处是境识，故与前者无重复。错误之词是与'何故错误'相连。
守护是指守护王位。种姓之词是与'释迦种'相连。所取之词是与'于显如何趣'相连。动摇之词是与'诸趣'或识对境之动摇相连。下界之词指下界即欲界。因果之词分为二类。教导引入是与'说亦如何成'相连。加持是与'以智慧大悲加持于一切刹土显现种种相好形色'相连。
又与'以佛力从座起'相连。如是此一百零八词之义，直接与前一百零八问相连，由此亦当了知经典等所说一切同类之词，仅是言词而已，毫无成立或遮遣之义，如前所说。'往昔佛所说'是指彼等所说，今我亦说。如是略说了以具密意词他门作答后，极为广说即是'复次'等。
其中首先在摄一切法品中，以五种义门显示，其中首先显示所知之自性，复以十种义门显示，首先显示依他起诸识之生灭等理。其中首先以问答方式略说即从'复次'至'住相'。

།དེ་ཡང་གཞན་གྱི་དབང་ནི་འདུས་བྱས་པ་ ཡིན་ལ།འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འགག་པ་དང་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་པར་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས་གསུངས་ལ། མཛོད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལས་རྣམ་པ་བཞིར་བཤད་པ་ནི་ཚུལ་ལུགས་གཞན་ཡིན་པས། དེ་དང་འགལ་བའི་ཉེས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་ནི་ རང་རང་གི་རིགས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དུ་མར་འབྲེལ་བའོ།།མཚན་ཉིད་ནི་འདིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྔར་བསྟན་པ་སྟེ། མདོར་བསྡུ་ན་རྟོགས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་མཚན་ཉིད་དངོས་སམ་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་དངོས་པོ་ལ་ཡང་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ ཕྱིར་རྒྱུན་ཀྱང་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་མོད་ཀྱི་དེའི་ཁྱད་པར་གྱི་ལྡོག་པ་གཞན་ཡིན་པས་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བའོ།།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་དབྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་སྟོན་ཏེ། །དེ་ལས་དང་པོའི་དབྱེ་བའི་ཚུལ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རགས་པ་འམ་གསལ་བར་འཇུག་པ་དང་། དེའི་གནས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་དབྱེ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། རིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ནི་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡུལ་སོ་སོ་ལ་འཇུག་པའོ། །གཉིས་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ་དེ་ཡང་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་བྱུང བ་དང་།ཚོལ་བ་པ་དང་ངེས་པའོ་ཞེས་ཆོས་མངོན་པ་ལས་བཤད་པ་ལས། འདིར་ནི་ཚོལ་བ་དང་ངེས་པ་གཉིས་ཡིན་ཏེ། དེས་ཀྱང་ལུས་ངག་ཏུ་སྣང་བའི་ལས་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་འམ། ཀུན་གཞི་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བག་ཆགས་འཇོག་པར་བྱེད་པ་འམ། དོན་འདི་ལྟར་ ཡིན་གྱི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ཞེས་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པས་ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།ཡང་ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་དེའི་ལས་སུ་གྱུར་པ་ཀུན་གཞི་ལ་ཡོད་པའི་བག་ཆགས་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི་གཉིས་པོ་དེ་རྣམས་ཀྱི་གནས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ རིགས་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་རིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་སོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་གསུང་རབ་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱད་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ཡང་སྲིད་ཚད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རྒྱས་པར་ཕྱེ་ན། དེ་རྣམས་ཀྱི་སྟེང་དུ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དང་བརྒྱད་ དུ་འགྱུར་བའོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོའི་རང་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་སོགས་པ་ཅུང་ཟད་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། རེ་ཞིག་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་རང་གི་ངོ་བོ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་ལས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། བདག་པོའི་རྐྱེན་མིག་གི་ དབང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་གསལ་བའོ།།དེ་ལྟ་ན་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ལ་ཁྱབ་ཆེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། དེ་ནས་སེམས་ལས་རྫས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་དུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་ལྟར་བ་ལང་གི་མཚན་ཉིད་ ལྐོག་ཤལ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་སེར་ཟལ་ལ་ཞུགས་པའི་ཁྱབ་ཆེས་པར་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ།།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྫས་ཐ་དད་མེད་པའི་དོན་འདི་ཡང་འོག་ནས་བསྟན་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་མིག་གི་དབང་པོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། འདིར་གཟུགས་ཅན་གྱི་དབང་པོ་ ཟར་མའི་མེ་ཏོག་ལྟ་བུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྡེ་པ་རྣམས་ཀྱིས་བརྟགས་པ་ཡིན་གྱི་དོན་དུ་གྲུབ་པ་ནི་མེད་དོ།།འོན་ཀྱང་མིག་གི་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲགས་ཤིང་སྣང་བ་འམ། དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པའོ། །དེ་ཉིད་ཇི་ལྟར་གྲུབ་ཅེ་ན། མངོན་སུམ་ཉིད་[(]གྱིས་[,]ཀྱིས་[)]གྲུབ་ པ་འམ།ཡང་ན་རྐྱེན་གསུམ་ཚང་ཡང་རེས་འགའ་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་གཏན་ཚིགས་ལ་བརྟེན་ནས་རྐྱེན་གསུམ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་སྐྱེད་པའི་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་མིག་ཏུ་གྲགས་པའི་ཕྱོགས་འདི་ཉིད་ན་ཡོད་དོ་ཞེས་རྟགས་ལས་རྟོགས་པར་གྱུར་ པ་སྟེ།ཇི་ལྟར་ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ལས་བཤད་པ་བཞིན་ནོ།

此外，他缘是有为法，有为法的特征是生、住、灭三相，这是圣龙树亲口所说。《俱舍论》中说为四相是另一种说法，因此不会有相违的过失。其中，因是各自种类的因果多重关联。相，此处是前面所说的诸识的特征，简言之即是了知的自性。如是，无论是实相还是具相的事物都称为相。
虽然相续也被相所摄，但由于是其差别的另一分位，故分为二者。'大慧'等是从分类等门广说。其中第一分类之理是：粗识或明显运行的识，以及依其所依而分类则有三种：入相、业相和种相。其中第一是五识对各自境转。第二是意识，如《阿毗达磨》中说其有住所生、寻求和决定三种。此处是指寻求和决定二者，由此能发起身语显现的诸业，或在阿赖耶识中熏习一切识的习气，或决定'此义如是，非他'，由作此等业用故称为业相。
又业相是作为其业用存在于阿赖耶识中的习气。第三是前二者的所依阿赖耶识，因为是彼等同类之因，故称为种相。若如是，大乘经典中不是说识有八种吗？如是，若依最大范围而广分，则在彼等之上加上染污意成为八识。
略说诸识各自的自性等：首先五识的各自自性是无记性，从各自特征来看，眼识的特征是依眼根为增上缘而明了色相。如是，则与彼相应的心所有遍太过之过失？无过，因为彼等与心非异质且是彼之差别故，如牛的特征具角等不会有遍于黄牛的过失。心与心所无异质之义下文当说。
若问眼根是什么？此处诸部所说的如胡麻花般的有色根是假立的，实际并不成立。然而，所谓眼根是显现可知的，或是依彼的特殊功能成为心的自性。若问此如何成立？是由现量成立，或依'具足三缘亦有时不见'的因相，推知除三缘外，在此称为眼的方位有能生眼识的某种特殊功能，如《量理论释》中所说。

།དེ་ཉིད་བདག་པོའི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་རྣམ་ཤེས་དོན་དུ་སྣང་བའི་ཕྱོགས་སུ་འཕྲོ་ཞིང་འཇུག་པ་ནི་རྐྱེན་གཞན་ཚང་བའི་གནས་སྐབས་ན་མིག་ཕྱེ་བཙུམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་ལྡོག་བྱེད་པས་དེས་བསྐྱེད་དེ། ཇི་ལྟར་རིགས་པའི་བསྟན་བཅོས་ དག་ལས།དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་སྐྱེད་ལ་དབང་པོས་ནི་ཡུལ་ལ་འཛིན་ནུས་སུ་སྐྱེད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །འདིར་ཡུལ་ནི་ད་ལྟར་བའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ཞེས་ མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས་བཤད་པ་ནི་ཉན་ཐོས་སྡེ་པ་རྣམས་ཀྱི་གྲུབ་མཐའ་དང་བསྟུན་པ་ཡིན་གྱི།དེ་ལྟ་བུའི་ཡུལ་གྲུབ་པ་ནི་མེད་དེ། འོན་ཀྱང་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་བ་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་ཉིད་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་སྐད་དུ། རང་གི་ས་བོན་གང་ལས་ དེའི།།རྣམ་རིག་སྣང་བ་གང་བྱུང་བ། །དེ་དག་དེ་ཡི་སྐྱེ་མཆེད་ནི། །རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ཐུབ་པས་གསུངས། །ཞེས་པའོ། །གཞན་ཡང་སྔ་མ་ལྟར་ན་ཟླ་བ་གཉིས་སྣང་ལ་སོགས་པ་འཁྲུལ་པའི་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པས་མ་ཁྱབ་པ་ཉིད་དུ་ཡང་འགྱུར་རོ། །རྣ་ བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ཡུལ་ཡང་འདི་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ་རྟོགས་པར་བྱའོ།།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ནི་དགེ་མི་དགེ་ལ་སོགས་པ་ཅི་རིགས་པར་འགྱུར་རོ། །མཚན་ཉིད་ནི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡིད་ལ་བརྟེན་ནས་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པར་སྣང་བའོ། །ཡིད་ཀྱང་ དྲུག་པོ་འདས་མ་ཐག་པ་ཡི།།རྣམ་ཤེས་གང་ཡིན་དེ་ཡིད་དོ། །ཞེས་པའམ། རང་གི་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མའོ། །འདིའི་ཡུལ་ནི་དུས་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་པའི་སྤྱི་ཡིན་ལ། ཡང་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་ འཆད་དེ།ཚད་མས་གྲུབ་པ་ནི་མེད་དོ། །གཞན་ཡང་ཡིད་གོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན་གསལ་བར་སྣང་བ་ཡང་ཕྱིའི་དོན་གྱི་ཚུལ་ཁས་ལེན་པ་རྣམས་འདོད་མོད་ཀྱི། ཡང་དག་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྔར་བསྟན་ཏོ། །འདི་རྣམས་ཀྱི་ལས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་མངོན་པའི་ བསྟན་བཅོས་ལས་བཤད་པ་ནི་མདོ་སྡེ་པ་ལ་སོགས་པའི་བསྟན་བཅོས་དང་བསྟུན་ནས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཚུལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྤྲོས་ཏེ་བསྟན་པ་ཡིན་ལ།འདིར་ནི་དོན་ལ་གཞོལ་བ་ངེས་པའི་དོན་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་པས་མི་སྤྲོའོ། །ཡང་ཀུན་གཞི་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ནི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ལ་མཚན་ ཉིད་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་དུ་གྱུར་པ་སྟེ།ཇི་སྐད་དུ་སྟུག་པོ་བཀོད་པའི་རྒྱན་ལས། ཐམས་ཅད་ས་བོན་ཀུན་གཞི་ལ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཀུན་ཀྱང་གནས། །རྣམ་ཤེས་བདུན་པོ་ཀུན་གཞི་ལས། །རབ་ཏུ་འབྱུང་ངོ་ཕན་ཚུན་གནས། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་དོན་ཡང་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདུན་པོ་རྣམས་འགག་པ་ན་རང་གི་རིགས་མཐུན་ཕྱི་མ་སྐྱེད་ནུས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀུན་གཞི་ལ་བསྒོས་པའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་བག་ཆགས་ཞེས་ཀྱང་བྱ་ལ། རྣམ་ཤེས་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་ཞིང་སྤྲོས་པའི་བག་ཆགས་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་སྣང་བ་ལ་སོགས་ པའི་བག་ཆགས་དང་ལྡན་པས་འཛིན་པ་གཉིས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་གྲངས་དུ་མ་ལུང་ལས་བཤད་པའོ།།རྣམ་ཤེས་བདུན་པོ་རྣམས་ནི་ཕན་ཚུན་ནམ་རང་རང་གི་བག་ཆགས་བསྒོ་བའི་རྟེན་དུ་མི་འཐད་དེ། །རྒྱུན་མི་བརྟེན་པས་ས་བོན་ཆུད་ཟོས་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་རྒྱུན་མི་བརྟེན་ པའི་སྐྱེས་བུ་ལ་ནོར་བཅོལ་ན་ཆུད་ཟོས་པར་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ།།ཀུན་གཞི་ནི་རྒྱུན་དང་ལྡན་པས་དེ་ལྟ་བུའི་ཉེས་པ་ལས་གྲོལ་བའོ། །ཡང་ཀུན་གཞི་དེ་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་རྒྱུ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དགེ་བ་དང་ མི་དགེ་བ་ལས་བྱུང་ཞིང་།དེ་ཡང་རྒྱུ་དང་དུས་གཞན་གྱིས་ཆོད་པའི་འོག་ཏུ་བྱུང་བ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དང་། རང་གི་ངོ་བོ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ་ཞེས་བསྟན་བཅོས་དག་ལས་བཤད་དོ།

其成为增上缘是因为识向境显现的方面流散趣入，在其他缘具足的时候随着眼睛开合而有生灭，故由此所生。如同在理论论著中所说：'等无间缘产生眼识了知的自性，而根产生对境的执取能力'等等。此处所说的境是现在色等自相的刹那，如对法论中所说是随顺声闻部宗义，
如是境的成立是不存在的。然而，显现为色相而成为心的本性者即称为眼识之境。如云：'从其自种子所生，显现彼识相，彼等即是其，二处佛所说。'再者，如前所说，若是月亮显现为二等错乱知的境，则不一定是自相。耳识等的性相和境也应随此理解。
意识的本性是善或不善等任何一种。性相是依止增上缘意而显现境相。意也如云：'六识刚灭时，彼识即是意。'或者是自类前刹那。此识的境是三世所摄的有为法和无为法的共相，又说依近住而生者是缘自相，但以量不能成立。
再者，虽然承许外境实在论者们主张由意熟习力而清晰显现自相义，但实际并非如此，如前已说。这些识的业和相应等，如对法论中所说是随顺经部等论典而安立世俗方式的广说，此处是趣入实义决定义的宣说故不广述。
又阿赖耶识的本性是无覆无记，性相是一切识的种子，如《密严经》云：'一切种子阿赖耶，诸识于中能依止，七识从赖耶，互为能依所依生。'其义即是七识灭时，将自类后者生起功能的习气熏习于阿赖耶识。
正因如此，它也称为等流习气，也称为显现种种识及戏论的习气。由具有能取所取二相显现等习气，故经中说为二取习气等诸多异名。七识互相或各自皆不适合作为熏习习气的所依，因为不相续则种子将会损失，如同托付财物给不相续的人会损失一样。
阿赖耶识具有相续故远离如是过失。又此阿赖耶识也称为异熟识，异熟是从有漏善不善因所生，且是被因和其他时间间隔后而生，为有情相续所摄，自性无记，如诸论中所说。

།གཞན་ཡང་དེ་ཉིད་ལ་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེས་ལུས་ འདི་གཟུང་ཞིང་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལས་བཤད་པས་སོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཞེས་ཀྱང་མདོ་སྡེ་འདི་ཉིད་ལས་སྟོན་པར་འགྱུར་ཞིང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སོགས་པའི་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་ཀྱང་གསུངས་ཏེ་སྐབས་སུ་བབ་པ་ན་བཤད་པར་བྱའོ། །འདིའི་ དམིགས་པའི་ཡུལ་ནི་འོག་ནས་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ།།ལྡོག་པའི་དུས་ལ་རིགས་ཆད་པ་ཁས་ལེན་པ་རྣམས་ནི་དེ་འདྲ་བའི་གང་ཟག་ལ་ལྟོས་ཏེ་ལྡོག་པའི་དུས་མེད་དེ། ཕྱི་མའི་མཐར་ཐུག་པ་མེད་པའོ་ཞེས་འདོད་དོ། །མི་འཐད་པ་ཉིད་དུ་འོག་ནས་སྟོན་ཏོ། །དེས་ན་འདིར་ས་བོན་གྱི་ཆ་དང་རྣམ་པར་ སྨིན་པའི་ཆ་ལས་དང་པོ་ས་བོན་ལ་ཡང་གཉིས་ཏེ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ས་བོན་དང་།ཟག་པ་མེད་པའི་ས་བོན་ནོ། །དེ་ལ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ས་བོན་ཀྱང་གཉིས་ཡིན་པ་ལས། དང་པོ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་སྐྱེས་པའི་དུས་ན་ལྡོག་ལ། བསྒོམ་པས་ སྤང་བར་བྱ་བ་ཡང་སྒོམ་པ་མཐར་ཐུག་པའི་དུས་ན་ལྡོག་པའོ།།ཟག་པ་མེད་པའི་ས་བོན་ནི་ལྡོག་པ་མི་འཐད་དེ། སངས་རྒྱས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་རྒྱུན་དང་ལྡན་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། མེ་ལོང་ཡེ་ཤེས་མི་གཡོས་ཏེ། །ཡེ་ཤེས་ གསུམ་ནི་དེ་ལ་བརྟེན།།ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །གཞན་ཡང་ས་བོན་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ཀུན་གཞིའི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་རྟོགས་པའི་རང་བཞིན་ནི་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་སྟེ། རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད་ནི་དེ་འདྲ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་འབྲས་བུ་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་རྣམས་སྐྱེད་པ་ལ། རྒྱུ་མ་ཚང་བ་མེད་པ་ ཉིད་དུ་ད་ལྟར་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་གྲུབ་ལ།དེའི་ཕྱིར། མ་ཚང་མེད་རྒྱུ་དེ་ལ་ནི། །འབྲས་བུ་གང་གིས་ལྡོག་པར་འགྱུར། །ཞེས་པ་སྟེ་ལྡོག་པ་ཉིད་མི་འཐད་ཅེས་པའོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཆ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པའི་དུས་ན་ལྡོག་ཅེས་བཤད་པའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ལོངས་སྤྱོད་ རྫོགས་པའི་སྐུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་འོག་ནས་སྟོན་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན།སྐྱོན་མེད་དེ། སྔོན་དགེ་བ་གོམས་པའི་བག་ཆགས་ལས་བརྒྱུད་ནས་སྐྱེས་པས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་བཏགས་སུ་ཟད་ཀྱི། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དངོས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཟག་ པ་དང་བཅས་པའི་ལས་ཀྱིས་མ་བསྒྲུབས་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདིའི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཚད་མ་ཡང་འོག་ནས་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ནི་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། ངར་འཛིན་པ་ཕྲ་མོ་དང་ལྡན་པའི་དུས་ན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་འཆར་བའི་བགེགས་བྱེད་ པའི་ཕྱིར་རོ།།མཚན་ཉིད་ནི་ཀུན་གཞི་ལ་ང་ཡིར་འཛིན་པ་དང་བཅས་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། ངར་སེམས་ཉིད་ནི་ཡིད་ཡིན་ནོ། །ཞེས་པ་དང་། ཡིད་ནི་བདག་ལ་བདག་ཅེས་ཏེ། ངར་འཛིན་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིའི་དམིགས་པའི་ཡུལ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ ཤེས་པའོ།།དེ་ཡང་ས་བོན་གྱི་ཆ་ནི་དགེ་མི་དགེས་བསྡུས་པས་དེ་ལ་དམིགས་པར་མི་ནུས་ལ། འོན་ཀྱང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཆ་ལས་དམིགས་པ་ཡིན་ཞིང་། དེ་ཡང་རྣམ་པར་འཇོག་པའི་ཚུལ་གྱིས་དམིགས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་འཁྲུལ་པའི་གཞིར་གྱུར་པའི་སྒོ་ནས་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཆད་ པ་ནི་མི་འཐད་དེ།ཀུན་གཞི་ནི་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་ས་བོན་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། སྔར་བསྟན་པ་ལྟར། ཐམས་ཅད་ས་བོན་ཀུན་གཞི་ལ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ས་བོན་ནི་དགེ་མི་དགེས་བསྡུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡིན་ཡང་འཁྲུལ་པའི་གཞིར་གྱུར་པའི་སྒོ་ནས་ དམིགས་པའི་ཡུལ་ཡིན་པ་ལ་ནི་འགལ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ།།འདིའི་ལྡོག་པའི་དུས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་འདས་པའི་ལམ་ལ་མེད། །འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་ལ་མེད། །དགྲ་བཅོམ་ཉིད་ནི་དེ་ལྡོག་གོ། །ཞེས་གསུངས་སོ།

又彼即名为取识，如此解释庄严经中说：由其执取此身故。如来藏亦于此经中将宣说，涅槃等其他经中亦说，待时当解说。此所缘境将于下文宣说。
关于还灭时间，承许种性断者认为，对于如是补特伽罗而言无还灭时间，因为无后际故。下文将说明其不应理。
因此，此处从种子分与异熟分中，首先种子又有二种：有漏种子与无漏种子。其中有漏种子亦有二种：第一、见所断烦恼于见道生起时还灭；修所断亦于修道究竟时还灭。
无漏种子则不应还灭，因为即使在成佛位时亦具足无漏法所依如镜智相续，如说：'如镜智不动，三智依于彼'等。
复次，作为彼等种子所依的阿赖耶识体性之觉性本质相续不断，因为觉性自体于如是本性之后后果生起，无有因不具足，现今由亲身经验而成立。因此说：'具足因彼者，何能令果灭'，即说还灭不应理。
异熟分于获得如镜智时还灭。若如是，则与下文所说受用圆满身为智慧自性是异熟佛相违。无过，仅是由往昔善业习气相续所生而假名为异熟，非真实异熟，因为非由有漏业所成就故。此能立量亦将于下文宣说。
染污意之体性是有覆无记，因为与微细我执相应时障碍真实智慧生起故。其相为对阿赖耶执我所，如说：'我思即是意'，又说：'意谓我于我，我执极趣入'故。
此所缘境是阿赖耶识。又其种子分摄于善不善，故不能缘彼，然从异熟分而缘，且非由决定安立方式而缘，而是从迷乱所依方面而缘，如是解释不应理。因为阿赖耶亦是无记种子，如前所说：'一切种子阿赖耶'等故。故种子非摄于善不善。虽如是，从迷乱所依方面作为所缘境则毫无相违。
此还灭时有三种，如说：'出世间道中无，灭尽等至中亦无，阿罗汉性中还灭。'

།དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ མཐོང་བའི་ལམ་ལ་སོགས་པ་དང་།འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་མེད་པ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་གྲོལ་བ་སྟེ། རེ་ཞིག་མངོན་དུ་རྒྱུ་བ་ལོག་པ་ཡིན་གྱི་ས་བོན་སྤངས་པའི་སྒོ་ནས་གཏན་དུ་ལོག་པ་གང་ཟག་གི་རྒྱུད་གྲོལ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དགྲ་བཅོམ་པའི་རྒྱུད་ལ་ལྡོག་ པ་ནི་ས་བོན་དང་བཅས་ཏེ་སྤངས་པ་གཏན་དུ་ལྡོག་པའོ་ཞེས་ཆོས་མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས་བཤད་མོད་ཀྱི།འདི་ཡང་མི་འཐད་པ་ཉིད་དུ་འོག་ནས་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ས་བོན་དང་བཅས་ཏེ་གཏན་དུ་ལྡོག་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆོད་དམ་ཡང་ན་ སངས་རྒྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་སོ།།འདིའི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་ལས་གཞན་དངོས་པོ་སྟོབས་ཀྱིས་ཞུགས་པའི་ཚད་མ་ནི་མ་མཐོང་ངོ་། །དེ་ལྟར་རྒྱས་པར་ཕྱེ་ན་བརྒྱད་དུ་གསུངས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གསལ་བར་རམ་རགས་པར་འཇུག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། མདོར་ བསྡུས་ནས་རྣམ་པར་ཕྱེ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། དངོས་པོ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །དེ་ལྟར་དབྱེ་བའི་ཚུལ་བསྟན་ནས་སོ་སོའི་རང་བཞིན་དང་འཇུག་པའི་ཚུལ་ལ་སོགས་པ་སྟོན་པ་ནི་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཇི་ལྟར་མེ་ལོང་ལ་ གཟུགས་བརྙན་སྣང་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་རྫས་སུ་གྲུབ་པ་མེད་པ་བཞིན་དུ།གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཕྱི་རོལ་རྫས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་མེད་དེ། སེམས་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པའོ། །དེ་འདྲ་བ་ལ་འཛིན་པ་ནི་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་གཅིག་ཏུ་བསྟན་པའོ། །དངོས་པོ་ སོ་སོར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ཚོལ་བ་དང་ངེས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ།དོན་འདི་ནི་འདི་ལྟར་ཡིན་གྱི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ཞེས་ངེས་པའམ། ཐེ་ཚོམ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་བློའོ། །དེ་གཉིས་ཀྱང་རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཐ་མི་དད་ཅིང་ཕན་ཚུན་གཅིག་གི་རྒྱུ་གཅིག་ཡིན་ཏེ། དེའི་དོན་ཡང་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན་གྱི་ཐོག་མ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་བྱས་ནས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ། ཡང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དོན་གྱི་རྣམ་པར་སྣང་བ་ན་དེས་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་བྱས་ནས་དེའི་རྗེས་ཐོགས་སུ་ཅི་དོན་འདི་འདི་ལྟར་ཡིན་ནམ་གཞན དུ་ཡིན་ཞེས་ཚོལ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའོ།།ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྔ་མའི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡོད་པའི་རིགས་མཐུན་པ་ལ་སོགས་པའི་བག་ཆགས་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་བསམ་པའི་ཡུལ་ལས་འདས་པས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ པ་ཡིན་ལ།དེ་ཉིད་ཡོངས་སུ་སྨིན་ཅིང་སད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། དེས་རྒྱུའི་རྐྱེན་བྱས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསྐྱེད་པའོ། །བདག་པོའི་རྐྱེན་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་རོ། །དམིགས་པའི་རྐྱེན་སེམས་ལས་ཐ་དད་པ་ནི་ཁས་མི་ལེན་ཏེ། དོན་འདི་ཡང་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་ པ་གཉིས་པའི་ད་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ནི་སྔ་མ་ལྟར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་ཡིན་ལ།ཡུལ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྒྱུ་སྟེ་རང་གི་རིགས་སྔ་མ་ལས་ཀྱང་བྱུང་བའོ། །གཞན་ཡང་རྒྱུའི་རྐྱེན་ནི་ཐོག་མ་མེད་པའི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རིགས་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ལ་ཐོག་མ་མེད་པ་སྤྲོས་པ་སྣ་ ཚོགས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀུན་གཞི་ལ་ཡོད་པའོ།།བདག་པོའི་རྐྱེན་ནི་སྔར་བསྟན་པའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་བདག་པོའི་རྐྱེན་དང་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གཉིས་ཁྱད་པར་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། དངོས་པོ་གཅིག་ཉིད་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་བསྐྱེད་པའི་ཆ་ ནས་ནི།།དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཞེས་བྱ་ལ། ཡུལ་ལ་འཛིན་ནུས་སུ་བསྐྱེད་པའི་ཆ་ནས་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། དངོས་པོ་ཐ་དད་པ་ནི་ཁས་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དམིགས་པའི་རྐྱེན་ནི་སྔ་མ་དང་མཚུངས་སོ།

对于出世间的见道等和灭尽定中所没有的是自性解脱，暂时现行已灭，而非从断除种子方面永远灭除的补特伽罗相续解脱。阿罗汉相续中的灭除是连同种子永远断除而灭，如此在对法论中虽有阐述，但这也将在下文中说明其不合理性。因此，连同种子永远灭除是在菩萨八地以上或是成佛时的阶段。对此的证成除了可信的教证之外，未见有以事物力量趣入的量。
如是广分则说八种识，是就明显或粗显运行而言。若略摄分类则有二种：显现识和分别事物识。如是说明分类方式后，为显示各自自性和运行方式等而说'大慧'等。
如同镜中显现影像并无外在实体一样，色声等也无外在实体，乃是心的显现。对此的执取是五识，即显现识一体而说。分别诸事物是寻求和决定的意识，即认为此义如是而非他者的决定，或具有怀疑相的心。
此二者虽然了知自性的共相无别且互为因果，其义即是五识相续之初由意识作为等无间缘而生起，又当眼识等显现境相时，由彼作为等无间缘，其后即生起'此义是如此耶？抑或他异？'等寻求等的意识。
又前识的因缘是阿赖耶识中存在的同类等习气，超越声闻等的思维境界故不可思议，即由彼完全成熟及现行的因所生，由彼作为因缘而生起。增上缘如前所说。不承许离心的所缘缘，此义亦如前所说。
第二识的等无间缘如前是显现识，也是分别境相的因，也从自类前者而生。复次，因缘即'无始'等，即阿赖耶中存在的同类因无始的种种戏论习气。增上缘如前所说。
若如是则增上缘与等无间缘二者将无差别耶？无过，同一事物从生起意识了知自性方面说为等无间缘，从生起执境能力方面说为增上缘，因为不承许是不同事物故。所缘缘与前相同。

།དེ་ལ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་འགག་པའི་ ཚུལ་སྟོན་ཏེ།དབང་པོ་དྲུག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་འགག་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་ཀུན་གཞི་ལ་ཡོད་པའི་བག་ཆགས་རྒྱུའི་རྐྱེན་འགགས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་བག་ཆགས་ནི་རྣམ་ཤེས་སྐྱེད་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་ནུས་པ་ཅན་ཀུན་གཞི་ལས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ པས་འདིར་ཀུན་གཞི་དང་བག་ཆགས་གཞི་མཐུན་པའི་བསྡུ་བ་བྱས་པའོ།།གལ་ཏེ་འདིར་རྟོག་པས་དབེན་པ་སྣང་བའི་བག་ཆགས་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ནམ། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་ཅེས་དེ་ཉིད་འབའ་ཞིག་ཅི་སྟེ་བརྗོད་ཅེ་ན། བདེན་མོད་ཀྱི། རྟོགས་ པའི་བྱེད་པས་དབེན་པའི་སྣང་བ་ཙམ་གྱིས་ནི་རང་གི་རིགས་མཐུན་ཕྱི་མ་སྐྱེད་ནུས་པའི་བག་ཆགས་འཇོག་པར་མི་ནུས་ཞེས་འོག་ནས་སྟོན་པས་བག་ཆགས་འཇོག་པ་ལ་རྟོག་པའི་བྱེད་པ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་སྨྲས་པའོ།།དེ་ལ་མཚན་ཉིད་འགག་ཅེས་པ་ནི་ལས་ཀྱི་ མཚན་ཉིད་དེ།བག་ཆགས་སམ་དེ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་ཀུན་གཞིའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་། གཞན་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུན་ལ་ཡང་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱབ་པས་དེ་རྣམས་འགག་པ་ནི་མཚན་ཉིད་འགག་པའོ། །དེ་ལ་རྒྱུན་འགག་ཅེས་པའི་རྒྱུན་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་རང་རང་གི་ རིགས་ཀྱི་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་སྐད་ཅིག་མ་དུ་མ་གང་ལས་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་གང་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་གནས་པ་ཀུན་གཞི་ལ་ཡོད་པའི་བག་ཆགས་རྒྱུའི་རྐྱེན་དང་། གང་ལ་དམིགས་པ་སྟེ། ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དམིགས་པ་ཉིད་དུ་སྔར་ བསྟན་པའོ།།གལ་ཏེ་འདིར་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་དང་། དེའི་གནས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་གམ་ཐ་དད་ཅེ་ན། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཚིག་གི་དོན་ནི་ཕལ་ཆེར་ཤེས་པར་ཟད་དོ། །དེ་དག་ལས་བརྩམས་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ན་ཞེས་པའི་དོན་ནི་ འཇིམ་པའི་གང་བུ་འཇིམ་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་བཀོད་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་ལས།དེའི་བཀོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བཀོད་པ་དང་བཀོད་པ་ཅན་ཐ་དད་པར་འགལ་ཏེ། ཇི་ལྟར་ན་ངར་བའི་རིང་པོ་བཞིན་ནོ། །དེ་སྟེ་གཅིག་པ་ཡིན་ན་ཡང་དེ་དག་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ནས་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར། འཇིམ་ པའི་གོང་བུས་བྱ་བ་གང་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་རྡུལ་ཕྲ་རབ་སོ་སོ་བས་ཀྱང་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་གསེར་དང་གསེར་གྱི་སྡེ་བུ་ཡང་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ནས་གཅིག་པར་གྱུར་ན་ཉེས་པ་འདི་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ། །རིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་རྒྱུར་ གྱུར་པ་འམ།།ཡང་ན་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུན་ལ་རིགས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་དག་ཐ་དད་ན་དེའི་རྒྱུ་ལས་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་པའི་དོན་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་བསམས་ན་ཐ་དད་དུས་མཉམ་པ་དང་མི་མཉམ་པ་གཉིས་ཀ་རྒྱུར་མི་འཐད་ཅེས་འོག་ནས་སྟོན་པར་འགྱུར་བའོ། །དེ་སྟེ་ཐ་དད་མ་ཡིན་ཞེས་པ་བདག་ཉིད་ཐམས་ ཅད་ནས་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་ཚིག་གི་དོན་ནི་ཕལ་ཆེར་ཤེས་པར་ཟད་དོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་རིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་མཐུན་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་དང་ཐ་མི་དད་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ས་བོན་ནི་སྔར་ བསྟན་པ་ལྟར་རྒྱུན་འགག་པར་མི་འགྱུར་ལ་ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་བསྒོས་པའི་བག་ཆགས་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ས་བོན་ནི་ཅི་རིགས་པར་འགགས་པའོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་གྱུར་པ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་སོ་ཞེས་བཤད་པ་ དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན།སྐྱོན་མེད་དེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ས་བོན་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཆ་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་རྣམས་གནས་གྱུར་པ་ཡིན་གྱི། དེའི་རང་བཞིན་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔ་མ་ལྟར་རྒྱུར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཆོམ་རྐུན་གྱུར་པར་གྲགས་པའི་སྐྱེས་བུ་སྔར་གྱི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། ཁྱིམ་ པའི་རྟགས་སྤངས་པ་ན་སྐྱེས་བུ་དེ་ཉིད་གཞན་དུ་འགྱུར་ཞེས་བརྗོད་ཀྱི་དེའི་རང་བཞིན་འགགས་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ།

以'大智慧'等词句说明了它们的灭尽之理。六根识全部灭尽的原因是阿赖耶识中的习气因缘灭尽。其中习气是能生识的某种特性，而这种能力与阿赖耶识并非有别，因此这里将阿赖耶识和习气作为同一基础来归纳。
若问：此处离分别显现的习气不也是那些识的因缘吗？为何只说'非真实遍计'呢？诚然如此。但是正如下文所说，仅仅离开分别作用的显现，无法安立能生后续同类的习气，因为安立习气需要分别的作用，所以如此说。
其中'相灭'是业的特征，即习气或与之无别的阿赖耶识刹那，以及其他诸识的相续都具有特征，这些灭尽即是相灭。
其中'相续灭'的相续，如前所说，是从各自种类的果报所成的多个刹那中相续生起。其中'从何'是指所依止的阿赖耶识中的习气因缘，以及所缘，即如前所说的以识为体性的色等相作为所缘。
若问：此处转识与其所依的阿赖耶识是一是异？说'大智慧'等，其词义大多可知。'若非从彼等所生'的含义是，如泥团非由泥尘微尘安排而成，因为是由彼安排，所以安排与所安排不可能有别，就像长的铁条一样。若是一体，由于在一切方面无差别，则泥团所作之事，每个微尘也应能作。
同样，若金与金器在一切方面成为一体，也会有这同样的过失。'种性相'是指它作为一切识的随顺因，或者说它的相续称为种性。'若异则不从彼因生起'的含义是，若究竟观察，异体的同时与异时二者都不合理作为因，如下文将说明。
'若非异'即若在一切方面是一体等等，其词义大多可知。诸识自种性相是作为彼等同类因的阿赖耶识，与之无别的无漏法种子如前所说不会灭尽相续，而业相即被转识熏习的有漏种子习气则会相应灭尽。
若问：如此则与所说阿赖耶识转依即是大圆镜智相违。无过，因为有漏种子和异熟分是暂时的垢染转依，而其自性等如前不成为因，如同被称为盗贼的人舍弃先前的恶行和在家相时，说此人转变，而非其自性灭尽一样。

།འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དམ་རྒྱུན་ནི་འགལ་རྐྱེན་དང་མཐུན་པའི་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་ནུས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་སྐད་ཅིག་གཉིས་དང་གསུམ་ནས་ ལོ་དང་བསྐལ་པ་ལ་སོགས་པའི་བར་དུ་ཅི་རིགས་པར་འགག་པར་འགྱུར་ལ།ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་སྐད་ཅིག་གི་དངོས་པོ་ནི་རང་ཉིད་སྐྱེ་བའི་དུས་ལས་སྐད་ཅིག་གཉིས་ཕན་ཆད་མི་གནས་ཏེ་འགག་པར་འགྱུར་བའོ། །འགག་པའི་ཚུལ་བསྟན་པ་འདི་ཉིད་ ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་གནས་པ་དང་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་ཡང་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་ནུས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགའ་ཞིག་ནི་སྐད་ཅིག་གཅིག་པའི་ངོ་བོར་སྐྱེ་ལ། འགའ་ཞིག་ནི་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་དང་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུན་དང་ལྡན་པར་སྐྱེ་བའོ། ། འདིར་ཐམས་ཅད་དུ་རྐྱེན་བཞིའི་བྱེ་བྲག་ཐ་དད་པ་ནི་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་ཚད་མས་གྲུབ་པ་མེད་པས་ཁས་བླང་བར་མི་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུན་ན་སྐད་ཅིག་ལས་ཐ་དད་པར་རྫས་སུ་གྲུབ་པ་མེད་པས་སྐད་ཅིག་གི་མཐར་ཐུག་ལ། སྐད་ཅིག་ཀྱང་ཐོག་མ་དང་དབུས་ལ སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པ་སྟེ་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དབང་གི་རང་བཞིན་འདུས་བྱས་པའི་དངོས་པོ་ནི་དོན་དམ་པར་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། རྟེན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་དང་ཐ་ དད་ལས་གྲོལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་སྟེ།སྐབས་ཀྱི་དོན་འདི་རྣམས་ཀྱང་། སྔར་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་བ་ཇི་ལྟ་བུ། །འབྲས་བུ་ཅི་ལགས་རྒྱུ་ནི་ཅི་ལགས་གང་། །ཞེས་རྒོལ་བའི་ལན་དུ་སྦྱར་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་ཚུལ་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །ཡང་འདིར་གལ་ཏེ་ཀུན་ གཞིའི་རྒྱུན་འགགས་པ་ན་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་རྒྱ་མཚོ་དང་རླབས་བཞིན་དུ་འགག་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟ་ན་ཆད་པར་སྨྲ་བའི་མུ་སྟེགས་རྒྱང་འཕེན་པ་དག་སེམས་ཅན་གྱི་ལུས་ནི་ཆང་དང་། ཆང་གི་ནུས་པ་ལྟར་སེམས་ལས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མངོན་པར་ གསལ་བའི་སེམས་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་ཡང་འཆི་བའི་དུས་བྱས་པ་ན་མངོན་པར་མི་གསལ་བའི་སེམས་པ་ཅན་འབྱུང་བ་བཞིའི་བག་ལ་ཞ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལས་གཞན་འཇིག་རྟེན་སྔ་ཕྱིས་བསྡུས་པའི་འཁོར་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། ལས་དང་འབྲས་བུའི་འབྲེལ་བ་ ནི་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲ་བ་དང་ཁྱད་པར་མེད་པར་འགྱུར་ཞེས་པའོ།།འདིར་ཡུལ་ལ་འཛིན་པ་ནི་མངོན་པར་གསལ་བའི་སེམས་པའོ། །རྒྱུན་ཆད་པས་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེས་བསྡུས་པ་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་ཆད་པར་འགྱུར་ཞེས་པའོ། །ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཀྱི་རྒྱུན་ནི་ འཁོར་བ་སྟེ།གཉེན་པོ་གོམས་པ་མེད་པར་རྒྱུན་ཆད་པར་འགྱུར་ཞེས་པའོ། །དེ་ལ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནི་གཞན་གྱི་ལུགས་རྗེས་སུ་བརྗོད་པ་ཡིན་གྱི་དེ་དག་གི་ལུགས་ཀྱིས་ནི་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་མེད་པར་མི་འདོད་དོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལས་གཞན་པའི་མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ལ་ སོགས་པའི་ཚུལ་ཇི་ལྟར་འདོད་ཅེ་ན།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་ལ་གཟུགས་དང་སྣང་བ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཙམ་སྟེ། སྔར་བསྟན་པའི་རྐྱེན་རྣམས་ལས་ཤེས་པའོ།

诸转识的种类特征或相续，由违缘和顺缘的力量差别，从二刹那三刹那乃至年劫等时间内相应地灭去，而一切识具有特征的刹那事物，从其生起的时间起第二刹那以后便不住而灭去。
由此所说的灭去方式，也应当了知诸识的住和生的方式，其中由诸缘力的差别，某些识以一刹那的体性而生，某些识则以二刹那三刹那等相续而生。
此中一切处四缘的差别，于凡夫众生无有量所成立，故不应承许。如是诸识的相续中无有异于刹那而实质成立，故以刹那为究竟，刹那亦由始中等差别而有差异，如前所说。
正因如此，他缘性的有为事物即称为胜义空性。复次，转识与所依阿赖耶识，由离一异之故，胜义中无有自性，此等处义亦如前'缘生如何，果为何，因为何'等诘问的回答相配，如所说世俗与胜义的方式。
又此中若阿赖耶相续灭时，依彼的一切识如海浪般灭去，如是则与断见外道顺世派所说'众生身如酒与酒力般非异于心，正因如此称为明显有心者，彼于死时成为不明显有心者，融入四大种中，除此之外，无有前后世所摄轮回、涅槃及业果关联'之说无有差别。
此中对境的执取即是明显的心。由相续断绝故，眼等诸识所摄一切皆成相续断绝。无始时相续即是轮回，无有对治修习则成相续断绝。其中无始是随顺他宗而说，依彼等宗则不许轮回无始。
若问除此之外诸外道如何许识生等方式？如'大慧'等，其中色与显现仅是譬喻，从前所说诸缘而知。

།དེ་དག་གི་རྒྱུ་ནི་ཡོན་ཏན་གསུམ་ཆ་མཉམ་པའི་གཙོ་བོ་མིག་གི་བློ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་འགྱུར་ བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱེད་པ་པོར་འདོད་པ་དང་།ནང་གི་སྐྱེས་བུ་རིག་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཡུལ་འཛིན་ཅིང་ལོངས་སྤྱོད་པའི་བྱེད་པ་པོར་འདོད་པ་དང་། ཡང་རིག་བྱེད་ཀྱི་མཐའ་པ་དག་སྣ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་སྐྱེས་བུའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བར་ འདོད་པ་དང་།གཞན་ཡང་རིག་པ་ཅན་དང་བྱེ་བྲག་པ་རྣམས་དབང་ཕྱུག་གི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་བདག་དང་ཡིད་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལས་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་དང་། འགའ་ཞིག་གནས་དང་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དུ་སྣང་བ་རྣམས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་བློ་དབང་ཕྱུག་སྔོན་དུ་སོང་བར་འདོད་པ་དང་། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དུས་ཀྱི་དབང་གིས་འབྱུང་བར་འདོད་པ་དང་། རིགས་མཐུན་པས་རྡུལ་ཕན་ཚུན་སྦྱོར་བ་ལས་རགས་པ་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་རྩོམ་པར་འདོད་ཅིང་། དེ་ལས་ཡོན་ཏན་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་འདོད་པ་སྟེ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཚུལ་འདི་དག་ནི་ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཉིད་དུ་ཡང མི་འཐད་པར་འོག་ནས་བསྟན་པར་བྱའོ།།གཞན་ཡང་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྔར་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་བའི་ཁྱད་པར་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་པ། སྲིད་པའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་འམ། ཡང་། སེམས་ཅན་ དངོས་པོའི་རྣམ་གྲངས་དང་།མངོན་པར་བརྗོད་པ་སུ་ཡིས་བསྐྱེད། །ཅེས་པའི་ལན་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ། །དེ་ལས་འདུ་བའི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ནི་རྒྱུ་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་སྟེ། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཕན་ཚུན་འདུ་ཞིང་སྦྱོར་བའི་དངོས་པོའོ། །དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ གྱི་དངོས་པོ་ནི་དེ་ལས་ད་ལྟར་གྱི་མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པར་རྟོགས་པའོ།།མཚན་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པའི་ཚོར་བ་འམ་ཚོར་བའི་རྒྱུ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པའི་སྲེད་པ་དང་། ལེན་པ་དང་། དེ་དག་གིས་མ་ འོངས་པའི་ཕུང་པོ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ས་བོན་མཐུ་དང་ལྡན་པར་བྱས་པ་སྟེ།སྲིད་པ་ཞེས་གྲགས་པའོ། །དེ་རྣམས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་གཉི་གའི་ཆར་གཏོགས་པ་སྟེ། སྔོན་གྱི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་དང་། མ་འོངས་པའི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ ཕུང་པོ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱའོ། །འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་གྱི་དངོས་པོ་ནི་དེ་དག་གིས་བསྡུས་པ་ཕྱི་དང་ནང་གི་འབྱུང་བ་སྟེ། སེམས་ཅན་གྱི་སྐྱེ་ བའི་གནས་ཀྱིས་བསྡུས་པའོ།།དེ་ཡང་སེམས་ཀྱི་སྣང་བ་ལས་མ་གཏོགས་པ་བེམས་པོའི་ངོ་བོ་ནི་གྲུབ་པ་མེད་ཅེས་བསྟན་ཏོ། །རྒྱུའི་དངོས་པོ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ས་བོན་དང་ལྡན་པ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། མ་རྟོགས་ན་འཁོར་བའི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བའོ། །རྐྱེན་གྱི་དངོས་ པོ་ནི་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་དང་སྲེད་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།སྔར་གྱི་འདུ་བའི་དོན་ཉིད་ཀྱང་གསལ་བར་བསྟན་པ་སྟེ། འོན་ཀྱང་ད་ལྟར་གྱི་གནས་སྐབས་ལས་མ་འོངས་པའི་ཕུང་པོ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་སྦྱོར་བས་ཟློས་པའི་ཉེས་པར་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འགྲུབ་པའི་དངོས་ པོ་ནི་རྒྱུ་རྐྱེན་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤིས་བསྡུས་པ་དང་།མ་འོངས་པའི་ཕུང་པོ་འགྲུབ་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་སྲེད་པའི་ཡན་ལག་རྣམས་ཀྱང་ཚེ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པ་སྟེ། ཞིབ་ཏུ་ནི་འོག་ནས་བསྟན་པར་བྱའོ། །ཡང་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་རྟེན་འབྲེལ་དེ་ རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་སྟོན་ཏེ།སྔར་གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་དུ་ཞེས་པའི་ལན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་སྤྲོས་པ་གཅོད་བྱེད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ ཚད་མའི་ཡུལ་ལོ།

他们的因是这样的：有人认为三德平等的胜性是眼识等一切变化的造作者；有人认为内在的补特伽罗具有知性的本质，是执取对境和受用的造作者；又有持吠陀论者认为一切种种都是补特伽罗的识的幻化，认为是从彼因而生；其他如正理派和胜论派认为由大自在天的加持力使得我与意结合而生起认知；有些人认为所显现的处所、身体和受用等是由殊胜的智慧大自在天为先导而有；有人认为一切事物由时间的力量而生起；有人认为同类的微尘相互结合而组成粗大的有支分实体，并认为由此产生功德等；这些因果的道理即使在世俗谛中也是不合理的，这将在下文中说明。
另外，'大慧'等所说的，是简要宣说前面缘起差别所摄的苦谛和集谛二谛，即十二有支的道理，或者是对'众生事物的种类和言说由谁产生'这一问题的简要回答。
其中，和合事物的自性是因集谛，即业和烦恼等因缘相互和合的事物。事物自性的事物是由此而现前成就当前的名色等蕴，即了知为苦谛。相的事物是由现在蕴所摄的受或对受的因贪著的爱取，以及由彼等令未来蕴成就的具有力量的行的种子，即所谓的有。这些都属于苦谛和集谛二者，是前世业和烦恼的果，也是成就未来有漏蕴的因。正因为如此，这是烦恼的相，所以称为相的事物。
大种自性的事物是彼等所摄的内外大种，即众生生处所摄。这也说明除了心的显现之外，物质的本体是不成立的。因的事物是具有行种子的阿赖耶识，若不了悟则成为轮回的近取因。缘的事物是无明、行、爱等，即明显宣说前面和合的意义，然而从现在的阶位来说，配合成就未来蕴的因缘，并不会成为重复的过失。成就的事物是依靠这些因缘而生起的生老死所摄以及未来蕴的成就，如是爱支等也为三世所摄，详细的将在下文中说明。
又'大慧'等所说的是宣说这些缘起的自性空性胜义谛，应当配合前面'如是性有几种'的回答。其中心的行境是缘如是性的闻思所生慧，即能断除戏论的比量境界。

།དེ་ཡང་སླུ་བ་མེད་པས་རིགས་པ་ནི། །དོན་དམ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་པ་དང་། དེས་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་དོན་དམ་པ་སྟེ་ཞེས་གསུངས་པའོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་བསྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་དྲོད་དང་རྩེ་མོའི་གནས་སྐབས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཅུང་ ཟད་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་།དེའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ། དེ་སྐད་དུ་ཡང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་དྲོད་དང་རྩེ་མོའི་གནས་སྐབས་ཡན་ཆད་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འགྲེལ་པ་ལས་བཤད་པས་སོ། །ལྟ་བ་གཉིས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་ཀྱི་ བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་བཅས་པ་བཟོད་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་།དེའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ། དེ་སྐད་དུ་ཡང་། གང་ཟག་དང་ཆོས་ཀྱི་བདག་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པས་ས་དང་པོ་ལ་སྒྲིབ་པོ་ཞེས་སྔར་བསྟན་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་ལས་ཀྱང་བཟོད་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་གནས་སྐབས་ན་གོ་རིམས་བཞིན་དུ།གང་ཟག་རྫས་ལ་བརྟེན་པ་དང་། སྐྱེས་བུ་བཏགས་པ་ལ་བརྟེན་པའི་འཛིན་པའི་རྟོག་པ་གཉིས་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྟ་བ་གཉིས་ལས་འདས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་དེ་ འདྲ་བའི་རྣམ་རྟོག་རགས་པ་སྤངས་པ་མཐོང་ལམ་ཡན་ཆོད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་།དེའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་། སྔར་གྱི་ལྟ་བ་གཉིས་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བ་དང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་དང་ དེ་འདྲ་བའི་རྨོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པས་ས་དང་པོ་ཐོབ་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་པས་སོ།།སྣང་བ་མེད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་མདོ་སྡེ་འདི་ཉིད་ལས། །སྣང་བ་མེད་པ་བརྒྱད་པ་སྟེ། །ཞེས་གསུངས་པས་ཁྱད་པར་དུ་ས་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་དེའི་ཡུལ་ལོ། །སྲས་ཀྱི་ས་ལས་འདའ་བའི་ སྤྱོད་ཡུལ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་འཇུག་པ་དཔའ་བར་འགྲོ་བ་འམ།རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་དེའི་ཡུལ་ལོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སས་བསྡུས་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ཡེ་ཤེས་མཉམ་པར་གཞག་པ་ དང་རྗེས་ཀྱི་གནས་སྐབས་དང་དེའི་ཡུལ་དུ་འགྱུར་བའོ།།འདིར་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་ཐ་དད་པ་ནི་མིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་སོ་སོ་རང་རིག་པའི་ཚུལ་དུ་རང་རང་གི་ཆོས་ཉིད་ལ་སྒྲོ་འདོགས་གཅོད་པའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ཐོག་མར་བསྟན་པ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མ་རྟོག་མེད་དུ་ འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།རང་གི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའི་སྣང་བ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་སྒྲོ་འདོགས་གཅོད་པའི་ཆ་ནས་རྟོག་པ་མེད་ཅིང་མ་འཁྲུལ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ནི་འདོད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་རང་གི་སྣང་བ་དོན་མ་ཡིན་པ་ལ་དོན་དུ་མངོན་པར་ཞེན་ཅིང་སྤྱིའི་རྣམ་པ་སྒྲོ་བཏགས་ལ་འཛིན་པའི་ཆ་ནས་རྟོག་པ་དང་ བཅས་ཤིང་འཁྲུལ་བ་ཉིད་ཡིན་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་མི་འདྲ་བར་བསྟན་པའོ།།དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཐ་མལ་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རང་གི་རང་བཞིན་ལ་ལྟོས་ཏེ་རང་རིག་པ་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་ཡིན་ཀྱང་སྒྲ་དོན་སྤྱིའི་རྣམ་པ་ཐ་དད་པ་ལྟ་བུར་སྣང་ཞིང་ཞེན་པ་ པས་དེ་ཉིད་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ཞིང་།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་འདྲ་བའི་གང་ཟག་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་མི་བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ།

此外，由于不欺诳的缘故，正理即是胜义，如是所说。由此所确立的胜义，如是宣说。智慧的境界是从世间修行所生的智慧，暖位和顶位阶段所摄的些微无分别智慧，以及成为其境的真如。如是所说，智慧资粮是从暖位和顶位阶段以上，如般若波罗蜜多释中所说。
二见的境界是具有人我和法我见的忍位和世第一法位阶段的智慧，以及成为其境的真如。如是所说，由于对人我和法我的愚痴而障碍初地，如前所说。在般若波罗蜜多中也说，在忍位和世第一法位阶段时，依次具有依实质人我和依假立补特伽罗的二种执著分别。
超越二见的境界是断除如是粗分别，见道以上的智慧，以及成为其境的离一切戏论的真如。如是所说，前述二见等由见道和修道所断，由断除如是愚痴障而得初地。
无相境界，如此经中所说：'第八无相'，特指第八地以上的智慧及其境界。超越佛子地的境界是入佛地的勇进或金刚喻定阶段的智慧及其境界。如来各别自证的境界是佛地所摄的法身智慧等持位和后得位，及成为其境者。
此中一切处，境和有境并非相异。然而，是以各别自证的方式遣除各自法性的增益。若如是，则最初所说的比量将成无分别。对此，从断除对成为自性的显现之颠倒增益的方面而言，成为无分别且无错乱是所许。
然而，从对非义的自相显现执著为义，并执取增益的总相方面而言，具有分别且错乱，故说与无分别智慧不同。如是，如同凡夫的分别就自性而言虽是现量的自证，但由于显现并执著声义总相似乎相异，故其本身即是分别的自性。正因如此，不说如是补特伽罗具有无分别智慧。

།དེ་སྐད་དུ་ཡང་། ཤེས་གང་གང་ལ་སྒྲ་དོན་འཛིན། །དེ་ནི་དེ་ལ་རྟོག་པར་འདོད། །རང་གི་ངོ་བོའི་སྒྲ་དོན་མིན། །དེ་ཕྱིར་དེ་ལ་ཀུན་མངོན་སུམ། ། ཞེས་ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ལས་བསྟན་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་འདིར་ཡང་རྐང་པ་གཉིས་ཀྱི་རྗེས་སུ། སྤྲོས་བྲལ་ཆོས་ཉིད་སྒྲ་དོན་མིན། །དེ་ཕྱིར་དེ་ལ་རྟོག་མེད་འགྱུར། །ཞེས་ཅི་སྟེ་མི་བརྗོད། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཐ་མལ་པའི་མངོན་སུམ་དེ་ལྟ་བུ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པར་གྲགས་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི བདག་ཉིད་ཡིན་པས།ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་མིན་ཡང་སྤྲོས་པ་གཅོད་པར་བྱེད་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་ཇི་སྙེད་པའི་སྤྲོས་པ་གཅོད་པའི་ཆ་ནས་ཡང་དག་པའི་ཚད་མ་ཡིན་ཞིང་། དེས་སྤྲོས་པ་བཀག་པའི་དོན་ཡང་དོན་དམ་པ་དང་མཐུན་པའི་དོན་དམ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ལམ་དང་ འགོག་པའི་བདེན་པ་བསྡུས་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་དང་། དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་རྣམ་གྲངས་བསྟན་པས་ནི་ཤེས་བྱ་བདེན་པ་བཞི་བསྟན་ཅིང་། དེ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་འདུས་ལ། དེ་ལྟར་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པས་དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་རྣམས་རྟོགས་པའི་ཕན་ཡོན་སྟོན་པ་ནི།འདི་དག་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཞེས་པ་ལ་ སོགས་པ་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྟོགས་པའི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ།།དེ་དང་ལྡན་ཞེས་པ་ཡང་རྟོགས་བྱ་ཉིད་དུ་ལྡན་པའོ། །འཇིག་རྟེན་ནི་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་སོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ནི་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དང་རང་རྒྱལ་བའོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ མཆོག་ནི་ཡང་དག་པའི་ས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་སངས་རྒྱས་སོ།།དེ་རྣམས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་སྔ་མ་ལྟར་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་སྟེ། དེ་ལ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི་འདུས་ བྱས་ཐམས་ཅད་ནི་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་མི་རྟག་ཅེས་པ་འམ།རང་རང་གི་མཚན་ཉིད་དེ། གཟུགས་ནི་གཞིག་ཅིང་གཞོམ་དུ་རུང་། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱན་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། །རྣམ་པར་འགོད་པ་ནི་རིགས་དང་སྐལ་བ་ཇི་ལྟ་ བ་བཞིན་དུ་བླང་བྱ་དང་དོར་བྱ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་མ་འདྲེས་པར་སྟོན་པའོ།།ཚུལ་ཇི་ལྟར་འགོད་ཅེ་ན། མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་ཐོག་མར་དབང་པོ་དམན་པ་རྣམས་ལ་སྟོན་པ་ནི། མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱི་སྨྲ་བ་དང་ལྟ་བ་ངན་པ་སྟེ། གྲུབ་པའི་མཐའ་ཡིས་བློ་མ་ བསྒྱུར་བའི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ཐུན་མོང་དུ་མི་འགྱུར་བ་སྟེ།དེ་དག་དང་མ་འདྲེས་ཤིང་དེ་དག་གི་གཉེན་པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཆོས་སྟོན་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་དེ་རྣམས་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་ པ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའི་ཡུལ་ལ་ཐ་དད་པ་བདེན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ལྟ་བ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པ་སྟེ།དེའི་ཡུལ་ཡང་སེམས་ལས་ཐ་དད་མེད་པར་མ་ཤེས་ཤིང་། ཐ་དད་དུ་རྟོགས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ཉིད་དུ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་ཅེས་པའོ། །བདག་གི་སེམས་སྣང་བ་ཙམ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་ སྣང་བ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡོངས་གཅོད་ཀྱི་ཆ་ལ་མི་འཇུག་པ་སྟེ་བློས་མ་རྟོགས་པའོ།

如是说道：'知识对于任何声音和意义的执取，这就是对它的分别念。不是自性的声音和意义，因此对它一切都是现量。'如同《量理论》中所说的那样，此处也在两句之后，为何不说'离戏法性非声义，因此于彼无分别'？
即便如此，凡夫的现量和推理所知都是颠倒的本质，虽然不是真实的智慧，但能断除戏论的推理在断除所知戏论的方面是真实的量，它所遮破戏论的意义也称为符合胜义的胜义。
这些也包含了道谛和灭谛。如此，通过说明事物的自性和胜义谛的异名，就说明了四圣谛的所知，这也归纳为世俗谛和胜义谛二谛。具足如是二谛所摄的一切种智般若波罗蜜多，三世诸佛转法轮。为显示通达这些的利益而说'这些是'等。
'诸佛的事物自性'等是指通达这些事物自性等。'具足彼'也是指作为所通达而具足。世间是指凡夫众生。出世间是指声闻缘觉圣者。最胜出世间是指安住真实地的菩萨和佛。
由他们所摄的善法、不善法和无记法，如前所说由二谛所摄，通达为自相和共相。其中共相是指一切有为法都是生住无常等，或各自的自相，如'色是可毁可坏'等。
慧眼是一切种智的智慧。安立是指根据根机和缘分如实显示应取应舍等差别而不混淆。如何安立呢？如'外道'等所说。
首先对根机劣者开示：外道的言论和恶见，即未被宗派见解转变的萨迦耶见等，是不共的，即不与彼等混杂而成为彼等对治的说法。
为何成为与彼等不共？如'此即'等所说：未了知诸识自性所成的境上差别为真实的分别见，即不知其境与心无别，未了知差别的认知即是颠倒。
'唯自心显现'是指不趣入如是显现世俗唯是心性的遍计分，即心未通达。

།དེའི་ཕྱིར་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལས་མུ་སྟེགས་པའི་སེམས་ཙམ་སྨྲ་བ་ཁ་ཅིག་བདག་རིག་པ་གཉིས་མེད་ཀྱི་ངོ་བོ་ནི་དངོས་པོར་ཡོད་ལ། དེ་ལས་གཞན་པ་ཐམས་ཅད་ནི་དངོས་ པོར་མེད་ཅེས་པ་དང་།དེ་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་རོལ་པ་དང་ཐ་མལ་པ་རྣམས་ཀྱིས་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ་མི་ལྟོས་པར་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་དོན་དམ་པར་ལྟ་བའི་ལྟ་བ་གཉིས་སུ་ལྟུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ནི་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ལས་མི་ལྡོག་ ཅིང་།གཞན་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྲིད་པ་གསུམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྩ་བ་ལས་ཀྱང་མི་ལྡོག་སྟེ། དེས་ན་དེ་དག་རྣམ་པར་བཟློག་པའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བ་དང་མ་འདྲེས་པར་རང་གི་སེམས་སྣང་བའི་ཡུལ་སྒྱུ་མ་སྟེ། སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་རྣམ་པར་རིག་པ་ ཙམ་གྱི་དབུ་མའི་ཚུལ་རྗེས་སུ་མཐོང་བར་འགྱུར་བའི་ཐབས་གང་ཟག་གི་བདག་གིས་སྟོང་པ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་པའོ།།དེ་ལྟར་བསྟན་པས་རིམ་གྱིས་དབང་པོ་ཅུང་ཟད་དག་ཅིང་སྟོང་པ་ཉིད་བཤད་པའི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་ རྣམས་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཟབ་མོ་དངོས་སུ་སྟོན་པ་སྟེ།དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ལྟ་བ་ངན་པ་ནི། འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དང་རང་རྒྱལ་བ་གཟུང་འཛིན་དངོས་པོར་འདོད་པ་དང་། གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་རིག་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱང་སྟེ། འཆིང་བའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཁྱད་པར་མེད་ ཅིང་ཡུལ་ལ་གནོད་བྱེད་ཀྱི་ཚད་མ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་སྐད་དུ་ཡང་། དེ་ཉིད་ཚོལ་ལ་ཐོག་མར་ནི། །ཐམས་ཅད་ཡོད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ། །དོན་རྣམས་རྟོགས་ཤིང་ཆགས་མེད་ལ། །ཕྱིས་ནི་རྣམ་པར་དབེན་པ་ཉིད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །ཡང་དེ་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ ཀྱི་མཚན་མར་འཛིན་ཅིང་།ལས་དང་འབྲས་བུའི་འབྲེལ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྐུར་པ་ཉིད་དུ་ལ་ལ་དག་འགྱུར་བས་དེ་རྣམ་པར་བཟློག་པའི་དོན་དུ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱི་དབུ་མ་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཟབ་མོ་མདོ་སྡེ་འདི་ཉིད་དམ། འདིའི་རིགས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་བཤད་ པར་བྱའོ་ཞེས་སྟོན་ཏེ།དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ལྟ་བ་ངན་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་མར་འཛིན་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། རྣམ་པར་དབེན་དོན་མི་ཤེས་པར། །ཐོས་པ་ཙམ་ལ་འཇུག་བྱེད་ཅིང་། །མི་གང་བསོད་ནམས་མི་བྱེད་པ། སྐྱེས་བུ་ཐ་ཤལ་དེ་དག་བརླག། །ཅེས་གསུངས་པ་དང་། གཞན་ ཡང་གང་ཟག་ཏུ་ལྟ་བ་རི་རབ་ཙམ་ནི་བླའི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྔར་བསྟན་ཏོ།།དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྲིད་པ་གསུམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་པ་ཡང་གནས་སྐབས་གཉིས་པོ་ལ་ཡང་ཇི་ལྟར་རིགས་པ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །བཤད་ པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་གཞན་དག་གིས་བཤད་པ་ལྟར་ད་ལྟ་ངས་ཀྱང་བཤད་པར་བྱ་ཞེས་པའོ།།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དགེ་སྦྱོང་ངམ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་གཞན་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་རྒྱས་པར་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་དགེ་སྦྱོང་ནི། །སྡིག་པ་ཅི་ཡང་མི་བྱ་སྟེ། །དགེ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ པར་སྤྱད།།ཅེས་པའི་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་ལམ་ཕྱི་རོལ་པའི་བསྟན་པ་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་ངོ་། །དེ་དག་གི་ལྟར་ན་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་འདོད་དེ། དེ་ལ་འགའ་ཞིག་ནི་འབྲས་བུ་རྒྱུའི་དུས་སམ་དེའི་སྔོན་རོལ་ན་མེད་པ་ཞིག་རྒྱུའི་བྱེད་པའི་འོག་ རོལ་དུ་སྐྱེ་བར་འདོད་ལ།གྲངས་ཅན་པ་རྣམས་ལས་མངོན་པར་གསལ་བར་སྨྲ་བ་རྣམས་འབྲས་བུ་རྒྱུའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་ཡོད་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་མངོན་པར་མི་གསལ་བ་ཡིན་ལ། དེའི་རྒྱུའི་བྱེད་པ་ལས་མངོན་པར་གསལ་བར་འགྱུར་ཞིང་། འབྲས་བུ་ལ་ཡང་རྒྱུ་ཉིད་རྗེས་སུ་ འཇུག་སྟེ།དེ་ལྟར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཕན་ཚུན་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་སྐྱེ་བར་འདོད་དོ། །འདི་དག་ནི་མི་འཐད་དེ། རེ་ཞིག་འབྲས་བུ་མེད་པ་སྐྱེ། །ཞེས་པ་ནི་འགལ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། སྐྱེ་བ་དངོས་པོའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པས་མེད་པ་ཡོད་ཅེས་པར་འགྱུར་ན། དེ་ནི་འབྲས་བུའི་རང་བཞིན་ གཅིག་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འགལ་ཞེས་པའོ།

因此，在凡夫众生中，有一些外道唯识论者认为无二自证的本性是实有的，而其他一切都是非实有。这样，外道和凡夫们不依二谛的分别，而执著实有和非实有的自性为胜义，就会堕入二边见。因此，他们不能从十二缘起支中解脱，也不能从三有轮回痛苦之根本的颠倒分别中解脱。为了遮止这些，不与他们的见解混杂，应当如前所说，解说自心显现境如幻，唯识中观之理，以及补特伽罗无我、蕴等自相共相等方便。
如是宣说后，对于根机稍微清净且具有听闻空性善缘者，直接宣说甚深空性。针对这种情况，恶见即是圣声闻缘觉执著能取所取为实有，以及说无二自证为胜义实有者。因为这些都同样是束缚之因，且有能破除其所缘的正量。如说：'最初求真实，当说一切有，已达诸义理，无执后远离。'
复次，如是宣说空性后，有些人会执著空性相，并诽谤业果关系等。为了遮止这种情况，应当以此经或类似经典解说远离二边的唯识中观甚深真实义。针对这种情况，恶见即是执著空性相。如说：'不知远离义，仅依闻而行，不修诸福德，此等下劣毁。'又如前所说：'宁起如须弥大我见'等。
'实有非实有自性'等以及'分别三有痛苦'等，也应当根据这两种情况如理配合。'当说'的意思是：如同其他佛陀所说那样，现在我也要宣说。
以'大慧，沙门或'等广说不共之义。其中沙门即是'诸恶莫作，众善奉行'之沙门行，或是在外道教法中出家者。依他们的见解，认为诸法缘起是胜义实有。其中有些认为果在因位或之前是无，在因的作用之后才生起；数论师中主张显现者认为果在因位虽有但不显现，由因的作用而显现，果中也随之有因，如是认为因果互为自性而生起。这些都不合理，首先'无果生'是相违的，因为生是有法的法性，说无成有就成相违，那么在一个果的自性中怎么会不相违呢？

།གལ་ཏེ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ནི་གཅིག་ལ་ཅིག་ཅར་འགལ་བར་འགྱུར་གྱི། རིམ་གྱིས་ནི་མི་འགལ་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་འགའ་ཞིག་སྔར་རྒྱུའི་དུས་ལ་སོགས་པར་ནི་མེད་ལ། ཕྱིས་ཡོད་པར་མི་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། མི་འཐད་དེ། དངོས་པོ་ཡོད་པ་ནི་ མེད་པའི་སྤྱི་དང་འགལ་བས་སྔར་མེད་ཅེས་པའི་ཁྱད་པར་དང་ཡང་འགལ་བར་འགྱུར་ལ།དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་ཡོད་པའི་སྤྱི་དང་འགལ་བས་ཕྱིས་ཡོད་ཅེས་པའི་ཁྱད་པར་དང་ཡང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་འགལ་བར་འགྱུར་ བ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་།སྔར་མེད་ཅེས་མེད་པའི་ཁྱད་པར་དང་། ཕྱིས་ཡོད་ཅེས་ཡོད་པའི་ཁྱད་པར་ནི་འགལ་བ་མེད་དེ། ཇི་ལྟར་བུམ་པ་ལྟ་བུའི་རྫས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཁང་བཟངས་ཀྱི་ཕྱི་རོལ་ན་ནི་མེད་ལ་ནང་ན་ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་ཡོད་པ་དང་། མེད་པའི་ཁྱད་པར་མི་འགལ་བ་བཞིན་ནོ། །གཞན་དུ་ན་བདེ་ བ་ལ་སོགས་པ་ད་ལྟར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་འདི་ཉིད་སྔར་གྱི་དུས་ན་ཡོད་དམ་མེད་ཅེས་དབུ་མ་པ་རྣམས་ལ་དྲིས་ཤིང་བརྩད་པ་ན།སྔར་ནས་ཡོད་ཅེས་ནི་བརྗོད་པར་མི་ནུས་ལ། དེའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་ཡོད་པ་འདི་ཉིད་སྔར་མེད་ཅེས་སྟོན་པས་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དུས་སྔ་ཕྱི་ལ་ལྟོས་ཏེ་མི་ འགལ་བ་ཉིད་དུ་ཅི་སྟེ་མི་འགྱུར་ཞེ་ན།མ་ཡིན་ཏེ། སྔར་མེད་ཅེས་དགག་པའི་དོན་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། ཡོད་པ་བཀག་པ་ཙམ་གྱི་མེད་དགག་རི་བོང་གི་རྭ་ལྟ་བུ་དང་། མ་ཡིན་པར་དགག་པའོ། །དེ་ལ་རི་བོང་གི་རྭ་ལྟ་བུའི་མེད་པར་དགག་པ་ནི་ཡོད་པའི་སྤྱི་དང་འགལ་བས་ད་ལྟར་ཡོད་ ཅེས་པའི་ཁྱད་པར་དང་ཡང་འགལ་ལ།ཁྱད་པར་དེ་ཡང་མེད་པའི་སྤྱི་དང་འགལ་བས་སྔར་མེད་ཅེས་པའི་མེད་དགག་གི་ཁྱད་པར་དང་འགལ་བར་ཅི་སྟེ་མི་འགྱུར། ཡང་མ་ཡིན་པར་དགག་པ་ཡང་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། སྔར་མེད་ཅེས་སྔར་གྱི་དུས་བསྡུས་པ་དང་། ད་ལྟར་ཡོད་པ་འདི་ ཉིད་སྔར་གྱི་མེད་པ་ཡིན་ཞེས་ད་ལྟར་བའི་ཆོས་སུ་བསྐོར་བའོ།།དེ་ལ་སྔ་མ་ལྟར་ན་སྔ་ཕྱི་དུས་འགལ་བར་དུས་དེ་དག་གིས་བསྡུས་པའི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཡང་འགལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཡོད་མེད་རང་བཞིན་འགལ་བ་ལ་དུས་འགལ་བ་བསྣན་པས་ནི་འགལ་བ་སྔ་མ་སྤོང་བར་མི་འགྱུར་ ཞིང་ཆེས་ཤིན་ཏུ་འགལ་བ་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་མི་འགྱུར་བ་སོམས་ཤིག།གཞན་ཡང་གཉིས་པ་ལྟར་ན་ད་ལྟར་ཡོད་པ་འདི་ཉིད་སྔར་མེད་པའོ་ཞེས་སྔར་མེད་པ་ད་ལྟར་ཡོད་པའི་ཆོས་སུ་བསྡུས་པ་ནི་མི་འགལ་མོད་ཀྱི། དེ་ནི་མེད་པའི་མིང་གིས་བརྗོད་ཀྱང་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་འདྲ་བ་ རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་ནི་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་བརྟེན་པར་འགྱུར་རོ།།ཡུལ་གྱི་དཔེ་ཡང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁོངས་སུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དེ། ཇི་ལྟར་ཕྱི་རོལ་ན་མེད་པ་ཉིད་ནང་ན་ཡོད་པའི་བདག་ཉིད་དོ་ཞེས་ཡོད་པའི་ཆོས་སུ་བསྐོར་བ་ནི་མེད་པའི་མིང་གིས་བརྗོད་ ཀྱང་དོན་བྱེད་ནུས་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཉིད་ཡིན་ལ།གཞན་ཡང་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཕྱི་དང་ནང་གི་ཡུལ་གྱི་ཆོས་སུ་བསྡུས་པ་ནི་ཡུལ་འགལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། སྔ་མ་ལྟར་ཡོད་མེད་རང་བཞིན་འགལ་བ་ལ། ཡུལ་འགལ་བ་བསྣན་པས་ཕྱིར་ཞིང་ཤིན་ཏུ་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ཕྱི་རོལ་ ན་མེད་ཅེས་པའི་མེད་དགག་གི་ཁྱད་པར་རི་བོང་གི་རྭ་ལྟ་བུ་ནི་ཡོད་པའི་སྤྱི་དང་འགལ་བས་ཡོད་པའི་ཁྱད་པར་ནང་ན་ཡོད་པ་དང་ཡང་འགལ་བར་འགྱུར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་མེད་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱོགས་བཀག་ནས་ཕྱོགས་གཉིས་པ་དགག་པ་ནི་འབྲས་ བུ་སྔ་ནས་ཡོད་པ་ནི།བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྫོགས་ཟིན་པས་སྐྱེ་བར་མི་འཐད་དེ། སྐྱེ་ཞེས་པའི་དོན་ནི་གྲུབ་ཟིན་པ་མ་ཡིན་པ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། ཡོད་པ་ནི་གྲུབ་ཟིན་པ་ཡིན་པས་ཡོད་པ་སྐྱེ་ཞེས་པ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ན་འགལ་བར་མི་འགྱུར། གལ་ཏེ་མངོན་ པར་གསལ་བའི་བདག་ཉིད་སྔར་མ་གྲུབ་པ་རྒྱུའི་བྱེད་པའི་རྗེས་སུ་བྱུང་བས་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བ་འཐད་དོ་ཞེ་ན།དེ་ལྟར་ན་གསལ་བ་ཉིད་འབྲས་བུར་འགྱུར་ཏེ། འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་འདོད་དོ་ཞེ་ན། དེ་སྔར་མེད་པས་ཡོད་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱོགས་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ།

如果说有和无在同一时间是相违的，而在前后时间则不相违，因此某些果在因的时期等时是无，后来有也不相违的话。这是不对的。实有与无的总相相违，所以也与'先前无'这个差别相违，同样的，实无也与有的总相相违，所以也与'后来有'这个差别相违。
如果这样有和无的总相与差别相违的话，那么'先前无'这个无的差别与'后来有'这个有的差别也不相违，就像瓶子这样的实物在宫殿外是无，在里面是有这样，有和无的差别不相违一样。
否则的话，当问中观派现在正在体验的这个乐等在先前时是有还是无时，不能说先前就有，因此说明现在有的这个先前无，有和无依据前后时间不相违，为什么不能这样呢？
不是这样的。'先前无'这个遮遣的意义有两种：仅仅遮遣有的无遮如兔角，以及非遮。其中如兔角的无遮与有的总相相违，所以也与'现在有'这个差别相违，这个差别也与无的总相相违，为什么不与'先前无'这个无遮的差别相违呢？
又非遮也有两种：'先前无'包含先前时间，以及说现在有的这个是先前的无，转为现在的法。其中按照前者，前后时间相违，则被这些时间所摄的有和无也相违，有无本性相违上加上时间相违，不会消除前面的相违，而且怎么不会更加相违呢，请思考。
另外，按照第二种，现在有的这个是先前无，把先前无归摄为现在有的法虽然不相违，但这虽然用无的名称表述却是有，如此承许从因生起的话，就会变成依止果有生起的立场。
处所的比喻也因为包含在立场中而不成立。如同外面无就是里面有的本性这样转为有法，虽然用无的名称表述，但因为能作用所以就是实有。
另外，有和无归摄为外内处所的法，因为处所相违，如前所说有无本性相违上加上处所相违，更加相违。
又'外面无'这个无遮的差别如兔角，与有的总相相违，所以也与有的差别'里面有'相违，这些应如前所说理解。
如此遮破无生起的立场后，遮破第二立场：果先前有，因为已经以一切自性圆满，所以生起不合理。因为生的意义是未成就者成为成就的本性，而有是已成就，所以'有生'为什么不相违？
如果说显现的本性先前未成就，随顺因的作用而生起是合理的话，那么显现就成为果，因为具有果的相。如果承许这样，那么因为先前无，就成为有生起的立场而破坏了。

། གཞན་ཡང་གསལ་བ་དང་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོའི་བདག་ཉིད་གཅིག་པར་ཁས་ལེན་ན་ནི་བུམ་པ་སྔར་ནས་ཡོད་པ་བཞིན་དུ་གསལ་བ་ཡང་སྔར་ནས་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་འམ། གསལ་བའི་བདག་ཉིད་སྔར་མེད་པ་ལྟར་བུམ་པ་ཡང་སྔར་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ དེ་དག་ཐ་དད་པར་འདོད་ན་རྒྱུའི་བྱེད་པ་གསལ་བ་ཉིད་ལ་སྦྱོར་བས་བུམ་པའི་དངོས་པོ་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་འབྲས་བུ་སྔར་ནས་ཡོད་པའི་སྐྱེ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱང་མི་འཐད་དོ། །དོན་འདི་ཉིད་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་ཀྱང་གསུངས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ལྷ་མོ་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་ཆོས་ཀྱི་ དབྱིངས་ཇི་ལྟར་གདགས་ཤེ་ན།ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་མ་བསྐྱེད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། སྐྱེས་ཟིན་ལ་སྐྱེའམ་མ་སྐྱེས་པ་སྐྱེ་ཞེས་བྱ། གལ་ཏེ་སྐྱེས་ཟིན་པ་སྐྱེ་ན་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཀྱང་མི་དགོས་པར་རིགས་སོ། །གལ་ཏེ་མ་སྐྱེས་པ་སྐྱེ་ན་ནི་སྐྱེ་བ་དམིགས་ སུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་པས་མིང་མེད་པ། མཚན་མ་མེད་པ། གཞལ་བ་དང་། དཔག་པ་དང་། དཔེར་བྱ་བས་མི་བརྗོད་པ་སྟེ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ། ། དེ་ལྟར་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་སྔར་མེད་པ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། རྟག་ཏུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་གང་དང་ཡང་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའམ་ལྡོག་པ་གྲུབ་པ་མེད་དེ། དཔེར་ན་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་ནོ། །འདིར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ནི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པའི་སྒོ་ནས་རྟོགས པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟ་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་དོན་དམ་པར་གྲུབ་པ་མེད་དོ། །གཞན་ཡང་མངོན་སུམ་དང་མི་དམིགས་པ་སྟེ། དེས་དབེན་དེ་ཡི་རྣམ་པ་ཅན། །མངོན་སུམ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ནི། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་འགྲུབ། །ཅེས་པ་ ཡང་དོན་འདི་ལ་མི་འཐད་དེ།འདི་ལྟར་མི་དམིགས་པ་སྔོན་དུ་སོང་བའི་མངོན་སུམ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱོགས་འགའ་ཞིག་ཏུ་འབྲས་བུ་སྣང་དུ་རུང་བ་ལས་མི་དམིགས་པ་ལས། རྒྱུར་མངོན་པར་འདོད་པ་འགའ་ཞིག་དམིགས་ལ། དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྲས་བུ་དམིགས་ པ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་དག་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་རྟོགས་པ་ཡིན་ན།སྔར་བཤད་པ་ལྟར་རྟག་ཏུ་མེད་པ་ལ་ནི་སྔར་སྣང་དུ་རུང་བའི་མི་དམིགས་པ་ལས་གང་དག་དམིགས་ན་དམིགས་ཞེས་པའི་རྒྱུན་གྱི་ཐོག་མ་མཐོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་འཐད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་མངོན་སུམ་སྔོན་དུ་སོང་བའི་མི་ དམིགས་པ་སྟེ།གཉིས་ཀ་དམིགས་པ་ལས་རྒྱུར་མངོན་པར་འདོད་པ་འགའ་ཞིག་མི་དམིགས་ན། དེའི་རྗེས་སུ་འབྲས་བུར་མངོན་པར་འདོད་པ་འགའ་ཞིག་ཀྱང་མི་དམིགས་པའོ། །དེ་ལྟ་བུ་ཡང་རྟག་ཏུ་མེད་པ་ལ་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཉིས་ཀ་དམིགས་པ་དང་དེང་ཕྱིན་ཆད་མི་ དམིགས་ཞེས་པའི་མི་དམིགས་པའི་ཐོག་མ་མཐོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཡང་སྔོན་དང་ཕྱི་མའི་དུས་སུ་མེད་པར་འགལ་བས་རྟག་ཏུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་གང་དང་ཡང་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའམ་ལྡོག་པར་རྟོགས་པ་མེད་དེ། དཔེར་ན་རི་བོ་ལ་སོགས་པ་ བཞིན་ནོ།།གཞན་ཡང་མངོན་སུམ་དང་མི་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་གྲུབ་པ་ཡང་མི་འཐད་དེ། གང་དག་དམིགས་ན་དམིགས་ཞེས་པའི་རྒྱུན་གྱི་ཐོག་མ་མཐོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་སུམ་སྔོན་དུ་སོང་བའི་མི་དམིགས་པ་ཡང་མི་འཐད་དེ། དེ་དག་ལས་གཅིག་མི་དམིགས་ན་མི་ དམིགས་ཞེས་པ་དང་།མི་དམིགས་པའི་ཐོག་མ་མཐོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་མེད་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་འགལ་བས་མེད་པ་སྐྱེ་ཞེས་པ་ནི་རང་གི་ཚིག་དང་འགལ་བར་འགྱུར་ཏེ། སྐྱེ་བ་དངོས་པོའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

再者，如果承认明显性和瓶子等事物的本性是一体的话，那么如同瓶子本来就存在一样，明显性也将变成本来就存在，或者如同明显性的本性本来不存在一样，瓶子也将变成本来就不存在。如果认为它们是不同的，那么因为将因的作用仅仅用于明显性上，瓶子的事物就将变成无因。如此，果先前已存在的生起这一观点也是不合理的。
这个道理在其他经典中也有说明，如云：'天女，如何安立五蕴中的法界呢？这五蕴不是由因缘所生，因为如果是从因缘所生的话，是已生的生还是未生的生？如果是已生的生，则不应该需要因缘。如果是未生的生，则生将变得不可得。为什么呢？因为未生的诸法本来就不存在，所以无名、无相、不可度量、不可推测、不可譬喻，不是由因缘所生。'等等广说。
如此，果的本性先前不存在就不会变成存在，因为永远是不存在的缘故，与任何事物都没有成立随行或返遮的关系，如同兔角一样。此处因果是应当通过随行和返遮而了知的，如此，通过比量等方式，因果事物在胜义中是不成立的。
另外，关于现量和不可得，即'离彼具彼相，以二种现量，成立因果事。'这在此处也是不合理的。这样，以不可得为先的两种现量，即在某处无因时应该可见到果而不可得，从而见到某个被认为是因的东西，随后见到果，依此而了知它们是因果事物。如前所说，对于永远不存在的东西来说，因为看不到'若见则见'这样相续的最初，所以不合理。
同样，以现量为先的不可得，即从两者都可得中，若不可得某个被认为是因的东西，则随后某个被认为是果的东西也不可得。这样的情况对于永远不存在的东西来说也是不合理的，因为看不到'两者都可得而从今以后不可得'这样不可得的最初。
同样，存在的东西与前后时间中不存在相违，因此将变成永远存在，与任何事物都没有可知的随行或返遮关系，如同山等一样。
另外，通过现量和不可得而成立也不合理，因为看不到'若见则见'这样相续的最初。以现量为先的不可得也不合理，因为看不到'若不见其一则不见'以及不可得的最初。
再者，不存在变成存在是相违的，所以说'不存在生起'将与自语相违，因为生是有事物的法。

།དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ནི་གྲུབ་ཟིན་པ་ཡིན་ལ། སྐྱེ་བ་ནི་ འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ད་ལྟར་མ་གྲུབ་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་ཡོད་པ་སྐྱེ་ཞེས་གཞི་གཅིག་ལ་བསྡུ་བ་ཡང་།རང་གི་ཚིག་དང་འགལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཕྱོགས་གཉི་ག་ལྟར་ན་ཡང་དམ་བཅས་པ་ལས་ཉམས་པ་དང་། གཞན་ཡང་ཇི་ལྟར་རྒྱུའི་དུས་ན་མྱུ་གུ་མེད་པ་དང་། དུ་བ་མེད་ པ་དང་།རི་བོང་གི་རྭ་མེད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའི་མེད་པ་རྣམས་ལ་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པའི་ཆོས་འགའ་ཞིག་ཁས་ལེན་ན་ནི་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཁྱད་པར་དངོས་པོའི་ཆོས་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁྱད་པར་མེད་ན་ཡང་སྔར་གྱི་དུས་ན་དུ་བ་མེད་པ་མེ་དང་ཤིང་གི་ཚོགས་པ་ ལས་སྐྱེ་བ་བཞིན་དུ།མྱུ་གུ་མེད་པ་ཡང་དེ་ལས་སྐྱེ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། །སྐྱེ་བར་འདོད་པའི་མེད་པ་དང་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་མྱུ་གུ་མེད་པ་ས་དང་ས་བོན་གྱི་ཚོགས་པ་ལས་སྐྱེ་བ་བཞིན་དུ་དུ་བ་མེད་པ་ཡང་དེ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། སྐྱེ་བར་འདོད་པའི་མེད་པ་དང་ ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་ཡང་རི་བོང་གི་རྭ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་རྒྱུ་དེ་དག་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་རྒྱུ་མཚན་མཚུངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་རི་བོང་གི་རྭ་མེད་པ་ནི་ས་བོན་ལ་སོགས་པའི་བྱེད་པའི་རྗེས་ཐོགས་སུ་བྱུང་བའི་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པར་ འགྱུར་བ་འགལ་བས།དེ་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་ཡང་ཕྱིས་ཀྱི་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་འགལ་བས་དེ་དག་ལས་སྐྱེ་བར་མི་འཐད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་མྱུ་གུ་མེད་པ་ནི་ས་བོན་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་པ་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེའི། མེ་ལ་སོགས་ པའི་ཚོགས་པ་ལས་མི་སྐྱེའོ་ཞེས་པའི་ངེས་པ་དང་།རི་བོང་གི་རྭ་མེད་པ་ཡང་དེ་དག་ལས་མི་སྐྱེ་ཞེས་པ་དང་ཡང་རྒྱུ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་ས་བོན་ལ་སོགས་པས་མེད་པའི་མྱུ་གུ་སྐྱེད་པར་ནུས་ཀྱི། དུ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེད་པར་མི་ནུས་ལ། མེ་དང་ཤིང་གི་ཚོགས་པས་ཀྱང་མེད་པའི་དུ་བ་སྐྱེད་ པར་ནུས་ཀྱི་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེད་པར་མི་ནུས་ཞེས་པའི་ངེས་པ་ལས་ཀྱང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ།།གཞན་ཡང་མེད་པར་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རུས་སྦལ་གྱི་རྒྱབ་ལས་སྤུ་དང་། བྱེ་མ་ལས་ཀྱང་འབྲུ་མར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཁྱད་པར་མེད་ཀྱང་བྱེ་ མ་དང་།རུས་སྦལ་གྱི་རྒྱབ་ལས་སྤུ་དང་འབྲུ་མར་སྐྱེད་པའི་ནུས་པ་མེད་པས་འབྱུང་བར་མི་འཐད་ལ། མེ་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་མེད་པའི་དུ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེད་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པས་མི་མཚུངས་སོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་མེད་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ནི་འགལ་བས་དེ་འདྲ་བའི་ དོན་མི་སྲིད་ལ།གལ་ཏེ་མི་སྲིད་པའི་དོན་ལ་ནུས་ན་རུས་སྦལ་གྱི་སྤུ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ན་མི་ནུས་ཏེ་ནུས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པའོ། །གཞན་ཡང་དོན་དམ་པར་གང་གིས་རྗེས་ཐོགས་སུ་འགའ་ཞིག་ཁོ་ན་འབྱུང་བར་ངེས་པའི་གཞན་གྱི་དབང་ཉིད་མི་འཐད་པས་ཁྱད་ པར་དུ་ཕྱི་རོལ་པ་ལ་སོགས་པས་བྱེད་པ་སྟ་རེ་ལྟ་བུ་དང་།དེ་ལ་ཡོད་པའི་བྱ་བ་གྱེན་དུ་ལྡིང་བ་དང་ཐུར་དུ་འབབ་པ་སྟེ་བྱེད་པ་ལས་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དང་། དེ་ཉིད་བྱེད་པ་པོའི་གཞན་གྱི་དབང་དུ་གྱུར་པ་དང་། ལས་སུ་བྱ་བ་ཤིང་དུམ་བུར་བྱེད་པ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དུ་མར་བཏགས་པ་ཐམས་ ཅད་ཀྱང་དོན་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།གཞི་མ་གྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ།

同样地，已有的是已经成就，生起是将要成就、现在未成就的本性，所以'有的生起'这样在一个基础上集合也与自己的言语相违。如此，依照两边来说都从誓言中退失。
而且，如同因的时候没有苗芽，没有烟，没有兔角等这些无，如果承认某些差别的法，就会成为实有，因为差别唯是实有的法故。
若无差别，则如同先前时没有烟从火与柴的聚合中生起一样，没有苗芽也将从彼处生起，因为与所许生起的无没有差别故。
同样，如同没有苗芽从土与种子的聚合中生起一样，没有烟也将从彼处生起，因为与所许生起的无没有差别故。
而且，没有兔角等也将从那些因中生起，因为如前所说理由相同故。
若说没有兔角不会从种子等的作用之后变成苗芽等，与此相违，所以不从彼等生起。不是这样的，如前所说，没有苗芽等后来变成有也相违，所以从彼等生起不合理。
因此，没有苗芽唯从种子等的聚合中生起，不从火等的聚合中生起的决定，以及没有兔角也不从彼等生起的说法，还有依据诸因而言，种子等能生起没有的苗芽，不能生起烟等，火与柴的聚合也能生起没有的烟，不能生起苗芽等的决定，也都将相违。
而且，因为在无中没有差别，所以龟背上也将生毛，沙子中也将出油。
若说虽然在无性上没有差别，但沙子和龟背没有生起毛和油的能力所以不应生起，而火等有生起没有的烟等的能力所以不相同。不是这样的，如前所说，无变成有是相违的，这样的义不可能，如果对不可能的义有能力，那么对龟毛等为什么没有能力呢？应成有能力。
而且，胜义中不合理任何后必定唯生起某些的他力性，所以特别是外道等所说的作用如斧头等，及其所具有的上升下降等作用，即异于作用的，以及彼作者的他力性，所作业即砍断木头等，一切所安立的诸多法差别也将成为无义，因为基础不成立的差别不合理故。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་དག་ཕྱི་རོལ་པས་བརྟགས་པའི་བྱེད་པ་དང་བྱེད་པ་པོ་ལ་སོགས་པ་ནི་མི་འཐད་ཅིང་། གང་གི་ཚེ་ན་རྒྱུའི་སྐད་ཅིག་ཡོད་པ་དེའི་ཚེ་འབྲས་བུའི་སྐད་ཅིག་མ་མེད་དེ། དེས་ན་ དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་འབྲེལ་པ་མེད་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་སྔ་མའི་འོག་ཏུ་འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་ཞེས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སོ་སོར་ངེས་པ་ཉིད་ནི་ཡོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ལས་དང་འབྲས་བུའི་འབྲེལ་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བས་བསྡུས་པ་ལ་ནི་སྐུར་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ རོ་ཞེས་གཞན་གྱི་དབང་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་འདོད་པ་ནི།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་རིགས་པའི་རྣམ་གྲངས་འདི་དག་ལ་སོགས་པས་རྒྱང་རིང་དུ་སྤོང་བར་འགྱུར་ཏེ། མདོའི་དོན་དང་མི་མཐུན་པ་ཉིད་དུ་གསལ་ལོ། །གཞན་ཡང་སྔར་བསྟན་པའི་རྒྱུ་མཚན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་ དག་སྔར་ནི་མེད་ལ་ཕྱིས་ཡོད་པ་སྟེ།ཡོད་མེད་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའམ། གཉིག་མ་ཡིན་པའི་འབྲས་བུ་འགའ་ཞིག་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་ཡང་བསལ་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱོགས་རྣམ་པ་བཞི་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མི་ འཐད་ཅེས་པའོ།།མ་སྐྱེས་པའི་དངོས་པོར་ཡོད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་དགག་པར་སླ་བ་ཉིད་དོ། །གཏན་ཚིགས་འདིའི་ཆོས་ཅན་དང་དགག་བྱ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ་རྟོགས་པར་བྱའོ། །འདིར་ཚིག་གི་དོན་ནི་སྔར་མ་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བུམ་ པ་དང་ཞོ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་སྔར་ནས་ཡོད་པ་འོ་མ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ལས་མངོན་པ་དང་ཞེས་པ་སྟེ།རྒྱུའི་བྱེད་པ་ལས་མངོན་པར་གསལ་བ་སྟེ། གྲངས་ཅན་པ་ཁ་ཅིག་འདོད་དོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དེ་དག་ཀྱང་ཕན་ཚུན་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཡུན་དུ་གནས་པ་སྟེ་ རྟག་པར་གནས་ཞེས་པའོ།།ཡང་རང་གི་སྡེ་པ་ཉན་ཐོས་གནས་མ་བུ་བ་འགའ་ཞིག་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཐོག་མར་སྐྱེ་བ་དང་། དེ་ཉིད་འཇིག་པའི་རྒྱུ་དང་མ་ཕྲད་ཀྱི་བར་ལ་གནས་པ་དང་། འཇིག་པའི་རྒྱུ་དང་ཕྲད་ནས་འཇིག་པར་འདོད་ དོ།།གཞན་ཡང་འགའ་ཞིག་གི་ལུགས་ཀྱིས་མ་བྱུང་བའི་སྐྱེ་བ་དང་། སྐྱེ་བ་རང་གི་དུས་ལས་གཞན་དུ་མི་གནས་པར་འདོད་དེ། འདིར་ཕུང་པོ་ཞེས་པའི་དོན་ནི་སྤུངས་པའི་དོན་ཏེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་བམ་སྐད་ཅིག་མ་དུ་མ་འདུས་པའོ། །ཁམས་ཞེས་པ་ནི་རིགས་ཀྱི་དོན་ནམ་བྱེད་པ་མེད་ པ་ལ་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པའི་དོན་གྱིས་ཏེ།ཕལ་ཆེར་ཕུང་པོ་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྐྱེ་མཆེད་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་སྒོ་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་ཏེ། ཕྱི་དང་ནང་གིས་བསྡུས་པའོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་ ཡང་སེམས་ལས་ཐ་དད་པའི་ངོ་བོར་གྲུབ་པ་མེད་དེ།སེམས་ཀྱི་སྣང་བ་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །འདི་དག་གི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཅུང་ཟད་ནི་འོག་ནས་སྟོན་པར་འགྱུར་ལ། གྲངས་དང་གོ་རིམས་ལ་སོགས་པའི་སྤྲོས་པ་ཞིབ་ཏུ་ནི་ཆོས་མངོན་པའི་མདོ་དང་བསྟན་བཅོས་དག་ ལས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།འདིར་ནི་དོན་གཙོ་བོར་གཏན་ལ་འབེབས་པས་མི་སྤྲོའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དེ་ལྟར་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་བདག་ཉིད་དུ་བདེན་པ་འགའ་ཞིག་དོན་དམ་པར་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་དེ་དག་གི་རྒྱུན་དང་བྱ་བ་དང་སྐྱེ་བ་སྟེ། རང་གི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་སྐད་ཅིག་དུ་མར་འབྲེལ་པ་དང་། སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་ཕྱི་རོལ་པ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་པའི་བྱ་བ་དང་རྒྱུ་འདི་ལས་སྐྱེ་ཞེས་པའི་རྒྱུའི་ཆོས་སུ་གྱུར་པ་དང་། འབྲས་བུ་འདི་སྐྱེ་ཞེས་པ་འབྲས་བུའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའི་ཆོས་དང་། སྲིད པ་སྟེ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྒྱུ་འབྲས་དང་།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་ལམ་ཞེས་པ་གོ་རིམས་བཞིན་རྣམ་པར་བྱང་བའི་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུར་གྱུར་པའོ། །ལས་དང་འབྲས་བུ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་རིགས་པ་བཞིན་དུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་ པར་བྱང་བས་བསྡུས་པའོ།

因此，古代的论师们认为外道所计执的作用和作者等是不合理的。当因的刹那存在时，果的刹那并不存在，所以实有和非实有之间没有关联。然而，在前者之后'此有故彼生'的缘起决定性是存在的。因此，对于业果关系以及烦恼和清净所摄的法，并不会成为诽谤。
认为依他起是胜义实有的观点，将被世尊所教示的这些理证等所远远地遮破，因为明显与经义不相符合。此外，由前述理由，也破除了其他人认为先前不存在而后来存在，或具有存在与不存在二者的自性，或非二者的任何果的生起的观点。如是，由于远离果生起的四种方式，所以依他起自性胜义有是不合理的。
未生的事物存在是极易破斥的。此因的有法和所破等，应随顺前述而了知。此处词义是指未曾生起的果从因中生起，以及瓶子、酸奶等果先前已存在，从牛奶等因中显现，即从因的作用中明显显现，这是某些数论派所承许的。这些因果也是以相互随顺的方式长时存在，即恒常存在。
又有一些自部的声闻正量部认为，业和烦恼等处最初生起，在未遇到灭亡因之前安住，遇到灭亡因后灭亡。
还有一些人的观点认为未生的生起，以及生起不住于自时之外。此处蕴的含义是积聚义，即多个极微或刹那的聚合。界是指种类义或以无作用而持自相的意义，应知大多为蕴所摄。处是以作为识生之门的意义，为内外所摄。
其中色蕴、界和处即使在世俗谛中也无离心而成立的自性，唯是心的显现而安立。这些的差别等少许将在下文阐述，数量和次第等详细的分别应从阿毗达磨经论中了知。此处因主要确定义理故不广说。
大慧，如是认为有性或无性的果实在胜义中从因缘生起的那些相续、作用和生起，即自相续所摄的多个因果刹那的关联，如前所说外道等所说的作用，从此因生起的因法，此果生起的果性法，以及有即烦恼的因果，涅槃和道即依次为清净的果和因。业和果是有漏和无漏，如其所应为烦恼和清净所摄。

།དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བདེན་པ་བཞིས་བསྡུས་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་འཇིག་པ་དང་། ཆད་པར་ལྟ་བ་སྟེ། སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞེས་པའོ། །གལ་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་འབྲས་བུ་སྔར་མེད་པ་སྐྱེ་བར་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་པ་ཁྱེད་ཅག་ གིས་ཀྱང་འདོད་པ་མ་ཡིན་ནམ།དེས་ན་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ཆད་པར་ལྟ་བའི་ཉེས་པར་འགྱུར་བ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མངོན་སུམ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དོན་ནི་སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །འདིར་དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་མི་འགྱུར་བ་ནི་སྔ་མ་ལྟར་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་བདག་ཉིད་དུ་བདེན་ པའི་འབྲས་བུ་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་ནི།ཚད་མས་གནོད་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ལས་གཞན་ཀུན་རྫོབ་པའི་སྐྱེ་བ་ནི་ཁས་མི་ལེན་པས་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ལྟ་བར་འགྱུར་ལ། ཁོ་བོ་ཅག་ནི་ཇི་ལྟར་སྣང་བཞིན་པའི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཀུན་རྫོབ་པ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་ཏེ། དེ་ལ་ནི་སྔར་མེད་པར་སྣང་བ་ལས་གང་གིས་མཇུག་ཐོགས་སུ་གང་ཞིག་ངེས་པར་སྣང་བ་ཉིད་དུ་དམིགས་ཏེ། སྔར་བསྟན་པ་ལྟ་བུའི་སྤྱད་པ་ལས་གྲོལ་བས་རྐྱེན་མེད་ཅེས་དགོངས་པའོ། །དེ་ལྟར་གཞུང་གི་ཆ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཕ་རོལ་པོའི་ཕྱོགས་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་ཉིད་དུ་བསྟན་ནས། དེ ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རང་གི་ལུགས་ཀྱི་དོན་དམ་པའི་སྐྱེ་བ་མེད་ཅེས་བསྟན་པ་ནི།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །འགགས་པ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ནི་གནས་མ་བུའི་སྡེ་བ་ལྟར་བྱུང་བའི་རྒྱུན་འགགས་པ་དང་། འགག་པ་དེ་དག་གི་ལུགས་ཀྱི་འཇིག་པའི་རྒྱུ་དང་མ་ ཕྲད་ན་གནས་པར་འདོད་པ་ནི་སྐད་ཅིག་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འགག་པ་ཉིད་ཡིན་པས་འགག་པ་ཞེས་བྱའོ།།འགག་པར་འགྱུར་བ་ནི་རྒྱུན་འགག་པར་འགྱུར་བའོ། །སྐད་ཅིག་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འགགས་པ་དང་། འགག་པར་འགྱུར་བ་ལས་གཞན་འགག་པའི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ད་ལྟར་ བ་ནི་གྲུབ་པ་མེད་དོ།།བདག་གི་སེམས་སྣང་བ་རང་གི་སེམས་ཉིད་ཡིན་ལ། སེམས་དེ་ཡང་སྣང་བ་ལས་ཐ་དད་ཀྱིས་དངོས་པོར་རྟོག་པ་སྟེ། དེ་འདྲ་བའི་རྟོག་པ་ཉིད་མཐོང་ཞིང་མྱོང་བའི་རྒྱུ་ལས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་འགགས་པ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་བྱུང་བ་སྟེ། འཕྲལ་དུ་རྟོགས་ པ་ཉིད་ཀྱིས་སྒྲོ་བཏགས་པའམ།ཡང་སྔར་བརྟགས་པའི་ས་བོན་སད་པ་ལས་དེ་འདྲ་བའི་སྣང་བ་བྱུང་བ་སྟེ། མི་བདེན་པའི་དོན་བློས་བཞག་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་ས་བོན་ཚིག་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པའི་ནུས་པས་སྟོང་པས་དེ་དག་ནི་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འབྱུང་ བ་མེད་ཅེས་པའོ།།དེ་ལྟར་བློས་བརྟགས་པ་ཉིད་ཡིན་ཞིང་། ནུས་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་གཏན་ཚིགས་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་ཕྱོགས་སྐྱེ་བ་དགག་པའི་འཐད་པའི་རྣམ་གྲངས་གཞན་སྟོན་ཏེ། དོན་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཡོད་པ་ལས་ཞེས་པ་ནི་གྲངས་ཅན་གྱི་ལུགས་ཏེ་འབྲས་བུ་སྔ་ནས་ཡོད་པའི་རང་བཞིན་ལས་སྐྱེ་བའོ། །གསུམ་ཕྲད་པ་ནི་དབང་པོ་དང་དོན་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྔ་མའོ། །གཞན་ནི་ཤེས་པར་ཟད་དོ། །གལ་ཏེ་དེ་འདྲ་བའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ནི་དེ་དག་གི་རང་དགའི རྣམ་པར་རྟོག་པས་བརྟགས་པ་ཡིན་ནམ།སྔ་རབས་གཞན་གྱི་ཚིག་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དྲང་སྲོང་སེར་སྐྱ་ལ་སོགས་པ་གཞན་གྱི་ཚིག་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལོག་པར་རྟོགས་པ་བརྒྱུད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པ་ནི། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དེ་དག་ལའང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རང་གི་ མཚན་ཉིད་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུར་སྟོན་པའི་བླ་མ་འགའ་ཞིག་ཡོད་ཅེས་པའོ།

这一切都包含在四谛之中。这些都会成为断灭和断见，即成为诽谤的边见。
如果说在世俗谛中，果从无而生，这不也是你们大乘宗所承认的吗？那么为什么说我们会有断见的过失呢？
关于'现量'等，其义已如前述。此处与彼等不同之处在于：如前所说，若承认胜义中有实在的果从有无自性中生起，则为量所破。除此之外，若不承认世俗生起，则成诽谤见。而我们则承认如现而显的生起是具有识的自性的世俗谛，对此，从先前无显现而后必定显现，即如前所说的行为解脱，故说无缘。
如是，以上经文部分说明了对方的观点即是诽谤边见，正因为如此，自宗所说的胜义无生是以'大慧，如是'等来阐述的。
'已灭'等三者，如同大众部所说，是已灭的相续，若未遇到他们所说的灭因则认为会住，就刹那而言即是灭，故称为灭。将灭是指相续将灭。除了就刹那而言的已灭和将灭外，具有灭的作用的现在并不成立。
自心显现即是自心本身，而此心又执著显现为异于显现的实体，正是这样的分别念作为见和经验的因，而生起蕴等已灭等显现，或是当下了悟而增益，或是由先前分别的种子成熟而生起如是显现，这是心识安立的不真实义。
因此，如同焦种等一样，空无生果之能力，故彼等无有相续不断生起。
如是唯是心的分别，空无能力，是以前述的诸理由。'大慧'等是显示遮遣有无二边生起的其他理由，其义已如前说。
'从有'是指数论派的观点，即果从先前已有的自性中生起。三和合是指根、境和前识。其余易知。
若问如是颠倒是他们自己的分别念所计度，还是依据古人的言教？为显示这是依据迦毗罗等他人言教的相续邪解，故说'大慧，于彼等'等。自相即自性，意为有某些上师如是宣说。

།དེ་དག་གིས་ཚུལ་ཇི་ལྟར་སྟོན་ཅེ་ན། འདས་པ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་དེས་དབེན་དེའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་མངོན་སུམ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་པའི་ཡུལ་རྒྱུ་དང་ འབྲས་བུ་མ་འོངས་ནས་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་།དེའི་རྗེས་སུ་རྒྱུ་དམིགས་ཤིང་དེའི་རྗེས་སུ་འབྲས་བུ་ཡང་མཐོང་བ་སྟེ། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་དང་། དེ་དག་ལས་རྒྱུར་མངོན་པར་འདོད་པ་ཅིག་མ་དམིགས་ན་འབྲས་བུ་ཡང་མི་དམིགས་ཞེས་པའི་དོན་འདས་ནས་མེད་པའི་ མཚན་ཉིད་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རྒྱུ་འབྲས་ཡོད་པར་དེ་འདྲ་བའི་རིགས་པ་དང་།ཡིད་ཆེས་པའི་གཞུང་གིས་བརྟག་ཅིང་གཞལ་བར་བྱ་བའི་ས་ལ་གནས་ཤིང་ཞེས་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་ཡུལ་ལ་བརྟེན་ཅིང་རང་གི་ལྟ་བའི་ཉེས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་སྟོན་ པ་སྟེ།ཇི་ལྟར་སྣང་བ་ཙམ་གྱི་དོན་ལ་བདེན་པའི་དངོས་པོར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ལྟ་བའི་ཉེས་པའི་བག་ཆགས་ལ་བརྟེན་ནས། སྔ་མ་ལྟར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་དོན་དམ་པར་ཡོད་ཅེས་སྟོན་པའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས་བསྟན་པ་ལ་ བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་སེར་སྐྱ་ལ་སོགས་པའི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏོ།།མི་མཉམ་པའི་བློ་ཅན་ཞེས་པ་ནི་དངོས་པོའི་མཚན་མ་སྣ་ཚོགས་སུ་འཛིན་པའོ། །མི་ཤེས་པ་ནི་སྟོན་པ་སྔ་མ་རྣམས་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་ པ་ལ་སོགས་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལས་བཟློག་པའི་ཕན་ཡོན་སྟོན་ཏེ།།དེ་ལྟར་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་མེད་པ་སྒྱུ་མའི་དཔེ་བརྒྱད་དུ་སྣང་བ་དང་འདྲ་བར་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་དོན་ཉིད་དུ་རྟོགས་ཞེས་པ་སྟེ། ཚིག་གི་དོན་ནི་ཕལ་ཆེར་ཤེས་པར་ཟད་དོ། །སྤྲིན་དང་ཞེས་པ་ ནི་སྙིང་པོ་མེད་པའི་དཔེའོ།།མ་སྐྱེས་པ་ནི་གཟུགས་བརྙན་ནམ་མིག་ཡོར་ཏེ་གཟུགས་ཀྱི་དངོས་པོར་མ་སྐྱེས་པའོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་སེམས་ཀྱི་སྣང་བ་ཡང་དཔེ་དེ་རྣམས་དང་འདྲ་བར་རྟོག་པས་བརྟགས་པའམ་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཀྱི་སྤྲོས་པ་བརྟགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྣང་བ་ཙམ་དུ་མཐོང་ཞེས་ པའོ།།རྐྱེན་ཕྱིར་ལྡོག་པ་མེད་ཅེས་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གནས་མ་གྱུར་གྱི་བར་ལ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་འབྱུང་བའོ། །མཚན་ཉིད་དང་མཚན་གཞི་ནི་མཚོན་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། དེ་དང་ལྡན་པའི་དངོས་པོའོ། །ལུས་ནི་དབང་པོ་དང་བཅས་པ་སེམས་ཅན་གྱི་ལུས་སོ། །ལོངས་སྤྱོད་ནི་འདོད་པའི་ཡོན་ ཏན་ལྔའོ།།གནས་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ནོ། །ཡུལ་ནི་དེ་དག་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །དེ་ཉིད་གཟུང་བའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། བློ་ནི་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་བཏགས་པ་དང་བྲལ་བ་སྟེ། གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་བ་ཡིན་པས་སོ་སོ་རང་རིག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དོན་དམ་པར་འདུས་བྱས་ཀྱི་ མཚན་ཉིད་སྤངས་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་གཞན་གྱི་དབང་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱི་དབུ་མའི་དོན་སྒོམ་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟར་བསྒོམ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་ནི་རིང་པོ་མི་ཐོགས་པར་ཚོགས་དང་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་འདས་ན། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ རྟོགས་པ་ཐོབ་པ་སྟེ།ཇི་སྐད་དུ། ས་དང་པོ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ། ཆོས་དང་སེམས་ཅན་རྣམས་དང་ནི། །དེ་ཡི་བྱ་བ་སངས་རྒྱས་ཉིད། །མཆོག་ལ་སེམས་མཉམ་རྙེད་པའི་ཕྱིར། །དེ་ཡི་རབ་དགའ་ཁྱད་པར་འཕགས། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་ཁྱད་པར་དུ་ནི་ས་ བརྒྱད་པ་ལ་བཤད་དེ།ཇི་སྐད་དུ། ཞིང་ནི་རྣམ་པར་སྦྱོང་བ་དང་། །མི་གནས་མྱ་ངན་འདས་པ་ཞེས། །འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རོ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་གསུངས་སོ། །ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་སྦྱོར་བ་ཡང་སེམས་ཅན་སྨིན་པ་དང་། རང་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་སྒོམ་པའི་སྦྱོར་ བ་སྟེ།ས་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆད་དོ། །ཕྱི་རོལ་དུ་ལྟ་བས་མཚན་མ་མེད་ཅེས་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་གྱིས་མཚན་མར་འཛིན་པ་མེད་པའོ། །རིམ་གྱིས་སའི་རིམ་པ་ཞེས་པ་ནི་ས་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་བགྲོད་པའི་རིམ་གྱིས་ཞེས་པ་སྟེ། ཤེས་པར་ཟད་དོ། །འདིར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ མི་ལྡན་པ་ནི་མདོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འོག་ནས་བསྟན་པར་བྱའོ།

如果问这些是如何宣说的？从'过去'等开始。如前所说，以彼离彼相的现量等理所缘的因果，未来无的特征，
随后见到因，随后也见到果，即现在的事物存在，若未见到其中被认为是因者，则果也不可见，此义即是过去无的特征，具随行及返遮特征的因果存在，以如是理及可信教典观察衡量之处而住，
即依止如是境，由自见解过失习气而说，即仅如显现义中颠倒见为真实事物的过失习气所依，如前说因果事物胜义中有。
'大慧'等说明如是颠倒所说时，愚者们认为是胜论等一切智者所说而生信解。
'不平等智者'即是执取诸事物相。'不知'应配于前诸师。
'大慧'等说明远离颠倒的利益，即如是了知生等事物无自性如八幻喻显现般双运之义。文义大多可知。
'云'等是无实体的比喻。'未生'是影像或阳焰，即未生为色法事物。外在心的显现亦如彼诸喻，是分别所计度或无始时来戏论计度所生的仅是显现而见。
'缘无返转'即颠倒未转依前相续生起。相与所相即能诠相及具彼事物。身即具根情身。受用即五欲功德。
处即器世间。境即彼等境之体性。彼即离所取法相及能取相所计，由二相显现故，是自证行境胜义中离有为相如幻唯识依他起中观义所修。
如是修习的菩萨们不久即超越资粮加行地，获得轮涅平等性证悟，如说：'住初地菩萨，于法及众生，彼行佛性胜，得心平等故，彼极喜殊胜。'
又特别说在第八地，如说：'净诸刹土及，无住涅槃等。'说证悟轮回涅槃一味性。任运加行即成熟众生及修自佛法加行，即第八地以上。
'外无相'即如是方式中无执相。'渐次地次第'即渐次趣入初地等之次第。可知。此中离能取所取相，如经下当说。

།སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཀྱང་ཁྱད་པར་དུ་ས་བརྒྱད་པ་ལའོ། །བདག་གི་སེམས་སྣང་བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་ནས་རིམ་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་བར་དུ་ཐོབ་པའོ། །སྐྱེ་བ་དང་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ལུས་ལེན་པ་འམ་ སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བསམས་བཞིན་དུ་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་དང་།དེར་ཡང་སེམས་ཅན་སྨིན་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་གཟུགས་ནི་ཁྱད་པར་དུ་ས་བཅུ་པའི་གནས་སྐབས་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་མི་ཤིགས་ཤིང་། དེ་རྣམས་ ཉིད་འཇོམས་པར་བྱེད་པས་རྡོ་རྗེ་དང་ཆོས་མཐུན་པའོ།།དེ་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་རྟོགས་ཤིང་། དེའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའི་སྤྲུལ་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་འགྱེད་པ་སྟོབས་བཅུ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་། དབང་བཅུ་དང་། སྙིང་བརྩེ་བ་སྟེ་སྦྱོར་བ་མེད་ པའི་སྙིང་རྗེ་དང་།སྙིང་རྗེ་བ་སྟེ་སྦྱོར་བ་དང་བཅས་པའོ། །དེ་ལྟར་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་ནི་འཕགས་པ་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པའི་རྒྱལ་པོས་ཞུས་པ་ལས་ཇི་སྐད་དུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྟོབས་བཅུ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱང་མཆིས་ལགས་སམ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རྣམ་པར་འཕྲུལ་པའི་རྒྱལ་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་ཤིང་། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བཟོད་པ་ ཐོབ་པ།ས་བརྒྱད་པ་ལ་གནས་ཤིང་ས་དགུ་ལ་འཕར་བ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ཐབས་མཁས་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་དེ་དག་ལ་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པར་བསྟན་ཏོ། །གཞན་ཡང་འཕགས་པ་ཆོས་ཡང་དག་ པར་སྡུད་པ་ལས་ཀྱང་།ས་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆོད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་རིགས་དང་ལྡན་པར་གསུངས་ཏེ། འོན་ཀྱང་དེ་དག་རྫོགས་པ་དང་མ་རྫོགས་པ་དང་། རྣམ་པར་དག་པ་དང་མ་དག་པའི་ཁྱད་པར་ནི་ཡོད་དོ་ ཞེས་པའོ།།སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཞིང་གི་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་གནས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་ཞེས་པ་ནི་ནུས་པ་དང་ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པས་དེ་རྣམས་རྗེས་སུ་གཟུང་བའི་དོན་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་སྟེ། སྔོན་གྱི་ལས་དང་སྨོན་ལམ་ལ་སོགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཀྱང་ཁྱད་པར་དུ་དེ་རྣམས་འདུལ་ བར་འགྱུར་བའོ།།རིམ་གྱིས་གནས་འཕོ་ཞེས་པ་ནི། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སྔར་བཤད་པ་ལྟར་རིམ་གྱིས་གནས་པར་འགྱུར་བའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཡོན་ཏན་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པའི་དོན་སྒོམ་པ་ཉིད་དུ་གདམས་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུའི་རྗེས་སུ་ འབྲང་བ་རབ་ཏུ་ཐོབ་ཅེས་པ་ནི་ཐོས་པ་དང་བསམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པའོ།།སེམས་དང་རྒྱུ་ཞེས་པ་ལ་སེམས་ཉིད་རྒྱུ་ཞེས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ། སྔར་བཤད་པ་ལྟར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །རྗེས་སུ་འབྲང་བར་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་པའོ། །གཞན་ཡང་སྲིད་པ་ གསུམ་དུ་སྣང་བ་ནི་བག་ཆགས་ཀྱིས་བྱུང་བའོ།།གཟུགས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ནོར་བུ་དང་འདྲ་ཞེས་པ་ནི་ཤེལ་ཡོངས་སུ་དག་པས་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཉེ་བར་བསྒྱུར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་དང་འདྲ་བར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡང་གདུལ་བྱའི་ བསམ་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་གཟུགས་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བའོ།།ཕྲ་བ་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྟོགས་པར་དཀའ་བའོ། །སེམས་ཙམ་དུ་འཇུག་པ་ནི་སྣང་བ་སེམས་སུ་རྟོགས་པའོ། །རབ་ཏུ་འཇོག་པ་ནི་རང་གིས་རྟོགས་ཤིང་གཞན་ལ་ཡང་སྟོན་པའོ། །འདི་རྣམས་ཀྱང་སྔར་གྱི་དྲི་བ་ཇི་ལྟར་ས་ལ་ འཇུག་པར་འགྱུར་ཞེས་པའམ།གང་གིས་སའི་རིམ་པར་ཞེས་པའི་ལན་དུ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།

幻化般的三摩地尤其在第八地。'我的心显现'等所说的是从此之后逐渐获得直至佛地。
出生和事业是指获得意识本性的身体，或为众生利益而有意识地投生轮回，并在其中成熟众生的事业。
金刚般三摩地的形相尤其是在第十地的阶段，因为不被分别念等所坏，而且能摧毁这些，故与金刚相顺。
彼即随顺法身，证悟真如，成为其本性的无量化身，具足十力、六神通、十自在，以及大悲，即无功用大悲和有功用大悲。
如是十力等，如《圣幻化网王所问经》中所说：'世尊，菩萨是否也具有菩萨十力、菩萨四无畏、菩萨十八不共法？'世尊告曰：'幻化网王，若菩萨已圆满修习，获得不退转忍，安住第八地而趋入第九地，为般若波罗蜜多和方便善巧所摄持者，彼等即具足。'如是广说菩萨力、无畏等。
又如《圣法集经》中亦说：第八地以上的菩萨具有如来十力等功德种类，然彼等有圆满与未圆满、清净与未清净的差别。
前往一切佛土的外道处所，是指以能力、智慧等摄受彼等而前往，也由往昔业力和愿力等特别调伏彼等。
逐渐迁移是指诸识如前所说般次第安住。'大智慧'等是教诫修习具足如是功德的意义。
获得随顺如来身是指以闻思智慧证悟真实义。
'心与因'合为'心即因'，如前所说是阿赖耶识。随顺是指应当修习。
又，三有中的显现是由习气所生。
如同各种色相的宝珠是指如同清净水晶因青等邻近的缘故显现各种颜色一样，清净的如来智慧也因所化众生意乐的差别而显现各种形相。
微细是指难以了知彼等的本性。趣入唯心是了知显现为心。安立是自己证悟并为他人宣说。
这些也应配合前面的问题'如何趣入诸地'或'以何入地'的答案。

།དེ་ལྟར་ཤེས་བྱའི་དོན་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པའི་ཚུལ་བསྟན་པ་དང་། ཤེས་བྱ་བདེན་པ་བཞི་རྟོགས་པ་ཕན་ཡོན་དང་བཅས་ཏེ་བསྟན་ནས། ད་ནི། །ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། །ཀུན་གཞི་དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུར། །ཇི་ལྟར་སྣང་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར། །ཅི་ཡི་སླད་དུ་སྣང་ལས་ལྡོག་།ཅེས་དྲིས་པའི་ལན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པའི་ཚུལ་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་དེ་ནས་ཡང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཞུ་བའི་ཚིག བསྟན་པའོ།།རང་བཞིན་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། ཀུན་རྫོབ་བམ་དོན་དམ་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དེ་ཉིད་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བའི་བདག་གི་སེམས་སྣང་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། རྣམ་པར་བྲལ་བའི་གཉིས་སུ་ སྣང་བའི་མཚན་མ་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པའོ།།རྗོད་པ་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ། དེ་ལྟར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ཐ་སྙད་པའི་མངོན་སུམ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་པ་དང་། དེའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་ འཇིག་ཅེས་པ་སྟེ།ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་རྒྱུ་བ་བཀག་པའོ། །དེ་ཡང་མེད་པར་དགག་པའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་གྱིས། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གསུང་རབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་ཞིང་འོད་གསལ་བ་དོན་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་མཁས་པ་དགའ་བ་ སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་མེ་ཏོག་དང་འདྲ་བའོ།།ལང་ཀའི་གྲོང་རྡལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཡང་བསྣན་ཏེ་ཞུས་པའོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཞེས་པ་ནི་དེའི་དེ་བཞིན་ཉིད་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ཡིན་པ་སྟེ། གཞི་མཐུན་པའི་དྲུག་པ་ཉིད་དུ་སྦྱར་བར་ བྱའོ།།དེ་ཉིད་རྒྱ་མཚོ་དང་འདྲ་བས་རྒྱ་མཚོ་ཞེས་ཉེ་བར་གདགས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རིགས་སམ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཡིན་པས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །རླབས་ལྟ་བུ་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཉམ་པ་ ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་གནས་གྱུར་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པས།ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་ཉེ་བར་གདགས་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པའི་ཚུལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྔ་མ་རྣམས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་གསུངས་པ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱད་པར་དུ་བཤད་དུ་གསོལ་ཞེས་ པའོ།།དེ་ནས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དང་པོ་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཇུག་པའི་ཚུལ་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་རང་གི་སེམས་སྣང་བ་ལ་འཛིན་པར་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་ཅེས་པའི་དོན་ནི། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རང་གི་སྣང་བ་ཙམ་ལ་འཛིན་ཅིང་། དོན་དམ་པར་སྟོང་པ་ཉིད་ དུ་མ་རྟོགས་པ་སྟེ།ཟག་པ་དང་བཅས་པ་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་སྐྱེ་བའི་འགལ་རྐྱེན་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའོ། །སྤྲོས་པའི་གནས་ངན་ལེན་གྱིས་བསྡུས་པ་གཟུགས་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བའི་བག་ཆགས་དང་། དེའི་རྟེན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་དངོས་པོར་མངོན་པར་ཞེན་ པ་སྟེ།རྒྱུའི་རྐྱེན་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གྱི་ངོ་བོ་སྟེ། དེ་ལ་ངོ་མཚར་དུ་འཛིན་ཅིང་དངོས་པོར་ཞེན་པའོ། །གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་སྣང་ བ་ལ་ངོ་མཚར་དུ་འཛིན་པ་སྟེ།མོས་པའི་ཁྱད་པར་དུ་གཏོགས་པ་དེ་ལྟར་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་བསྡུས་པ་སྟེ། དམིགས་པའི་རྐྱེན་ལ་དངོས་པོར་ཞེན་པའོ། །ཡང་ནང་གི་གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཏེ། གཟུགས་ཅན་གྱི་དབང་པོར་གྲགས་པ་ལ་སྔ་ མ་ལྟར་ངོ་མཚར་དུ་འཛིན་པ་སྟེ།བདག་པོའི་རྐྱེན་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། །འདི་དག་གི་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ལ་རྐྱེན་བཞིར་གྲགས་པ་ལས། འདི་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་ན་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ།ཇི་ལྟར་གནས་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་ཉིད་བཞིན་ནོ།

如是确立所知义时，已经宣说了诸识生灭的方式，以及宣说了通达四谛所知及其功德，现在对于'意识与识，以及阿赖耶，其如何运作？如何趣入显现？为何从显现中退转？'等问题的回答，宣说这些识的趣入与退转的方式。
首先，'复次'等词是请问的语句。三自性等相，无论是世俗谛还是胜义谛的真实性，诸佛菩萨以随顺证悟真实的方式所特别趣入的自心显现境界，以及远离二取显现之相。
能诠所诠真实性之相，即如是显现的分别以及世俗现量等正理，及其所缘真实性之相皆灭，即遮遣能知所知的运行。这并非是无遮的自性，而是诸佛一切经典的精髓，即离戏光明的心性，是胜义法之异名，如同令智者生喜的花朵。
'楞伽城'等词是进一步的请问。'阿赖耶识的境界'是指其真如为诸佛所证知的对境，应当理解为同体的第六格。
其如同大海故称为大海，因为是法身种性或如来藏，故也称为法身。如波浪是转识，这些也是佛陀平等性智等转依之因，故假名为法身。请如前诸如来所随说的这些识的趣入与退转的方式，愿如来特别宣说。
'复次'等词首先宣说五识趣入的方式。'如是不了知执著自心显现'的含义是：世俗谛中眼识仅执著自己的显现，胜义谛中未证空性，即说明有漏眼识生起无违缘性。
戏论习气所摄的种种色相显现的习气，以及其所依阿赖耶识执著为实有，即执著因缘为实。识的自性体即等无间缘的体性，对此执为稀有并执著为实有。
种种色相之相即外在色彩形状等显现执为稀有，即属于胜解差别如是执著的意识所摄，即执著所缘缘为实有。又内在种种色相，即所谓色根，如前执为稀有，即执著增上缘为实有。
这些的总义是：在有漏眼识生起所说的四缘中，如实证悟这些自性为空性，则有漏识不会生起，如同已转依的状态一样。

།དེ་ལས་གཞན་དུ་དེ་རྣམས་དངོས་པོའི་བདག་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་མཐུན་རྐྱེན་གྱིས་གསོས་བཏབ་པ་ན་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཚིག་དང་ པོས་འགལ་རྐྱེན་མེད་པ་ཉིད་བསྟན་ལ།གཞན་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མཐུན་པའི་རྐྱེན་ཚོགས་པ་ཉིད་བསྟན་པའོ། །འདི་རྣམས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་པ་ཡང་འཕགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་ལས། འོད་སྲུངས་ཀྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་སེམས་ཅན་ གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ།ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ལགས་ལ། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཡང་མ་ལགས་ན། ཅིའི་སླད་དུ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཞེས་མི་བགྱི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་སེམས་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་ལྔ་ནི།སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་མ་ཡིན་ཡང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། ཟག་པ་རྣམས་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདུ་ཤེས་ལ་ཆགས་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་ གསུངས་སོ།།འདིར་སློབ་དཔོན་ཡེ་ཤེས་དཔལ་བཟང་པོས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ལ། རང་བཞིན་ནི་རྒྱུ་སྟེ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་ངོ་མཚར་དུ་འཛིན་པ་ཡང་མིག་གི་རྣམ་པར་ ཤེས་པའི་རྒྱུན་ཐོག་མར་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་སྟེ།དེ་ལ་ངོ་མཚར་དུ་འཛིན་པས་མིག་ཕྱེ་བ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འཆད་དོ། །སྔ་མ་ལྟར་ན་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་མ་བསྡུས་པས་ཁྱབ་ཆུང་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དབང་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཅེས་པ་ནི་གཟུགས་ཅན་གྱི་ དབང་པོ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཏུ་འདུས་པར་སྣང་བ་ཙམ་ཡིན་གྱི་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྡུལ་ནི་གྲུབ་པ་མེད་ཅེས་སྔར་བསྟན་ཏོ།།སྤུའི་ཁུང་བུ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་ལུས་ཀྱི་དབང་པོར་སྣང་བའི་བ་སྤུའི་ཁུང་བུའོ། །དེ་རྣམས་ཀྱང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་རང་གི་སེམས་ཀྱི་སྣང་བ་ལ་འཛིན་པར་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པ་དང་། གནས་ ངན་ལེན་གྱིས་བསྡུས་པ་སྒྲ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའི་བག་ཆགས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། སྒྲ་དང་དྲི་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་ངོ་མཚར་དུ་འཛིན་པ་དང་། ཡང་ནང་གི་གཟུགས་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་ རབ་དང་།སྤུའི་ཁུང་བུ་རྣམས་ལ་ངོ་མཚར་དུ་འཛིན་ཅིང་དངོས་པོར་ཞེན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའོ། །དེ་དག་ལས་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པར་སྣང་བ་ཡང་། ཇི་ལྟར་མེ་ལོང་ལ་ཅིག་ཅར་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་མང་པོ་ཉེ་བར་གནས་པ་ན་རྫས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་གཟུགས་བརྙན་མང་པོར་ཅིག་ཅར་སྣང་ཞིང་། རྐྱེན་རིམ་གྱིས་ཉེ་བར་གནས་པ་ན། གཟུགས་བརྙན་ཡང་རིམ་གྱིས་སྣང་བ་བཞིན་དུ་ལྔ་ཆར་གྱི་རྐྱེན་ཅིག་ཅར་གནས་པ་ན། རྫས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་ཡུལ་ལྔ་རུ་སྣང་བ་ཅིག་ཅར་འབྱུང་ལ། རྐྱེན་རྣམས་རིམ་གྱིས་ཉེ་བ་ན་རིམ་གྱིས་འབྱུང་བའོ། །གཅིག་དང་ཐ་དད་ལས་གྲོལ་བ་ནི་ཀུན་གཞི དང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའམ།འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཕན་ཚུན་ཡང་རུང་སྟེ། དོན་དམ་པར་གཅིག་དང་ཐ་དད་ལས་གྲོལ་བ་སྟེ། རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའོ། །ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡུལ་སོ་སོར་རྣམ་པར་འཇོག་པའི་ལས་དང་། རིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་པ་རང་གི་རྒྱུད་དུ་ གཏོགས་པའི་རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་དང་།ཤིན་ཏུ་འབྲེལ་པའི་རང་བཞིན་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ལྟ་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་པ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་འཇུག་ཅེས་པའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཇུག་པའི་ཚུལ་སྟོན་ཏེ། ལྔ་པོ་དེ་ དག་དང་ལྷན་ཅིག་ཅེས་པ་ནི།གང་ཟག་གཅིག་གི་རྒྱུད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་དུས་དང་སྤྱོད་ཡུལ་མཚུངས་པར་རྒྱུ་བའོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་འཕགས་པ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལས། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དུས་མཚུངས་པ་སྤྱོད་ཡུལ་མཚུངས་པ་ རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་འབྱུང་ངོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ།

除此之外，当这些以事物自性执著的顺缘滋养时，便会生起有漏的识，这就是所说的。因此，第一句显示无违缘，其余诸句则显示顺缘和合。
这些确实是有漏性，如《大般涅槃经》中：迦叶请问：'世尊，众生的五识是有漏的，但并非颠倒，也非专注，为何不称为清净梵行？'世尊答道：'善男子，众生的五识虽非专注，但是有漏，也是颠倒。因为能生诸漏故称为有漏，自性非真实，因执著于想而称为颠倒。'
此处，智吉祥贤论师解释说：识是转识，自性是因即阿赖耶识。对种种色相特征生起惊奇执著，也是眼识最初生起的因，因为对此生起惊奇执著而开眼时，识便生起。若按前说，则因未摄等无间缘而成不周遍。
所谓一切根的极微，仅是色根聚集为极微显现而已，如前所说外境的极微是不成立的。毛孔特指显现为身根的毛孔。
这些也是由于不了知声等是自心显现而执著，以及由习气所摄而执著显现为声等的习气，以及识的自性体性，以及对声、香等种种相执为稀有，又对内色一切根的极微和毛孔执为稀有并执著为实有的因所生。
从彼等所显现的境相，如同在镜中同时有多个色法缘近住时，显现为多个非实质成立的影像，缘次第近住时影像也次第显现一样，五种缘同时存在时，非实质成立的五境同时显现，诸缘次第近住时则次第生起。
超越一异即阿赖耶识与转识，或转识之间互相，胜义中超越一异，即自性空。世俗中安立各别境的作用，种性相即属于自相续的因相，与极相关的自性不能自然了知如是体性，五识聚转起。
以'大慧'等说明意识转起的方式，'与彼五者俱'是指被一补特伽罗相续所摄，时间和境相同而运行。如《解深密经》中广说：'与彼眼识同时随行，时间相同、境相同的分别意识也生起'等。

།གལ་ཏེ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡུལ་ནི་སྒྲོ་བཏགས་སྤྱིའི་རྣམ་པ་ཡིན་ལ། དབང་པོའི་ཤེས་པའི་ཡུལ་ནི་སྒྲོ་མ་བཏགས་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ནམ། ཇི་ལྟར་དེ་དག་ཡུལ་ མཚུངས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན།སྐྱོན་མེད་དེ། ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་རང་རང་གི་རྣམ་པ་ནི་མཚུངས་པ་ཉིད་དུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་དང་ཡུལ་བྱེ་བྲག་འབྱེད་པ་ནི་དོན་འདི་ནི་རྒྱུ་འདི་ལྟ་བུ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ལ་རང་ གི་རང་བཞིན་ནི་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུ་ཞེས་ཐ་སྙད་འདོགས་པར་བྱེད་པ་སྟེ།དེ་ཉིད་ཙམ་ལ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། ངེས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་[(]ཀྱི་[,]གྱི་[)]བློ་ཡིན་པས་སོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་གི་རྒྱུ་ནི་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དུས་ མཚུངས་པར་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན།སྐྱོན་མེད་དེ། དེ་རྣམས་ཕན་ཚུན་གཉིས་ཀ་ཡང་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། སྤྱིར་རྒྱུན་ལ་ལྟོས་ཏེ་དུས་མཚུངས་པ་མི་འགལ་ཏེ། ཇི་ལྟར་རོ་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་དག་དང་དེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ དག་དང་།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེས་དེ་རྣམས་རང་རང་གི་འཇུག་པ་མི་རྟོགས་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏོ། །འོན་ཀྱང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཀུན་གཞི་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་འཇུག་པ་ནི་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏོ། ཕན་ཚུན་ཐ་མི་དད་པ་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དེ། སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པར་རིག་པའི་ཡུལ་བྱེ་བྲག་འབྱེད་པ་ནི་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡུལ་ལ་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་སྟེ། སྔར་བསྟན་པའི་དོན་ཉིད་རྗེས་སུ་བརྗོད་པའོ། །དེ་ལ་འདིར་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཅིག་ཅར་བྱུང་བ་ན། དེ་དང་རྗེས་སུ མཐུན་པ་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རང་བཞིན་ཐ་དད་པ་ལྔ་འབྱུང་ངམ།།འོན་ཏེ་གཅིག་ཉིད་འབྱུང་བར་འགྱུར། །སྔ་མ་ལྟར་ནི་མི་འཐད་དེ། །རྟོག་པ་དུ་མ་ཅིག་ཅར་འཇུག་པ་མེད་པར་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཚད་མས་གྲུབ་པ་དང་། གཞན་ཡང་། འདི་ལྟར་རྣམ་ པར་རྟོག་པ་རྣམས།།རིམ་གྱིས་འབྱུང་བར་ཡང་དག་རྟོགས། །ཞེས་སྔོན་གྱི་མཁས་པས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ལྟར་ན་ཡང་ཡུལ་ལྔའི་རྣམ་པ་འགལ་བར་སྣང་བ་ནི་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། འདིར་དུས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ རྟོག་པ་དུ་མ་འབྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།སྔར་བསྟན་པའི་ཚད་མས་གནོད་པ་དང་། འཕགས་པ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལས་ཀྱང་ལྔ་ཆར་ལྷན་ཅིག་བྱུང་ན་ཡང་དེར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་དག་དང་སྤྱོད་ཡུལ་མཚུངས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་ཡང་གཅིག་ཁོ་ན་ལན་ཅིག་འབྱུང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟ་ན་གཅིག་པོ་དེ་ཡུལ་ལྔ་ཆར་གྱི་རྣམ་པར་སྣང་བ་ན་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་རྣམ་པ་འགལ་བས་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་མི་རུང་ལ། ཡུལ་གང་ཡང་རུང་བའི་རྣམ་པར་སྣང་ན་ནི། ལྔ་པོ་དག་དང་སྤྱོད་ཡུལ་མཚུངས་ཞེས་ པའི་མདོའི་དོན་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན།མ་ཡིན་ཏེ་དེ་ནི་སྔར་གྱི་ཡུལ་གང་ལ་གོམས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་ལ། ལྔ་པོ་དག་དང་མཚུངས་ཞེས་པའི་དོན་ནི་ལྔ་པོ་དེ་རྣམས་ལས་འདི་ཁོ་ན་དང་སྤྱོད་ཡུལ་མཚུངས་པར་སྣང་ངོ་ཞེས་པའི་ངེས་པ་མེད་དེ། གོམས་པ་ལ་ སོགས་པའི་རྐྱེན་དང་ལྡན་པ་གང་ཡུང་རུང་བ་དང་སྤྱོད་ཡུལ་མཚུངས་པར་སྣང་བའོ།

如果分别的对境是增益的共相形态，而感官识的对境是未增益的自相，那么它们的对境怎么会相同呢？这并无过失，因为外在的自相并不存在，而作为识的本性的各自形相是显现为相同的缘故。分析因和对境，是指说明'这个义是从这样的因产生的，自性是这样这样的'的施设，也称为仅仅了知那个，因为是确定形态的心识。那些意识的因是五识。
如果这样的话，因和果同时存在是不合理的。这并无过失，虽然它们互为缘，但就相续而言，同时存在并不矛盾，如同味道和色等一样。'它们和它'等词是说明五识和意识各自的运行是不可知的。'然而'等词是说明阿赖耶识和依于它的染污运行是难以了知的。
互不差别是共相，如前所说。分析认识对境是五识对境的施设，是重述前面所说的义。在此，当五识同时生起时，与之相应的有分别意识是五个不同自性的生起，还是仅一个生起？前者不合理，因为以现量成立无有多个分别同时运行，而且古代智者也说：'诸分别念，次第而生。'如果是后者，五境的相貌显现相违，则一体性不合理。
这并无过失，此处并非同时生起多个意识分别，因为如前所说的量能破斥，而且《圣解深密经》中也说：'即使五识同时生起，与五识聚同境的分别意识也只是一个同时生起。'如此，当那一个显现为五境的形相时，如前所说，由于形相相违而不应是一体；如果显现为任一境的形相，则与'与五者同境'的经义不符。
不是这样的，它显现为先前熟悉等的那个境的形相，'与五者相同'的含义是，不确定与这五者中的哪一个同境显现，是与具有熟悉等缘的任何一个同境显现。

།འདིར་ཉེ་བར་གྱུར་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ནི་དུ་མ་རྣམས་ཀྱང་འབྱུང་བར་སྲིད་མོད་ཀྱི། སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཚད་མ་ནི་མ་མཐོང་ངོ་། །དེ་ལྟར་སྔར་གྱི་དོན་རྗེས་སུ་བརྗོད་ནས་སྐབས་ ཀྱི་དོན་ཉིད་སྟོན་པ་ནི།དེ་ལྟར་འཇུག་པའི་ཚེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་དེ་ལྟར་འཇུག་པའི་ཚེ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཅན་གྱིས་ཀྱང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བག་ཆགས་ཀུན་གཞི་ལ་ ཡོད་པ་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་རྒྱུན་གྱིས་འཇུག་པ་རྣམས་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་ཕྱིར་མི་རྟོགས་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ། །ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཟབ་ཅིང་ཕྲ། །ས་བོན་ཐམས་ཅད་ཆུ་བོའི་ཀླུང་ལྟར་འབབ། །བདག་ཏུ་རྟོག་པར་གྱུར་ན་མི་རུང་ཞེས། །བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ངས་ནི་དེ་མ་བསྟན། །ཞེས་ གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།དེ་ལྟར་ན་དེ་འདྲ་བའི་རྣལ་འབྱོར་ཐོབ་པ་རྣམས་ནི་འདི་ལྟར་བདག་ཅག་ནི་ཡུལ་ལ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཀག་ནས་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་ཤེས་པར་ཟད་དོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་རྟོགས་པར་ནུས་ པའི་གང་ཟག་གི་ཁྱད་པར་སྟོན་ཏེ།ས་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ས་སྟེ། རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཡན་ཆོད་ལ་གནས་པའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་། སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་།བདེན་པ་མཐོང་བས་ལྡོག་བྱ་སྟེ། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་། གཞན་ཡང་། འཇིག་རྟེན་ཆོས་མཆོག་མན་ ཆོད་ནས།རྗེས་སུ་མཐུན་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཉིད་དུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚུལ་ལུགས་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ནས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། དཔེར་ན་མར་ སྲུབས་ཞོ་ལ་ཡང་།།དེ་ན་མར་ཡོད་མི་སྣང་བ། །སྲུབས་པའི་ཚུལ་གྱིས་མཐོང་བར་འགྱུར། །དེ་བཞིན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས། །རྣམ་ཤེས་བདུན་དང་ལྡན་པ་ཡང་། །རྣམ་པར་སྲུབས་ཤིང་སྟུག་སྤྱོད་པའི། །ཐུབ་དབང་རྣམས་ཀྱིས་མཐོང་བར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ རོ།།ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་ཐོས་པ་དང་བསམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ཞེས་པ་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པ་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པའོ། །འདིར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཐོས་པ་དང་ བསམ་པའི་ཤེས་པས་སྤྱིའི་རྣམ་པའི་ཚུལ་དུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའོ།།དེ་ལྟར་རྟོགས་པའི་དོན་གོང་ནས་གོང་དུ་གོམས་ཤིང་ཚོགས་ཁྱད་པར་ཅན་བསགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། དེའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྔར་གྱི་དོན་ཉིད་གསལ་བར་ བཤད་པ་ནི།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་གཞན་དུ་ན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་ཚིག་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ལ་རྣམ་པར་གདོན་མི་ཟ་ཞེས་པ་ནི་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་པོ། །རྒྱལ་བ་རྣམས་ལ་མཐའ་ཡས་པའི། །དགེ་བའི་རྩ་བ་བསགས་པ་ནི་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་དང་སྒྲུབ་པའི་མཆོད་ པ་དེ་དག་མཉེས་པར་བྱས་པ་སྟེ།ཇི་སྐད་དུ། །བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་ངེས་འབྱུང་ཞིང་། །མོས་པ་རྣམ་པར་འཕེལ་བྱེད་པ། །ཇི་ལྟར་ཆུ་ཡིས་རྒྱ་མཚོ་བཞིན། །དགེ་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་དག་གང་། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །རང་གི་སེམས་སྣང་བ་ལ་ཕྱི་རོལ་ལ་སོགས་པའི་ རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་སྟེ།ཤེས་རབ་དང་ཡེ་ཤེས་ལ་མཁས་ཞེས་སྔར་བསྟན་པ་དང་སྦྱར་ཏེ། ཞི་གནས་དང་འབྲེལ་པའི་ཤེས་རབ་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །ནགས་ཚལ་སྟུག་པོ་དང་། ཕུག་དང་ཤིང་ཁྲོད་ན་གནས་ཤིང་ཞེས་པ་ནི་འདུ་འཛི་སྤངས་ཤིང་ལུས་རྣམ་པར་ དབེན་པ་སྟེ།ཞི་གནས་ཀྱི་ཡན་ལག་གོ།

虽然从此处所生的无分别意识可能会有多种，但未见到能够成立的量。如是重述前义之后，为显示此处之义而说：
如是趣入之时等，即六识聚如是趣入之时，即使是入灭定等三摩地的瑜伽师，也不能了知阿赖耶识中趣入识的习气自性相续运行，因为极其微细。如说：
'取识甚深细，一切种如流，我于凡愚前，为恐彼分别。'
如是，获得如是瑜伽的人们仅仅了知'我们遮止趣入境的识而入定'等义。'大慧'等则显示能够了知此的补特伽罗差别。
安住于地即是真实地，即安住于欢喜地以上。如是亦说：'凡夫颠倒见，见谛者应断。'又说：'从世间第一法以下，随顺皆说为颠倒。'
此中，如实通达如来藏阿赖耶识的体性，即是如来。如说：'譬如酪中有，其中虽有酥，未经搅拌时，其相不显现。如是阿赖耶，俱行七种识，唯有诸牟尼，搅拌乃能见。'
通达是以闻思慧。定慧力即是由修习止观双运所生的智。此中凡夫菩萨以闻思智以总相方式了知。
如是了知义后，依于渐次串习及积集殊胜资粮，将能了知其自相。为明显说前义故说：'大慧，若不如是'等。
于文句分别无疑即是闻思所生慧。于诸佛积集无量善根即是以供养承事等令其欢喜。如说：'无数劫出离，增长诸胜解，如水满大海，善法皆充满。'
自心离外境等分别戏论，即如前所说的善巧智慧，是由修习与止相应的慧所生。'住于密林、山洞、树下'即是远离喧嚣、身处寂静，是止的支分。

།དེ་སྐད་དུ་ཡང་འཕགས་པ་སའི་སྙིང་པོའི་མདོ་ལས། ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་དག་གལ་ཏེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་མང་པོ་མ་གྲུབ་ན། ནམ་གྱི་སྟོད་དང་ནམ་གྱི་སྨད་ལ་མི་ཉལ་བར་བྱ་སྟེ། བརྩོན་འགྲུས་སུ་བསླབ་ཅིང་བསྒོམ་པ་དང་། འདུ་འཛི་ ཡོངས་སུ་སྤངས་ཏེ།འདོད་པ་ཆུང་ཞིང་ཆོག་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཤིང་། གཞན་ཡང་། ཏིང་འཛིན་བསྒོམས་པས་ཐེ་ཚོམ་གཅོད་འགྱུར་ཏེ། །དེ་མ་རྟོགས་པར་གཞན་གྱིས་ནུས་མ་ཡིན། །ཞེས་ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་རག་ལས་པ་ཉིད་ དུ་གསུངས་སོ།།ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན། འདིས་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་སེམས་རྣམ་པར་དབེན་པ་ཉིད་མཚོན་པར་ཟད་དེ། ཡང་དག་པའི་ས་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་དམིགས་པ་རྙེད་ཟིན་པས་ལུས་རྣམ་ པར་དབེན་པ་ལ་ཆེད་ཆེར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ། རྟག་ཏུ་གྲོང་དང་ཡུལ་འཁོར་གྲོང་རྡལ་གནས་བྱེད་ཅིང་། །སེམས་ཅན་སྨིན་བྱེད་བྱང་ཆུབ་བརྩོན་པ་མ་གཏོགས་པར། །དེ་ན་དགྲ་བཅོམ་རང་རྒྱལ་འདོད་པ་གཞན་མི་སྐྱེད། །འདི་ནི་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་སྲས་ཀྱིས་དབེན་པར་ གསུངས།།གང་ཞིག་དཔག་ཚད་ལྔ་བརྒྱ་ཡོད་པའི་རི་ཡི་སུལ། །སྦྲུལ་གྱིས་གང་བར་ལོ་མང་བྱེ་བར་གནས་བྱེད་ཀྱང་། །དབེན་པ་འདི་མི་ཤེས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི། །ལྷག་པའི་ང་རྒྱལ་རྙེད་ནས་འདྲེ་བར་གནས་པ་ཡིན། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤིང་ ཁྲོད་ཅེས་པ་ནི་ཤིང་གཅིག་ལ་སོགས་པའི་དྲུང་ངོ་།།རྣལ་འབྱོར་རབ་དང་འབྲིང་དང་ཐ་མ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་ལྷག་མཐོང་གི་དམིགས་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་ཞི་གནས་ཀྱི་དམིགས་པ་སྟེ། དམིགས་པ་གཉིས་པོ་ཙམ་ཐོབ་པ་ འཇིག་རྟེན་ཆོས་མཆོག་མན་ཆད་ཀྱི་གནས་སྐབས་དང་།དེ་དག་ཟུང་དུ་འབྲེལ་ཅིང་དངོས་པོ་མཐའི་དམིགས་པ་ཐོབ་པ་མཐོང་བའི་ལམ་ནས་ས་བརྒྱད་པའི་བར་དང་། ས་བརྒྱད་པ་ནས་ས་བཅུ་པའི་བར་དགོས་པ་ཡོངས་སུ་འགྲུབ་པའི་དམིགས་པ་ཐོབ་པའི་གནས་སྐབས་ཏེ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་གསུམ་དང་གོ་རིམས་ལས་བཟློག་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་འདྲེས་པ་ཆུང་ངུའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་སྟེ། གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་དོན་དང་ཚིག་རྣམས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་དང་། འདྲེས་པ་ཆེན་པོར་གྱུར་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་དོན་ཐོས་པ་དང་བསམ་པའི་ཤེས་པས་བཟུང་ཞིང་བསམ་པའི་དོན་རྣམས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་དང་། འདྲེས་པ་ཚད་མ་མཆིས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་ཞི་གནས དང་ལྷག་མཐོང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་བསྟན་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་།དེའི་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ཤེས་ཤིང་དོན་དམ་པར་དེ་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དབྱེར་མེད་པ་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་གསུམ་དང་གོ་རིམས་བཟློག་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྦྱར་ བར་བྱའོ།།འདིར་བཤད་པ་སྔ་མའི་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ནི། ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལས། དེས་སྔར་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཐོབ་པས་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གཟུགས་ བརྙན་གྱི་དམིགས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་མཐོང་བའི་ལམ་ཐོབ་པས་དངོས་པོ་མཐའི་དམིགས་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་གོང་མ་གོང་མ་རྣམས་སུ་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ཞུགས་ཤིང་དམིགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ལ་ལ་ ཞིག་ཁྱི་གུ་ཆེས་ཕྲ་མོས་ཁྱི་གུ་ཆེས་སྦོམ་པོ་འབྱིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ནང་གི་མཚན་མའི་རྣམ་པར་སེལ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སེལ་བར་བྱེད་དེ།མཚན་མ་རྣམ་པར་སེལ་བ་ན་གནས་ངན་ལེན་རྣམས་ཀྱང་སེལ་བར་ བྱེད་དོ།

如是在《圣地藏经》中也说道：'修习禅定者，如果尚未成就众多禅定，应当在晚上和凌晨时分保持不睡眠，精进修学并修持，完全断除喧嚣，少欲知足。'等等。
又说：'通过修习禅定能断除疑惑，若未证悟此理，他人无法做到。'由此说明，真实智慧也是依赖于禅定。
另一方面，这里仅仅是表明声闻和独觉远离分别念的心的寂静性。已入真实地的菩萨们因为已经获得止观所缘，不会过分追求身体的寂静。
如说：'常住于村落、地方、城镇中，除了成熟众生精进菩提外，彼处不生阿罗汉、独觉之欲，这就是善逝子所说的寂静。若有人在五百由旬的山谷中，虽在蛇群中住多年，若是不知此寂静的菩萨，获得增上慢后，将与鬼魅为伍。'等等。
'林间'是指一棵树等的树下。上、中、下瑜伽士是指：具有分别影像的胜观所缘，分别影像止的所缘，即仅获得这两种所缘的世间胜法以下的阶段；这两者相结合并获得实际边际所缘的见道乃至第八地之间；从第八地到第十地获得圆满所求所缘的阶段。如是三种应当以相反次序配合。
或者，小分杂染法所缘的止观，即十二分教的义理和文字总摄的真如所缘；大分杂染法所缘的止观，即以闻思智慧所持摄的这些文字义理，以及思维义理的真如所缘；无量杂染法所缘的止观，即如来宣说法要的各别正知智慧，及其了知一切境界并胜义中现证彼等无别真如。这三者也应以相反次序配合。
此处所说前者的了知，如《圣解深密经》中说：'彼由先得止观，获得有分别影像和无分别影像两种所缘。如是获得见道，得实际边际所缘。彼于上上诸地入修道时，于此三种所缘作意，譬如有人以极细绳索牵引粗绳，如是由遣除内相而遣除一切杂染分相应之相，遣除诸相时也遣除习气。'

།མཚན་མ་དང་གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་ལེགས་པར་བཅོམ་པས་རིམ་གྱིས་ས་གོང་མ་གོང་མ་རྣམས་སུ་གསེར་ལྟ་བུར་སེམས་རྣམ་པར་སྦྱོང་བར་བྱེད་ལ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་ཞིང་། དགོངས་པ་ ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་དམིགས་པ་ཡང་ཐོབ་སྟེ་ཞེས་གསུངས་པའོ།།བཤད་པ་གཉིས་པའི་ཤེས་བྱེད་ཀྱང་མདོ་དེ་ཉིད་ལས་འདྲེས་པ་ཆུང་ངུའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་ནི་གང་ལགས་ཞེས་དྲིས་པ་ལ་སོགས་པའི་ལན་དུ། བྱམས་པ་མདོའི་སྡེ་ནས་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་སྡེ་དང་། རྨད་དུ་བྱུང་ བའི་ཆོས་ཀྱི་སྡེ་དང་།གཏན་ལ་དབབ་པར་བསྟན་པའི་སྡེའི་བར་དག་སོ་སོར་གཅིག་ཏུ་བཟླུམས་ཏེ། ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ནི་འདྲེས་པ་ཆུང་ངུའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མདོ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ ཏེ་རྟོགས་པར་བྱའོ།།ཚིག་གི་དོན་གཞན་ནི་ཕལ་ཆེར་སྔར་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ་རྟོགས་པར་བྱའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་བཤད་པ་དང་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ཕན་ཡོན་དང་ལྡན་པས། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ། སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཞུགས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དག་།ཕ་རོལ་ཕྱིན་དང་བཅས་ཏེ་དགེ་བའི་བཤེས་སུ་བསྟན། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་། དེ་ཡང་ཆོས་བཞི་དང་ལྡན་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། བསྟན་ པའི་བློ་གྲོས་ཆོས་གཞན་བཞི་དང་ལྡན་པ་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ།བཞི་གང་ཞེ་ན། ཚར་གཅོད་པའི་ཚིག་དང་ལྡན་པ་ཡིན། ཆོས་ཟབ་མོ་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན། དུས་དུས་སུ་གདམས་ངག་གི་ཚིག་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན། དུས་དུས་སུ་ཡལ་བར་འཇོག་པ་ ཉིད་ཡིན་ཏེ།ཆོས་བཞི་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་པ་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཞེས་པ་དང་། གཞན་ཡང་ཆོས་བཞི་དང་ལྡན་པ་སྟེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། བསྟན་པའི་བློ་གྲོས་འདི་ལ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ནི་མངོན་པར་འབྱུང་བ་ལ་སྦྱོར་དུ་འཇུག་པ་ཡིན། དོན་ཟབ་མོ་ལ་ངེས་པར་སེམས་ པ་ལ་སྦྱོར་དུ་འཇུག་པ་ཡིན།བསམ་གཏན་གྱི་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་མ་ཆགས་པ་ཉིད་ལ་སྦྱོར་དུ་འཇུག་པ་ཡིན། མཚན་མ་མེད་པའི་དམིགས་པ་ཉིད་ལ་སྦྱོར་དུ་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ། བཞི་པོ་དེ་དག་གོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ། །དོན་དེ་རྣམས་ཉིད་ལྷག་མ་དང་བཅས་ ཏེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་སྒོ་ནས་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་ལས།དང་པོར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་རྒྱ་མཚོ་དང་རླབས་ལྟ་བུར་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཀུན་གཞིའི་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའམ། གནས་སྐབས་ལྟ་བུར་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་གར་ཅིང་ཞེས་པ་ནི་མྱུར་དུ་སྣ་ཚོགས་སུ་བསྒྱུར་ ཞིང་གཡོ་བའོ།།རྣམ་པར་ཆད་པ་མེད་ཅེས་པ་ནི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཚོགས་པ་ནའོ། །སྔོན་པོ་དམར་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དཔེ་གཞན་དུ་མའི་སྒོ་ནས་ཀུན་གཞི་དང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་དང་ཐ་དད་པ་ལས་གྲོལ་བ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏེ། དེའི་དོན་ནི་སྔར་བསྟན་ལ། གཞན་ཡང་ཇི་ ལྟར་དབའ་རླབས་རྒྱ་མཚོ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཞིང་།དབའ་རླབས་དང་རྒྱ་མཚོ་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ནས་ཁྱད་པར་མེད་ཅིང་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱ་མཚོའི་མཆིང་གཡོ་བ་མེད་པ་བཞིན་དུ་དབའ་རླབས་ཀྱང་གཡོ་བ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་གཞི་ རིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལས་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་།ཡང་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ནས་ཁྱད་པར་མེད་ཅིང་གཅིག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུན་འགག་པ་མེད་པའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལྟར་གནས་ཞེས་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ ཤེས་པའི་ཚོགས་བརྒྱད་དུ་བསྟན་པ་ནི་འགལ་བ་མེད་པའོ།

由于完全摧毁一切相和过失，如同黄金般逐渐净化上上地中的心，乃至无上正等正觉现前圆满成佛，并获得圆满成就意趣的所缘，如是所说。
第二种解释的依据也出自同一经典中，对'何为小分杂染法所缘'的提问的回答：'慈氏，将经藏乃至广大藏、稀有法藏、抉择所说藏等分别合一，应知止观双运的作意是小分杂染法所缘'等如是所说。应当依照该经典的意趣来理解。
其他词义大多应随前述解释来理解。'大智善知识'等词说明具有已说及将说的功德，表明应当依止佛陀和菩萨的善知识。如说：'入于无上菩提佛菩萨，与波罗蜜相应示为善知识。'
此善知识也具足四法，如说：'具足其他四法的教授智者应知是善知识。何为四法？具有呵责语，令入甚深法，时时具教诫语，时时舍弃。具足这四法者应知是善知识。'
又具足其他四法：'何为四法？教授智者于此，善知识令入出离，令入甚深义的决定思维，令入于不执著一切禅定所缘，令入无相所缘，此为四法。'等广说。
将这些义理及其余内容以偈颂方式总结宣说：首先以两偈显示如海浪般趣入的识是阿赖耶识的转变或状态。其中'游动'指迅速变化为种种形态并动摇。'无间断'指因缘和合时。
'青红'等以众多比喻说明阿赖耶识与转识非一非异，其义如前所说。又如波浪非异于大海，波浪与大海并非完全无差别而为一，因为若如大海静止不动则波浪也应静止不动。
同样，转识非异于阿赖耶识的种性特征，也非完全无差别而为一，说明相续不断的阿赖耶识如是安住。因此，说八识聚并无相违。

།འདིར་ཚིག་གི་དོན་ནི་མེ་ཏོག་ཨུཏྤ་ལ་དང་དེའི་སྔོན་པོ་དང་། པད་མ་དང་པད་མའི་དམར་པོ་དང་། ལན་ཚྭ་དང་དེའི་རོ་དང་། དུང་དང་དུང་གི་དཀར་པོ་དང་། འོ་མ་དང་། ཁ་ར་དང་། དེ་དག་གི་མངར་བ་དང་། བསྐ་བའི་ འབྲས་བུ་ཨ་རུ་ར་ལ་སོགས་པ་དང་།དེ་དག་གི་བསྐ་བའི་རོ་དང་། ཉི་མ་དང་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་ལ་སོགས་པ་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ནས་གཅིག་ཅིང་ཁྱད་པར་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་པའོ། །ཡང་འདིར་དོན་དམ་པར་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དངོས་ པོ་ཉིད་མ་གྲུབ་པས་ཤིན་ཏུ་ཡང་གཅིག་དང་ཐ་དད་པ་ལས་གྲོལ་བའོ།།རྒྱ་མཚོ་ཡོངས་སུ་གྱུར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྔར་གྱི་དོན་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ། །སེམས་དང་ཡིད་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱད་ཀྱི་ཚོགས་རྣམས་ཀྱང་དོན་དམ་པར་གཅིག་ དང་ཐ་དད་པ་ལས་གྲོལ་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ན་གཞན་དག་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་པ་མི་འཐད་དོ་སྙམ་དུ་དོགས་པ་སེལ་བ་སྟེ།དེའི་དོན་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མ་འདྲེས་ཤིང་ཐ་དད་པར་གནས་ལ། དེ་ལྟར་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་བསྟན་པའི་དོན་ དུ་རབ་ཏུ་བརྟག་ཅིང་བཤད་པའོ།།དོན་དམ་པར་ནི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དུ་རོ་གཅིག་ཅིང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་པའོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་མི་རྙེད་ཅེས་པ་ནི། ཀུན་གཞི་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་རྣམ་ཤེས་ཐ་དད་པ་དོན་དམ་པར་མ་གྲུབ་ཅེས་པའོ། །སེམས་ནི་ ལས་རྣམས་སོགས་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཐ་དད་པའི་ཚུལ་བསྟན་པ་སྟེ།ཀུན་གཞི་ནི་བག་ཆགས་ཀྱི་རྟེན་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་སོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དམ། དྲུག་པོ་འདས་མ་ཐག་པའི་ཡིད་ཀྱང་རུང་སྟེ། བག་ཆགས་ བསྒོས་པར་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་སོགས་པའོ།།ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་གིས་ནི་ཡུལ་རྣམ་པར་རིག་པ་སྟེ། དེ་ཡང་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ད་ལྟར་བའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་ལ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་དམ་ཁྱད་པར་དུ་རྟོགས་པར་བྱེད་པའོ། ། ཇི་ལྟར་སྣང་ཞེ་ན། སྔོན་པོ་དམར་པོའི་རྣམ་པར་ནི། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་གདའ། །ཞེས་པ་སྟེ། ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་སྣང་ཞེས་པའོ། །གལ་ཏེ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དབའ་རླབས་རྣམས་ཀྱང་ཀུན་གཞི་རྣམ པར་ཤེས་པའི་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་འམ།རིགས་ཉིད་ཡིན་ཞིང་དེ་དང་མཐུན་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་རྒོལ་བ་ནི། དབའ་རླབས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །རྒོལ་བའི་དོན་ནི་དབའ་རླབས་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པར་གསལ་བར་སྣང་བ་དང་། ཀུན་གཞི་དེ་ལས་བཟློག་པ་ཇི་ལྟར་མཚུངས་ཞེས་པའོ། ། ལན་གྱི་དོན་ནི་དོན་དམ་པར་སྔོན་པོ་དང་། དམར་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་སྣང་བ་རྣམས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དབའ་རླབས་དག་ལ་མ་མཆིས་ཞེས་པ་སྟེ། དེའི་དོན་ཡང་གལ་ཏེ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་རྣམས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་བདག ལ་ཡོད་ལ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་གི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་དམ་འོན་ཏེ་དུ་མར་ཡོད་ཅེས་བརྟག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་འདིར་རྣམ་བདེན་པ་སྣ་ཚོགས་གཉིས་སུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་ལྷན་ཅིག་དམིགས་པ་ངེས་པ་ལ་སོགས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་ རྣམ་པ་སེམས་ཉིད་དུ་གྲུབ་ཅིང་།སེམས་ཀྱང་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་སྟེ། སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་པའོ། །དེའི་ཁྱད་པར་གྱི་དོན་ནི་དཀར་དམར་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་ཤེས་པ་དུ་མའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ན། རང་རང་གི་རང་བཞིན་ཙམ་མྱོང་གི་ཕན་ཚུན་གྱི་རྣམ་པ་མྱོང་བ་མེད་ པས་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་མི་འཐད་དེ།ཇི་ལྟར་སྐྱེས་བུ་ལྔས་ཁ་དོག་རྣམ་པ་ལྔ་ལ་སོ་སོར་བལྟས་པ་ན། སོ་སོར་སྣང་བའི་བློ་དུ་མ་ཡིན་པས། ཁྲ་བོའམ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་མི་འཐད་དེ། འགའ་ཞིག་ལ་དཀར་པོར་སྣང་བའི་བློས་རྣམ་པ་དེ་ཉིད་མྱོང་གི་གཞན་མ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། སྣང་བ་གཞན་ཡང་དེ་དང་མཚུངས། །ཞེས་པའོ།

此处词义是：青莲花及其蓝色，莲花及其红色，盐及其咸味，螺及其白色，牛奶、糖及其甜味，诸如訶子等涩果及其涩味，太阳及其光芒等，这一切本性既非完全相同无差别，也非在一切方面完全不同。
又此中，胜义谛中由于识的实体性本身不成立，故完全超越一与异。
'海洋转变'等文，是总结前义而说。
'心与意'等文，是说八识聚在胜义谛中也超越一与异性时，为遣除他人认为如此分别宣说不应理的疑虑。其义是：世俗谛中八识的特征互不混杂而差别安立，为教导凡夫而如是观察宣说。胜义谛中则是无相为相，一味而无差别。
'于彼转变不可得'是说：阿赖耶转识的差别在胜义谛中不成立。
'心即诸业'等文，是说世俗谛中差别的方式，即阿赖耶识是通过作为习气所依而积集，染污意或刚过去的第六意识，也是通过熏习习气而积集。
又六识聚是了别境，其中五根识显现当下自相的行相，意识则对此了知自性或差别。
若问如何显现？'青红行相，在眼识中'，这只是举例而已，即显现色声等行相。
若有诤问：转识的波浪也是阿赖耶识的转变或种性，如何与之相应？即'波浪'等文。诤论的意思是：波浪明显显现境相，而阿赖耶识与此相反，如何相同？
答义是：胜义谛中，青红等行相的显现于眼识等波浪中实不存在。其义又是，若青等行相存在于眼识等自体中，应观察是以一识的自性而有，还是以多识而有。
此中，诸实相派主张杂多无二，如前所说，由同时所缘决定等因，成立青等行相即是心性，心亦成立为一性，因为显现为杂多之故。
其差别义是：若显现白红杂多是多识的自性，则各自只能经验自己的本性，不能经验彼此的行相，则杂多显现不应理。如五个人各自看五种颜色时，因为是各别显现的多识，故不应成为杂色或杂多显现。因为某者显现白色的识只经验彼相而未经验其他。其他显现亦同理。

།འདི་ནི་མི་འཐད་དེ། ལྷན་ཅིག་དམིགས་པ་ངེས་པ་ལ་སོགས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་དོན་དམ་པར་སེམས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་མི་འཐད་པ་ཉིད་དུ་སྔར་བསྟན་ལ། གཞན་ཡང་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་ཤེས་པ་གཅིག ཉིད་ཡིན་ན།དེ་ཉིད་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྫས་གཅིག་ཉིད་ཡིན་ཞེས་ཀྱང་ཅི་སྟེ་མི་བརྩད། གལ་ཏེ་ཆ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཕྱི་རོལ་གཅིག་གི་བདག་ཉིད་མིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཤེས་པ་གཅིག་གི་བདག་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། དོན་འདི་ནི་སྔར་ཕྱི་རོལ་གཅིག་པ་ཉིད་འགོག་པའི་སྐབས་སུ་རྒྱས་ པར་བསྟན་ནོ།།གལ་ཏེ་འདིར་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྫས་གཅིག་གི་བདག་ཉིད་འགོག་པ་ནི་ཚོན་གྱིས་བསྒྱུར་བ་དང་། མ་བསྒྱུར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་འགལ་བར་གནས་པའི་སྒོ་ནས་འགོག་ལ། དེ་ཉིད་ཤེས་པ་གཅིག་ཏུ་ཁས་ལེན་པ་ལ་ནི་མི་མཚུངས་ཏེ། ཤེས་པ་ནི་ཚོན་གྱིས་བསྒྱུར་བར་ མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན།དེ་ཅི་ཤེས་པར་ཁས་བླངས་ཞེས་ཀྱི་དེ་ཙམ་གྱིས་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་དོན་དམ་པར་གྲུབ་བམ་ཞེས་དྲི་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་མ་གྲུབ་པོ་ཞེ་ན། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བའི་ཆོས་ཅན་དོན་དང་ཤེས་པའི་ཁྱད་པར་དུ་མ་བྱས་པ་ལ། ཚོན་གྱིས་ བསྒྱུར་བ་དང་མ་བསྒྱུར་བའི་འགལ་བའི་གཏན་ཚིགས་གཅིག་ཉིད་གྲུབ་ན།དེ་ཤེས་པར་ཁས་བླངས་པའི་ཚེ་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་ཅེས་ནི་བརྗོད་པར་མི་ནུས་ཏེ། ཆོས་ཅན་དང་གཏན་ཚིགས་སྔ་མ་ཉིད་ལས་མ་འཕོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་ལྷ་སྦྱིན་གྱི་མདོག་སྔོ་བསངས་ཉིད་ དུ་ཚད་མས་གྲུབ་པ་ན།དེ་དམངས་རིགས་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པས་སྔོ་བསངས་ཉིད་དུ་མི་གྱུར་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རིགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གང་དུ་ཁས་བླངས་ཀྱང་ཁ་དོག་སྔོ་བསངས་ཉིད་དུ་ཚད་མས་གྲུབ་པ་བཞིན་དུ་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན། ཕྱི་རོལ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ ཁས་ལེན་པས་དེ་ལ་ཚོན་གྱིས་བསྒྱུར་བ་དང་མ་བསྒྱུར་བའི་འགལ་བ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་ཅི་སྟེ་མི་བརྗོད།།གལ་ཏེ་གཅིག་ཏུ་ཁས་བླངས་པ་ཙམ་གྱིས་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ལ། ཇི་ལྟར་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའི་ཆོས་ཅན་ལ་ནི་གཏན་ཚིགས་དེ་མ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ ཞེ་ན།དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་ཁས་བླངས་པ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་ཤེས་པ་ཉིད་དུ་ནི་མི་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟར་སྣང་བའི་ཆོས་ཅན་ལ་ནི་གཏན་ཚིགས་དེ་གྲུབ་པས་ཅིའི་ཕྱིར་ནི་མི་མཚུངས་སྙམ་དུ་སེམས་པའོ། །གཞན་ཡང་སྣ་ཚོགས་པ་སྣང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཤེས་པ་གཅིག་གི་བདག་ཉིད་ ཡིན།ཞེས་པ་ནི་བསྒྲུབ་བྱ་ལས་བཟློག་པའི་ཆོས་ཀྱིས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་པ་འམ། ཡང་དོན་དམ་པར་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་གཏན་ཚིགས་སུ་འགོད་ན་ནི་མ་གྲུབ་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་དེ་ལྟར་སྣང་ བའི་ཤེས་པ་གཅིག་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་ན།ཁྱབ་པ་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་སྤྱིར་བསྟན་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་སྣ་ཚོགས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཕྱོགས་བཀག་ནས་གཞན་དག་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་བ་ནི་ཤེས་པ་དུ་མའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། འདི་ཡང་མི་འཐད་དེ། དུ་མ་རྩོམ་པར་བྱེད་ པའི་སྔོ་སྣང་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་སོ་སོ་བ་གཅིག་ཉིད་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་དུ་མ་ཞིག་ཚེ་ཐུག་པ་མེད་པར་ཁས་ལེན། དང་པོ་ལྟར་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་དཔྱད་པ་མཚུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་དབུས་ཕྱོགས་སུ་དཀར་པོར་སྣང་བ་ལ། དེའི་ཤར་ཕྱོགས་སུ་སྔོན་པོར་སྣང་བ་བལྟས་ཤིང་སྦྱར་ བའི་ཕྱོགས་དེ་ཉིད་དུ་ལྷོ་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པར་སོ་སོར་སྣང་བ་རྣམས་ཀྱིས་བལྟས་ཤིང་སྦྱར་ན།ཐམས་ཅད་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་གོགས་ཉིད་དུ་སྣང་བར་འགྱུར་ལ། འོན་ཏེ་དེ་དག་གིས་ཕྱོགས་སོ་སོར་བལྟས་ཤིང་སྦྱར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་དབུས་ཀྱི་དཀར་པོར་སྣང་བ་དེ་ཉིད་ཆ་བཞིར་ འགྱུར་བས་གཅིག་པ་ཉིད་ཉམས་སོ།

这是不合理的。以前已经说明，以同时观察决定等因不能成立胜义中的心识；此外，如果显现为青等种种的知是一体，为何不追问它就是外境的一个实体呢？若说因为显现为种种相，所以不是外境一体的自性，那么正因为如此，也不是一个心识的自性，这个道理在前面否定外境一体性的时候已经广泛说明。
若说此处否定外境实体一体性是从染色与未染色等相违法的角度否定，而承许为一个心识则不相同，因为心识不应被染色所染。对此应问：仅仅因为承许为心识，就能在胜义中成立心识的本性吗？若说不能如此成立，那么正因为如此，对于显现为青等种种的有法，在未区分对境和心识的情况下，若成立染色与未染色相违的因一体性，当承许为心识时就不能说因不成立，因为有法和因未从前者转变。
就像当量度成立提婆达多肤色为青绿时，承许他是首陀罗种姓并不会改变青绿肤色，无论承许为何种姓，量度所成立的青绿肤色都不会改变一样。若不如此，为何不说由于承许为外境一体，就不应有染色与未染色的相违呢？
若说仅仅承许为一并不会成为一，而对于显现为青等的有法，因并非不成立。同样，仅仅承许为心识也不会成为心识，而对于如是显现的有法，因已成立，为何不相同？这样思考。
此外，因为显现为种种，所以是一个心识的自性，这是以与所立相违的法遍摄，所以是相违因；或者若立因为'因为在胜义中显现为种种'则不成立；若要证成'因为在世俗中显现为种种，所以在胜义中是如是显现的一个心识'，则遍摄不成立，应当总的如是说明。
如是否定种种无二的观点后，若他人说种种相的显现是以多个心识的自性而有，这也不合理。组成多体的青显等心识是一还是多？若承许是多则成无穷。若如第一种情况，则与极微的考察相同。
比如，在中央显现为白色，在其东方显现为青色，观察并结合的方向上，在南方等处各别显现者若观察并结合，则一切都将显现为东方的伴侣；若说它们各自在不同方向观察并结合，那么中央的白色显现就成为四分，一体性就失坏了。

།གལ་ཏེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལུས་ཅན་གྱིས་དཔྱད་ལ། སེམས་ལུས་ཅན་མ་ཡིན་པས་མི་མཚུངས་ཏེ། དེ་ནི་ཡུལ་དང་ཕྱོགས་ཀྱིས་མ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་སེམས་སུ་ཁས་བླངས་ཀྱང་དོན་དམ་པར་སེམས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་མེད་ ལ།སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་སྣང་བ་ནི་ཡུལ་དང་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པས་བསྡུས་པར་སྣང་བས་ཅིའི་ཕྱིར་ན་དཔྱད་པ་མི་འཇུག་ཅེས་པའོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཆ་ཤས་མེད་པ་ལས་ཤར་དང་ལྷོ་ལ་སོགས་པའི་ཆ་མི་འཐད་པས་རྣམ་རིག་ཙམ་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་དྲུག་གིས་ ཅིག་ཅར་སྦྱར་བ་ལ་སོགས་པའི་བརྟག་པ་བྱས་པ་ཡང་མི་འཇུག་གོ།།གལ་ཏེ་ཆ་མེད་པར་ཁས་བླངས་ཀྱང་དེ་ལྟར་གྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ལ། འོན་ཀྱང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་འདབ་ཆགས་སུ་གནས་པ་ལས་རགས་པ་རྩོམ་པར་ཁས་ལེན་པ་ན། དོན་གྱིས་ཤར་ལ་སོགས་ པར་ཁས་ལེན་དགོས་པས་དེ་ལྟ་བུའི་དཔྱད་པ་འཇུག་གོ་ཞེ་ན།འདིར་ཤེས་པར་ཁས་བླངས་པ་ཙམ་གྱིས་ཤེས་པར་གྲུབ་པ་ནི་མ་མིན་ལ། འོན་ཀྱང་རྡུལ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་འདབ་ཆགས་སུ་སྣང་བ་ལས་རགས་པར་སྣང་ལ་རྩོམ་པར་ཁས་ལེན་པ་ན་དེ་ལྟ་བུའི་དཔྱད་པ་ཅི་སྟེ་མི་ འཇུག་ཅེས་པའོ།།གལ་ཏེ་ཤེས་པའི་ཕྲ་རབ་དུ་མ་ཉི་ཚེར་ཁས་ལེན་ན། སའི་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱས་པར་སྣང་བ་དང་། སྐྲའི་རྩེ་མོའི་ཁྱོན་ཙམ་དུ་སྣང་བ་གཉིས་རྣམ་པ་ཆེ་ཆུང་གི་ཁྱད་པར་མེད་པར་ཐལ་ཏེ། རྩོམ་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་མང་ཉུང་གི་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ པ་ལ་སོགས་པ་སྔར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་དཔྱད་པ་བྱས་པ་དང་མཚུངས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།དེ་ལྟར་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་རྣམས་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དབའ་རླབས་ལ་མེད་ཅིང་། རྣམ་པ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་དབའ་རླབས་ཀྱང་གྲུབ་པ་མེད་པས་དོན་དམ་པར་ཀུན་གཞི་དང་ མཐུན་པ་སྟེ།ཀུན་གཞི་ཡང་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་དོན་དམ་པའི་ངོ་བོར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་དེ་རྣམས་ཀྱི་འཇུག་པ་བསྟན་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། མཚན་ཉིད་དོན་དུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ལན་བསྟན་ཏོ། དོན་དམ་པར་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཆོས་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ། རྒྱུན་གྱིས་ འཇུག་པ་མེད་ལ།ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་མེད་དེ། གཟུང་བའི་ཡུལ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་གཟུང་བའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་བདག་ཉིད་མེད་ཀྱང་ཤེས་པའི་ནང་དུ་གཏོགས་པའི་གཟུང་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་གཟུང་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་མ་ ཡིན་ཏེ།གཟུང་དང་འཛིན་པས་སྟོང་པའི་ཕྱིར། །དེ་ནི་དེ་ལྟར་རང་ཉིད་གསལ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །གལ་ཏེ་གཟུང་བའི་ཡུལ་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན། དེའི་ལྟོས་སར་གྱུར་པ་འཛིན་པའི་དབའ་རླབས་ཀྱང་དེ་ལྟར་སྣང་བ་དང་། མཐུན་པར་གྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། གཟུང་བ་ ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ལྟོས་པའི་འཛིན་པ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་པའོ།།དེ་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སེམས་ཙམ་ཉིད་ཡིན་ཞིང་། དོན་དམ་པར་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡང་མ་གྲུབ་པ་མེད་དོ་ཞེས་སྔར་རྒྱས་པར་བསྟན་ལ། འདིར་ནི་ཁྱད་པར་དུ་རྣམ་པ་བདེན་པའི་ཕྱོགས་བཀག་པའོ། །ཡང་རྣམ་ པ་བརྫུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱང་འོག་ནས་འགོག་པར་འགྱུར་རོ།།ལུས་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དབའ་རླབས་སེམས་དང་མཐུན་ཞིང་། སེམས་ཀྱི་འཇུག་པ་ཡང་དབའ་རླབས་དང་འདྲ་བར་སྟོན་པ་སྟེ། འདིའི་དོན་ཞིབ་ཏུ་ནི་འོག་ནས་བསྟན་པར་བྱའོ། །དབའ་རླབས་དངོས་པོར་ ཞེན་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་དཔེ་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་དག་གི་འཇུག་པ་སྤྱིའི་ཚུལ་དུ་རྟོགས་པར་རིགས་ཤིང་།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དཔེ་ཡང་ཉེ་བར་དགོད་པ་ཡིན་ཞེས་པའོ། །སྔར་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་ཡིན་པས་འགལ་བའི་ཉེས་ པར་མི་འགྱུར་རོ།།འདིར་དབའ་རླབས་དངོས་པོ་ཞེས་པ་ནི་དཔེའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། སྔར་བསྟན་པའི་དབའ་རླབས་ཞེས་པ་རྣམས་ནི་དཔེས་མཚོན་པའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པའོ།

如果说以极微细的微尘有形体来观察，而心识无形体故不相同，因为心识不为处所和方位所摄，这种说法是不对的。如前所说，即使承认是心识，但胜义中并无心识的成立，而青等显现的行相是为处所和方位等所摄而显现，为何不能进行观察呢？
若不如此，则由于极微无分故，东南等方位不合理，唯识论师们所作的六微尘同时和合等观察也就不能成立。如果说虽然承认无分，但并非如此成立，然而当承认极微相邻而住从而组成粗大时，实际上必须承认有东等方位，因此这样的观察是可以进行的。
对此，仅仅承认是识并不能证成为识，然而当承认由青等行相相邻显现而组成粗大显现时，为何不能进行这样的观察呢？
如果仅仅承认多个识的极微，则显现为广大的大地和显现为发尖许大小的二者在大小行相上应无差别，因为组成的识的极微在多少上无差别。对此等应当视为与前面对极微所作的观察相同。
如是，青等行相不存在于识的波浪中，除了行相之外的波浪也无成立，故胜义中与阿赖耶识相同。阿赖耶识如前所说也不成立为胜义的体性。
如此则与说示彼等的运行相违。对此以'相为义'等来回答。胜义中识的法性真如无相续运行，世俗中对境的运行也无，因为无所取境。
如果说虽无外在所取的自性，但世俗中有属于内识的所取，这是不对的。因为这也不成立为所取相，如说'由离能取所取故，彼如是自明'。
若有某个所取境，则作为其所依的能取波浪也应如是显现而成立，然而由于所取本身不存在，故依于彼的能取不合理。
如是世俗中一切法唯是心识，胜义中心识的体性也无成立，如前广说。此处特别遮破真实行相一边。虚妄行相一边也将在下文遮破。
以'身等'等说明世俗中波浪与心识相顺，心识的运行也如波浪，此义详细将在下文说明。
以'波浪实执'等是通过显示比喻的方式说明凡夫们也应了知彼等运行的总体方式，正因为如此才需要安立比喻。
前面说示难以了知，是就自相的本来而言，故无相违过失。此处说'波浪事物'是就比喻而说，前面所说的'波浪'等是就比喻所表义而言。

།སྐྱེ་བོ་བཟང་ངན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་བཤད་པ་ འཇུག་པའི་བྱེ་བྲག་གདུལ་བྱའི་ཁྱད་པར་གྱིས་མི་འདྲ་བ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏེ།དེ་ལ་དང་པོར་རྒོལ་བའི་དོན་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ཕྱོགས་རིས་མེད་པ་མངའ་བས། །ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དག་པའི་དོན་མཚུངས་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་རིགས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་ སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་མཉམ་པོར་འཆར་བ་བཞིན་ནོ།།གལ་ཏེ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་གསུངས་ན། །གསུང་རབ་དག་ལས་སེམས་ཙམ་དངོས་པོར་བསྟན་པ་འམ། །ཕྱིའི་དོན་ལ་བསྟན་པ་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་མ་མཆིས་ཞེས་པ་སྟེ། བསྟན་པའི་དོན་ལ་ཚད་མས་གནོད་ པས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོར་མ་གྲུབ་ཅེས་པའོ།།ཆོས་ལ་རབ་ཏུ་བཞུགས་མཛད་ཅིང་། །ཞེས་པ་ནི་རང་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་མ་གཡོས་པའམ། སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཏེ་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ལ་རྟག་ ཏུ་བཞུགས་ནས་ཞེས་པའོ།།ཚིག་འདི་བསྟན་པའི་དགོས་པ་ཡང་ཐུགས་རྗེས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ན་རང་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་གཡེངས་པར་འགྱུར་བར་སྲིད་པས་དེ་འདྲ་བ་དགག་པའི་དོན་དུའོ། །ཇི་ལྟར་རྒྱ་མཚོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ལན་སྟོན་ ཏེ།།དེ་ལ་དང་པོར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་འཇུག་ཚུལ་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་བསྟན་ཏེ། དེའི་དོན་ཡང་ཇི་ལྟར་མེ་ལོང་གི་ངོས་ལ་རྫས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་གཟུགས་སྣང་བ་དང་། རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་དངོས་པོ་ལ་མེད་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རིམ་མམ་ ཅིག་ཅར་གྱིས་སྣང་བ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱང་རང་གི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་སྣང་བ་ལས།རྫས་སུ་གྲུབ་པའི་ཡུལ་དང་མི་ལྡན་ཡང་རིམ་མམ་ཅིག་ཅར་གྱིས་འཇུག་ཅིང་སྣང་བ་སྟེ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཀུན་གཞི་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའམ། །ཡང་ན་རྣམ་པ་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་ དོ།།ཡིད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་སྙེམས་པར་བྱེད། །ཅེས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀུན་གཞི་ལ་ང་ཡིར་འཛིན་པ་སྟེ། །བདག་ཏུ་ང་རྒྱལ་བའོ། །ནང་དུ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་དེ་འདྲ་བའི་འཇུག་པའི་རིམ་པ་མེད་ཅེས་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་སྣ་ ཚོགས་སུ་བཤད་པ་ནི་དོན་དམ་པར་གྲུབ་པ་མེད་ཅེས་རི་མོའི་དཔེའི་སྒོ་ནས་སྟོན་པར་བྱེད་དེ།དེ་ཡང་། །ཚོན་ལ་རི་མོ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་པས་དཔེ་ཉིད་གསལ་བར་འཆད་དེ། །ཇི་ལྟར་ཚོན་རྩི་གཅིག་པུ་ལ་རི་མོ་སྐྱེད་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྐྱེན་གཞན་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ རོ།།དེ་བཞིན་དུ་པིར་དང་སྣོད་དང་སྐྱེས་བུའི་རྩོལ་བ་དག་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་དེ་རྣམས་རེ་རེ་ལ་འབྲས་བུ་སྐྱེད་ནུས་པ་མེད་ཀྱང་། །དེ་རྣམས་ཚོགས་པ་ལ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། ཚོགས་པ་ཅན་རེ་རེ་བ་རྣམས་མ་གཏོགས་པའི་ཚོགས་ནི་གྲུབ་པ་མེད་དེ། །དེའི་དོན་ཞིབ་ཏུ་འོག་ནས་སྟོན་པར་ འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་དཔྱད་པའི་དོན་མ་གྲུབ་ཀྱང་། །མ་བརྟགས་ན་ཉམས་དགའ་བ་ཙམ་དུ་ཚོན་ལ་སོགས་ལས་རི་མོ་སྐྱེད་པར་སྣང་ཞིང་། །དེ་ལྟར་རྣམ་པར་བརྟག་པར་བྱ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་བདག་ཉིད་སྣ་ཚོགས་སུ་བཤད་པ་ཡང་། སོ་སོ་བ་དང་འདུས་པའི་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ ཞིང་།མ་སྐྱེས་པའི་ངོ་བོར་ཡང་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། ཀུན་རྫོབ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཙམ་དུ་དེ་ལྟར་སྣང་བ་དང་། དམིགས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་དྲང་བའི་དོན་དུ་དེ་ལྟར་བསྟན་པའོ། །ཡང་དག་པའི་དོན་ལ་ནི་བརྗོད་བྱ་རྗོད་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མེད་ཅིང་། །ཡོད་པར་བསྟན་པ་ནི་ ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་མོད་ཀྱི།།སེམས་ཅན་རྣམས་དྲང་བའི་དོན་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་པས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བརྫུན་གསུངས་པའི་ཉེས་པ་མི་མངའོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་དག་པའི་དོན་སུ་ལ་སྟོན་ཞེ་ན། ཆོས་རྣམས་ལ་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ སྔར་གྱི་དོན་ཉིད་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ།།དེ་ལྟར་གདུལ་བྱའི་བྱེ་བྲག་མི་འདྲ་བས་བཤད་པ་འཇུག་པའི་བྱེ་བྲག་ཀྱང་མི་འདྲ་བ་ཉིད་དུ་དཔེའི་སྒོ་ནས་གསལ་བར་བསྟན་པ་ནི། །གཞན་ལ་གང་ཞིག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའོ།

以'善恶众生'等词说明诸佛说法时，由于所化众生的差别而有不同的进入方式。首先，反驳的意思是：如来具有无偏私的大悲心，理应对一切众生平等地宣说真实义，如同太阳对众生平等升起一样。
如果对一切众生都宣说真如，那么在经典中为何有时说唯识实有，或说外境非真如呢？这是说所说的内容被正理所破，因此不能成立为真如体性。
'安住于法中'是指自身不离法界，或说佛陀安住于佛法即不住涅槃的大涅槃，是方便智慧不二的本性中常住。说此句的必要性是：以大悲心利益众生时，可能会使自身从法界中散乱，为了遮止这种情况而说此句。
以'如海'等来回答。首先从世俗谛的角度说明识的运作方式：如同镜面上显现非实有的影像，或如梦境等状态中显现实际并不存在的色等，识也是如此，或次第或同时显现其境，虽无实有的对境，但仍有次第或同时的运作与显现。这里的识指阿赖耶识和意识，或者是六识的自性。
'意念如是'是指染污意执著阿赖耶识为我所，即我慢。在内心等持时则无如此运作次第。
如是所说的种种能取所取之性，从胜义谛来看实无所成，以绘画的比喻来说明。'颜料中无绘画'即明确说明比喻：如同单独的颜料不能产生绘画的功能，因为这样其他条件就成为无意义了。
同样也可应用于画笔、容器和人的努力。若说虽然它们各自不能产生结果，但和合则可以，然而除了各个和合物外无有和合的成立，此义下文将详细说明。
如是观察则义不成立，然未经观察时，似乎颜料等可生绘画而显现悦意。同样，所说的种种能知所知之性，也非从各别或和合因缘而生，也非以未生之性而成立，但在世俗安立中如是显现，为引导有所缘众生而如是宣说。
在真实义中，一切所诠能诠之法皆无，说为有即是颠倒，但为引导众生而说，故如来无有说妄语过失。那么对谁说真实义呢？即'于诸法'等。
'如幻'等是总结前义。如是由所化众生的差别，说法进入的方式也有差别，以比喻明显说明，即'于他何者'等。

།སེམས་ཙམ་དུ་ཡང་ཞེས་པ་ནི་མཚོན་པ་ཙམ་སྟེ། གདུལ་ བྱའི་ཁྱད་པར་ལ་གང་ཟག་དང་ཕྱིའི་དོན་ཡང་ཡོད་པར་སྟོན་པའོ།།དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་དོན་དེ་ཉིད་དབང་པོ་མཆོག་དང་ལྡན་པ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་ཅན་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་པ་སྟེ། ཤེས་པར་ཟད་དོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཡུལ་ལ་ཇི་ལྟར་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པའི་ཚུལ་ བསྟན་ནས།གཉིས་ཀྱི་མཐའ་བརྗོད་ཇི་ལྟ་བུ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ལན་དུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་བློའི་མདུན་དུ་བྱས་པ་ནི་གཡང་སའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་མཐའ་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་རྣམས་རྣམ་པར་བཀག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་དང་པོར་དེ་བཞིན་ཉིད་ རྟོགས་པའི་ཡན་ལག་དང་ལྡན་པར་བྱའོ་ཞེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གདམས་པའི་ཚུལ་དུ་སྟོན་པ་ནི།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་སྣང་བ་ནི་རང་གི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉིད་ཡིན་ཞིང་ཐ་དད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྲུབ་པ་ མེད་པ་ལ་དེ་བཞིན་དུ་རྟོགས་ཤིང་དོན་དམ་པར་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉིད་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་རྟོགས་པར་འདོད་པས།འདུ་བ་དང་འདུ་འཛི་སྟེ། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་མང་པོ་དང་། གཡོག་འཁོར་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བོ་མང་པོའི་ཚོགས་དང་། གཉིད་དང་རྨུགས་པ་དང་། རྒོད་ པ་དང་འགྱོད་པ་དང་།འདོད་པ་དང་། འདུན་པ་དང་། གནོད་སེམས་དང་ཐེ་ཚོམ་དུ་གྱུར་པའི་སྒྲིབ་པ་ལྔ་སྤང་བར་བྱ་ཞིང་། དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྲོད་དང་ཐོ་རངས་དང་ནམ་གྱི་གུང་ལ་མི་ཉལ་ཞིང་རྣལ་འབྱོར་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པར་ཟད་དོ། ། སེམས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་སམ། །རང་བཞིན་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། །ཤེས་རབ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་འདིར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་དབྱེ་བ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དང་། །དེ་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད ཤེས་པ་སྟེ།།དེ་འདྲ་བའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་དགོད་པ་ལ་གནས་ཞེས་པ་སྟེ། །དེ་རྣམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པ་ས་བདུན་པ་མན་ཆོད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱིས་བསྡུས་པའོ། །གོང་དུ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལས་ལྷག་ཏུ་སྟེ། །ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་མངོན་དུ་བྱེད་པའོ། །དེ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། སྣང་ བ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ།།ས་བརྒྱད་པའི་གནས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་གཉིས་སུ་སྣང་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་མེད་པ་ཞི་བའི་བསམ་གཏན་ལ་མཉམ་པར་གཞག་པའོ། །སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་གི་སྨོན་ལམ་གྱི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱིས་སྔོན་ཚོགས་བསགས་ ཤིང་།སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་ཚོགས་བསགས་ཤིང་། སྨོན་ལམ་བཏབ་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཕྱག་གླང་པོའི་སྣ་ལྟ་བུའོ། །དེ་མགོ་ལ་བཞག་ཅིང་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པར་སྣང་བའི་སྒོ་ནས་ ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པའི་ཚོགས་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཞི་བའི་བསམ་གཏན་ལས་བསླངས་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་སོགས་པ་ལ་སྦྱོར་བའོ།།དེ་ལྟར་ཡང་། ས་བདུན་དག་ནི་སེམས་ཡིན་ཏེ། །སྣང་བ་མེད་པ་བརྒྱད་པའོ། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་། གཞན་ཡང་འཕགས་པས་ བཅུ་པ་ལས།ས་བརྒྱད་པ་ལ་ཞི་བའི་བསམ་གཏན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ནས་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལས་བསླངས་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་བསྐུལ་བ་ཉིད་དུ་གསུངས་པས་སོ། །འཕགས་པ་སོ་སོ་རང་གི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་སོགས་པ་ལ་སྦྱར་བ་ན་ཡང་ དེ་རྣམས་སེམས་སྣང་བ་ཙམ་གྱི་རང་བཞིན་དུ་རྟོགས་ཤིང་།དེའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པ་ལས་མི་གཡོ་བའོ། །བོང་བུ་ཐེང་པོ་ལྟ་བུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་ས་བདུན་པ་མན་ཆོད་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་རྣམས་གནས་མ་གྱུར་ཅིང་། མཚན་མ་འམ་རྩོལ་བ་དང་བཅས་པའི་ གནས་སྐབས་ཡིན་པས།བགྲོད་པར་བྱ་བའི་གནས་ཇི་ལྟ་བར་འགྲོ་བ་ལ་ཅུང་ཟད་ཐོགས་པར་གྱུར་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་སྔར་བསྟན་པའི་མཚན་ཉིད་གསུམ་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་སྔར་གྱི་དམན་པའི་གནས་སྐབས་སྤངས་ཏེ། རྒྱལ་བའི་སྲས་ཀྱིས་བརྒྱད་པ་ཐོབ་ནས་དགུ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་ རིམ་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ།

所谓'唯心'是比喻而已，是针对特定根机的所化众生而说有补特伽罗和外境。如此所说的义理并非针对具有最上根器的大乘种姓者，这是应当了知的。如是宣说了诸识趣入境界及还灭的方式之后。
对于'二边之相为何'等问题的回答中，以有无等相为心前境时，即成为堕入深渊之边，因此遮除彼等而显示真如。首先，如来以教诫方式宣说应具足证悟真如之支分，即'大慧'等。其中，所取能取之显现相即是自心分别，无有异体之行境，如是了知并通达胜义中连心的分别自性亦无。
应当远离聚集和喧闹，即众多利养恭敬、眷属等大众聚集，以及睡眠、昏沉、掉举、悔恨、贪欲、欲求、害心和疑惑等五盖，由此于初夜、后夜及中夜不应睡眠而精进修习瑜伽，这些都应当了知。
心即如来藏阿赖耶识，宣说为佛种性或自性等。智慧与智的特征在此依次为善巧了知诸法差别，及了知彼等真如。安住于如是相的安立中，即是如实通达彼等，为七地以下阶段所摄。'向上'即超越彼等，现证殊胜功德。
其为何？即无相之相，为八地所摄，无有二相等诸相，安住于寂静禅定。诸佛自愿力加持相，即彼等往昔积累资粮并发愿，菩萨自身亦如是积累资粮发愿之力，圆满报身佛之手如象鼻。
以置于头顶并显现言说的方式，为圆满成就证得佛果之资粮故，从寂静禅定中起，趣入利益众生等事业。如是所说：'七地是心性，第八无所现。'又如圣者于《十地经》中所说：八地中入于寂静禅定，诸佛即从彼中唤起，劝请利益众生。
圣者各别自证智相，即如是趣入利益众生等事业时，通达彼等唯是心之显现自性，不离如实通达彼真如。'如跛驴'等义，即七地以下诸识聚未转依，有相或有功用之阶段，故于所趣之处略有障碍。
因此，通达前说三相后，舍离前述劣等阶段，佛子获得第八地后，次第趣入第九地等，终将成佛。

།འདིར་དེའི་གོང་དུ་ཞེས་པ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྔོན་རོལ་ལོ། །དེ་ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྔར་གྱི་མཚན་ཉིད་གསུམ་པོ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བའི་ཚུལ་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་དང་པོའི་དོན་ནི་སློབ་དཔོན་ཡེ་ཤེས་དཔལ་བཟང་པོས་མུ་སྟེགས་ལ་སོགས་ པ་རྣམས་ལ་ཡང་།སྲོག་དང་རྩོལ་བ་བསྡམས་པའམ། །བགྲང་དང་རྗེས་འགྲོ་ལྡོག་པ་དང་། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྲོག་གི་རླུང་ལ་བསླབས་པའི་དབང་གིས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོད་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཐབས་ ལ་བསླབས་ཤིང་འདྲིས་པར་བྱས་པས་དེ་འདྲ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།འདིར་དེ་དག་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཁྱད་པར་ནི་ཇི་ལྟར་སྐྱེས་བུ་མིག་བཙུམས་པ་ན། བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་མི་སྣང་བ་དང་། མིག་དང་ལྡན་པས་དབང་པོ་ལེགས་པར་བྱས་པ་ན་བུམ་ པ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་སྣང་དུ་རུང་བ་ལས་མ་དམིགས་པས་ཡོད་པའི་སྒྲོ་འདོགས་ཆོད་ཅིང་།མེད་པར་རྟོགས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མཚན་མའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས་དེ་འདྲ་བའི་སྣང་བ་མེད་པས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ ཟུང་དུ་འབྲེལ་པ་ཉིད་ཡིན་ལ།གཞན་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པའོ། །ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་གང་ཟག་དང་། ཆོས་ཀྱི་བདག་ཏུ་དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་བསམ་གཏན་དང་དེའི་ཡུལ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་དཔྱོད་ཅིང་འདྲིས་ པར་བྱས་པ་ལས།དེ་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས་སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འབྱུང་བ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། སྤྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་དང་ལྡན་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་ཉིད་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །གཉིས་པའི་དོན་ནི་ཤེས་པར་སླའོ། །འདིར་སྨོན་ ལམ་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྨོན་ལམ་ཡང་དེའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་གྱུར་པའོ།།དེ་ལ་འདིར་བྱིན་གྱི་རླབས་ནི་དེ་དག་གི་མཐུ་ཡིན་ལ། མཚན་ཉིད་ནི་དེའི་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ཚོགས་གཉིས་རྫོགས་པར་བྱེད་པའོ། །གསུམ་པའི་དོན་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ ཅད་ཅེས་པ་ས་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆད་དུ་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་རིགས་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པར་གསུངས་པ་དང་།ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་དང་། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ལུས་ཏེ། ཡིད་ཀྱི་ རང་བཞིན་གྱི་ལུས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཐོབ་པས།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་བའི་རྟོགས་པའི་རྒྱུན་གོང་ནས་གོང་དུ་འཇུག་པ་ལས་འབྱུང་ཞེས་པའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྐབས་ཀྱི་དོན་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ། །དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སྤྱིའི་ ཚུལ་དུ་གདམས་པའི་དོན་འཁོར་གྱི་གཙོ་བོས་ཞུས་པ་ནི།དེ་ནས་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཚིག་གི་དོན་ནི་ཕལ་ཆེར་ཤེས་པར་ཟད་དོ། །འདིར་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཙམ་སྨོས་ཀྱི་དེའི་ཡུལ་མ་སྨོས་པ་མི་འཐད་དེ། དེ་ལ་ཡང་གཞན་ དག་རྨོངས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན།སྐྱོན་མེད་དེ། ཡེ་ཤེས་ལས་ཐ་དད་པའི་གཟུང་བའི་ཡུལ་གྲུབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ལ་གནས་ཞེས་པ་ནི་དབྱིངས་དང་ནམ་མཁའ་དབྱེར་མེད་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་ལ་གནས་པའོ། །གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་རབ་ ཏུ་རྒྱུ་བ་ཞེས་པ་ནི་བདག་མེད་གཉིས་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྒྱུན་རྒྱུད་དེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་དྲི་མ་ས་བོན་དང་བཅས་ཏེ་སྦྱངས་པའོ། །ཆོས་ལྔ་དང་རང་བཞིན་རྟོགས་པ་ལས་རྣམ་པར་ལོག་པ་ནི་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རྟོགས་པ་ཀུན་རྫོབ་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་ལས་ལོག་པ་ ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཤེས་རབ་དང་ཡེ་ཤེས་ཤིན་ཏུ་འབྲེལ་པ་སྟེ།ཡེ་ཤེས་རིག་པ་དང་། དབྱིངས་དང་སྟོང་པ་ཉིད་དབྱེར་མེད་པའི་ཚུལ་དུ་རྟོགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སྤྱོད་ཡུལ་མངོན་པར་རྟོགས་ཤིང་གོམས་པའི་སྒོ་ནས་མངོན་པར་གྲུབ་པ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསྟན་པའོ།

此处'在其之前'是指在第八地等之前。'于此'等词说明前述三种特征是如何出现的方式。
其中第一个含义，如同智慧吉祥贤论师所说，外道等人也有通过修习调伏气息和用功，以及数息、随息、逆息等方法，由于修习生命之气的缘故而获得无分别念等显现的禅定。菩萨们也通过修习相应的方法并熟练掌握而获得这样的禅定。
此处外道等与菩萨的区别，就如同一个人闭上眼睛时看不见瓶子等色法，而具有眼根者善用根门时虽然能见瓶子等色法却因未执著而断除实有的增益，了知其为空性一样。大菩萨们因为了知一切有相之法为空性，所以没有这样的显现，是止观双运；其他则与此相反。
另一方面，声闻等补特伽罗通过带有人法二我执著的禅定，以及如实分别其对境的智慧来观察并熟练，从而了知它们为空性而生起无相禅定。如同所说的'舍弃行为禅定而具有神足修行'一样。
第二个含义容易理解。此处所说的愿，如前所述，是菩萨自身的愿也成为其因。
此处加持是指他们的力量，其特征是作为其果报能圆满二资粮。
第三个含义中，'一切佛法'是说在第八地以上获得力、无畏等一切种类的佛法，以及对蕴等一切相无有执著，获得如幻三昧身，即获得如幻的意识本性身，由此通达佛智，证悟相续不断增上而生起。
'大智慧'等是总结本章内容。
如是如来以总的方式教诫之义，眷属中的主要者请问道：'尔时一切佛'等，其词义大多容易理解。
此处若问：仅说圣者智慧之事而不说其境不合理，因为其他人也会对此迷惑。答：无过失，因为没有离智慧外另外成立所取境。'住于何处'是指住于法界与虚空无别的法身本性中。
'人法二无我的运行'是指通达二无我的智慧相续，即清净其烦恼及种子。
'远离五法和自性的了悟'是指远离了解它们差别的世俗智慧有相之智，是与智慧极为相应的法身，即以智慧觉知、法界和空性无二的方式了悟，现证一切法如幻境界并通过修习而成就，这是宣说智慧资粮。

།སངས་རྒྱས་ ཀྱི་ཞིང་ཐམས་ཅད་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཞིང་དང་གནས་དེ་དག་ཏུ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་སོང་ཞིང་།སངས་རྒྱས་ལ་མཆོད་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱས་པས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་པར་བྱ་སྟེ། སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་མཐར་གྱིས་འོག་མིན་གྱི་གནས་སུ་ཉེ་བར་སོང་སྟེ། དེ་ བཞིན་གཤེསས་པའི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་རབ་ཏུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དངོས་པོ་རབ་ཏུ་འབྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཟབ་མོའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སྔར་བསྟན་པ་དགག་བྱ་དང་དེ་དགག་པར་བརྗོད་པའི་ཚིག་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་ཤིན་ཏུ་ཕྱེ་བའི་གནས་ཏེ་དེ་དག་ཐམས་ཅད ལ་བདེན་པའི་དོན་གྲུབ་པ་མེད་པས་ཚིག་ཙམ་ཉིད་ཡིན་ཞིང་།ཚིག་ཉིད་ཀྱང་དོན་ལ་ལྟོས་པས་དངོས་པོར་མི་འཐད་ཅེས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་དགག་བྱ་དང་། བཀག་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་མར་འཛིན་པ་ནི་མཐའ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་བདག་ལ་བཤད་དུ་གསོལ་ཞེས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ལན་ལྡོན་པར་བྱེད་དེ།རེ་ཞིག་དང་པོར་མཐའ་གཉིས་སུ་འཛིན་པའི་ཚུལ་ནི་ཕྱི་རོལ་པའམ་རང་གི་སྡེ་པ་ཡང་རུང་སྟེ། ལོག་པར་ལྟ་བ་ཅན་ཐམས་ཅད་མུ་སྟེགས་ཉིད་དུ་འོག་ནས་སྟོན་པར་འགྱུར་ལ། །དེ་དག་ལས་ཀྱང་འགའ་ཞིག་སྔ་ན་མེད་པ་དང་། ཞིག་ནས་ མེད་པ་དང་།བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཕན་ཚུན་གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པ་དང་། རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་གཏན་ནས་མེད་པའོ་ཞེས་མེད་པའི་མཚན་མར་འཛིན་ལ། དགག་པར་བྱ་བའི་དོན་དེ་དག་གིས་དབེན་པའམ། དེ་དག་གིས་བཟློག་ཟླར་གྱུར་པ་རི་བོང་གི་མགོ་བོ་དང་། གླང་གི་ རྭ་ལ་སོགས་པ་ནི་དངོས་པོ་ཡོད་པའོ་ཞེས་ཡོད་པའི་མཐར་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ།།དེ་ལ་མུ་སྟེགས་ཀྱི་ལྟ་བ་ཅན་ཞེས་པ་ནི་དེ་དག་ནི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པའོ། །མུ་སྟེགས་ཅན་ཞེས་པ་ནི་གྲུབ་པའི་མཐའ་མ་ཐོས་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའོ། །དེ་ལྟར་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ རྒྱུ་མཚན་ཡང་རི་བོང་གི་རྭར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པའི་བློ་དེ་འདྲ་བའི་རྣམ་པར་སྣང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར།དེའི་ཡུལ་རི་བོང་ལ་རྭ་མེད་དོ་སྙམ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་ཕན་ཚུན་གྱི་བདག་ཉིད་མེད་པ་དང་། སྔོན་དང་ ཕྱི་མའི་གནས་སྐབས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་རྣམ་པར་རྟོག་གོ།།རྒྱུ་ཟད་པའི་རང་བཞིན་ཞེས་པ་ནི་དེ་འདྲ་བའི་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཞན་ཟད་པའི་དབང་གིས་མེད་པ་ཡིན་གྱི། རྭ་མེད་པའི་མཚན་མ་ཇི་ལྟར་བཟུང་བ་བཞིན་གནས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་འདྲ་བའི་བློ་མེད་པར་འགྱུར་བ་ནི་ མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་གཞན་ཡང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཡོད་པའི་མཐར་རྟོག་པའི་ཚུལ་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་དཔེའི་ཚུལ་གྱི་ཁྱད་པར་ནི་བ་ལང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་འཇོག་པའི་གཏན་ཚིགས་དོན་བྱེད་པར་ནུས་པ་དང་། གང་ཞིག་དོན་བྱེད་པར་ནུས་པ་དེ་ནི་ ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལས་བཟློག་པའི་རི་བོང་གི་རྭ་མེད་པར་མངོན་པར་ཆགས་ཤིང་ཞེན་པ་རྣམས་དེ་དང་མི་མཐུན་པ་བ་ལང་གི་རྭ་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་མཐའ་གཉིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་འདྲ་ བའི་ལྟ་བ་འོར་ཅིག་པར་གདམས་པའོ།།སེམས་ཀྱི་ཁམས་ཉིད་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། ཁམས་ཀྱི་དོན་ནི་རྒྱུའམ་དབྱིངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང་། གནས་དང་འགྲོ་བ་རྣམས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བརྟགས་པ་ནི་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་ནམ། དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། དེས་སྒྲོ་བཏགས་པའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་གྱི་རི་བོང་གི་རྭ་མེད་དོ་ཞེས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བློའི་མདུན་དུ་མེད་པའི་མཚན་མར་སྒྲོ་བཏགས་པ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་མཚན་མ་ལས་རྣམ་པར་ལོག་པ་ལ་མེད་པའི་མཚན་མར་བརྟག་པར་མི་བྱ་ཞེས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆོས ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡོད་པ་དང་།མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བློ་ཡིས་བཅོས་ཤིང་བརྟགས་པ་ལས་ལོག་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་བརྟག་པར་མི་བྱ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། རྣམ་རྟོག་མ་རིག་ཆེན་པོ་སྟེ། འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོར་ལྟུང་བར་བྱེད། །ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།

以'一切佛刹'等所说，是指以神通前往那些刹土和处所，供养诸佛，利益众生，圆满福德资粮。如前所说，最终趋近色究竟天处，获得如来圆满受用身的圣智之体，开显甚深法门的自性。前面所说的所破和能破的一百零八句极为分明的处所，其中一切都无有真实义成就，仅是言说而已。言说本身也因依赖于义而不成实有。
因此，执著所破和所破法的相为边执，请为我如是解说。
'世尊'等是作答。首先说明执著二边的方式，无论是外道还是自宗部派，一切邪见者都将在下文中说明为外道。其中有些执著无相，认为过去无、灭后无、瓶子和毛毯等互相无、兔角等完全无。对于所破义，认为离开这些或与这些相反的兔头、牛角等是实有，这是执著有边的分别。
其中'持外道见者'是指依止宗派见解者。'外道'是指虽未听闻宗派见解但本性颠倒者。如是执著的原因是，因为如兔角分别等这样的心识中无有显现相，所以认为其境兔子无角。同样，对一切色等诸法也分别为互相无自性以及前后时位中无。
'因尽的自性'是说，这样的分别等生起的因缘已尽而无，并非如所执无角相那样存在而导致无有这样的心识。
'大慧，复次'等说明执著有边的方式。其中以喻说明差别，即以牛角等存在的因由是能作用，凡是能作用者即是有，如瓶子等。因此，与此相反执著兔角无的人们，对与此不同的牛角分别为有。
'大慧，二边'等劝诫远离如是见解。
心界即是分别，界的含义是因或法界。因此，分别执著身、受用、处所和众生，是分别的自性或从其因所生，是由其增益。如是自性的兔角无的分别心前增益无相，对于离开真实有无相者不应执著无相。同样，一切法也远离分别心所造作执著的有无等相，不应如是执著。如说：'分别是大无明，令堕轮回海。'

། འདི་ཉིད་དུ་ཡང་སྔར་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བློ་ཡིས་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའོ་ཞེས་མཚན་མར་བཟུང་ཞིང་མདུན་དུ་བྱས་ན། དེ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ་ཞེས་བསྟན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དམ། རི་བོང་གི་རྭ་དང་། ནམ མཁའི་པད་མ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་ཡང་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་བཀག་པ་ཙམ་ནི་དེ་ལྟར་བདེན་མོད་ཀྱི།དེ་དག་མེད་པའོ་ཞེས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བློ་ཡིས་མདུན་དུ་བྱས་ཤིང་མཚན་མར་བཟུང་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གཡང་སའི་མཐའ་ཞེས་བྱའོ། །མེད་པ་ལས་རྣམ་པར་ལོག་ཞེས་པ་ཡང་ དེ་འདྲ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་མེད་པ་ལས་ལོག་པ་སྟེ།གཞན་དུ་ན། དགག་པ་བཀག་པ་སྒྲུབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་སྔར་བསྟན་ནོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་གང་ཡང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་གནས་པ་རྣམས་དེ་ལྟར་རྟོག་མོད་ཀྱི། ཡང་དག་པར་ན་དེ་དག་ གིས་རི་བོང་གི་རྭ་མེད་ཅིང་།བ་ལང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་ཅེས་བརྟག་པར་མི་བྱ་སྟེ། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པའི་རྒྱུའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་ལྟོས་པར་བྱ་བ་བ་ལང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལས་བཟློག་པ་རི་བོང་གི་རྭ་མེད་པ་ཉིད་དུ་བརྟག་པར་འོས་སོ་ཞེ་ ན།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་རྣམ་པར་ལོག་ཅེས་པའི་དོན་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་མཁྱེན་པ་ལ་ཡང་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལས་བཤད་པའམ། གཞན་ཡང་གཟུགས་རྣམས་མི་ མཐོང་ཚོར་བ་དག་ཀྱང་མི་མཐོང་ཞིང་།འདུ་ཤེས་མཐོང་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་ལས་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ནས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གདུལ་བྱའི་ཐེ་ཚོམ་བཅད་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཞུས་པ་སྟེ། དེའི་དོན་ནི་རི་བོང་གི་རྭར་རྣམ་པར་རྟོག་ཅིང་སྣང་བའི་བློ་མ་ དམིགས་པས་བློའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་དེ་ལས་ཐ་དད་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་རི་བོང་གི་རྭ་མེད་དོ་ཞེས་དཔག་པར་བྱ་སྟེ།ཇི་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན། དེ་ལྟར་སྣང་བའི་བློ་དམིགས་པར་འགྱུར་ཏེ། གླང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ པའོ།།ལན་གྱི་དོན་ནི་གལ་ཏེ་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་ན་དེར་སྣང་བའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་བློ་ནི་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན། ཡུལ་ནི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། ཚད་མ་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་ལས། རྣམ་པར་རྟོག་པར་ནུས་པའི་ཕྱིར། ཤེས་པའི་ ཡུལ་ནི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་ལ།རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཡུལ་དུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། རྣམ་འགྲེལ་ལས་ཀྱང་། རྒྱུ་མིན་ཡུལ་ཡང་ཇི་ལྟར་རུང་། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེའི་ཕྱིར་རི་བོང་གི་རྭར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ཅན་གྱི་བློ་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་བཀག་པས་རྒྱུ་བཀག་ པ་ནི་འཁྲུལ་པ་ཉིད་དེ།ཇི་ལྟར་ས་ཕྱོགས་སུ་ཤ་ཟར་སྣང་བའི་བློ་བཀག་པས་ཤ་ཟ་དགག་པར་མི་ནུས་པ་ལྟ་བུའོ། །འདིར་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་གལ་ཏེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོར་གྱུར་པའི་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་ན། དེ་ཉིད་དེར་སྣང་བའི་ཡུལ་ཅན་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བློ་ལ་སོགས་ པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་བརྟེན་ཏེ་བློ་བྱུང་ཞེས་པའོ།

这也在此前已经说明：如果以分别心执取并对境一切离戏论，这也会成为颠倒。为此说明：一切法的自性空性，或者兔角、空中莲花等即使在世俗谛中也仅仅是遮遣事物的本性，虽然如此为真实，但是以分别心对境并执取'这些不存在'则称为颠倒险处边。
'远离无'也是远离如此自性的无，否则如前所说'遮遣否定成肯定'等过失。
'大慧，任何'等说明虽然住于颠倒者如此分别，但实际上不应观察说'这些兔角不存在而牛角等存在'，因为有无互相观待之故。
如果说既然如此，由于所观待的牛角等存在，应当观察与之相反的兔角为不存在。
'大慧'等说明：'远离圣智行境'的含义是如《二谛分别论》中所说'因为在一切智智中也不显现'，或者如《般若波罗蜜多经》中所说'不见诸色、不见诸受、不见想'等。
'其后'等是为了断除所化者的疑惑而请问。其义是：由于未见分别显现兔角的心，应当推知异于成为心的对境之外境本性的兔角不存在。认为如同若有成为外境本性的某事物，则应见如此显现的心，如牛角等。
回答的含义是：如果兔角等事物存在，则显现为彼的境心即成为果，境即成为因。如《量决定论》中说：'由能分别故，所知境即是因，非因者不成为境'，《释量论》中也说：'非因何能成境'。
因此，以遮遣成为果的分别兔角等境心而遮遣因是错误的。如同以遮遣地方显现罗刹的心而不能遮遣罗刹一样。
此处'彼即是'的含义是：如果存在成为外境事物的兔角等，则彼即是显现为彼的境分别心等的因，依彼而生心。

།གལ་ཏེ་འདིར་ཤ་ཟ་ལ་སོགས་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་སྐལ་བ་ཡིན་པས་ཡོད་ཀྱང་དེར་སྣང་བའི་བློ་མི་འགྱུར་ལ། རི་བོང་གི་རྭ་ནི་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ཡུལ་དང་དུས་དང་རང་བཞིན་གྱིས་མ་བསྐལ་ཞིང་མིག་གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པའི་ རྐྱེན་གཞན་དག་ཀྱང་ཚང་བས་དམིགས་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཏེ་གླང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན།དེ་ལྟར་བདེན་མོད་ཀྱི། འདིར་རི་བོང་གི་རྭ་མེད་ཅེས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པར་བཀག་པའི་དོན་དང་། དེར་སྣང་བའི་བློ་བཀག་པ་ཙམ་གྱི་མེད་པར་དགག་པ་ལ་ནི་གོ་བྱ་གོ་བྱེད་དུ་མི་འཐད་ པ་ཉིད་དུ་སྔར་རྒྱས་པར་བསྟན་ལ།གཞན་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བློའི་མདུན་དུ་མཚན་མར་བཟུང་བ་དང་། དེར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པའི་བློ་མེད་ཅེས་མཚན་མར་བཟུང་བ་ནི་སྒྲོ་བཏགས་པའི་དོན་ཏེ། ཇི་ལྟར་བཏགས་པ་བཞིན་མི་བདེན་པས་ཁྱད་པར་ དུ་ཡང་གོ་བྱ་དང་གོ་བྱེད་མི་འཐད་པ་ཉིད་དོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་གཅིག་དང་དུ་མ་དང་བྲལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་སྣང་བ་སྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན། འདིར་ཡང་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བློས་བརྟགས་པ་ནི་དེ་ ལྟར་བདེན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྔར་བསྟན་ལ།གོ་བྱ་གོ་བྱེད་དུ་འགྱུར་བའི་ཚུལ་དོན་དམ་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱང་སྔར་རྒྱས་པར་གཏན་ལ་ཕབ་བོ། །སྐབས་སུ་བབ་པའི་དོན་འདིར་ཡང་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་བཀག་པ་དེའི་མགོ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་ཆོས་སུ་ བསྐོར་བ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་དོན་དང་།དེ་ལྟར་དམིགས་པའི་བློ་བཀག་པའི་ངོ་བོ་ནི་གོ་བྱ་གོ་བྱེད་དུ་འཐད་ཅིང་སྒྱུ་མ་དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཅེས་བྱའོ། །འདིར་མི་འཐད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དོན་ནི་རི་བོང་གི་རྭ་མེད་ཅེས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བློས་མདུན་དུ་བྱས་ཤིང་མཚན་མར་བཟུང་བའི་དོན་ ཏེ།དེ་འདྲ་བའི་དངོས་པོ་བཀག་པ་ཙམ་བློའི་བྱེད་པས་སྒྲོ་མ་བཏགས་པ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་བདེན་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཞན་དག་སྐབས་ཀྱི་མདོ་འདི་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་རབ་ཏུ་མི་གནས་པའི་དོན་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་བའི་ ལོག་པར་རྟོགས་པ་བསལ་བའོ།།ཐ་དད་པ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཇི་ལྟར་བ་ལང་གི་རྭ་དང་མཚུངས་པར་རི་བོང་གི་རྭ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ཡང་དོན་དམ་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་བསམས་ན། རྭ་དང་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བློ་གཉིས་གཅིག་དང་ཐ་དད་པ་ལས་གྲོལ་བའི་ཕྱིར། དེ་འདྲ་བའི་ བློ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་ལ་ལྟོས་ཏེ་རི་བོང་གི་རྭ་མེད་དོ་ཞེས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བློ་ཡིས་མཚན་མར་བཟུང་བ་ནི་མི་བདེན་ཞེས་པའོ།།དེའི་དོན་ཡང་རི་བོང་གི་རྭ་དང་དེར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པའི་བློ་གལ་ཏེ་ཐ་དད་ན་ནི་བློ་རྭའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཐ་དད་པ་དུས་ མཉམ་པ་དང་མི་མཉམ་པ་གཉིས་ཀ་ཡང་རྒྱུར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་སྟེ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ན་ནི་དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། ཐ་དད་པ་ས་ཡིན་པའི་རྟགས་ལས་རྟོགས་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་བློ་དེ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་ཞེས་རྟོགས་པའམ། ཕ་རོལ་ལ་ཐལ་བའི་དོན་དུ་སྦྱོར་བས་ཏེ། དེའི་རྒྱུ་མཚན་མ་ ཡང་རྭ་དང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའོ།།དེའི་ཁྱབ་པའི་དོན་ནི་གླང་གི་རྭ་དང་མཚུངས་པའི་རི་བོང་གི་རྭ་ཡང་རིགས་པ་དམ་པས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་བར་དུ་བརྟགས་ན་མི་དམིགས་པས་ཞེས་པ་སྟེ། མེད་པ་དང་ཐ་དད་མེད་པའི་ཕྱིར་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞེས་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་བློ་དང་རྭ་གཉིས་ ཀའི་དངོས་པོ་མེད་ན།རྒྱུ་མཚན་གང་གིས་ཕན་ཚུན་གཅིག་ལ་གཅིག་ལྟོས་ཏེ། མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་འདྲ་བའི་མཚན་མ་གྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་པའོ། །གལ་ཏེ་བ་ལང་གི་རྭ་ཡོད་པ་ལ་ལྟོས་ཏེ་རི་བོང་གི་རྭ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། བློ་གྲོས་ཆེན་ པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།དེ་འདྲ་བའི་ལྟོས་པ་མ་གྲུབ་པས་དེ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པའི་མཚན་མར་བཟུང་བར་བྱ་བའི་དོན་གྲུབ་པ་མེད་ཅེས་པའོ།

假设这里虽然有食肉鬼等是自然缘分，但不会生起见到它们的心识。如果兔角存在的话，由于不被地点、时间和自性所隔绝，且眼根等观察的其他条件也具足，就一定会被观察到，如同牛角等一样。对此回答：
这样说虽然正确，但在此'兔角不存在'这一完全否定的意义，以及仅仅否定显现于彼的心识这一遮遣，二者不能成为所诠和能诠的关系，这一点前面已详细说明。
而且，以分别心执为相的'不存在'，以及执为相的'不存在显现于彼的分别心等心识'，都是增益的意义。由于不如所执那样真实，所以更加不能成立所诠和能诠的关系。
如果这样的话，由于是离一多的自性，'如所显现是幻化'这样的安立也不应理。对此回答：在此，以分别心执为幻化等相，也如前所说不是真实的。
能诠所诠的道理和胜义谛的真实性也如前已广泛确立。关于此处所说的内容，否定兔角等事物，将其头等显现的有法之法安立为如幻的意义，以及否定如是所缘的心识的本性，这是合理的能诠所诠关系，称为'幻化胜义无自性'。
此处所说不合理的意义是指以分别心执为相而观想的'兔角不存在'。仅仅否定这样的事物，不被心识所增益，这样才是真实的。
正因为如此，驳斥其他人对这些经文的含义理解为'离开一切有无等边的极不住义'这种错误理解。
'差别等'是说，如果兔角如同牛角一样存在，当思维胜义谛时，由于角与如是分别的心识二者超离一体和差别，这样的心识并不存在，所以依此而执为相的'兔角不存在'的分别心是不真实的。
其意义是，如果兔角与显现为彼的分别等心识是差别的话，则心识就不会从角的因中产生，因为无论是同时的差别还是不同时的差别都不能成为因。
如果不是差别的话，则从彼因所生，由差别性的标志推理可知该心识也不存在，或者用于他人的应成，其理由是因相也与角非异故。
其遍及的意义是，与牛角相同的兔角，若以究竟理智观察至极微尘，也不可得，即由于无和无差别故成为无。
如此，当心识和角二者都无实时，以何理由互相观待而成为无呢？这样的相不会成立。
如果说依靠牛角存在而成立兔角不存在，则说'大智'等，由于这样的观待不成立，所以无有观待的所执相义不成立。

།དེའི་ཕྱིར་གང་དག་རི་བོང་གི་མགོ་བོ་རྭ་དང་ལྡན་པར་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་མེད་ལ། བ་ལང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པས་ རྒྱུ་མི་མཉམ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་ཤེས་པར་ཟད་དོ།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་གཞན་ཡང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ཅན་གཞན་ལ་སྦྱར་བ་སྟེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ལྟ་བའི་མུ་སྟེགས་ཅན་གང་དག་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་ཡོད་པ་ལ་ལྟོས་ཏེ། དེ་ལས་བཟློག་པ་ནམ་ མཁའ་ཐོགས་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་མེད་པའོ་ཞེས་མཚན་མར་འཛིན་པའམ།དེ་ལ་སོགས་པ་འདུས་མ་བྱས་རྫས་སུ་གྲུབ་པར་འདོད་པ་ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ལ་མི་མཁས་པ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱང་ནམ་མཁའི་ངོ་བོ་དང་བྲལ་བའི་དངོས་པོ་ཡོད་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ ལོག་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།དོན་དམ་པར་གཟུགས་རྣམས་ཀྱི་འབྱུང་བའི་རྗེས་སུ་ཞུགས་ཞེས་པ་སྟེ། འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་གཟུགས་སུ་སྣང་བ་ནི་རང་རང་གི་ངོ་བོས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་པའམ་དེའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ཉིད་ཀྱང་ནམ་མཁའ་སྟེ་ཞེས་པ་ དང་སྦྱར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་ཉིད་ཀྱང་གཟུགས་ཏེ། དོན་དམ་པར་དེ་དག་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར། ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གཅིག་ལ་གཅིག་ལྟོས་པའི་དབང་གིས་བརྟག་པར་མི་བྱའོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེས་གཟུགས་ལ་གནས་པར་མི་བྱའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཟུགས་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དང་། རིགས་པས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་གཟུགས་དང་ནམ་མཁའ་ཕན་ཚུན་འགལ་བ་ཉིད་དུ་ དམིགས་པ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་པའི་རྒྱུ་ཐ་དད་པ་ནི་གཞག་པ་དང་གཞིའི་ཚུལ་དུ་གྱུར་པར་ཡིད་ཆེས་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་གཞག་པར་བྱ་བ་བུམ་པ་དང་། དེའི་གཞི་ས་ཕྱོགས་དང་འདྲ་བར་རི་དང་ས་གཞི་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་གཞིར་གྱུར་པ་དང་། དེ་ལ་རྟེན་ ཅིང་འབྱར་བར་སྣང་བ་ནམ་མཁའ་སྟེ།ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་ཕན་ཚུན་འགལ་བའོ། །ཡང་ནམ་མཁའི་གོ་སྐབས་ན་གནས་པའི་གཟུགས་བྱ་དང་གནམ་དུ་འཕངས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་ལ། ནམ་མཁའ་ནི་དེ་དག་གི་གཞིའི་ཚུལ་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་ འབྱུང་བ་རྣམས་སྐྱེ་བ་ནི་ཕན་ཚུན་དུ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པ་སྟེ།ཚ་ཞིང་སྲེག་པ་དང་གཤེར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཐ་དད་པའོ། །ནམ་མཁའ་ལ་ཡང་མི་གནས་ཞེས་པ་དེའི་རང་བཞིན་གྱིས་མི་གནས་པའོ། །དེ་དག་ལ་ཡང་ནམ་མཁའ་མེད། །ཅེས་པ་སྟེ། དེ་ དག་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་དུ་མེད་པའོ།།དེ་ལྟར་ན་གཟུགས་དང་ནམ་མཁའ་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་ཕན་ཚུན་འགལ་བ་ཉིད་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་ཉིད་སྔར་གྱི་དོན་ལ་སྦྱར་ཏེ་བསྟན་པའོ། །རི་བོང་གི་རྭ་མེད་དོ་ཞེས་པའི་མཚན་མར་བཟུང་བ་ནི་བ་ལང་གི་རྭ་ཡོད་པ་ ལ་ལྟོས་ཞེས་པའོ།།དེ་སྟེ་གཞན་ལ་ལྟོས་ཞེས་པ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པའི་ཆོས་ཅན་གཞན་ལའོ། །དེ་ཡང་དེ་ལྟ་བུ་ཞེས་པ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་བར་དུ་བརྟགས་ན་མ་གྲུབ་པའོ། །སྐབས་ཀྱི་དོན་འདི་རྣམས་སྔར་བསྟན་པའི་ཆོས་དང་ཆོས་མེད་པ་རྣམ་པར་བཀག་པ་དང་ཡང་སྦྱར་བར་ བྱའོ།།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཉེ་བར་གདམས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དོན་ནི་ཕལ་ཆེར་ཤེས་པར་ཟད་དོ། །གལ་ཏེ་སྣང་བ་མེད་ན་དེ་ལས་སེམས་འབྱུང་བ་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན། ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་མེད་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས་ ཀྱི་ངོ་བོར་ཡོད་ཅིང་།དེ་འདྲ་བའི་ས་བོན་སྔ་མ་ལས་བྱུང་བའོ། །འདྲ་བ་ནི་དེ་འདྲ་བའི་རྣམ་པར་སྣང་བའོ། །དག་པ་ཞེས་པ་ནི་དེ་དག་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྒྲོ་བཏགས་པའི་དྲི་མའོ། །འབྲེལ་ཞེས་པ་ནི་སྔ་མ་ལྟར་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པའི་ཚུལ་དུའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་གསལ་བར་བསྟན་པ་ནི་རིང་དང་ ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།རིང་པོ་སྒྲུབ་པ་ཐུང་ངུ་ལ་ལྟོས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གོ་བར་ཟད་དོ།

因此，凡是兔子头上长角的因是不存在的，而牛角等则与此相反，因为因不相等等，这些是可以理解的。
'大智慧者，复次'等句是将其性质应用于其他，即某些持颠倒见的外道依据有碍碍的色法，认为与此相反的虚空是无碍碍的实体，或执著于相，或者认为无为法是实体性成立的，对虚空本性的思维不善巧，认为色法也是离开虚空本性的实有，这是颠倒的。
胜义中随顺诸色的生起，即显现为大种及所造色，因为各自本性空故，与虚空相等或是其本性，即'色即是虚空'相连。
因此虚空也即是色，胜义中彼等无别故，不应依靠互相观待而执著为相违的本性。如此《圣般若波罗蜜多经》中说：'菩萨摩诃萨不应住于色。为何？因为色以色的本性空'等，以理亦如是成立。
若问：如此则色与虚空如何被认知为相违？世俗中应信解为如是安立的不同因是所立与基的方式，如同所安立的瓶子与作为其基的地方一样，山和地面等色法作为基础，而虚空显现为依附其上，仅是世俗谛中相违。
又如处于虚空中的色法如鸟和抛向空中之物等称为所立，虚空应视为彼等之基。复次，仅就世俗而言，诸大种的生起是以各自特征的差别而互相区别，即以热烧、潮湿等差别而有别。
'于虚空亦不住'是指不以其本性而住。'于彼等亦无虚空'是指不以彼等之本性方式而有。如是应视色与虚空仅在世俗中互相违背。
'大智慧'等是将此义应用于前说之义。执著'兔角无'之相是依于牛角有而说。'彼依于他'是指依于瓶等其他有法。'彼亦如是'是指若观察至极微尘则不成立。此处之义亦应配合前说之遮遣有法无法。
其后'世尊'等是以教诫方式总结而说。偈颂之义大多可以理解。若问：若无显现则从彼生心不应理。答：虽无外境，世俗中有心的本性，从如是前前种子而生。'相似'是指显现为如是行相。'清净'是指彼等颠倒增益的垢染。'关联'是指如前互相观待的方式。
明显显示其义即'长'等，即成立长依于短等易于理解。

།རྣམ་པར་བརྟག་མི་བྱ་ཞེས་པ་ནི་བརྟག་བྱའི་ཡུལ་གྲུབ་པ་མེད་པས་གཟུགས་ཀྱི་དངོས་པོར་མི་རྟག་པའོ། །ཀུན་རྫོབ་སེམས་ཙམ་གྱི་ཚུལ་དུ་གཞག་པ་ནི་ངན་པའི་ལྟ་བ་ལ་ གནས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་པར་མ་ནུས་ཞེས་པའོ།།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བཤད་པ་དག་ཀྱང་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་དྲིས་པའི་ལན། གདུལ་བྱའི་སེམས་རྒྱུད་རྣམ་པར་སྦྱང་བའི་དོན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བཤད་པ་འཇུག་པའི་ཚུལ་དུ་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་ དང་པོར་གདུལ་བྱ་ཁམས་དང་མོས་པ་དམན་པ་ཟབ་མོ་བཤད་པའི་སྐལ་བ་དང་མི་ལྡན་པ་རྣམས་ལ།ཐོག་མར་གང་ཟག་དང་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་རིམ་གྱིས་སེམས་བྲིད་ཅིང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཟབ་མོ་ལ་བརྒྱུད་ནས་སྦྱོར་བར་བྱེད་དེ། ཇི་སྐད་དུ། དེ་ཉིད་ཚོལ་ལ་ཐོག་མར་ ནི།ཐམས་ཅད་ཡོད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་གང་དག་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཤད་པའི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ། དེ་ཉིད་ཅིག་ཅར་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་དེ་དག་གི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་རྣམ་པར་སྦྱོང་བར་བྱེད་དེ། ཆོས་རྣམས་ལ་ ནི་གནས་བཅས་ཤིང་།།རྣལ་འབྱོར་ཅན་ལ་ཡང་དག་བསྟན། །རྒྱལ་བའི་སྲས་ལ་འདི་བསྟན་གྱི། །བྱིས་པ་རྣམས་ལ་བཤད་མ་ཡིན། །ཞེས་སྔར་བསྟན་པའམ། དོན་རྣམས་རྟོགས་ཤིང་ཆགས་མེད་ལ། །ཕྱིས་ནི་རྣམ་པར་དབེན་པ་ཉིད། །ཅེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །རང་གི་སེམས་ སྣང་བའི་རྒྱུད་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་རང་རང་གི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་སྟེ།སེམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོར་གྱུར་པ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། །བཤད་པའི་བྱེ་བྲག་ཇི་ལྟར་འབྱུང་། །ཞེས་གསོལ་བ་ བཏབ་པའོ།།ཅིག་ཅར་རམ་རིམ་གྱིས་འཇུག་ཅེས་པ་ནི་ཟབ་མོ་ཅིག་ཅར་རམ་རིམ་གྱིས་ཞེས་པ་ནི་ཤེས་པར་ཟད་དོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། །མེ་ལོང་གི་ནང་དུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྔ་མ་ལྟར་གདུལ་བྱའི་ཁྱད་པར་ལ་ཅིག་ཅར་བཤད་པ་འཇུག་པའི་ཚུལ་བསྟན་པའོ། །གཟུགས་སུ་སྣང་བ་ དུ་མའི་རྐྱེན་ཅིག་ཅར་ཚོགས་པ་ན།།དེ་ལྟར་སྣང་བར་བྱའོ་སྙམ་པའི་རྟོག་པ་མེད་ཀྱང་ཅིག་ཅར་སྣང་ཞེས་པའོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཐམས་ཅད་དེ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཅིང་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་བ་མེད་པ་སོ་སོ་རང་རིག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་རྣམས་ཅིག་ཅར་ཟབ་ མོ་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་སྦྱོང་བའོ།།གནས་ངན་ལེན་གྱི་བག་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟར་རིགས་པ་བཞིན་བག་ཆགས་དང་བཅས་ནས་སྤངས་པ་སྟེ། །ཇི་སྐད་དུ། །དགེ་སློང་དག་འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་ གིས་སྤངས་པ་ནི་སྤངས་པའོ་ཞེས་གསུངས་པས་མཐོང་བའི་ལམ་ཐོབ་པ་ཡན་ཆོད་ཀྱི་སྤང་བྱ་སྤངས་པ་ནི་བག་ཆགས་དང་བཅས་ཏེ་སྤངས་པའོ།།དེ་རྣམས་ལ་རྒྱལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་བསམ་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཡུལ་དང་སྤྱོད་ཡུལ་ཞེས་པས་ཏེ། གོ་རིམས་བཞིན་ དུ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་དང་།ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཁྱད་པར་དུ་སྐུ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་བསྟན་པ་འཇུག་པའི་བྱེ་བྲག་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་རྒྱུ་འདྲ་བའི་སངས་རྒྱས་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་སྟེ། དབྱིངས་དང་ཡེ་ཤེས་དབྱེར་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བསགས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་མ་ཡིན་གྱི། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་རྒྱུ་འདྲ་ཞེས་པའོ། །དེ་ནི་གདུལ་བྱ་ས་བཅུའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ། ཐེག་པ ཆེན་པོའི་དོན་ཟབ་མོ་ཅིག་ཅར་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱས་པ་སྟེ།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤོང་དུ་རུང་བ་དང་། གཉེན་པོ་ཡེ་ཤེས་སྐྱེད་དུ་རུང་བར་བྱས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའོ་ཞེས་ས་བཅུའི་མགོན་པོས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'不应观察'是指由于所观察的对象不成立，故不观察为色法的实体。
以世俗唯识的方式安立，是说住于恶见者无法了解。
然后'对世尊'等所说的也如何成就的问答。为了清净所化众生相续而如来说法趣入的方式来显示。
其中首先对于根器和意乐低劣、不具备听闻甚深法缘分的所化众生，最初宣说有人我和蕴等，以此次第引导其心，间接引导趣入甚深真实义。如说：'最初寻求真实义时，应说一切皆有'等。
又对于诸根已成熟、具有听闻真实义缘分者，直接宣说真实义来清净他们的心相续。如前所说'安住于诸法，对瑜伽者正说，对菩萨说此法，不对凡夫说'，或如说'了知诸义无执著，后得清净性'。
自心显现相续如前所说，种种显现是各自心的本性，为了清净本性清净的心性如来藏，问'说法差别如何生起？'
所谓顿入或渐入，即是了知甚深法是顿入或渐入而已。
'大慧，譬如明镜中'等，是如前显示对所化根机差别的顿说趣入方式。
众多色相显现的因缘同时聚集时，虽无'应当如是显现'的分别念，但同时显现。
'一切众生'是指一切根机成熟者，通过顿说甚深法来清净无分别、无二相、自证行境。
远离随眠习气，是指以见道和修道所断的烦恼等，如理断除习气，如说：'诸比丘，以圣慧眼所断即是断'，故得见道以上所断烦恼是连同习气断除。
对彼等佛智是声闻等意所不能及的境界和行境，依次是真实义的内容和世俗的差别。
'大慧，譬如'等特别显示三身佛陀教法趣入的差别。其中因相似佛是报身，从法身之因而生，法身是法界和智慧无二的本体。此身也非微尘积聚的本体，而是智慧的本体，故说因相似。
对十地菩萨所化众生，通过顿说大乘甚深义来成熟，如十地主所说：能断违品、能生对治智慧即是成熟。

།དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་དགོངས་པ་ངེས་ པར་འགྲེལ་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ལས།ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཟབ་མོ་འདི་བསྟན་པ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདུན་ཁྲི་ལྔ་སྟོང་གིས་ནི་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་པ་འམ། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།འོག་མིན་གྱི་ཕོ་བྲང་དང་གཞལ་མེད་ཁང་ན་རྣམ་གྲངས་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའམ། སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་སྟེ་གནས་ཁྱད་པར་ཅན་དེ་ལྟ་བུར་སྣང་བའོ། །རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྣལ་འབྱོར་ཅན་དུ་གཞག་གོ་ཞེས་པའི་དོན་ནི། ཆགས་མེད་མཉམ་པར་གཞག་པ་ སྟེ།མཐར་གྱིས་སྟུག་པོར་བཞུགས་ནས་སུ། །རྣམ་པར་སངས་རྒྱས་སངས་རྒྱས་སར། །ཆོས་ཀྱི་དབང་པོར་བདག་གྱུར་ཏེ། །སྟུག་པོའི་དཀྱིལ་ན་སྲས་དང་བཅས། །ཆོས་ཀྱི་བདག་པོར་རྣམ་པར་མཛེས། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟུག་པོ་བཀོད་པའི་རྒྱན་ལས་བཤད་པ་ལྟར་ ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སམ།དེའི་སྲས་སུ་གྱུར་པའི་ས་ལ་རྣམ་པར་འཇོག་པའོ། །གཞན་ཡང་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་གྱི་སངས་རྒྱས་དང་། དེའི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་སོ་སོ་རང་རིག་པའི་ ཡེ་ཤེས་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་གཟུགས་སྐུ་གཉིས་སུ་སྣང་བས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པར་ནུས་པ་དང་།མཐའ་གཉིས་སུ་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་ཅིག་ཅར་རྣམ་པར་སྤངས་པའི་སྒོ་ནས་མཛེས་ཤིང་བརྒྱན་པར་གྱུར་པའོ། །གཞན་ཡང་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ སངས་རྒྱས་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་འདྲ་བར་བྱུང་བ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཤད་པ་འཇུག་པའི་ཚུལ་གསལ་བར་སྟོན་ཏེ།དེའི་དོན་ནི་ཡང་དག་པའི་ས་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ། རང་བཞིན་གསུམ་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་ པར་གསུངས་པའོ།།དེ་ལ་འདིར་གཞུང་གི་དོན་ནི་འདྲ་བར་བྱུང་བའི་སངས་རྒྱས་ནི་སྟོན་ཏོ་ཞེས་འོག་ཏུ་འབྲེལ་བར་བྱའོ། །ཚུལ་ཇི་ལྟར་སྟོན་ཞེ་ན། སྒྱུ་མའི་ཡན་ལག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་རྩཝ་དང་ཤིང་ལ་སོགས་པའི་སྒྱུ་མའི་རྐྱེན་གྱི་ཡན་ལག་མང་པོས་བསྒྲུབས་པའི་ སྐྱེས་བུ་ཡང་དག་པར་སྐྱེས་བུའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པ་སྣ་ཚོགས་ལ།ལྟད་མོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། །བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་སྟེ། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་བློའི་ངོ་ན་དེ་ལྟར་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རང་ དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དུ་གཏོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་ལ་དངོས་པོར་མངོན་པར་ཞེན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ།དེ་འདྲ་བའི་ཞེན་པས་དངོས་སུ་སྒྲོ་བཏགས་པའམ། །བརྟགས་པའི་དབང་གིས་དེ་ལྟར་སྣང་བའོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་ཉིད་གང་ལས་བྱུང་ཞེ་ན། རང་ གི་སེམས་སྣང་བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།དེ་འདྲ་བའི་བག་ཆགས་རྒྱུའི་ཉིད་དམ། མངོན་པར་ཞེན་པའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་འབྲེལ་པ་སྟེ། དེ་དག་གི་དབང་གིས་བྱང་ཞེས་པའོ། །དེ་ལྟ་ན་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟར་བྱུང་ཞེ་ན། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདིར་རྣམ་ གྲངས་ཀྱིས་ན་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་ཡང་གཞན་གྱི་དབང་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ།ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྣང་བ་ནི་དེ་ལྟར་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་བློ་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་བློ་སྔ་མའམ་བག་ཆགས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་དབང་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ།

又如《解深密经》等中所说：'宣说此甚深法门时，七万五千菩萨获得无生法忍'，或说'获得大瑜伽作意'等。
在色究竟天宫和无量宫殿中，了知为法数，或总别等殊胜处所如是显现。
所谓'安立为瑜伽之瑜伽者'的含义是：无执著等持，即如《密严庄严经》中所说：'渐次安住密严中，证得圆满佛果位，成为法王我自身，密严坛城与佛子，庄严无比法中尊。'
即安立于受用圆满佛或成为其佛子之地。
又'大慧'等词，表示法身本性佛及其同类因之道所摄之各别自证智慧，依次由二种色身显现而能利益众生，以及顿时断除一切二边见而成庄严。
又'大慧'等词，明显显示法性佛法身本性与相似而生起的受用圆满身佛之诠释方式，其义为对已入真实地之诸菩萨，分别三种自性而无颠倒宣说。
于此，经文之义是宣说相似而生起的佛，应如下理解。
如何宣说呢？说到'幻化支分'等，即如以草木等幻化缘之众多支分所成的人，实非真实人之本性种种，而观众执著为其本性。
为何非本性？因为不可得，即于无颠倒智慧前如是不可得故。
如是一切属于自相共相之法，皆从执著所观察之自性为实有之因而生起，即由如是执著直接增益或依观察而如是显现，此为所说。
此执著从何而生？'自心显现'等，即从如是习气之因，或与执著刹那相连，由彼等力而生起。
若尔，所观察之自性如何生起？说到'大慧'等，此中以异门而言，遍计所执亦成依他起性，如分别显现即是能分别心之本性，而彼又由前心或习气成依他起性。

།གལ་ཏེ་རྟོག་པའི་སྣང་བ་བློ་དང་མི་མཐུན་ པར་སྣང་བ་བློའི་བདག་ཉིད་དུ་བདེན་ན།སྔར་ཤེས་པ་ལ་སྣང་བ་བདེན་ན་སྣང་བ་དང་མཐུན་པ་ཉིད་དུ་བདེན་ལ། སྣང་གཞན་དུ་སྣང་བ་ལ་བདེན་གཞན་དུ་བདེན་པ་ནི་མི་འཐད་དོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཤད་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་ པར་སྣང་བ་དང་།སྣང་བ་དེ་ཉིད་ལ་ཕྱི་རོལ་ལམ་དངོས་པོའི་བདག་ཉིད་དུ་ཞེན་ཅིང་སྒྲོ་བཏགས་པ་ནི་མི་འདྲ་བ་ཉིད་དེ། ཇི་ལྟར་དེ་འདྲ་བའི་སྣང་བ་ཕྱི་རོལ་ལམ་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་དོན་དམ་པས་དབེན་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་རྣམས་ཡང་། དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་སྣང་བ་མི་འགལ་ཏེ། དཔེར་ན་རྟག་པ་ དང་བདག་ལ་སོགས་པས་དབེན་པ་ཉིད་དུ་ཚད་མས་རྟོགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་།དེ་ལྟར་བརྗོད་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་གིས་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་སྣང་བ་མི་འགལ་བ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་སྤྱིའི་རྣམ་པར་སྣང་བ་ནི་དེ་ལྟར་སྣང་བའི་རྟོག་པའི་བློ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་ཐ་དད་ པའི་རྟོག་པ་ནི་གནས་སྐབས་དེར་གྲུབ་པ་མེད་ཅིང་།རྟོག་པ་ལས་ཐ་དད་པའམ་དངོས་པོ་མེད་པའི་སྣང་བའང་མི་འཐད་དེ། སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་གསལ་བ་སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་འབྲེལ་པས་སེམས་ཉིད་ཡིན་ལ། རྟོག་པ་དེ་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་སེམས་སུ་ཡང་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སྣང་བ་ནི་རྟོག་པའི་སེམས་དང་མི་མཐུན་པར་སྣང་བ་མ་ཡིན་པས། རྟོག་པའི་སེམས་ཉིད་དུ་བདེན་པ་ལ་འགལ་བ་མེད་ཅེས་པའོ། །ཡང་གཅིག་ཏུ་དགའ་བ་དང་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་ལ་སོགས་པ་ནང་ཉིད་དུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་བློ་དང་། མི མཐུན་པར་སྣང་མོད་ཀྱི་དེ་འདྲ་བའི་བློའི་བདག་ཉིད་དུ་བདེན་པར་ཡང་མི་འདོད་པས་སྐྱོན་མེད་དོ།།རྟོག་པའི་སྣང་བ་དེ་ཉིད་ལ་ཕྱི་རོལ་དང་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཡང་དག་པར་སྒྲོ་བཏགས་པ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་བདེན་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། དེ་ལས་གཞན་ཤེས་པའི་དངོས་པོར་ཀྱང་བདེན་པ་མ་ ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་འདྲ་བ་ནི་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །ཡང་རྣམ་རྟོག་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་སྣང་བ་ནི། རྟོག་པའི་གཟུང་བ་ཡིན་པས་ཀུན་བརྟགས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་ལ། །སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་རྣམ་གྲངས་འགའ་ཞིག་ནས་གཞན་གྱི་དབང་དུ་ཡང་འགྱུར་ བའོ།།གཞན་གྱི་དབང་དེ་ཉིད་སྒྲོ་བཏགས་པའི་ངོ་བོས་སྟོང་ཞིང་མྱོང་བ་མ་འགགས་པའི་བདག་ཉིད་རིག་པ་དང་སྟོང་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་དོན་ནི་རྣམ་པར་དག་པའི་དམིགས་ཡུལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དངོས་སུ་རྟོག་པ་མེད་པའི་ ཤེས་པ་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་སྣང་བ་ཡང་།དེ་ལྟར་སྣང་བ་ཉིད་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པས་ཤེས་པ་དང་མི་མཐུན་པར་སྣང་བ་མ་ཡིན་ཞིང་། །དེའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་ཉིད་དུ་བདེན་ཅིང་དེ་ཡང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་གཞན་གྱི་དབང་ཉིད་དོ། ། འདིར་རྟོག་པ་མེད་པའི་འཁྲུལ་པ་ཟླ་བ་གཉིས་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའི་ཡུལ་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་འམ། །འོན་ཏེ་གཞན་གྱི་དབང་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ལ་ཕྱི་རོལ་གཉིས་ཀྱི་དངོས་པོར་བརྟགས་པ་ནི་མི་བདེན་པའི་དོན་བློའི་བརྟགས་པས་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་ཞེས་བྱ་ལ། དེ་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར གང་དུ་ཡང་སྒྲོ་བཏགས་པ་མེད་ཅིང་།སྣང་བ་ཙམ་ནི་བློ་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་གཞན་གྱི་དབང་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །གཞན་ཡང་མ་བརྟགས་པའི་སྣང་བ་ཙམ་ལ་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་ཞེས་པའི་སྒྲའི་དོན་མི་འཐད་པས་དངོས་སུ་ནི་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་ཞེས་མི་བྱའོ། །གཞན་གྱི་དབང་གི་རང་བཞིན་ ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལས་བྱུང་ཞེས་པ་ནི་གཞན་དབང་སྟོང་པར་མ་རྟོགས་ཤིང་།དངོས་པོར་ཞེན་པས་གསོས་བཏབ་ནས་བྱུང་བའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྔ་མའི་དོན་ཉིད་རྒྱས་པར་འཆད་པའོ། །མིར་ལྡན་ཞེས་པ་ནི་མིའི་རྩོལ་བ་དང་ངོ་། ཀུན་བརྟགས་ པའི་རང་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སེམས་ཉིད་ཡིན་ཞིང་།དེ་ཉིད་གཞན་གྱི་དབང་གི་རང་བཞིན་གྱི་རྟོག་པ་ལ་སྣང་ཞེས་པའོ། །གཞན་ནི་ཤེས་པར་ཟད་དོ།

如果分别显现与心不相符而显现为心的本性是真实的话，那么就与前面所说的'若知觉所显现的是真实的，则显现与相符是真实的，而显现为他相而真实为他相是不合理的'等说法相违。对此回答说：并无过失。因为分别中显现为色等，以及对该显现执著并增益为外境或实体性，这两者是不同的。就像那些已经通达如是显现远离外境或实体性的胜义的人们，对如是显现也不相违。比如，对于那些已经通过量而了知远离常、我等的人们，由于言说等的力量，对如是显现也不相违。
因此，色等共相的显现就是如是显现的分别心本身，因为除此之外的分别在当时并不成立，而离开分别的显现或无实显现也不合理。如前所说，由于与明了心的特征相关联故是心本身，而也不合理是异于该分别的心的缘故。
因此，如是显现并非与分别心不相符而显现，所以说它是分别心本身并无相违。再者，虽然欢喜和忧伤等作为内在体验的心与[外境]不相符而显现，但也不承认它们是如是心的本性真实，故无过失。
对于分别显现本身增益为外境和实体性的真实性是不真实的，除此之外作为知的实体也不真实，因此这样的称为遍计。又，分别显现为色等相是分别所取，故也称为遍计，如前所说，从某些方面也成为依他起。
依他起本身空离增益的体性，而不灭的体验本性，即觉知与空性双运的意义，是清净所缘无倒的圆成实。同样，无分别知中色等相的显现，其显现本身就是眼等识，故非与知不相符而显现，因此真实为知，而且是如幻的依他起。
此处，无分别错乱显现为二月等的境是遍计还是依他起呢？对此，执著为外境二相的实体是不真实义，是心的遍计所执；而不增益为任何如是特征，仅仅显现是心自身的本性，故也称为依他起。
此外，对于未经观察的单纯显现，遍计的词义不合理，故不直接称为遍计。所谓从执著依他起自性而生，是指未通达依他起为空，由执实而增益而生。'大慧，譬如'等是广说前义。'具人'是指人的努力。遍计自性即是分别心本身，而它显现于依他起自性的分别中。其余易知。

།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་ནི་ཞལ་དང་ཚེམས་ལ་སོགས་པའི་སྒྲོས་ སུ་སྣང་ཞིང་ངག་གི་རིག་བྱེད་དུ་སྣང་བའི་སྒོ་ནས་ཆོས་སྟོན་པ་ནི་མི་འཐད་ལ་འོན་ཀྱང་དེའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྟོག་པ་འཆར་བར་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་སྟོན་ཞེས་བྱའོ།།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་འཕྲུལ་བས་སྤྲུལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྤྲུལ་པའི་ སྐུ་ཡིས་བཤད་པའི་ཚུལ་སྟོན་ཏོ།།དེའི་གདུལ་བྱ་ནི་སེམས་ཅན་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ཐེག་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་སྟོན་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། ལྷ་ཡི་ཐེག་དང་ཚངས་པའི་ཐེག། །ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་འོག་ནས་སྟོན་པར་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་ཡེ་ཤེས་དཔལ་ བཟང་པོས་རྒྱུ་དང་འདྲ་བའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་པ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཉིད་དེ།དེ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ལ་བརྟེན་པས་རྒྱུ་དེ་དང་འདྲ་བ་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་སྣང་བའོ་ཞེས་འཆད་པ་ནི་མི་འཐད་དེ། རྒྱུ་དང་འདྲ་བའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཤད་པ་ནི་སྔར་བསྟན་ པ་ལྟར་གདུལ་བྱ་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་རང་བཞིན་གསུམ་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ལ།སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་བཤད་པ་ནི་ཐེག་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་སྦྱིན་པ་ནི་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་སོགས་པ་གཏོང་བའི་སེམས་པའོ། ། བསམ་གཏན་ནི་དགེ་བ་རྩེ་གཅིག་པ་སྟེ་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་སྒོ་གསུམ་གྱི་སྤྱོད་པ་ངན་པ་སྤོང་བའི་སེམས་པའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས པ་རྣམས་དང་ཐུན་མོང་བའོ།།རྣམ་པར་ཐར་པ་ནི་ནང་གཟུགས་ཅན་གྱི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱིས་བསྡུས་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་རོ། ། མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ལྟ་བ་བས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་ཞི་བ་པ་ལ་སོགས་པས་ཕྱིའི་དོན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་མེད་ཀྱི། བདག་རིག་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཡིན་ལ། བདག་དེ་ཉིད་ཐར་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་གཟུགས་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནམ། བསམ་གཏན་བསྒོམ་པར འདོད་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་དེ་དག་གི་དོན་དུ་བདག་གམ་གང་ཟག་ལ་སོགས་པ་ཡོད་ཅིང་།དེ་རྣམས་ཐར་པའི་ཐབས་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རིམ་པ་ཡང་སྟོན་ཞེས་པའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡིས་བསྟན་ པའི་ཚུལ་ཉིད་གསལ་བར་འཆད་པ་སྟེ།མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ཞིང་། ཐ་སྙད་པའི་ཚད་མའི་ཡུལ་ལས་ལོག་པའོ། །ཡང་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་དོན་ཉིད་ངེས་པའི་དོན་མཐར་ཐུག་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ དེ་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ་ཞེས་གདམས་པའོ།།འདི་རྣམས་ཀྱང་། །སངས་རྒྱས་རྣམ་པ་དུ་རུ་བརྗོད། །ཅེས་པའི་ལན་དུ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་གཞན་ཡང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་བཤད་པའི་ཚུལ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་སྟེ། རང་སངས་རྒྱས་ལ་ནི་སྡེ་སྣོད་ཀྱི་ ཚུལ་བཤད་པ་དེ་ལས་ཐ་དད་པ་མེད་ཅེས་པའོ།།འདི་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཡང་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་ལས་སྐྱོ་ཞིང་ཡིད་འབྱུང་བས་དེ་དག་རྣམ་པར་ཟད་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་བསྒོམས་པའི་དབང་གིས་ཀུན་འབྱུང་བ་ཟད་པ་དང་ སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་འགོག་པའི་བདེན་པ་མངོན་དུ་བྱས་ཏེ།ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པ་ནི་དེའི་སོ་སོར་རང་གིས་རིག་པའི་ཁྱད་པར་ཡིན་ལ། གཞན་ཡང་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་མི་རྟོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་འགོག་ པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།།དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་སྤྱིའི་ཚུལ་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ།

'大智慧者，所谓法性'等句，说明法身离戏论，不应以面容、牙齿等形相显现，也不应以语言表达方式来说法，然而通过加持力使菩萨们生起如是之见解，以此方式来说法。
'大智慧者，幻化所化'等句，说明化身说法的方式。其所化众生是各种各样的众生，因此宣说各种乘法，如下文所说'天乘与梵乘'等。
因此，智慧吉祥贤论师解释说'如因之佛'即是化身，因为依止圆满受用身，如同其因而显现相好等相，这种解释是不正确的。因为如因之佛的解释如前所说，是对特殊根机的所化众生宣说大乘义理三自性的真实义，而化身的解释是说种种乘法。
其中布施是舍弃身体、受用等的思心所。禅定是专注善法，包括世间的初禅、二禅等。持戒是断除三门恶行的思心所。三摩地是三解脱门等三摩地，与声闻等共同。解脱是以内有色想观外色等八解脱所摄。'识趣入相'等如前所说。
'外道见'等义，是指如寂天等认为外境色等是不存在的，唯有无二自证，为了解脱此自性而修习无色定或禅定，随顺此义，为此等说有我或补特伽罗等，并说解脱方便禅定与无色定的次第。
'大智慧者，法性'等句明显解释法身说法的方式，即非眼等根境，超越世俗量境。又'大智慧者'等句教诫说，法性佛所说义即是究竟了义，故应精进于此。
这些也应配合回答'佛有几种说'之问。'大智慧者，复次'等句分别解释声闻乘说法方式，而对于独觉，则无异于此等教法方式。
这些的含义是：圣者声闻和独觉厌离苦谛和集谛，由修习能断除彼等之道的力量，现证集谛灭尽和苦生起灭尽的智慧灭谛，长时安住于无漏界无分别三摩地，这是其各自证悟的特点。其他道所摄的无分别三摩地和灭尽定也应如是理解。菩萨们也应以共同方式了知此义。

།ཇི་ལྟ་བཞིན་དུ་མངོན་དུ་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་མཁས་ཉན་ཐོས་ཡོན་ཏན་ གང་དག་དང་།།དེ་བཞིན་རང་རྒྱལ་ཡོན་ཏན་ཀུན་ལ་སློབ་བྱེད་ཅིང་། །དེ་དག་དེ་ལ་མི་གནས་འདོད་པ་མི་སྐྱེ་སྟེ། །འདི་ནི་བདག་གི་བསླབ་བྱ་ཡིན་སྙམ་དེ་ཕྱིར་སློབ། །ཅེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །གཞན་ཡང་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པས་མ་བྱས་ཤིང་། རང་རང་ གི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་རིགས་པ་དང་ལུང་ཤིན་ཏུ་གསལ་བའི་སྒོ་ནས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར།དངོས་པོའི་ངོ་བོར་ཡོད་པའོ། །ཞེས་ཆོས་ཀྱི་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དངོས་པོར་རྣམ་པར་ རྟོག་པའི་རང་བཞིན་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་ཤེས་ནས་སྤང་བར་བྱའོ་ཞེས་པའོ། །འདིར་ཚིག་གི་དོན་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་བདག་གི་བས་སྟོང་པ་དང་། བདག་རང་གི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་མེད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་རྒས་ པ་ལ་སོགས་པ་སྡུག་བསྔལ་བརྒྱད་དང་འབྲེལ་པའམ།སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པའི་དོན་གྱིས་མི་རྟག་པའོ། །དེ་འདྲ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། རྒྱུ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་རྐྱེན་གྱི་རྣམ་པ་སྟེ། དེ་འདྲ་བའི་ བདེན་པ་གཉིས་ལ་སྐྱོ་བ་དང་ཡིད་འབྱུང་ཞེས་པའོ།།དེ་འདྲ་བའི་རང་བཞིན་རྒྱུན་ཆད་པས་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་མེད་ཅེས་པ་སྟེ། མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཡུལ་ སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པའི་བདག་ཉིད་རྒྱུན་ཆད་ནས་ཞི་བར་གནས་པའི་འགོག་པའི་རང་བཞིན་མངོན་དུ་བྱས་ནས་གནས་ཞེས་པའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་དུས་ན་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་ལ། འདི་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའམ། ཡང་ན་མཉམ་པར་ བཞག་པའི་བསམ་གཏན་དང་།རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་དང་། མཐོང་བའི་ལམ་ལ་སོགས་པ་དང་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱས་པ་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་སྦྱངས་པ་དང་། གཉི་གའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ། རྫུ་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་རྒྱན་དང་བཅས་པའོ། །བག་ཆགས་བསམ གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བའི་འཆི་འཕོ་བ་དང་བྲལ་བ།འཕགས་པ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་བདེ་བ་ལ་གནས་པ་ལྷག་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཞེས་པ་ནི་དེ་འདྲ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བདེ་བ་ལ་གནས་པ་དེ་སྲིད་དུ་སྐྱེ་བ་དང་འཆི་འཕོ་བ་མེད་པའོ། །ཡང་ན་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་དེ་ འདྲ་བ་སྟོན་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་མངའ་བ་དེ་ལྟ་བུ་མ་ཐོབ་པའོ།།བག་ཆགས་ཞེས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འཆི་འཕོ་བའི་བག་ཆགས་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ལ་བྱའི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པའི་བག་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཞིང་། འདྲ་བའི་འཆི་འཕོ་བ་དང་ ཡང་གཏན་དུ་བྲལ་བ་མ་ཡིན་ཏེ།ཉོན་མོངས་བག་ཆགས་རྣམས་དང་ལྡན། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་འོག་ནས་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། །འདིར་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་དེ་དག་གི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་དང་སྦྱར་ནས་དེ་རྣམས་དང་བྲལ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །བདག་གི་སྨོན་ལམ་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པའི་ ཡུལ་ལོ།།རིགས་པ་དང་ཞེས་པ་ནི་བྱ་བ་བྱེད་པ་དང་། ལྟོས་པ་དང་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་སྟེ། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་རང་གི་ངོ་བོས་བསྡུས་པའོ། །ལུང་ནི་བདེན་པ་བཞིའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོའོ། །ཚད་མ་ནི་འཐད་པ་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་སྟེ། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་མངོན་ སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གྲུབ་ཅེས་པའོ།།གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་ཕྱིར་བཟློག་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཙམ་དུ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་སུ་ལྟ་བ་ཕྱིར་བཟློག་ཅེས་པའོ།

不应该如实现前。如同在《圣般若波罗蜜多》中所说：'菩萨善巧于声闻功德，以及如是修学一切缘觉功德，于彼不住亦不生欲，思此是我所学故而修学。'如是所说。
复次，诸蕴等法非由自在天等所造，而是由各自因缘刹那相续而生，以理与教极为明显而成立故，是实有体性。'如是执著法我，即是声闻等对诸法分别执著自性，诸菩萨如是了知后应当断除。
此中文义是就苦谛而言，即空无我所，无我之自性，与生老等八苦相连，或以生灭义故无常。如是苦之生起因即集谛，为因与集及生起与缘之相。对如是二谛生厌离。
如是自性断绝故，有漏蕴界处所摄之自相共相，无外道所说坏灭。即非等持位时之境生灭自性断绝后，安住于寂灭之灭性现前而住。
尔时于禅定等，如是安立等离戏论，或者等持禅定、解脱、得三摩地、见道等，现前预流果等，修习灭尽定等，从二分解脱，即以慧断除烦恼障，以三摩地断除等至障，具足神通等功德之阿罗汉庄严。
远离不可思议习气转变之死亡，安住圣者各自证知之乐，将更胜解，即如是安住三摩地乐时无生死。或者为众生利益示现如是之如来与菩萨所具有者，未得如是。
习气即指生死习气转变，非是远离烦恼等习气，亦非永远远离如是死亡，如下所说'具烦恼习气'等。此中一义，是就彼等增上慢而说远离彼等。
我之愿即发心之境。所谓正理，即作用、观待与法性之理，摄诸法之因果与自性。教即四谛法轮。量即成立正理，谓以现量比量如实成立蕴等。
遮除观人无我相，即遮除仅观人无我而执蕴等为法。

། །།དེ་ལྟར་བཤད་པ་འཇུག་པའི་ ཚུལ་བསྟན་ནས།བདག་དང་འཇིག་རྟེན་ཅིས་མེད་བརྗོད། །རྟག་དང་འཇིག་གཏམ་ཇི་ལྟ་བུ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་དྲིས་པའི་ལན་དུ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གནས་ཟབ་མོ་གཞན་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་དང་པོ་དོན་གྱི་དྲི་བ་འགོད་པ་ནི། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ།།རྟག་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་བཤད་ཅེས་པ་ནི་མདོ་འདི་ཉིད་དམ་གཞན་ལས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་རྟག་པ་དང་བདག་དང་། གཙང་བ་དང་བདེ་བའི་རང་བཞིན་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་བསམ་པའི་ཡུལ་ལས་འདས་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མུ་སྟེགས་བྱེད་དག་ཀྱང་རྣམ་གྱུར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ་གཙོ་བོའི་རང་བཞིན་རྟག་པ་དང་། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་འདོད་དེ། ཡོན་ཏན་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་མཆོག་།མཐོང་བའི་ལམ་དུ་འགྲོ་མ་ཡིན། །ཞེས་བསྟན་པའོ། །གཞན་ཡང་ཡུལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི རྒྱུར་གྱུར་པ་བདག་ཤེས་པ་ནི་རྟག་པ་དང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཉིད་དུ་འདོད་ཅིང་གཞན་ཡང་དབང་ཕྱུག་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ་དང་།ཞི་བ་ལ་སོགས་པ་གཉིས་མེད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་གྲོལ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ། བདག་རིག་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ནི་རྟག་པ་དང་བསམ་གྱིས་ མི་ཁྱབ་པ་ཉིད་དུ་འདོད་ཅེས་པ་སྟེ།མཚོན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །དེ་རྣམས་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གནས་ཟབ་མོ་བསྟན་པ་འདི་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་མཆིས་ཞེས་དོན་གྱིས་ཞུས་པའོ། །ལེན་གྱི་དོན་ནི་དེ་དག་གིས་ཐེར་ཟུག་པའི་རྟག་པ་དང་། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་དངོས་པོ་ཡང་དག་ པར་ཁས་ལེན་ཏེ།འོན་ཀྱང་དེ་འདྲ་བའི་བདག་ཉིད་དུ་འགྲུབ་པར་ནི་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་དག་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་བྱེད་པས་མ་བསྒྲུབས་ན། འབྲས་བུ་སྐྱེད་པའི་དོན་བྱེད་པ་ཡང་མི་འཐད་པས་དེ་འདྲ་བའི་དངོས་པོར་མི་རིགས་སྟེ། རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །འདིའི་ སྤྲོས་པ་ཞིབ་ཏུ་ནི་རིགས་པའི་བསྟན་བཅོས་དག་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་དེ་དག་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་བྱས་པ་ཡིན་ན་ཡང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ཞེས་པའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ངའི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བསྟན་པའི་ ཕྱོགས་ལ་མི་མཚུངས་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏེ།རིག་པ་སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་ཡོད་པ་དང་། ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་མེད་པའི་མཐའ་གཉིས་སྤངས་པ་རིག་པ་དང་སྟོང་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་དབུ་མའི་དོན་ནི་དེ་འདྲ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་སྔ་མ་སྔ་མ་རྣམས་ ལ་བྱུང་བས།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པ་མ་ཡིན་ལ། རྒྱུ་དང་ལྡན་ཞིང་དེ་འདྲ་བའི་ཆོས་ཉིད་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བས་རྟག་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་དོན་ནི་སྔར་བསྟན་ནོ། །ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རིག་པ་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་པས་རྒྱུ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་མི་འགལ་ལོ། །སྐབས་ ཀྱི་དོན་འདི་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས།སློབ་དཔོན་ཡེ་ཤེས་དཔལ་གྱིས་རང་རིག་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་འཇོག་པ་ནི་འཁྲུལ་པ་སྟེ། འདིར་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོའི་རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་སྨོས་པ་མེད་པ་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་འགོག་པའི་ཚད་མ་དུ་མ་འདི་ཉིད་ལས་བསྟན་ པའི་ཕྱིར་རོ།།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པའོ། །འགག་པ་ཞེས་པ་སོ་སོར་བརྟགས་མིན་གྱི་འགོག་པ་སྟེ། འདུས་མ་བྱས་གསུམ་པོ་རྟག་པ་ཉིད་དུ་གཞན་ལ་གྲགས་པ་དཔེར་བྱེད་པའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་འདྲ་བའི་གནས་ ཟབ་མོ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་གདམས་པའོ།།ཡང་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་མི་འཐད་པ་ཉིད་དུ་ཚུལ་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་སྟོན་ཏོ། །བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པའོ།

如是已说明了解说趣入之理，问及'我与世间为何不存在？常与灭之说如何？'等问题的回答中，显示如来甚深境界与其他不共之性。其中首先安立义理之问，即'尔时世尊'等。
所说'常住不可思议'，是指此经或其他经中所说如来藏常、我、净、乐之自性超越声闻等之思维境界。
同样，外道们也认为作为一切变异之因的胜性自性是常住且不可思议，如说'三德性之上，非行见道中'。
又有主张作为受用境界之因的我知是常住且不可思议，还有主张自在天是一切众生之因，以及说无二之寂等者认为作为解脱之因的无二自知是常住且不可思议，此仅是举例而已。
对此等而言，如来甚深境界之教有何殊胜之处？此为义理所问。
答义为：彼等虽然承许恒常的常住与不可思议之事物，然而却不能成立如是之自性。何以故？彼等若非由因缘所作，则不应理生果之作用，故不应成为如是事物，如兔角等。此详细论述当从理论论著中了知。
若是因缘所作，则成无常，如瓶等。
'大慧，我'等说明如来所说之分不相同，即远离实有胜义事物之幻性觉知与唯名言无之二边，觉空双运之中观义，由于如是自性之因相在前前诸位中生起，故非一切皆无，具因且如是法性不变异故亦称常住。
不可思议义如前已说。世俗中承许刹那觉知，故不违具因性。
依此处义，阿阇黎智吉祥立自证为缘起事物是错误的，因为此处未说胜义事物之因相，且此中说示多种破除因果之量故。
涅槃是择灭。灭是非择灭，以三无为常住为他所共许而作为譬喻。
'大慧'等教诫应当通达如是甚深境界。
又以'大慧'等从其他方面显示他宗不应理。
成为乐、苦、舍之体性。

།འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་ གི་རང་བཞིན་ཡོན་ཏན་གསུམ་ཉིད་དུ་ཕ་རོལ་པོས་འདོད་པ་རྣམས་ནི་མི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་སྔ་མ་ལས་བྱུང་བས་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ལ།དེ་བཞིན་དུ་བདག་རིག་པ་ཙམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱང་མི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་རིག་པ་སྔ་མ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ གྱིས་བྱུང་བས་དེ་ལྟར་འགྱུར་བའོ།།ཡང་བདག་གིས་བྱས་ཞེས་པ་ནི་གྲངས་ཅན་པ་རྣམས་ཀྱིས་འོ་མ་ཉིད་ཞོའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་ལས་ཞོ་སྐྱེ་བ་ནི་བདག་ལས་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་འདོད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་མི་འཐད་པ་ཉིད་དེ། རྒྱུར་མངོན་པར་འདོད་པའི་བདག་ཉིད་གྲུབ་པ་ནི་འབྲས་བུ་ཡང་ གྲུབ་ཟིན་པས་སྐྱེ་བར་འགལ་ལོ།།རྒྱུའི་བདག་ཉིད་མ་གྲུབ་པ་ནི་ནུས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར། ཤིན་ཏུ་ཡང་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་འགལ་ལོ། །དེས་ན་བདག་གིས་བྱས་པའི་རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བས་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་ཁས་ལེན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་ རྟག་པའི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་ཕྱེ་ཞིང་གསལ་བར་བྱས་པའོ།།གཞན་ཡང་བདག་གི་རང་བཞིན་གཅིག་ཉིད་ལ་འགའ་ཞིག་ནི་འབྲས་བུའོ་ཞེས་མ་འཆོལ་བ་ཉིད་དུ་དབྱེ་བ་མི་འཐད་དེ། ཕན་ཚུན་རྒྱུ་འབྲས་འཆོལ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ་རྒྱུ་མཚན་མཚུངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །བློ་ གྲོས་ཆེན་པོ་དེ་སྟེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་དག་གི་རྟག་པ་དང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ནི་དོན་དམ་པར་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་མ་བྱས་ཤིང་།བྱས་པའི་དངོས་པོ་ཡང་དག་པར་མེད་པས་དེ་འདྲ་བའི་ཆོས་ཉིད་འགྱུར་བ་མེད་པས་རྟག་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་ནས་རྗེས་སུ་དཔོག་པའི་བློ་ཡིས་དེ་ ལྟར་རྟོགས་པ་དག་སྔ་མ་ཉིད་བཤད་པའོ།།དེ་ལྟར་འདོད་པ་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་དང་མཚུངས་ཞེས་པ་སྟེ། ཤེས་པར་ཟད་དོ། །ཡང་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དེ་སྟེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ན་དེ་ཉིད་དོན་དམ་པར་རྒྱུ་དང་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་དངོས་པོ་གཅིག་ཏུ་ཁས་ལེན་ན་ནི་དེ་འདྲ་ བ་ཚད་མས་བཀག་པས་དེ་ལྟར་འཇོག་པ་ནི་ཚིག་ཙམ་ལ་བརྟེན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྣང་བ་ལ་དེ་ལྟར་བརྟགས་པ་འབའ་ཞིག་གོ།།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྐབས་ཀྱི་དོན་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ། །དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་རྣམ་པར་སྤངས་པས་ན་རྟག་ ཞེས་པའི་དོན་ནི་རིག་པ་དང་སྟོང་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ཆོས་ཉིད་དེ་ལས་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བས་རྟག་ཅེས་པའོ།།ཕྱི་རོལ་གྱི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་གཞན་གྱི་ལུགས་སྟོན་ཏེ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་དུ་སྨྲ་བའི་ལུགས་ཀྱིས་བདག་དམ་པ་དེ་ཉིད་གཞིག་ཅིང་ གཞོམ་དུ་རུང་བའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་མེད་པས་མི་རྟག་ལ།རྟག་པ་ལས་རྗེས་སུ་དཔོག་པ་སྟེ། རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ་ཞེས་རྗེས་སུ་དཔོག་པའོ། །དཔོག་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་མིན་ཞེས་པ་ནི་ཕ་རོལ་པོས་ཚུལ་དེ་ལྟར་འདོད་པ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་ མེད་ཀྱང་རྟག་པ་མ་ཡིན་པ་འམ།མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ལ་འགལ་བ་མེད་དེ། ཁྱབ་པ་ཉིད་མ་གྲུབ་ཅེས་པའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ངག་སྔ་མ་ཉིད་ཀྱི་དོན་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །གང་གི་བ་དེས་ནི་ཞེས་པ་ལ་སྔ་མ་དེ་འདྲ་བའི་དོན་ ཁས་ལེན་པའི་གང་ཟག་དེས་ནི།རྟག་པ་དང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་གནས་ལུགས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མ་རྟོགས་ཤིང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པས་གཏམ་བྱར་རུང་བ་མ་ཡིན་ཞེས་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་སྤང་བར་བྱ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟར་གནས་ ཟབ་མོ་གཞན་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ནས།རིགས་དང་ཐེག་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་སྤྱིར་བསྟན་པ་ནི། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་གཞན་ཡང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ།

外道认为贪欲、嗔恚、愚痴的自性即是三德性，这些都是由无常性质的因缘前因所生，故成为无常性。同样，自我仅是觉知的自性也是由无常性质的因——前识等因缘所生，故也如是成为无常。
又所谓'由自生'，是数论派认为牛奶本身即是酸奶的自性，故从彼生酸奶即是从自生。这也是不合理的，因为若因的自性已成立，则果也已成立，故相违于生起。若因的自性未成立，则因为完全空无功能，更相违于生果。因此，'由自因性质区分'是依据如是承许的因性质，而区分并显明其非是常有之事物。
再者，在自性相同的情况下，说某些是果也不合理，因为因果会相互混淆，原因是性质相同的缘故。'大慧，彼等'等文是说，彼等所说的常与不可思议，胜义中非因缘所作，且无真实所作事物，故如是法性无变化而为常，见此而以推理智如是了知者，即前已说。
说'如是承许与我方相同'，仅是了知而已。又'大慧，彼等'等文是说，若胜义中承许其为具有因性质的一事物，则因为如是为量所遮，故如是安立仅是依于言词的分别显现而作如是假立而已。
'大慧'等文是总结此处义理。'远离有无故常'的含义是，智慧与空性双运的法性不会变为他法故说为常。
'外境'等文显示他宗观点，即唯识宗认为，因为无可摧毁的外境事物故无常，从常推知，因为是常故不可思议，如是推知。'推知故非常'是说，他方如是承许非为真实，因为虽无外境事物，成为非常或无常并无相违，因为遍及性未成立。
'大慧'等文广说前文之义。'彼者'等文是说，前述如是义理的补特伽罗，因为未如实了知常与不可思议的实相而颠倒，故不堪为谈论对象，如说:'应当远离恶友'等。
如是显示甚深处非共后，总说种姓、乘等差别，即'大慧，复次'等文。

།དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཅན་དངོས་པོའི་འདུ་ཤེས་ཅན་རྣམས། མྱ་ངན་ལས་འདས་ པ་དང་འཁོར་བའི་ཁྱད་པར་མི་ཤེས་པ་སྟེ།རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་འཁོར་བ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། སྲིད་དང་ཞི་བ་མཉམ་ཉིད་དང་། ཞེས་པ་དང་། འཁོར་བ་སྤངས་ནས་གཞན་དུ་ནི། །མྱ་ངན་འདས་པ་རྟོགས་མི་འགྱུར། ཞེས་ གསུངས་པ་དང་།དོན་དེ་ཉིད་འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལས་ཀྱང་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཐེག་པ་རྟོགས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་གྱུར་པ། རང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་དེ་བཞིན་ ཉིད་དུ་བརྟགས་པས་འཇིགས་ཤིང་སྐྲག་པ་དང་།དེ་འདྲ་བ་འགགས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བདག་ཉིད་འབའ་ཞིག་བདེ་བར་གནས་པ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་དང་ལྷག་མ་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མྱོས་པས་མྱོས་པ་འམ། ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་ པའི་དབྱིངས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་མེད་པ་དང་།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་མ་འོངས་པ་རྒྱུན་ཆད་ཅེས་པ་སྟེ། ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་འཇུག་པ་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་ཆད་པས་སོ། །མྱ་ངན་འདའ་བར་རྣམ་པར་རྟོག། ཅེས་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་དེའི་འདུ་ཤེས་ སུ་འགྱུར་བ་སྟེ།ཞིབ་ཏུ་ནི་འོག་ནས་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྟོག་གི་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀུན་གཞི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ས་བོན་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཆ་ཐམས་ཅད་གནས་གྱུར་པ་སྔོན་དུ་སོང་བ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སས་བསྡུས་པ་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་འབའ་ཞིག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོགས་པར་གྱུར་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུ་བླུན་པོ་དེ་དག་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཐེག་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པ་སོ་སོར་ངེས་པའི་ངོ་བོ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ཞིང་། དེ་རྣམས་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ལམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཐེག་ པ་ཡང་།སོ་སོར་ངེས་པར་ཐ་དད་པ་གསུམ་དུ་སྨྲ་བའོ། །ཐེག་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་ཡང་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་དང་། དེར་སྣང་བ་སེམས་ཙམ་གྱི་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་རྟོག་གི། དོན་དམ་པར་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོར་ཉིད་ཀྱང་དམིགས་པ་མེད་པར་མི་སྨྲའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་དུས་ གསུམ་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་ངེས་པའི་དོན་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས་ཉིད་ཡིན་ཞིང་།དོན་དམ་པར་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མི་ཤེས་ཏེ། དེ་རྣམས་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལ་སོགས་པ་ དག་།འཁོར་བའི་འགྲོ་བའི་འཁོར་ལོར་རབ་ཏུ་འཁོར། །ཞེས་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། དངོས་པོར་མངོན་པར་ཞེན་ཡོད་ན། །འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་མི་བཟད་འབྱུང་། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྔར་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན པའི་ངེས་པའི་དོན་གང་ཡིན་ཞེ་ན།ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་གྱི་གཞན་གྱི་དབང་ཉིད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་མི་འཐད་ཅེས་པའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཚད་མས་གྲུབ་པ་དང་། གསུང་རབ་ཀྱི་ཕྱོགས་གཞན་ལས་ཀྱང་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ ནམ།ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སྟོན་ཅེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་རང་གི་སེམས་སྣང་བའི་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་ཞེས་པ་ལ། དེའི་དོན་ནི་སྔར་བཤད་པ་ལྟར། དེ་ལྟར་སྣང་བ་ཤེས་པ་གཅིག་དང་དུ་མའི་དངོས་པོར་གྲུབ་པ་མེད་པ་དང་། ཚད་མ་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་ཀྱང་བཀག་པས། སྐྱེ་རྒྱུའི་ དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར།དོན་དམ་པར་མ་སྐྱེས་ཞེས་པའོ། །གཞན་ཡང་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་མ་སྐྱེས་པ་སྟེ། དེ་ལ་དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་ནི་མི་འཐད་པ་ཉིད་དེ། མེད་པ་ནུས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྟོང་ པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡོད་པ་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། འབྲས་བུ་རང་གི་རང་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། དེ་ལས་གཞན་གྱི་དངོས་པོར་ཡོད་པ་ལས་སོ།

首先，声闻等种姓的人执著于实有之想，不知涅槃与轮回的差别。自性涅槃即是轮回本身的真如自性，如所说：'有与寂等同'，又说：'舍离轮回外，不能证涅槃'。此义亦如《圣宝积经》中所说。
又，果位乘所证的涅槃，是将轮回痛苦执为胜义实有，由自分别而执为真如而生怖畏，以及寻求灭除彼等的涅槃独自安乐住，有余依及无余依涅槃。或因三昧陶醉，或于无余涅槃界中无一切分别，尔时诸根境未来断绝，即一切境与有境行蕴的运行皆断绝。
'分别涅槃'是于非涅槃而生涅槃想，详细内容将在下文阐述。如是颠倒分别，而不能证知自证智、一切有漏种子的藏识及异熟分皆已转依，以佛子所摄的无住大涅槃才是唯一的涅槃。
因此，那些愚人说果位乘是由三菩提所摄的三种决定自性，以及能得彼等之道的乘也是三种决定差别。彼等乘的对境也执著为蕴等诸法及显现为唯心的实有，而不说胜义中连心的自性也无所缘。
因此，他们不知三世如来所说的了义，即色等显现世俗谛是唯心，胜义谛中心的自性是空性。彼等执著心的行境差别等，'于轮回道轮中极为流转'。如所说：'若有执著实有，则生难忍贪嗔'等，如前广说。
如是，什么是如来所说的了义呢？即宣说一切法本来不生，说明连唯识的依他起性在胜义中也不成立。若问：这不是以现量成立，且在其他经典中也有宣说吗？为何如是宣说呢？
大慧，如'自心显现无实有'，其义如前所说，如是显现无法成立为一或多的实有，以其他量也遮破，因无生起的实有，故胜义中无生。
又，因从有无皆不生故，一切法皆不生。其中诸法不从无因生，因无具足一切功能故。从有生的观点也分为二：从果的自性有中生，及从彼之外的实有中生。

།དེ་ལ་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བ་ནི་གྲངས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པ་སྟེ་སྔར་བཀག་གོ། །གཞན་ ལས་སྐྱེ་བ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ལས་སྐྱེ་བའོ། །རྟག་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་པ་ཁ་ཅིག་གནས་དང་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་དབང་ཕྱུག་རྟག་པ་མཐུ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་དོ། ། ཇི་སྐད་དུ། སྐྱེ་བ་པོ་འདི་ཤེས་པ་ཡོད་མིན་ཏེ། །བདག་གི་བདེ་སྡུག་བདག་ལ་རང་དབང་མེད། །དབང་ཕྱུག་གིས་ཀྱང་ཡང་ན་མཐོ་རིས་སམ། །གཡང་ས་དག་ཏུ་འགྲོ་བ་ཁོ་ནར་ངེས། །ཞེས་པའོ། །འདི་ཡང་མི་འཐད་དེ། དེ་ལྟ་ན་རྟག་པ་དང་མཐུ་ཐོགས་པ་མེད་པ་ནི་རང་གི བདག་ཉིད་ལ་མ་ཚང་བ་མེད་པ་དང་།འབྲས་བུ་སྐྱེད་པ་རྐྱེན་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མི་འཐད་པས་དེའི་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཅིག་ཅར་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་མ་གྲུབ་སྟེ། འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་རང་རང་གི་ལས་ལ་སོགས་པའི་ རྐྱེན་འགའ་ཞིག་ལ་ལྟོས་སོ་ཞེ་ན།མ་ཡིན་ཏེ། རྐྱེན་གྱིས་དབང་ཕྱུག་ལ་རང་གི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་ཕན་པ་འབའ་ཞིག་བྱེད་ན་ནི། དེ་སྔར་གྱི་གནས་སྐབས་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བས་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་ལ། དེ་འདྲ་བའི་ཕན་པ་མི་བྱེད་ན་ཡང་ལྟོས་པར་འགལ་ཏེ། ཐམས་ ཅད་ཐམས་ཅད་ལ་ལྟོས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་ཡང་རྐྱེན་མ་ཚང་བའི་དུས་ན་དབང་ཕྱུག་འབྲས་བུ་འགའ་ཞིག་སྐྱེད་པར་འདོད་ཀྱང་། མི་སྐྱེ་བས་མཐུ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་རང་དབང་ཅན་ཉིད་ཉམས་སོ། །ཡང་རྐྱེན་གཞན་པོ་དེ་ཉིད་དབང་ཕྱུག་གིས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ ཡིན་ན་ནི་རང་གིས་སྐྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ལྟོས་པ་ཉིད་འགལ་ལ།མ་ཡིན་ན་ཡང་ཐམས་ཅད་དབང་ཕྱུག་གིས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཉམས་སོ། །གལ་ཏེ་འདི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པ་ན་རྐྱེན་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། འབྲས་བུ་རིམ་གྱིས་སྐྱེ་བ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་འདོད་པའི་དབང་གིས་ཏེ། གང་ཞིག་དེ་ལྟར་ སྐྱེད་པར་འདོད་པའི་འདོད་པ་ཡོད་པ་ནི་ད་ལྟར་ཉིད་དུ་སྐྱེ་ལ།དེ་འདྲ་བའི་འདོད་པ་མེད་པར་དེའི་རྗེས་ཐོགས་ལ་སོགས་པར་སྐྱེད་པར་འདོད་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་བས་སོ་ཞེ་ན། དེ་ཅི་འདོད་པ་དང་དབང་ཕྱུག་གཅིག་གམ་ཐ་དད་ཅེས་བརྟག་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་དབང་ཕྱུག་ རྟག་ཏུ་གནས་པ་ལྟར་འདོད་པ་ཡང་གནས་པས་འདོད་པ་མེད་པའི་དབང་གིས་འབྲས་བུ་འགའ་ཞིག་ད་ལྟར་མི་སྐྱེ་བ་འགལ་ལོ།།ཐ་དད་ན་ཡང་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་རང་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་འདོད་པ་ལ་རག་ལས་པས་རང་དབང་ཅན་མཐུ་ཐོགས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཉམས་སོ། །གཞན་ཡང་དེ་འདྲ་བའི་ འདོད་པ་དབང་ཕྱུག་གིས་སྐྱེད་ན་ཡང་།རང་གིས་བསྐྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ལྟོས་ནས་འབྲས་བུ་གཞན་སྐྱེད་པ་འགལ་ལ། མ་སྐྱེད་ན་ཡང་ཐམས་ཅད་དབང་ཕྱུག་གིས་བསྐྱེད་པ་ཉིད་ཉམས་སོ། །གཞན་ཡང་འགྲོ་བ་གང་ཞིག་དབང་ཕྱུག་མཉེས་པའི་ལས་བྱེད་པ་དང་། དེ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་ ཞིང་མ་དད་པའི་ལས་བྱེད་པའི་ལས་དེ་དག་དབང་ཕྱུག་ལ་རག་ལས་ན་ནི།རང་ལ་གནོད་ཅིང་མ་དད་པའི་ལས་བྱེད་དུ་འཇུག་པ་མི་འཐད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཤེས་བཞིན་དུ་རང་གིས་རང་འཚོག་པ་མི་འཐད་པ་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་འདྲ་བའི་ལས་རང་ལ་གནོད་པ་ཉིད་དུ་མ་ཤེས་སོ་ཞེ་ན། དེ་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པ་ཉམས་སོ།།གཞན་ཡང་དབང་ཕྱུག་ལ་གནོད་པའི་ལས་དབང་ཕྱུག་ཉིད་ཀྱིས་བྱས་ནས་དེའི་འབྲས་བུ་ངན་སོང་གི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་འགྲོ་བ་གཞན་ལ་སྨིན་པ་མི་འཐད་དེ། ཇི་ལྟར་གཞན་གྱིས་སྤོད་བཏབ་པའི་ཟས་ཟོས་པས། གཞན་སྐོམ་པས་འཆི་བ་ མི་འཐད་པ་བཞིན་ནོ།།གལ་ཏེ་དེ་འདྲ་བའི་ལས་དབང་ཕྱུག་ལ་རག་ལས་པ་མ་ཡིན་ན། ཐམས་ཅད་དབང་ཕྱུག་གིས་བྱས་པ་ཉིད་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་དབང་ཕྱུག་ལ་ཡང་རག་ལས་མོད་ཀྱི། དེ་འདྲ་བའི་ལས་བྱེད་པ་འགྲོ་བ་དེ་རྣམས་ཉིད་ཀྱི་འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་ལ་ ལྟོས་པས་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་ཡང་སྨིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།དེ་ལྟ་ན་ཡང་། འགྲོ་བ་བཟང་ངན་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་མེད་པ་ལ། དབང་ཕྱུག་མཐུ་ཐོགས་པ་མེད་ཅིང་རང་དབང་ཅན་ཉིད་ཉམས་སོ།

对此，从自身产生是数论派的主张，前已破除。从他生也有两种，即从常和无常而生。
某些外道认为常法生，他们主张一切众生的住处、身体和受用都是从具有无碍力的常恒自性天主而生。
如说：'此生者无知，自身苦乐无自主，天主令其升天界，或堕深渊定无疑。'
这也不合理。若如此，常法和无碍力于自性中无所欠缺，而产生果实需依赖其他缘是不合理的，因此作为其果的一切众生应当同时产生。
若说不依赖缘无法成立，需依赖众生各自的业等某些缘，这也不对。因为若缘对天主的自性只起单纯的助益作用，则其从前位转变为他位，将成无常；若不起如是助益，则与依赖相违，因为将成一切都依赖一切。
复次，当缘不具足时，即使天主欲生某果，也不能生，则无碍力自主性即已失坏。
又若彼等诸缘是天主所生，则依赖自己所生之果相违；若非天主所生，则一切是天主所生之性质即已失坏。
若说此天主生果时不依赖他缘，但果的次第生起是由其意欲的力量，即凡欲如是生者当下即生，无如是欲者则随后等时生起。
对此应当观察：意欲与天主是一是异？若是一体，则如天主恒常安住，意欲亦应恒住，则由无意欲力而某果当下不生相违。
若是异体，则果的生起依赖于异于自身的意欲，则自主无碍力性即已失坏。
复次，若如是意欲是天主所生，则依赖自己所生果而生其他果相违；若非所生，则一切是天主所生之性质即已失坏。
又复，若众生行持令天主欢喜之业与损害不信之业皆依赖天主，则令自身受损害且不信的业行不应理，如同明知而自戕不应理一样。
若说不知如是业对自身有害，则已违背承许其为一切智。
复次，天主自作损害天主之业，而其果报恶趣痛苦等成熟于其他众生不应理，如同他人下毒食用，他人却因渴死不应理一样。
若说如是业不依赖天主，则一切是天主所作之性质即已失坏。
若说虽依赖天主，但如是造业需依赖彼等众生的意欲等缘，故其果报亦成熟于众生。若如是，则于众生善恶等果无有，天主无碍力自主性即已失坏。

།གཞན་ཡང་འགྲོ་བ་ད་དག་གི་འདོད་པ་ལ་ སོགས་པའི་རྐྱེན་ཀྱང་དབང་ཕྱུག་གིས་བྱས་སམ་མ་བྱས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྟག་པ་མཚུངས་ཏེ།དོན་གོ་བར་ཟད་དོ། །གཞན་ཡང་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་མྱུ་གུ་ས་བོན་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་པ་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། དུ་བ་ལ་སོགས་པ་མེ་ལ་སོགས་པ་ལས་སྐྱེ་བར་མཐོང་ཞིང་། མཐོ་རིས་ དང་ངན་འགྲོའི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཡང་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་འགའ་ཞིག་ལས་སྐྱེ་བར་སྔར་བསྟན་པས།དེ་ལས་གཞན་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་རྟག་པའི་དངོས་པོ་ལས་སྐྱེ་བ་ནི་མི་འཐད་དོ། །གཞན་དུ་གྱུར་པ་མི་རྟག་པ་ལས་སྐྱེ་བ་འགོག་པ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དེ་ལ་འདས་པ་ཞིག་ པ་ལས་སྐྱེ་བ་དང་།མ་འོངས་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་ནི་བྱེ་བྲག་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུགས་ཏེ། དེ་ནི་དགག་པ་ཉིད་དུ་སླའོ། །ད་ལྟར་དུས་མཉམ་པ་ལས་སྐྱེ་བ་ཡང་མི་འཐད་དེ། རྒྱུར་མངོན་པར་འདོད་པ་གྲུབ་པའི་དུས་ན་འབྲས་བུ་ཡང་གྲུབ་ཟིན་པས་སྐྱེ་བར་མི་འཐད་ལ། རྒྱུ་མ་གྲུབ་ པ་ཡང་ནུས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྟོང་པས་དེ་ལས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་ནི་མི་འཐད་དེ།རང་ལས་སྐྱེ་བ་དགག་པ་དང་མཚུངས་སོ། །གཞན་ཡང་རྭ་གཡས་པ་དང་གཡོན་པ་ལྟར་དུས་མཉམ་དུ་གྲུབ་པའི་དངོས་པོ་གཉིས་ལ། འདི་ནི་རྒྱུ་ལ་འདི་ནི་འབྲས་བུ་ཞེས་པའི་ངེས་པ་མི་འཐད་དེ། རྒྱུ་མཚན་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ཕན་ཚུན་འཆོལ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་བ་འབྲས་བུའི་དུས་ལ་ལྟོས་པའི་སྔོན་རོལ་དེ་མ་ཐག་པ་བར་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་ནི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཚུལ་ལ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཙུག་ལག་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་འཕགས པ་སཱ་ལུ་ལྗང་པའི་མདོ་ལས།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་ཞེས་པའམ། འདི་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་འདི་སྐྱེ་ཞེས་པ་སྟེ། གང་འདི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འདི་ཡང་ དཔྱད་ན་མི་འཐད་དེ།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་སྐད་ཅིག་གཉིས་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ནས་བར་མ་ཆོད་དེ། རྒྱུའི་སྐད་ཅིག་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་སྐད་ཅིག་སྔ་མ་ལ་ཉེ་ཞིང་འབྱོར་བའི་ཕྱོགས་དང་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་སྐད་ཅིག་གི་རང་གི་འབྲས་བུ་ལ་ཉེ་བའི་ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱང་མ་ཆོད་ ན་ནི་དེ་དག་དུས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ལ།གལ་ཏེ་དེ་དག་ནི་བར་དུ་ཆོད་མོད་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་སྐད་ཅིག་གི་རང་གི་འབྲས་བུ་ལ་ཉེ་བའི་ཕྱོགས་དང་། འབྲས་བུ་ཡང་རང་གི་རྒྱུ་ལ་ཉེ་བའི་ཕྱོགས་གཉིས་བར་མ་ཆོད་པའོ། །ཞེ་ན། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ཡང་ཆོད་པ་དང་མ་ཆོད་པའི་ཆ་ དང་བཅས་པས་སྐད་ཅིག་གཅིག་ཉིད་ཉམས་སོ།།གལ་ཏེ་རྒྱུའི་དུས་ན་འབྲས་བུ་མ་སྐྱེས་ནས་མེད་པའི་ཕྱིར་མེད་པ་དང་། ཕྱོགས་གཅིག་མཐའ་དག་གི་བརྟག་པ་མི་འཇུག་ལ། འབྲས་བུའི་དུས་ན་ཡང་རྒྱུ་འགགས་ནས་མེད་པའི་ཕྱིར་མེད་པ་དང་ཕྱོགས་གཅིག་དང་མཐའ་དག་གི་ བརྟག་པ་མི་འཇུག་གོ་ཞེ་ན།སྐྱོན་མེད་དེ། ཁྱད་པར་མཐའ་དག་སྤངས་པའི་སྤྱི་མི་འཐད་དེ། གཅིག་དང་དུ་མ་དང་བྲལ་བའི་དངོས་པོ་མི་འཐད་པ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་མ་ཆོད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་ན་ཁྱད་པར་དེ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཅིག་གིས་ཁྱབ་ལ་དེ་དག་ལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་ མེད་པ་ན་འདི་འམ་འདི་ཞེས་ཅིའི་ཕྱིར་བརྟག་པ་མི་འཇུག་ཞེས་པའོ།།གཞན་དུ་ན་རྒྱུའི་དུས་ན་འབྲས་བུ་མ་སྐྱེས་ནས་མེད་པས་མེད་པ་དང་གཉིས་བར་དུ་མ་ཆོད་ཅེས་པའི་ཁྱབ་བྱ་བརྟག་པའི་གཞི་ཁས་ལེན་པ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །གལ་ཏེ་མ་ཆོད་པའི་དངོས་པོ་ནི་ཁས་མི་ལེན་མོད་ཀྱི། བར་མེད་པ་ཙམ་ཉིད་ལ་མ་ཆོད་པ་ཞེས་བརྟགས་སུ་ཟད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ཁས་ལེན་པ་ཡང་མི་འཐད་ལ། གཞན་ཡང་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ནས་བར་མེད་དམ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་བར་མེད་པའི་བརྟག་པ་ཡང་མཚུངས་སོ།

再者，对于这些众生的欲望等缘是否由自在天所作的这类推理也是相同的，仅仅是理解其义而已。
再者，仅就世俗言说而言，可见芽从种子等聚合而生，烟等从火等而生，天界和恶趣的苦乐也如前所说是从某些业的差别而生，因此除此之外从自在天等常有的事物而生是不合理的。
遮遣从无常的他法而生也有三种：其中从已灭的过去而生和从未来而生是胜论派的主张，这是很容易破斥的。从同时的现在而生也不合理，因为当认为是因的事物成立时果也已经成立，所以不合理生起；未成立的因也空无一切功能，所以从它生果也不合理，这与破斥从自生相同。
再者，如右角和左角同时成立的两个事物，说'这是因这是果'的确定性是不合理的，因为理由相同，就会互相混淆。
因此，承许从现在对果的时间而言的无间隔刹那之前而生，是善巧名言之理的论典。世尊也在《圣稻芋经》中说：'所谓缘起，即是此有故彼生，或者此生故彼生，如所说无明缘行等。'
这个若详细观察也不合理，因果二刹那从一切方面无间隔：如果因的刹那靠近其因的前刹那的方面和作为果的刹那靠近其果的方面二者也无间隔，则它们就成为同时；若说那些是有间隔的，但作为因的刹那靠近其果的方面和果靠近其因的方面二者无间隔。这样说的话，因为因果每一刹那都具有间隔和无间隔的部分，就违背了单一刹那性。
若说因时果未生故无，所以不能观察无、一分和全体；果时因已灭故无，所以不能观察无、一分和全体。对此无过失，因为离一切差别的总相不合理，如同离一和多的事物不合理一样。
因此，若承许无间隔，则必定为那些差别中的任一所遍，当对它们没有一性确定时，为何不能观察'是这个还是那个'呢？
否则，因时果未生故无，说二者无间隔这个所遍的观察对象的承许也不合理。
若说并不承许无间隔的事物，只是假立仅仅无间而已。那么，承许因果事物也不合理，再者，从一切方面无间还是从某一方面无间的观察也相同。

།སྐབས་ཀྱི་དོན་འདི་ནི ཇི་ལྟར་ཉིན་པར་དང་མཚན་མོའི་དུས་གཉིས་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ནས་བར་དུ་མ་ཆོད་དེ།ཉིན་བར་གྱི་སྔ་དྲོའི་ཕྱོགས་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྔོན་རོལ་གྱི་མཚན་མོའི་དུས་དང་ཉེ་བར་གྱུར་པའི་ཕྱོགས་དང་། མཚན་མོའི་རྗེས་ཐོགས་ཕྱིས་བྱུང་བའི་ཉིན་པར་དང་ཉེ་བར་གྱུར་པའི་ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱང་མ་ ཆོད་ན་ཉིན་མཚན་དེ་དག་དུས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ལ།གལ་ཏེ་དེ་དག་ནི་བར་དུ་ཆོད་མོད་ཀྱི། ཉིན་པར་གྱི་ཕྱི་དྲོ་དང་། དེ་དང་ཉེ་བར་གྱུར་པའི་མཚན་མོའི་དུས་ནི་མ་ཆོད་དོ་ཞེ་ན། ཉིན་མཚན་དེ་དག་སོ་སོ་རེ་རེ་ཡང་ཆོད་པ་དང་མ་ཆོད་པའི་ཆ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་བ་ བཞིན་ནོ།།གཞན་ཡང་ཕྱིའི་དོན་ཁས་ལེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཤར་དང་ནུབ་ཀྱི་རྡུལ་བར་དུ་མ་ཆོད་ཅིང་འབྱར་བར་ཁས་བླངས་པ་ན་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ནས་མ་ཆོད་དེ། ཤར་གྱི་ཤར་ངོས་དང་ནུབ་ཀྱི་ནུབ་ངོས་ཀྱང་མ་ཆོད་ན་ནི་དེ་དག་ཡུལ་གཅིག་ཉིད་དུ་འགྱུར་ལ། དེ་དག་ནི་བར་དུ་ཆོད་ མོད་ཀྱི།ཤར་གྱི་ནུབ་ངོས་དང་ནུབ་ཀྱི་ཤར་ངོས་གཉིས་མ་ཆོད་དོ་ཞེ་ན། རྡུལ་དེ་དག་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཆོད་པ་དང་མ་ཆོད་པའི་ཆ་གཉིས་དང་བཅས་པས་རྡུལ་གཅིག་པ་ཉིད་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་དང་ཡང་མཚུངས་སོ། །གཞན་ཡང་སྔ་མ་ལྟར་གཅིག་ཡོད་པའི་དུས་ན། ཅིག་ཤོས་མེད་པས་ ཕྱོགས་གཅིག་དང་མཐའ་དག་གི་བརྟག་པ་མི་འཇུག་ན།འདིར་ཡང་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་རྡུལ་གྱི་ཡུལ་ན་ནུབ་ངོས་ཀྱི་རྡུལ་མེད་པས་མེད་པ་དང་ཕྱོགས་གཅིག་མཐའ་དག་གི་བརྟག་པ་མི་འཇུག་ལ། ནུབ་[(]གྱི་[,]ཀྱི་[)]རྡུལ་གྱི་ཡུལ་ན་ཡང་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་རྡུལ་མེད་པས་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཅིས་ཏེ་ མི་བརྩད།གལ་ཏེ་གཅིག་གི་ཡུལ་ན་གཅིག་མེད་ཀྱང་དུས་མཉམ་དུ་ཕན་ཚུན་འདབ་འབྱོར་པ་ཉིད་དུ་ཡོད་པས་དེ་འདྲ་བའི་བརྟག་པ་འཇུག་གོ་ཞེ་ན། གཅིག་གི་དུས་ན་གཅིག་མེད་ཀྱང་ཡུལ་གཅིག་ན་དུས་འདབ་འབྱོར་པ་ཉིད་དུ་ཡོད་པས་སྔ་མ་ལྟར་བརྟག་པ་འཇུག་པ་ཉིད་དོ། །གཞན་ ཡང་རྒྱུར་གྱུར་པའི་སྐད་ཅིག་ལ་དེ་ཉིད་རང་གི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་སྐད་ཅིག་དང་།བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བར་དུ་མ་ཆོད་ན་དེ་ཉིད་ལ་ཐིམ་པར་འགྱུར་ཞིང་། ཕྱོགས་གཅིག་ནས་མ་ཆོད་ན་ཆ་དང་བཅས་པས་སྐད་ཅིག་པ་ཉིད་ཉམས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་སྐད་ཅིག་ གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་ཅིང་བར་དུ་མ་ཆོད་པ་ཉིད་དུ་ཡང་འདོད་ན་བསྐལ་པ་ཡང་སྐད་ཅིག་གི་ཚད་ཙམ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ནི་ལེགས་པར་བསམས་པས་གོ་བར་ཟད་དེ།ཇི་ལྟར་ཉིན་པར་གྱི་དུས་འགའ་ཞིག་ལ། དེའི་སྔ་ཕྱིར་གྱུར་པའི་མཚན་མོའི་དུས་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ནས་བར་ དུ་མ་ཆོད་ན།ཉིན་པར་གྱི་དུས་དེ་ཉིད་ལ་ཐིམ་པར་འགྱུར་ཞིང་། དེ་བཞིན་དུ་དེ་དག་གི་སྔ་ཕྱིར་གྱུར་པའི་ཉིན་མོའི་དུས་ཀྱང་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ནས་བར་དུ་མ་ཆོད་ན། དེ་ལ་ཐིམ་པར་འགྱུར་བས་རི་རབ་ལ་སོགས་པ་ཡང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་ཚད་ཙམ་དུ་འགྱུར་བ་དང་མཚུངས་སོ། །འདིར་གལ་ ཏེ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་སྐད་ཅིག་ཀྱང་ཆ་དང་བཅས་པ་སྟེ།དུ་མ་ཉི་ཚེའོ་ཞེ་ན། སྐད་ཅིག་ཅེས་པ་དུས་ཀྱི་མཐའ་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འཐད་ལ། གཞན་ཡང་དུས་རྒྱས་པ་བསྐལ་པའི་དུས་ལ་སོགས་པ་ནི་དུས་ཐུང་ངུ་མ་ཡིན་སྐད་ཅིག་མང་པོ་མཐུད་ནས་བརྩམས་པ་ཡིན་ལ། འདིར་བསྐལ་པ་ ལྟ་བུའི་དུས་དང་སེ་གོལ་གཏོགས་པའི་དུས་ལྟ་བུ་ལ་རྩོམ་བྱེད་ཀྱི་དུས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མང་ཉུང་མེད་ན་ནི་དེས་བརྩམས་པའི་དུས་ལ་རིང་ཐུང་མེད་པར་འགྱུར་ལ།འོན་ཏེ་ཡོད་ན་ནི་མང་ཉུང་ཚད་ཀྱི་མཐར་ཐུག་ལ། དེའི་མཐའ་ཡང་གཅིག་ཏུ་ཁས་ལེན་དགོས་ཏེ། སྔར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་ སྐབས་སུ་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ།།གལ་ཏེ་སྐད་ཅིག་ཆ་ཤས་མེད་པ་ལ་ཕྱོགས་གཅིག་དང་མཐའ་དག་གི་བརྟག་པ་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཆ་ཤས་མེད་པ་ལ་ཡང་ཤར་དང་ལྷོ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་ཆའི་བརྟག་པ་མི་འཐད་པས། །དྲུག་གིས་ཅིག་ཅར་སྦྱར་བ་ན། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་ པ་ལས་གྲོལ་ལོ།

此处所说的意义是，如同白天和夜晚两个时段，如果完全没有间断，即白天早晨之前的夜晚时分与之相连，夜晚之后紧接着的白天时分也相连，若是没有间断的话，那么这些昼夜就会成为同一时间。假如这些是有间断的，但白天的下午与之相近的夜晚时分没有间断的话，那么这些昼夜的每一个都将具有间断和无间断的部分。
再者，对于承认外境的人们，当承认东方和西方的微尘之间无间断而相连时，如果完全没有间断，即东方的东面和西方的西面也没有间断的话，那么它们就会成为同一处所。如果说这些是有间断的，但东方的西面和西方的东面两者没有间断的话，那么这些微尘的每一个都将具有间断和无间断两个部分，这就与微尘的单一性相违背。
此外，如前所述，当一个存在时另一个不存在，因此不能进行部分和全部的观察。在此处也是如此，在东方微尘的处所没有西面的微尘，因此不能进行不存在、部分和全部的观察；在西方微尘的处所也没有东方的微尘，为何不这样争论呢？
如果说虽然在一个处所没有另一个，但由于同时互相毗邻而存在，所以可以进行这样的观察。那么，虽然在一个时间另一个不存在，但在同一处所时间相毗邻而存在，所以如前一样可以进行观察。
再者，对于作为因的刹那，如果与作为其因的刹那完全没有间断，就会融入其中；如果从一面没有间断，由于具有部分，刹那性就会失坏。因此，如果承认因果事物是同一刹那，又主张无间断的话，经过深入思考就会明白，即使是劫也将仅仅成为刹那的量。
就像白天的某个时间，如果其前后的夜晚时间完全没有间断，就会融入那个白天时间中；同样，如果它们前后的白天时间也完全没有间断，就会融入其中，这就如同须弥山等也将变成微尘大小一样。
在此，如果说因果的刹那也是有部分的，即是有限的多数，那么'刹那'作为时间的极限就不合理。此外，广大的时间如劫等并非短暂时间，是由多个刹那相续而成，在此，如果像劫那样的时间和打响指的时间这样的组成时间的刹那没有多少之分，那么由此组成的时间就不会有长短之别；如果有的话，就会有多少的究竟限度，其极限也必须承认为一，如前在微尘的章节中所说明的那样。
如果说刹那无分就不能进行部分和全部的观察，那么对于无分的微尘也不能进行东南等方位部分的观察，因此就能摆脱'同时以六方相连'等过失。

།གལ་ཏེ་ཆ་ཤས་མེད་པར་ཁས་བླངས་ཞེས་ཀྱི། དེ་ཙམ་གྱིས་དེ་ལྟར་གྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ལ། གཞན་ཡང་དེ་དག་གིས་དེ་འདྲ་བའི་རྡུལ་དུ་མ་འདུས་པ་ལས། གཟུགས་རགས་པ་རྩོམ་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པ་ན། རྡུལ་འགའ་ཞིག་ལ་འདབ་ཆགས་སུ་ཀུན་ནས་བསྐོར་ བ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་དགོས་པས་དེ་འདྲ་བའི་བརྟག་པ་འཇུག་གོ་ཞེ་ན།དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་སྐད་ཅིག་གཅིག་པའི་དངོས་པོར་ཁས་བླངས་མོད་ཀྱི། དེ་ཙམ་གྱིས་དེ་ལྟར་འགྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ལ། དེ་འདྲ་བའི་སྐད་ཅིག་མཐུད་པ་ལས་དུས་རིང་པོར་རྩོམ་པར་འདོད་པ་ན། ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ འདྲ་བའི་བརྟག་པ་མི་འཇུག་ཅེས་བྱ་སྟེ།གཟུ་བོར་གནས་ཤིང་དོན་ལ་འཇུག་པའི་བློ་ཡིས་བསམ་པར་བྱའོ། །དོན་འདི་རྣམས་ཉིད་ལུང་བསྟན་པའི་སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས། བདག་ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མིན། །གཉིས་ལས་མ་ཡིན་རྒྱུ་མེད་མིན། །དངོས་པོ་གང་དང་གང་ན་ ཡང་།།སྐྱེ་བ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་། གཞན་ཡང་འཕགས་པ་སྟུག་པོ་བཀོད་པའི་རྒྱན་ལས། །འབྱུང་བ་མེད་ཅིང་འཇིག་པ་མེད། །བདག་ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མིན། །རྟག་དང་ཆད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ། །གཟུང་དང་འཛིན་པ་རྣམ་པར་སྤངས། ། འཇིག་རྟེན་གཅེས་པས་བྱས་མ་ཡིན། །རྡུལ་གྱི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའང་མེད། །རྒྱུ་མེད་པས་དང་བྱས་མ་ཡིན། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བྱུང་བའང་མིན། །ཞེས་པ་དང་། གཞན་ཡང་། འདི་ལྟར་དྲི་ཟའི་ཁང་པ་དག་།ཁང་པ་མ་ཡིན་ཁང་པར་སྣང་། རྒྱུ་མེད་པར་ཡང་མི་སྣང་སྟེ། །བདག་དང་གཞན་དང གཉི་ག་ལས།།རྟོག་པས་རྣམ་པར་བརྟག་བྱས་ན། །དངོས་ཉིད་མི་འགྲུབ་དངོས་རྣམས་ཀྱི། །རང་བཞིན་ཀུན་དུ་བརྟག་པའོ། །རྒྱུ་ལས་དངོས་པོ་མི་འབྱུང་སྟེ། རྒྱུ་མེད་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་བཞི་དང་བྲལ་བའི་སྒོ་ནས་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་དོན་དམ་པ་བ་འགོག་ སྟེ།འདིར་ཆོས་ཅན་དང་དགག་བྱ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་ན་མངོན་སུམ་ལ་སོགས་པའི་ཚད་མ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་བྱིས་པས་ ཕྱི་རོལ་དང་།ཡང་དག་པའི་དངོས་པོར་བརྟགས་པ་བཞིན་དུ་མ་སྐྱེས་པ་ནི་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་ཏེ། གཞན་དུ་ན་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་ཀུན་བརྟགས་ཀྱང་གཞན་གྱི་དབང་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །སྔར་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་ན་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་ཡང་གཞན་གྱི་དབང་ཉིད་དུ་ འགྱུར་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་གྲངས་སམ་ལྟོས་པའི་ཀུན་བརྟགས་ཡིན་པས་འགལ་བ་མེད་དོ།།རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལ་འདིར་ཕྱིར་ཞེས་པའི་དོན་ནི་རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་ཚུལ་དེ་ལྟར། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་ཞེས་པ་སྟེ། གཏན་ཚིགས་སམ་ཆེད་དུ་བྱ་བའི་དོན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེས་ན་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚད་མས་གྲུབ་པ་ནི་འཕགས་པ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་སེམས་ཉིད་རིག་པའི་གཞན་གྱི་དབང་ཉིད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་སྐྱེ་བ་ཡིན་གྱི། བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཟུང་འཛིན་གཉིས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཡང་དག་པར་རྟོག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་སྒོ་ནས་ནི་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ།།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྤང་བའི་དོན་དུ་གདམས་པ་སྟེ། གནས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་བའི་རང་བཞིན་ཉིད་མཚན་ཉིད་དེ། གཞི་མཐུན་པར་གྱུར་པའོ། །གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་འཇུག་པ་ནི་སྔར་བསྟན་ པ་ལྟར་རོ།།གཉིས་སུ་ལྟུང་ཞེས་པ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུམ་དང་ལྡན་པ་དེ་ཉིད་ལ། གཟུང་འཛིན་གཉིས་ཀྱི་དངོས་པོར་ལྟ་བའི་ཕྱོགས་སུ་ལྟུང་བའོ། །འདི་ལ་ཁྱོད་ཀྱིས་བརྩོན་པར་བྱ། །ཞེས་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ལྟ་བ་འཆིང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་དེ་འདྲ་བ་སྤང་བའི་དོན་དུ་བརྩོན་པར་བྱ་ཞེས་ པའོ།

如果承许无有部分，仅仅如此并不能成立。而且，他们承许由多个这样的微尘聚集而成粗大色法时，必须承许某些微尘周遍相连，因此这样的观察就能成立。
同样，虽然承许因果同一刹那的事物，但仅仅如此并不能成立。当认为由这样的刹那相连而成长时间时，为何这样的观察不能成立呢？应当以公正而入于义理的智慧来思维。
这些义理即是经中授记的圣者龙树所说：'非从自生起，非从他生起，非从二者生，非无因而生。任何诸事物，生起皆非有。'
又如圣者《密严经》中说：'无生亦无灭，非自亦非他，解脱常与断，远离能所取。非由世间造，非从微尘生，非无因所成，非由自性起。'
又说：'如是乾闼婆城，非城而现城。非无因而现，非从自他二，思维观察时，事物不成立，诸法之自性，一切皆可察。从因不生法，从无因亦非。'
如是从离四生的角度否定诸法胜义自性。此中法、所破等义理应如前所说而了知。
若问：如果等同于无生的兔角等，则将违背现量等量，故说'大慧'等。如同凡夫所分别的外境和真实事物一样是无生的，即与兔角等相同。否则，远离相的遍计所执也将成为依他起性。
前说'若从异门，遍计所执亦成依他起'是从异门或相对的遍计所执而言，故无相违。
'由于分别'中的'由于'之义是指如此分别的方式，一切法无生，并非是因或目的之义。
因此，生等为量所成立者是圣者各自证知的境界、如幻生起的依他起心性，而非是凡夫二取实有分别行境的生起，因为即使在胜义谛中也不合理。
'大慧'等是为断除颠倒而教诫。处所显现的自性即是相，是同位。能取所取相的趣入如前所说。
'堕于二边'是指对具有三有为相者，堕入能取所取二实有的一边。'于此汝当勤'是说因为颠倒见是系缚之因，故应当为断除如是颠倒而精进。

།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་གཞན་ཡང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ལམ་གྱི་ཐེག་པས་སྦྱང་བར་བྱ་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྒྱུ་རིགས་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་རིགས་མེད་པ་ལ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་ཞེས་ཇི་ལྟར་བརྗོད་ཅེ་ན། དེ་ཡང་ ལྷ་དང་ཚངས་པའི་ཐེག་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་ཡིན་པས།དེ་ལྟར་བསྟན་པའོ། །རིགས་མེད་ཅེས་པ་ནི་ཐར་པའི་རིགས་མེད་པའོ། །ཐེག་པ་མངོན་པར་རྟོགས་ཞེས་པ་ཡང་། ལམ་དང་འབྲས་བུའི་ཐེག་པ་སོ་སོ་རང་རིག་པའི་ཚུལ་དུ་རྟོགས་པ་སྟེ། ཐོབ་པར་འགྱུར་ བའོ།།དེ་ལ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་གང་ཟག་གི་བདག་གིས་སྟོང་པར་ཤེས་པ་དང་། དེ་ཉིད་ཀྱིས་མྱུར་དུ་རང་ཉིད་སྲིད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཐར་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ན། དེ་ལ་མོས་པའི་སྒོ་ནས་ལུས་ཀྱི་སྤུ་ལྡང་ཞིང་། དེའི་བློ་ཕུང་པོ་ལ་ སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཟག་གི་བདག་གིས་སྟོང་པའི་དོན་ལ་འདྲིས་ཤིང་གོམས་པར་བྱ་བའི་ཤེས་པ་ལ་འཇུག་པ་སྟེ།སྒྲུབ་པའི་བྱེ་བྲག་གོ། །དེ་ལས་གཞན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཟབ་མོའི་དོན་དང་། ཐམས་ཅད་སེམས་སུ་གཅིག་ཅིང་དེ་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་ མཚན་ཉིད་ལ་མོས་པ་དང་སྒྲུབ་པ་མི་བྱེད་པའོ།།དེའི་འབྲས་བུའི་བྱེ་བྲག་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་ཐེག་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ལྟ་བས་ས་དྲུག་དང་ལྔ་དག་ཏུ་ཀུན་ནས་ལྡང་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རབ་ཏུ་སྤངས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ས་ལྔའམ་དྲུག་ནི་དེ་དག་གི་རིགས་ཀྱི་ས་དང་། བརྒྱད་པ་དང་། མཐོང་ བའི་ས་དང་།བསྲབས་པའི་ས་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ས་སྟེ་རྣམ་པ་ལྔའམ། གཞན་ཡང་བྱས་པ་རྟོགས་པའི་ས་དང་དྲུག་གི་བར་དག་ཏུ་ཅི་རིགས་པར་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ནས་ལྡང་བ་རྣམས་སྤངས་ཞེས་པའོ། །དྲུག་པོ་ དེ་རྣམས་ཀྱང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་སུ་ངེས་པ་སྟེ།བཟོད་པ་ཆེན་པོ་ཡན་ཆད་དང་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་དང་། འབྲས་བུ་དེ་ལ་གནས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་ཕྱིར་མི་འོང་བ་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་དང་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འགྲེལ་པ་ལས་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །འདིར་བཟོད་པ་ཆེན་པོ་ཡན་ཆད་ནས་དེའི་རིགས་སུ་ངེས་པ་ནི། གཉིས་སློབ་རིགས་ལས་ལོག་ནས་ནི། །སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་གཞན་གསུམ་ཡང་། ། ཞེས་གསུངས་པས་ངེས་འབྱེད་གསུམ་པ་བཟོད་པ་འབྲིང་པོ་ཡན་ཆད་དུ་ཡང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་རང་གི་རིགས་ལས་བཟློག་ནས་རང་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་སྲིད་པས་དེའི་རིགས་སུ་མ་ངེས་ཞེས་པའོ། །བདག་གི་སྐྱེ་བ་ཟད་དོ་ཞེས་པ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བ་ཟད་པ དང་།དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་ནི་འདི་ཉིད་ཙམ་ཡིན་གྱི། གཞན་ལེན་པ་མེད་པས་ཟད་པའོ་ཞེས་ཤེས་པའོ། །ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་ཞེས་པ་ནི་ཉེས་སྐྱོན་དང་བྲལ་བ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། ཡོན་ཏན་བཞི་དང་ལྡན་པའི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་སྟེ། མ་འདྲེས་པ། ཡོངས་ སུ་རྫོགས་པ།ཡོངས་སུ་དག་པ། ཡོངས་སུ་བྱང་བ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་མ་འདྲེས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དེ་ཉིད་མུ་སྟེགས་དང་མ་འདྲེས་པའོ། །ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་རྫོགས་པའོ། །ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་དེའི་སེམས་ངོ་བོ་ཉིད་ ཀྱིས་རྣམ་པར་དག་པའི་སྒོ་ནས་ཟག་པ་མེད་པའོ།།ཡོངས་སུ་བྱང་བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མ་རྣམ་པར་དག་པས་ཟག་པ་ཟད་པའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་། གཞན་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་ལྡན་པ་དང་། །ཁམས་གསུམ་ཉོན་མོངས་རྣམ་སྤང་རྫོགས་བྱེད་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ དག་དྲི་མ་དག་པ་སྟེ།།ཚངས་སྤྱོད་ཡོན་ཏན་བཞི་ལྡན་ཡིན་པར་འདོད། ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།

'大智慧者，复次'等文句是说明道乘所应净化的涅槃所依因的种姓差别。对此，若问无种姓者如何说成为现证种姓？那也是因为是天和梵天乘的现证种姓，所以如此宣说。'无种姓'是指无解脱种姓。'现证乘'也就是以各别自证的方式证悟道和果乘，即将获得。
其中声闻种姓是了知蕴等自相共相为无我空性，并且由此迅速解脱自身轮回苦而宣说时，对此生起信解而身毛竖立，其心趣入于蕴等相无我空性义理熟习修习的智慧，这是修行的差别。
除此之外，不对缘起甚深义理及一切唯心且与空性无二无别的特征生起信解和修行。其果位差别是以如是乘现证见解在五地或六地中断除遍行烦恼等。
五地或六地是：种姓地、第八地、见地、薄地、离欲地等五地，或者加上了知已作地成为六地，于其中以见道和修道相应地断除遍行烦恼。
这六地也依次对应声闻种姓的决定，即：大忍以上、入预流果、住预流果、一来果、不还果断除欲界贪欲、获得漏尽无生智的阿罗汉，应当如此配对，如《般若波罗蜜多释》中所说。
此处从大忍以上决定其种姓是因为如说：'二学种姓转，成佛余三亦。'所以第三决择分中忍以上也可能由善知识等缘故转变自种姓而成为独觉，故非决定其种姓。
'我生已尽'是指集谛已尽，由此了知轮回蕴的余留仅此而已，无有其他取蕴，故已尽。'住梵行'是指离过失，如说：'具足四种功德的梵行：不杂、圆满、清净、光明。'
其中不杂是指声闻乘本身与外道不相混杂。圆满是指三界烦恼对治圆满。清净是指其心以自性清净故无漏。光明是指阿罗汉位时烦恼垢清净故漏尽。
如是也说：'具足不共他，圆满断三界，烦恼自性净，垢净四功德，是谓具梵行。'

།བྱ་བ་བྱས་སོ་ཞེས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་སྤངས་པ་དང་། འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱས་པ་དང་། ལམ་བསྒོམ་པ་རྣམས་བྱས་ཟིན་པ་སྟེ། དེར་ཕྱིན་ཆད་ཤེས་པར་བྱར་ མེད་ཅིང་སྤང་དུ་མེད་ལ་མངོན་དུ་བྱར་མེད་ཅིང་བསྒོམ་དུ་མེད་ཅེས་པའོ།།སེང་གེའི་སྒྲ་ནི་འཇིགས་པ་མེད་པའོ། །དེ་ལ་སོགས་པ་ཐ་བ་བཅོམ་པ་དང་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་སྤངས་ཞེས་པའོ། །བློར་འགྱུར་ཞེས་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་པ་ལ། དེའི་བློར་འགྱུར་བའོ། །བློ་ གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཐར་པའི་རིགས་མེད་པ་ཉིད་སྟོན་ཏེ།ལས་སོག་ཅིང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་གང་ཟག་གིས་བདག་ཡོད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་དེ་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཐར་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པའི་དོན་དུ་འཇིག་རྟེན་པའི་བསམ་གཏན་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་ཞིང་། མེ་ལྔ་བསྟེན་པ་ལ་སོགས་པ་ལོག་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་སྤྱོད་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་གསོ་བ་ནི་བདག་དེ་ཉིད་ཁམ་དུ་བྱས་པའི་ཟས་ཀྱིས་རྒྱས་པར་བྱེད་པས་སོ། །སྐྱེས་བུ་ནི་དེ་ཉིད་ལུས་ལ་བརྟེན་པས་སོ། །གང་ཟག་ནི་དེ་ཉིད་དགེ མི་དགེའི་ཆོས་ཀྱིས་གང་ཞིག་ཁམས་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས་སོ།།དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་ལ་རག་ལས་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཅན་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་དངོས་པོ་བཟང་པོ་དང་། ངན་པར་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ལ་རག་ལུས་པར་མཐོང་ནས་དེ་ལ་སྲོག་གི་ མཆོད་སྦྱིན་ལ་སོགས་པས་མཉེས་པར་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་འདོད་པའོ།།ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་རྟོགས་པ་དེ་དག་གིས་ཐར་པ་མི་འཐད་པ་ནི་སྔར་རྒྱས་པར་བསྟན་ནོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དེ་ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་རང་ཉིད་གཅིག་པུ་ ཐར་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་རྟེན་འབྲེལ་ཟབ་མོའི་དོན་མངོན་པར་རྟོགས་པ་བསྟན་པ་དང་།སངས་རྒྱས་དང་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་འདུ་འཛིའི་རྐྱེན་མེད་པར་དབེན་པ་ལ་གནས་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་གྱི་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཚུལ་དུ་སྒྲུབ་པ་སྟེ་དེ་ ལས་གཞན་གྱི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་རྟེན་འབྲེལ་ལ་ནི་དངོས་པོར་ཞེན་པ་མེད་དེ།ཇི་སྐད་དུ། །གཟུང་བར་རྟོག་པ་ཉམས་ཕྱིར་དང་། །འཛིན་པ་མ་སྤངས་ཕྱིར་དང་ནི། །རྟེན་གྱིས་བསེ་རུ་ལྟ་བུའི་ལམ། །ཡང་དག་བསྡུས་པར་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལམ་དང་འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་ན་གྲོང་དུ་བསོད་སྙོམས་ལ་གཤེགས་པའི་ཚེ། སུ་དག་གིས་མ་གུས་པའི་སྤྱོད་པ་བྱས་པ་ན་དུས་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེའམ་ཕྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱང་རུང་སྟེ། དེ་དག་གི་ཉེས་པ་བཤགས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་མདུན་གྱི་ནམ་མཁའ་ལ་མངོན་པར འཕགས་ནས་རང་གི་ལུས་ལས་མེའི་ཁམས་ཕྱུང་སྟེ།མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་སྟོན་པ་དང་། ཟུང་གི་ཆོ་འཕྲུལ་ཏེ་མེ་འབར་བ་དང་ཆུ་འབྲུབ་པ་ལ་སོགས་པ་འགལ་བའི་རྣམ་པ་སྟོན་པའི་འབྲས་བུ་འདི་ལྟ་བུ་དག་ཡོད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་ན། ཐོག་མར་མོས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞིང་། དེའི་རྗེས་སུ་སྔ་མ་ ལྟར་འདུ་འཛི་མེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྒྲུབ་པ་ནི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་ནོ།།ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་ནི་རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་ཉིད་རང་གི་རང་བཞིན་དོན་དམ་པ་བས་སྟོང་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ མངོན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཁམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་སྣང་ཞིང་། དེར་བདག་ཉིད་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཀྱིས་བརྒྱན་པའི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུར་སྣང་བ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། དེ་ལ་སྐུ་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ ཀྱི་བདག་ཉིད་ལས་ཐ་དད་པ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་འདུས་པ་ལས་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཞིང་།ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སྟོང་པ་ཉིད་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་དེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་རང་བཞིན་སོ་སོ་རང་རིག་པའི་ཚུལ་གྱིས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། ཐོབ་པར་འགྱུར་བའོ།

'已作所作'是指已经了知苦谛、已经断除集谛、已经证得灭谛、已经修习道谛，此后再无所知、无所断、无所证、无所修。
狮子吼是指无所畏惧。等等是指已断除烦恼和断除结缚。
所谓'成为智慧'是指对非涅槃产生涅槃的认知。
所谓'大智慧'等是显示无解脱种性，即造业并感受果报的补特伽罗由于执著有我，为了从痛苦中解脱获得涅槃而修习世间禅定和无色定，以及依止五火等邪行。
其中'养育'是指以团食滋养此我。'士夫'是指此我依止于身。'补特伽罗'是指此我以善不善法而投生三界。
'一切事物依因'是指见到有情世间和器世间的一切善恶事物都依赖于大自在天等因，而欲求通过生祭等供养取悦他们来获得涅槃。
这些未证悟法无我真实义者不能获得解脱，如前已广说。
'大智慧，其中'等的含义是为了自己一人解脱而显示证悟甚深缘起义理的教法，以及诸佛声闻等远离喧嚣因缘而住于寂静处，仅对缘起识的事物执著修行。对于除此之外的外在缘起则无执著。
如说:'由于断除所取分别，以及未断能取，以及依止，应知正确摄集独觉道。'
在道和果位时，当入城乞食时，若有人不恭敬，则于当时或后来涅槃时，为使他们忏悔过失，升于前方虚空，从自身放出火界示现涅槃，以及双运神变，即显示火燃水流等相违之相的果报。说明有如是果报时，最初生起信解，其后如前无喧嚣因缘而修行者即是独觉种性。
大乘种性是证悟自性各别自证智慧，以及证悟此自性以胜义空性为体性的法界，并显现圆满佛土，于彼显现自身具足相好庄严的圆满受用身。
其中相好庄严身的显现不是离于智慧自性的微尘和合所成，而是智慧自性，此亦不离法界空性。如是以各别自证方式证悟此三者不可分离的自性，即是获得。

།དེ་འདྲ་བའི་རིགས་མཚོན་པའི་རྟགས་ཀྱང་དེ་གསུམ་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་གཅིག་བསྟན་པ་དང་། སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་འཇུག་པའི་ཚུལ་ཀུན་རྫོབ་པ་དང་། དེའི་དེ་བཞིན་ཉིད་བསྟན་པ་ན་མི་འཇིགས་མི་སྐྲག་སྐྲག་པར་མི་འགྱུར་བ་སྟེ། ཐོག མར་སེམས་སྤ་གོང་བ་དང་།དེའི་རྗེས་ལ་སྐྲག་པ་དང་ཡུན་རིང་དུ་སྐྲག་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་། དེ་ལ་མོས་པར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའོ། །འདིར་ཚིག་གི་དོན་བཤད་པ་ལ། རང་བཞིན་གྱིས་རང་བཞིན་མེད་ཅེས་པ་ནི་རང་རང་གི་རང་བཞིན་བདེན་པ་བས་སྟོང་པའོ། །ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ ནི་རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ།།ཕྱི་རོལ་སྤངས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་ཞིང་ཁམས་སོ། །སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ནི་གདུལ་བྱ་འབའ་ཞིག་གི་སྣང་བ་ཡིན་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དོན་སྐུ་གཉིས་ལས་ཐ་དད་པ་མེད་དོ། །ཡང་གདུལ་བྱ་ལ་དེ་ ལྟར་སྟོན་པའི་ནུས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་འདིར་དེ་འདྲ་བའི་རིགས་ཀྱི་རྟགས་ནི། སྦྱོར་བའི་སྔོན་དུ་སྙིང་རྗེ་དང་། །མོས་པ་དང་ནི་བཟོད་པ་དང་། །དགེ་བ་ཡང་དག་སྤྱོད་པ་ནི། །རིགས་ཀྱི་རྟགས་ཏུ་ངེས་པར་བཤད། །ཅེས་ཀྱང་གསུངས་ཏེ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ ལ་སོགས་པ་ལས་སྙིང་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་ཕན་ཡོན་ཐོས་པ་མེད་པར་དང་པོ་ཉིད་ནས་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པ་དང་།ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་མོས་པ་དང་། དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་བཟོད་པ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རང་བཞིན་གྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡང་དག་པར་སྤྱོད་པའོ། །གཞན་ཡང་སྔར་གྱི་རིགས་ སོ་སོ་བ་ཡོད་པར་རྟོགས་པའི་རྟགས་ཀྱང་།ཁམས་རྣམས་དང་ནི་མོས་པ་དང་། །སྒྲུབ་པ་ཐ་དད་དབྱེ་བ་དང་། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་གཞུང་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་སོ་སོར་བསྟན་པ་ན། ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་དེ་ ལ་མོས་པར་འགྱུར་ཞིང་།དེ་བཞིན་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ཡང་ཡོན་ཏན་གསུམ་ཆར་ཐོས་པར་འགྱུར་བའི་ཚེ། གང་ལ་དགའ་བ་ཤས་ཆེ་བ་དེ་ལས་རྗེས་སུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་རིགས་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་གཉིས་ཆར་ལ་འཇུག་སྟེ། ཇི་ལྟར་རྒྱལ་པོའི་རིགས་ལ་སོགས་ པ་བཞིན་ནོ།།སྤྱིར་དེ་ལྟར་ཡིན་མོད་ཀྱི། འདིར་རིགས་རྣམ་པར་དགོད་པར་བྱས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བའི་ས་སྟེ། རྒྱུའི་གནས་སྐབས་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡོད་པའི་ས་བོན་གྱ་བྱེ་བྲག་སྟེ། དེ་ཡང་རྒྱུད་ནས་སྣང་བ་མེད་པའི་ས་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ དང་པོའམ་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆད་ལ་འཇུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དགོད་པའོ།།ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་རང་རང་གི་སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །བཤད་པ་སྔ་མ་ལྟར་ན་རིམ་གྱིས་སོ་སོ་རང་རང་གི་ཀུན་གཞི་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ ཆགས་དག་ནས་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་མཐོང་ཞིང་དེས་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཡང་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བདེ་བ་ལ་གནས་པ་ཐོབ་ནས་དེ་ལས་ལངས་ཏེ་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་བླངས་ཏེ། ཚོགས་གཉིས་སུ་ཁ་བསྐང་ནས་ཉན་ཐོས་དགྲ་བཅོམ་ པ་རྣམས་ཀྱང་རྒྱལ་བའི་སྐུ་ཉིད་རབ་ཏུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་འདིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་ནི་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་ཞིང་འོད་གསལ་བ་དེ་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཐར་ཐུག་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས། སྒྲུབ་པ་ཡི་ནི་ རྟེན་གྱུར་པ།།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་། །ཞེས་གསུངས་པའོ། །དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རྒྱུ་མཐུན་པས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། དེ་ཉིད་དྲི་མ་སྣ་ཚོགས་དང་བཅས་པའི་དུས་ན་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཡིན་ཞིང་། དྲི་མ་ ཕྱོགས་འགའ་དང་བྲལ་བའི་དུས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་ལ།མཐའ་དག་བག་ཆགས་དང་བཅས་ཏེ་སྤངས་པའི་དུས་ན་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

如此类型的标志也是显示这三者中任意一种，如前所述阿赖耶识的世俗运行方式，以及显示其真如时不会恐惧、不会害怕、不会产生畏惧，即最初心生欢喜，之后不会害怕也不会长期恐惧，而会对此生起信解，并如是修行。
在此解释词义：'自性无自性'是指各自的真实自性为空。'通达'是指成为证悟本质的智慧。'远离外境'是指如外境显现的圆满受用身刹土。化身仅是所化众生的显现，所以所得的二身之义无有差别。又对所化众生如是显示的能力即是智慧本身。
此外，这里这种种性的标志也说：'修行之前的悲心，信解以及安忍，善行清净修持，决定说为种性相。'即未从善知识等处听闻悲心等功德，而从最初即具有悲心，对大乘法生起信解，能忍受难行，清净修持波罗蜜多自性的善根。
又如前所述，了知各别种性存在的标志也说：'诸界以及信解，修行差别分类'等，如前所说应当与论典结合。
不定种性者，当别别显示三乘功德时，对所显示的生起信解，并如是修行。当听闻三种功德时，随顺修习最喜欢的那一种。
此处'种性'通于因位与果位两种情况，如同王族等。虽然总的来说如此，但此处安立种性是清净地，即因位众生相续所摄的阿赖耶识中存在的种子差别。又无显现地，为入初地或八地以上菩萨地而安立。
又从另一方面来说，也可配合声闻等各自的无相三昧。按前说法，次第各自阿赖耶中烦恼习气清净后见法无我，为断所知障故，获得安住三昧乐，从中起定后发殊胜菩提心，为众生利益而受生轮回，圆满二资粮后，声闻阿罗汉也将获得佛身。
如是，此处如来种性即是心性离戏光明，也是阿赖耶识的究竟，如《般若波罗蜜多》所说：'修行所依止，法界之自性。'
这也称为如来藏，因为是法身的同类因。也称为法身的近取，因为当其与各种垢染俱在时是众生界，与部分垢染分离时称为菩萨，断尽一切习气时即是法身的缘故。

།དེའི་དོན་ནི་ད་ལྟར་གྱི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྤྲོས་བྲལ་འོད་གསལ་འདི་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུན་རྒྱུད་དྲི་མ་མཐའ་དག་བག་ཆགས་དང་བཅས་ ཏེ་སྤངས་པའི་དུས་ན་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡིན་གྱི་གཞན་ནས་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་པས་རང་གི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་པའོ།།དེ་ལྟར་ནི་དེ་ནི་ཁམས་དང་ས་བོན་ཞེས་ཀྱང་ས་བཅུའི་མགོན་པོས་བཤད་དེ། རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའོ། །གལ་ཏེ་སྒྲུབ་པ་ཡི་ནི་རྟེན་གྱུར་པ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་ བཞིན་ཞེས་སྤྱིར་བསྟན་པ་ལས།སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་རིགས་སམ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པར་བསྟན་པ་མེད་དོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་མེད་པ་དང་། གཞན་ཡང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སྟོང་པ་ཉིད་འབའ་ཞིག་གི་ལྡོག་པ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་ བྲལ་བའི་ཕྱིར།རིགས་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པས་ཆོས་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཉིད་དེ་ཉིད་རིགས་ལ་སོགས་པར་འཐད་དོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་། རང་བཞིན་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་ནི་རིགས་ཡིན་ལ། རྣམ་འགྱུར་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་ནི་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་གཉི་གར་གཉི་ག་ཁས་ལེན་དགོས་སོ་ཞེས་འཕགས་པ་རྣམ་གྲོལ་སྡེས་བཤད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་སེམས་ལས་མ་གཏོགས་པ་བེམས་པོའི་ཆོས་ཅན་འགའ་ཞིག་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་ཀྱང་དེ་དང་དེའི་ཆོས་ཉིད་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། མཚན་ཉིད་ཤིན་ཏུ འགལ་བའི་ཕྱིར།རྟ་བ་ལང་གི་རིགས་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད་དེ། ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས། དོན་དེ་ལྟ་བས་ན་ངས་རྟག་ཏུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་པས་ན་ལོག་སྲེད་ཅན་གྱི་བར་དུ་སངས་རྒྱས་ ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།གཞན་ཡང་ལོག་སྲེད་ཅན་ལ་སོགས་པ་ལ་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་མེད་ཀྱང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་དགེ་བ་སྟེ། མ་འོངས་པའི་དུས་ན་ཡོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གཞན་ཡང་ལོག་སྲེད་ཅན་ལ་སོགས་པ་ལ་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་དོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལོག་སྲེད་ཅན་དག་གདོན་མི་ཟར་བར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་ན་མི་འགའ་ཞིག་གི་ཁྱིམ་ན་འོ་མ་དང་ཞོ་ཡོད་པ་ལས། ཡང་མི་ཞིག་གིས་ཁྱོད་ ལ་མར་ཡོད་དམ་ཞེས་དྲིས་པས།དེས་སྨྲས་པ་བདག་ལ་མར་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲས་ཀྱང་། འདི་ལྟར་ཞོ་ནི་ཡང་དག་པར་མར་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། ཐབས་ལ་མཁས་པས་གདོན་མི་ཟ་བར་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་མར་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲས་སོ། །སེམས་ཅན་དག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། ཀུན་ལ་ སེམས་ཡོད་དོ།།གང་སེམས་ཡོད་པ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའོ། །དོན་དེ་ལྟ་བས་ན་ངས་རྟག་ཏུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ་ཞེས་བསྟན་པ་དང་། གཞན་ཡང་རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད་པ་མཐོང་བར་མི་ནུས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ།བུད་མེད་དབུལ་མོ་དེ་ཉིད་ལ་གཏེར་ཡོད་པ་དང་འདྲའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ངས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཡང་དག་པར་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་ ལྟར་དབུལ་མོ་དེས་གཏེར་ཆེན་པོ་ཡོད་པར་བསྟན་ཀྱང་མི་ཤེས་པ་བཞིན་དུ།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཡོད་པ་ཡང་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པས་བསྒྲིབས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་མི་ཤེས་ཤིང་མ་མཐོང་ནས་དེ་དག་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བསྟན་ཏེ། དེ་དག་ མགུ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོའོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།འཕགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ལས་ཀྱང་། འགྲོ་བ་འདི་དག་མ་ལུས་སངས་རྒྱས་འགྱུར། །འདི་ན་སྣོད་མིན་སེམས་ཅན་གང་ཡང་མེད། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།

其义为：现在心的自性离戏光明这一相续，当断除一切垢染及习气时即是法身，并非从他处获得，故是属于自相续的因。如是，十地之主也说此为界和种子，这是异名。
若问：'修行所依的法界自性'仅是总说，并未说明心的自性是种姓或如来藏等。答：并非如此。因为没有不属于心的法，而且法界空性单一的反体因为远离因果差别，故不应理为种姓，所以应当是法与法性双运如幻的法性即是种姓等。
如圣解脱军所说：'以自性为主者是种姓，以变化为主者是所缘，然而二者都必须承认。'因此，虽然在世俗中有一些不属于心的物质法，但它与其法性的双运并非佛种姓，因为特征完全相违，如马非牛种。
此种姓一切众生皆有，如圣涅槃经所说：'是故我常说一切众生皆有佛性，乃至一阐提等亦有佛性。'又说：'虽然一阐提等无有善法，但佛性本善，因为未来当有故。'
又说：'一阐提等亦有佛性。何以故？因为一阐提必定将现证无上正等正觉故。善男子，譬如有人家中有乳酪，若有人问：你有酥否？彼答：我有酥。虽然酪实非酥，但因善巧方便必定可得，故说有酥。众生亦复如是，皆有心，凡有心者必定当得无上正等正觉。是故我常说一切众生皆有佛性。'
又说：'善男子，如来藏遍在一切众生中，只是不能见到而已，如贫女家中有宝藏一样。善男子，我当正说一切众生皆有如来藏，如彼贫女虽有大宝藏而不知一样，一切众生虽有如来藏，但为烦恼所覆而不知不见，如来为彼等开示，彼等欢喜而皈依如来。'
圣三摩地王经中亦说：'此诸众生无不成佛，此中无有不堪能众生。'

།དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་སྙིང་པོ་བསྟན་པ་ལས་ཀྱང་།།ཇི་ལྟར་དྲི་ངས་སྨད་པའི་གོས་དག་གི། །ཡོངས་སུ་དཀྲིས་པ་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་གཟུགས། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དཔེར་ན་གོས་རུལ་གྱིས་དཀྲིས་པའི་རྒྱལ་བའི་སྐུ་གཟུགས་མི་མཐོང་བ་བཞིན་དུ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ ཡོད་མོད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མས་དཀྲིས་པས་མཐོང་བར་མི་ནུས་ལ།དེ་ཉིད་བསལ་ན་མཐོང་བར་འགྱུར་ཞིང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མིང་འཐོབ་པོ་ཞེས་དོན་འདི་ཉིད་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་སོགས་པ་དྲང་སྲོང་གི་གཙུག་ལག་གི་གཞུང་དུ་མ་སྣང་མོད་ཀྱི་ཚིག་མངས་སུ་དོགས་པས་མི་སྤྲོའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་རིམ་གྱིས་བརྒྱུད་ནས་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་འབྲས་བུ་མཐར་ཐུག་པ་ཡང་གཅིག་ཡིན་ཞིང་། དེ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ལམ་དང་། ལམ་གྱིས་སྦྱང་བར་བྱ་བའི་རིགས་ཀྱང་མཐར་ཐུག་གི་དབང་དུ་བྱས་ན་གཅིག་ཉིད་དེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་སོ། །འོན ཀྱང་གནས་སྐབས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན།ཇི་སྲིད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ངལ་སོ་བའི་བསྟི་གནས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ལ་སོགས་པ་དུ་མ་ཡོད་ཅིང་དེ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ལམ་དང་། ལམ་གྱིས་སྦྱང་བར་བྱ་བའི་རིགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཐ་དད་པར་འགྱུར་བའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་འཕགས་པ་མྱ་ངན་ ལས་འདས་པའི་མདོ་དེ་ཉིད་ལས།དཔེར་ན་རྡོ་རྗེ་རིན་པོ་ཆེ་གཟི་བརྗིད་ཆེན་པོ་ནི་ཅིས་ཀྱང་བཅག་པར་མི་ནུས་ལ། རྣམ་གྲངས་གཞན་ཐམས་ཅད་ནི་དེས་ཆོམ་པར་འགྱུར་མོད་ཀྱི། ལུག་གི་རྭ་ནི་མི་ཆོད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མདོ་ཆེན་པོ་འདིས་ཀྱང་། ཤིན་དུ་ སྡིག་པའི་ལས་བྱེད་པ་འདོད་ཆེན་པོ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་གཞག་པར་མི་ནུས་ཏེ།རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེས་ལུག་གི་རྭ་ལ་མི་ཚུགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་རིགས་ཆད་ཀྱི་གང་ཟག་ཀྱང་གསུངས་ལ། གཞན་ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས་ཀྱང་། དཀར་པོ་དམན་པ་ཡོད་པ་རྒྱུ་དང་བྲལ། །ཞེས་རྒྱུ་དང་བྲལ་ བ་གཏན་དུ་བའི་རིགས་ཆད་གསུངས་པ་དང་།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་མདོ་སྡེ་དུ་མ་ལས་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་རིགས་ཐ་དད་པར་གསུངས་པ་དང་། དེ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པའི་ལམ་དང་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཐེག་པ་གསུམ་དུ་བསྟན་པ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་ བ་རུ་རའི་ཕུང་པོའི་མདོ་ལས།དགེ་སློང་དག་རྒྱ་དང་རྔམས་སུ་དཔག་ཚད་ཙམ་ཡོད་པའི་བ་རུ་རའི་ཕུང་པོ་ལས་ལོ་བརྒྱ་བརྒྱ་ཞིང་རེ་རེ་ཕྱུང་ན་ཟད་པར་འགྱུར་ལ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཁམས་ནི་མི་ཟད་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། ཇི་ལྟར་ན་འགལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རིགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ནི་ཀུན་ གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡོད་པའི་ཟད་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ས་བོན་དངོས་པོར་གྱུར་ལ།ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་དེ་འོངས་པ་འམ། གློ་བུར་དུ་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་བསྒོས་པ་འགའ་ཞིག་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་ཁྱད་པར་དུ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཟག་པ་མེད་པའི་ ཆོས་ཀྱི་ས་བོན་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཉིད་དུ་ངེས་ཤིང་།དེ་ལས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཁོ་ན་འབྱུང་གི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གཞན་རྣམས་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་རིགས་སོ་སོར་ངེས་པ་དང་། དེ་སྦྱང་བར་བྱེད་པའི་ལམ་གྱིས་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཐེག་པ་ཡང་ ཐ་དད་པ་གསུམ་དུ་ངེས་ཤིང་།དེས་སྦྱངས་པའི་འབྲས་བུ་མཐར་ཐུག་པ་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཐ་དད་པ་གསུམ་དུ་ངེས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་དམན་པ་རྣམས་ལས་འདས་ནས་མཐར་ཐུག་པར་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདོད་དོ།

在《如来藏经》中也说：'就像被臭秽污染的衣服所包裹的如来身相'等等，比如被腐朽衣服包裹的佛身像看不见一样，虽然一切众生都具有佛性，但被烦恼垢染所包裹而无法见到，若除去烦恼垢染则能见到并获得佛的名号，这个道理在经中有详细阐述。虽然在仙人的典籍中也有很多类似的论述，但恐繁不述。
正因为如此，一切众生都将次第相续而成佛，因此究竟果位是唯一的，而获得此果位的道以及道所净化的种性，从究竟的角度来说也是唯一的，即佛种性。然而从暂时的角度来说，有声闻菩提等多种暂时止息轮回痛苦的住处，获得这些果位的道以及道所净化的种性也有暂时的差别。
如果这样的话，在《涅槃经》中说：'譬如金刚宝具大威德，任何东西都无法摧毁它，而它能摧毁一切其他物，但却不能切断羊角。同样，这部大般涅槃经也不能使极重罪业、大贪欲者安立于菩提，因为无因，如同金刚不能损害羊角一样。'由此说明有断种性的补特伽罗。另外，《大乘庄严经论》中也说：'白法微劣有，无因'，说明有永远无因的断种性。这与许多经典如《般若波罗蜜多经》等宣说三乘种性差别，以及宣说能净化种性的道和果位本质的三乘教法相违。
又如《庵罗果聚经》中说：'诸比丘，即使从长宽各一由旬的庵罗果堆中每百年取出一颗，终将耗尽，但众生界却是无尽的。'如何能不相违呢？因此，种性的本质是存在于阿赖耶识中的无尽法种子的实体，是从无始以来一个接一个相续传来的，或者是突然由闻思等缘熏习而成的。
其中，特别是声闻无漏法种子即是声闻种性，必定只从此种性中生起声闻菩提，而不会生起其他果位。其他种性的差别也应当如此理解。如此，种性各别决定，能净化种性的道的本质的乘也决定为三种差别，由此净化所得的究竟果位也决定为三种不同的菩提，超越小乘菩提后最终不会成佛。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རིགས་དང་ཐེག་པ་གཅིག་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ནི་དགོངས་ པ་ཅན་ཡིན་ཏེ།ཇི་ལྟར་མདོ་སྡེ་འདི་ཉིད་ལས་འོག་ནས་སྟོན་པར་འགྱུར་བ་དང་། ས་བཅུའི་མགོན་པོ་ཆེན་པོས་ཀྱང་། །ཆོས་དང་གང་ཟག་གྲོལ་བ་དག་།མཚུངས་ཕྱིར་རིགས་ནི་ཐ་དད་ཕྱིར། །བསམ་གཉིས་ཐོབ་ཕྱིར་སྤྲུལ་པའི་ཕྱིར། །མཐར་ཐུག་ཕྱིར་ན་ཐེག་གཅིག་ ཉིད།།ཅེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཐེག་པ་གཅིག་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་གཅིག་ཉིད་དེ། དེ་ཡང་བགྲོད་པར་བྱ་བས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའོ་ཞེས་པ་དང་། གཞན་ཡང་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་གང་ཟག་གི་བདག་ མེད་པར་མཚུངས་པས་ཐེག་པ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏེ།དེ་ཡང་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པས་ཐེག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་རིགས་དང་ཐེག་པ་གཅིག་པ་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་དང་འགལ་ཞེས་པའོ། །འདི་ནི་མི་འཐད་དེ་ས་བོན་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་འདོད་པ་ནི་ལུང་ དང་རིགས་པ་དུ་མའི་སྒོ་ནས་བཀག་ལ།གཞན་ཡང་དེ་འདྲ་བའི་དངོས་པོར་བསྟན་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་པ་ལ་དགོངས་ཤིང་དངོས་པོར་ཞེན་པའི་བྱིས་པ་རྣམས་དྲང་བའི་དོན་དུ་གསུངས་པའོ། དབྱེ་བ་ཐ་དད་པ་སོ་སོར་ངེས་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡང་གནས་སྐབས་ཐ་དད་པ་ལ་དགོངས་ཤིང་། དེ་ལྟར་བསྟན་ པས་འདུལ་བའི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་གསུངས་པ་སྟེ།དེའི་དོན་ནི་གནས་སྐབས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་སྲིད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དབུགས་ཕྱུང་བའི་བསྟི་གནས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་ཅིང་། དེ་རྣམས་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ཀྱང་ཐ་དད་ པ་དང་།ལམ་དང་འབྲས་བུས་བསྡུས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་བྱེ་བྲག་ཐ་དད་པའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་ཞིང་འོད་གསལ་བ་དེ་ཉིད་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་འཇོག་སྟེ། ཇི་ལྟར་གཞན་གྱི་སྒྲ་ལ་བརྟེན་ནས་རང་ཉིད་ཐར་པ་ཐོབ་པར་འདོད་ཅིང་། གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་ཙམ་དུ་རྟོགས་པར་ནུས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཡོན་ཏན་བརྟེན་པའི་ཆ་ནས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་འཇོག་པ་དེ་ལས་གཞན་དུ་གཞན་གྱིས་བསྟན་པ་ལ་མི་ལྟོས་པར་རང་ཉིད་ཐར་པ་ཐོབ་པར་འདོད་པ་དང་། གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་དང་། གཟུང་བ་རང་བཞིན་མེད པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཡོན་ཏན་བརྟེན་པའི་ཆ་ནས་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཉིད་དུ་འཇོག་ཅིང་།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པར་འདོད་པ་དང་། བདག་མེད་གཉིས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པར་ནུས་པའི་ཤེས་རབ་སྟེ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཡོན་ ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྟེན་དུ་འདུག་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཞེས་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དེ་ཉིད་སྔར་བསྟན་པའི་མོས་པ་དང་བསྒྲུབ་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་རྟགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དེ་རྣམས་དང་འབྲེལ་ པས་ཀྱང་རིགས་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་འཇོག་པའོ།།དེ་སྐད་དུ་ཡང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་དབྱེར་མེད་ཕྱིར། །རིགས་ནི་ཐ་དད་རུང་མ་ཡིན། །ཞེས་བརྩད་པའི་ལེན་དུ། །རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཡིས། །དེ་ཡིས་དབྱེ་བ་ཡོངས་སུ་བརྗོད། །ཅེས་གསུངས་སོ།

正因为如此，将种姓和乘一体的教说是具有密意的。如同此经下文将要宣说的那样，以及十地之大怙主也说：'因为法和补特伽罗解脱相同，因为种姓有差别，因为获得二种意乐，因为化现，因为究竟，故为一乘。'等等，宣说一乘是因为声闻等的法界相同故为一乘，而且由于是所趋入的，故为大乘。此外，由于声闻等补特伽罗相同于补特伽罗无我，故宣说为一乘，而且由于是能趋入者，故称为乘等等。以此等说明种姓和一乘是具有密意的说法相违。
这是不合理的，因为已经以多种教证和理证遮破了承许种子是胜义实有的观点。此外，如是宣说实有是针对世俗谛而密意的，是为了引导执著实有的愚者而说的权巧之义。
宣说差别各自决定也是针对不同阶段而密意的，如是宣说是为了所化众生而说的。其义是，就阶段而言，如前所说，声闻菩提等是出离轮回痛苦的休憩处，彼等是各不相同的；获得彼等之道的阶段也各不相同；以及作为道果所摄功德差别各异的所依方面，心性离戏光明即安立为声闻等各异种姓。
如同依靠他人言教而欲求自身解脱，以及依止仅能通达补特伽罗无我的智慧功德而安立为声闻种姓。与此相异，不依靠他人教导而欲求自身解脱，以及依止能通达补特伽罗无我和所取无自性的智慧功德而安立为独觉种姓。为一切众生利益欲求圆满佛果，以及依止能通达二无我真如的智慧，即依止方便智慧圆满功德之所依方面，于彼心性安立为佛种姓。
此外，彼心性与前说的信解、修行等阶段之相的功德相联系，也安立为各异种姓。如是所说：对于'因为法界无差别，种姓不应有差异'的诘难，回答说：'由所依法之差别，宣说彼之差别。'

།གཞན་ཡང་འཕགས་ པ་དམ་པའི་ཆོས་པད་མ་དཀར་པོ་ལས།།ཇི་ལྟར་ཁམ་སྣོད་རྫ་མཁན་གྱིས། །འཇིམ་པ་མཚུངས་པ་ལས་བྱས་པ། །དེ་ལས་སྣོད་དུ་གྱུར་པ་ནི། །བུ་རམ་འོ་མ་མར་དང་ཆུ། །ཡང་ན་ལ་ལ་མི་གཙང་དང་། །ཁ་ཅིག་ཞོ་ཡི་སྣོད་དུ་གྱུར། །ཁམ་པ་སྣ་གཅིག་དེ་བླངས་ཏེ། །རྫས་ཀྱིས་ཀྱང་ནི་ སྣོད་དུ་བྱས།།ཇི་ལྟར་དངོས་པོ་བཅུག་པ་བཞིན། །དེ་ནི་སྣོད་ཀྱང་སོ་སོར་རྟོགས། །དེ་བཞིན་སེམས་ཅན་བྱེ་བྲག་མེད། །ཐ་དད་མོས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས། །ཐེག་པ་ཐ་དད་རབ་སྟོན་ཀྱང་། །ཐེག་པ་སངས་རྒྱས་ཐེག་པར་ངེས། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། །དེ་དག་གི་དོན་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་ཞིང་རིག་པ་གསལ་བ་ཙམ་དུ་མཚུངས་པས་ཐམས་ཅད་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་ཅན་གཅིག་ཉིད་ཡིན་ཞིང་།དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ལམ་དང་འབྲས་བུའི་ཐེག་པ་ཡང་གཅིག་ཉིད་ཡིན་མོད་ཀྱི། །ཇི་ལྟར་རྫ་མཁན་གཅིག་གིས་འཇིམ་པ་མཚུངས་པ་ཅིག་ལས་ སྣོད་རྣམ་པ་མཚུངས་པ་དུ་མ་བྱས་པ་ན།།དེ་རྣམས་ལ་རྣམ་པ་འམ་རང་བཞིན་གྱིས་དབྱེ་བ་མེད་མོད་ཀྱི། དེ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་དང་ལི་ཁར་ལ་སོགས་པ་སོ་སོར་བླུགས་པ་ན། །ཡོན་ཏན་དེ་རྣམས་ཀྱི་དབྱེ་བས་འགའ་ཞིག་ནི་སྦྲང་རྩིའི་བུམ་པའོ། །འདི་ནི་ལི་ཁ་རའི་བུམ་པའོ་ཞེས་སོ་སོར་འཇོག་པ་ དེ་བཞིན་དུ།།སེམས་ཅན་[(]ཀྱི་[,]གྱི་[)]སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་རིགས་ལ་དབྱེ་བ་མེད་ཀྱང་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དེ་རྣམས་ཀྱང་སོ་སོར་འབྲེལ་པས་རིགས་ཐ་དད་པར་འཇོག་ཅིང་། །དེ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པའི་ལམ་དང་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཐེག་པ་ཡང་ཐ་དད་ པར་བསྟན་པའོ།།རིགས་ཆད་པ་བསྟན་པ་ཡང་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་ལ་འདི་དག་ནི་ཐར་པ་དང་མཐུན་པའི་མདོ་དང་འདུལ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྐུར་པ་བཏབ་པས། །སྔར་བསགས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྲས་བུ་འབྱིན་མི་ནུས་པར་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་བཅོམ་པ་ སྟེ།།དེ་འདྲ་བའི་ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་བཅས་པའི་རིགས་ལ་ཐར་པ་ཐོབ་མི་ནུས་པ་ལ་དགོངས་ཤིང་། སེམས་ཅན་རྣམས་དེ་འདྲ་བའི་ལྟ་བ་སྐྱེས་པ་སྤང་བར་འགྱུར་ཞིང་། མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེད་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་གསུངས་པ་སྟེ། གཞན་དུ་ན་མདོ་སྡེ་འདི་ཉིད་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་ བསྟན་པ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ།།གཞན་ཡང་ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་བསྟན་པ་དགོངས་པ་ཅན་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་ནི། གནས་སྐབས་དང་མཐར་ཐུག་པ་དང་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ་མ་ལྟོས་པར་གཅིག་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བསྟན་པ་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་བསྟན་ པའམ།གཞན་ཡང་གནས་སྐབས་ཐ་དད་པ་ལ་དགོངས་ཤིང་དེ་ལྟར་བསྟན་པས་འདུལ་བའི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་གསུངས་པ་ཡིན་པས་སྐྱོན་མེད་དོ། །ཡང་སྔར་བསྟན་པའི་རིགས་ཀྱི་རྟགས་རྣམས་ཀྱང་གང་ཟག་གི་རྒྱུད་རྣམས་ལ་རྟག་ཏུ་ལྡན་པར་ངེས་པ་མེད་དོ། །ཇི་ལྟར་སྙིང་རྗེ་མེད་ ཅིང་རང་ཉིད་འབའ་ཞིག་གྲོལ་བར་འདོད་པ་དང་།ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་རྣམས་ཀྱང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་ཕྲད་པའམ། རྐྱེན་ངེས་པ་མེད་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་བརྟེན་ནས། སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་ཞིང་བདག་མེད་པ་གཉིས་ ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པ་དང་།དེ་འདྲ་བའི་རང་བཞིན་ལ་མོས་པ་ལྟ་བུར་སྣང་ལ། ཡང་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་ཞིང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་དཀའ་བའི་སྤྱོད་པ་བཟོད་པ་རྣམས་ཀྱང་རྐྱེན་གང་ཡང་རུང་བ་འགའ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་ལས་བཟློག་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་མྱོང་བའི་ཚད་མས་ གྲུབ་པ་དང་།བསྟན་བཅོས་དབུ་མའི་སྣང་བ་ལས་ཀྱང་དེ་ལྟར་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ།

又如圣者《妙法白莲经》中说：'譬如陶师以同样的泥土制作器皿，其中有的盛糖、牛奶、酥油和水，有的盛不净物，有的盛酸奶。取同一泥土，用器具制成容器。根据所盛之物，器皿也各有不同。如是众生虽无差别，但因信解不同，如来为之显示不同乘法，然而诸乘终归佛乘。'
这些含义是说，一切众生的心性本质离诸戏论而仅具明觉性，在此点上是相同的，因此都是大乘种姓，由此道果乘也是一体。就如同一位陶师用相同的泥土制作多个相同形状的器皿，这些器皿虽然形状或本质上没有差别，但当分别注入蜂蜜和糖浆等物时，因这些功德的差别而分别称为蜂蜜瓶、糖浆瓶等。
同样，虽然众生心性的种姓本无差别，但如前所述，由于暂时功德各自相应，而安立为不同种姓，为了净化这些种姓而宣说不同的道果乘法。
关于断种姓的说法，是指对菩萨藏大乘经典诽谤说'这些不是解脱道的经律'，由此使先前所积累的一切善根无法结果而毁坏。针对具有如此邪见的种姓无法获得解脱而作此说法，为了使众生断除已生起的此类见解，防止未生起的不再生起而宣说。否则将与此经及涅槃经所说相违。
又说一乘是具密意的说法，若不观待暂时、究竟、世俗、胜义的差别而说唯一，这是具密意的。或者是针对不同阶段而说，为了调伏众生而如此宣说，因此无过。
又前述种姓之相也不一定恒常具足于诸补特伽罗相续中。如无悲心而唯求自解脱者，以及执著蕴等自相共相者，遇到大乘善知识或依靠某些特定因缘，也会具有悲心并通达二无我真实性，对如是本性生起信解。
又具有悲心并能忍受利益众生的难行者，依靠某些因缘也会转变为相反的性质，这是由现量所证实的。《中观光明论》中也如是说。

།གཞན་ཡང་གསུང་རབ་དག་ལས་ཕྱོགས་དུ་མས་གསུངས་མོད་ཀྱི། མཐར་ཐུག་ལ་རིགས་གཅིག་ཉིད་ཡིན་པར་ཚད་མའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཀྱང་གཞག་པར་ནུས་ཏེ། སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་ ཞིང་རིག་པ་གསལ་བ་ཙམ་གྱི་རང་བཞིན་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་ཡིན་ལ།དེ་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་སྟེ། ཇི་ལྟར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་། གཟུང་འཛིན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ མ་ཡིན་པའི་མིང་ཤེས་པ་རྣམས་དང་།དད་པ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་རེས་འགའ་བ་ཉིད་དུ་དམིགས་པས་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་ཡང་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ལ། མྱོང་ཞིང་རིག་པ་ཙམ་ནི་རྟག་ཏུ་སེམས་ལ་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས་ ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ།མེ་ལ་ཚ་བ་བཞིན་ནོ། །དོན་དམ་པར་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་རིགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་གྲུབ་སྟེ། རིག་པ་དང་སྟོང་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཕན་ཚུན་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་དབྱེར་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་ན་དྲི་མ་རྣམས་གློ་བུར་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པས་དེ་ དང་འགལ་བ་ཡང་དག་པའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཡེ་ཤེས་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའི་གཉེན་པོ་གོམས་ཤིང་མངོན་དུ་བྱས་པ་ན།ས་བོན་དང་བཅས་ཏེ་སྤངས་པར་ནུས་ལ། དེ་དག་སྤངས་པའི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མངོན་དུ་བྱས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་འདྲ་བའི་ས་ བོན་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་བདག་ཉིད་སོ་སོ་ལ་གྲུབ་སྟེ།དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མྱོང་བ་རིག་པ་ཙམ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་བདག་ཉིད་ཀྱི་མྱོང་བའི་ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་མདུན་དུ་བྱས་ནས། སེམས་ཉིད་དུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་ན། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་ པའི་ཁྱད་པར་གང་ཡིན་ཡང་བླ་སྟེ།སྤྱིར་མྱོང་རིག་ཙམ་གྱི་ལྡོག་པ་མདུན་དུ་བྱས་ནས་སེམས་སུ་ཐ་སྙད་བཏགས་པར་མྱོང་བའི་ཚད་མ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་སེམས་རྒྱུད་ཀྱང་གལ་ཏེ་སེམས་ཉིད་ཡིན་ན་མྱོང་རིག་གི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་སེམས་སུ་གདགས་ པའི་དོན་མེད་པས་སེམས་ཉིད་མ་ཡིན་པར་ཟད་དོ།འདི་ནི་སོ་སོར་ངེས་པའི་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་མཚན་ཉིད་སྤྱིའི་ཚུལ་དུ་རྟོགས་པ་ཚད་མ་གཅིག་གི་བྱེད་པ་སྟེ། གཏན་ཚིགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཁྱབ་པ་སྒྲུབ་པའི་ཚུལ་ཡང་འདི་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་དཔེར་ན་མདུན་དུ་ བྱས་པའི་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་ལ་མེར་ཐ་སྙད་བྱེད་པས་ན་གསལ་ཞིང་འབར་བ་འམ།ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་ལྡོག་པ་འགའ་ཞིག་མདུན་དུ་བྱས་ནས་མེར་ཐ་སྙད་བྱས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་ཁྱད་པར་དེ་རྣམས་གང་ཡིན་ཡང་བླ་སྟེ། སྤྱིར་ཚ་ཞིང་སྲེག་པ་ཙམ་གྱི་ལྡོག་པ་དེ་ཉིད་མདུན་ དུ་བྱས་ནས་མེར་ཐ་སྙད་བཏགས་པ་ཉིད་དུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཚད་མ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་ལ།དེ་ཉིད་ཀྱིས་མ་མཐོང་བའི་ཡུལ་གཞན་ན་ཡོད་པའི་མེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་། གལ་ཏེ་མེ་ཡིན་ན་ཚ་ཞིང་སྲེག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། ད་ལྟ་ཡིན་ན་མེར་ཐ་སྙད་གདགས་པའི་དོན་མེད་པས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ སྔར་སོ་སོར་ངེས་པའི་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞུགས་པའི་ཚད་མ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་པ་བཞིན་ནོ།།དོན་དམ་པར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་རིགས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ་རྟོགས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་རིག་པ་དང་སྟོང་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་ཞིང་ འོད་གསལ་བ་དེ་འདྲ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པས་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་ཞེས་བྱའོ།།དེ་སྐད་དུ་ཡང་འཇམ་དཔལ་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པ་ལས། ཁྱེའུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་རང་གི་སེམས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ལས་མ་རྟོགས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་ པར་བྱ་བ་ལས་གཞན་ཅི་ཡང་མེད་དོ།།རང་གི་སེམས་རྟོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ་རང་གི་སེམས་དབེན་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་[(]གྱི་[,]ཀྱི་[)]སེམས་དབེན་ནོ། །རང་གི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ།

另外，虽然在经典中以多种方式宣说，但究竟而言，可以通过正理的力量确立为唯一种性。如前所说，心的法性离戏论而仅是明觉的自性，即是佛的种性，并且可以证明一切众生都具有此种性。如同贪欲等烦恼，能取所取的分别等非烦恼性的名言识，以及信心等善法心所，由于是偶尔显现的，即使在世俗谛中也不是心的自性。而仅是能感受和了知的本质，由于恒常伴随心识而成立，故在世俗谛中是心的自性，如同火的热性一样。
胜义谛中的空性，如前所说已由正理力量成立。觉知与空性二者互相融合不可分离的自性。如此，由于诸垢染是暂时的、颠倒境相，与之相违的正确境相的智慧成为心的自性对治，当修习并现证时，能连同种子一起断除。现证如实断除彼等的心的自性即称为法身。因此，已在各自相续中成就具有如是种子。
同样，一切众生的自性在世俗谛中也仅是觉知。如同将自身某种特殊的体验置于前时，安立为心的名言时，无论是乐或苦等差别如何，总之以现量即可成立是依据仅是觉知的反体而安立为心的名言。因此，其他众生的心相续若是心，则必定是觉知的自性；若非如此，则无安立为心的意义，故非心性。这是依靠个别确定的事物而以共相方式了知的量的一种作用，一切因的周遍成立方式也是如此。
又如，当对置于前的某一事物作火的名言安立时，并非是依据明亮、燃烧或巨大等某种特殊的反体而安立火的名言，而是无论具有何种差别，总之以现量即可成立是依据仅是热与烧的反体而安立火的名言。由此，对于未见境的其他处所的一切火，若是火则必定是热与烧的自性；若非如此，则无安立为火的名言意义，故非火。如是依靠前述个别确定的事物而趣入的量即能了知。
胜义谛中是空性的自性，应随顺前说的正理而了知。如此，觉知与空性双运、离戏论而明净，已成立一切众生皆具有如是自性，故称一切众生具有佛种性。如《文殊神变经》中说：'童子，菩萨除了应了知自心而未了知外别无他事。了知自心即是了知一切众生之心。由自心空故一切众生心空。由自心自性故即是一切众生之自性。'

། རང་གི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །གལ་ཏེ་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་རེ་ཞིག་མངོན་དུ་བྱས་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་། ཕྱིས་དེ་ལས་ཉམས་པར་འགྱུར་བས་དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ཡེ་ཤེས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། སྤྱིར་ཡེ་ཤེས་རྒྱུན་ཆད་པ་ཉིད་མི་འཐད་པ་ནི་འོག་ནས་སྟོན་པར་འགྱུར་ལ། དྲི་མ་རྣམས་ཀྱང་འབྱུང་བ་ཡང་མི་འཐད་དེ། དེ་དང་འགལ་བའི་གཉེན་པོ་གོམས་ཤིང་མཐར་ཐུག་པས་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྩ་བར་འགྱུར་བ་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ས་བོན་དང་བཅས་ནས་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། བདག ལྟའི་ས་བོན་སྤང་བའི་ཕྱིར།སླར་མི་གཤེགས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གསུངས་པ་དང་། གཞན་ཡང་། །འཚེ་བ་མེད་དང་ཡང་དག་དོན། །རང་བཞིན་ལས་ནི་ཕྱིར་ལོག་ན། །འབད་དུ་ཟིན་ཀྱང་མི་ཟློགས་ཏེ། །བློ་ནི་དེ་ཕྱོགས་འཛིན་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེའི་དོན་ཡང་བདག་མེད་པར་ རྟོགས་པ་སོ་སོ་རང་གི་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་མཐར་ཐུག་དེ་འདྲ་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པ་དང་།།སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས་ཚུར་ལ་གཞོམ་མི་ནུས་ཤིང་། ཡང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་འཚེ་བ་དང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་སྐྱོ་བའི་འཚེ་བ་མེད་པས་ཆེད་དུའི་གཉེན་པོ་གཞན་ བསྒོམ་པའི་སྒོ་ནས་བཟློག་པ་ཡང་མི་འཐད་ཅེས་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཐེག་པ་གཅིག་ཉིད་ཀྱང་རིགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་དེ། འདིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ལམ་གྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་པར་སྔར་བསྒྲུབས་ལ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱང་འགལ་བ་དུ་མ་མི་འཐད་དེ། གཅིག་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་ རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱང་གཅིག་ཉིད་ཡིན་ཏེ།དེས་ན་ལམ་མཐར་ཐུག་པ་ནི་གཅིག་ཉིད་ཡིན་ཞིང་། དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་མཐར་ཐུག་པ་ཡང་གཅིག་ཉིད་དོ། །གལ་ཏེ་མཐར་ཐུག་པ་གཅིག་ཉིད་ཡིན་ཞེས་ཀྱི་དེ་ཙམ་གྱིས་ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་རིགས་མཐར་ཐུག་པ་རྒྱལ་ པོའི་རིགས་གཅིག་ཉིད་ཡིན་མོད་ཀྱི།དེ་ཙམ་གྱིས་མི་རྣམས་རིགས་གཅིག་དུ་གྱུར་པ་ནི་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། འདིར་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་ཙམ་རྟོགས་ཤིང་། རང་ཉིད་ཐར་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་དེ་ལྟར་བསྒོམས་པ་དེ་ཉིད་རིམ་གྱིས་བདག་མེད་པ་གཉིས་རྟོགས་ ཤིང་།བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས་ཚོགས་གཉིས་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས། དམན་པའི་ལམ་དེ་དག་ཀྱང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་གྱི་རྒྱུན་གཅིག་གི་ཐོག་མ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཡན་ལག་ཡིན་པས་མཐར་ཐུག་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་གཅིག་ཉིད་ཡིན་ཞེས་པ་སྟེ། ཇི་ ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བག་ཡོད་ཀྱི་ཡན་ལག་ལ་སོགས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་ཡིན་པས་དེ་ཉིད་དུ་འདུས་པ་བཞིན་ནོ།།འདིར་ཐེག་པ་དམན་པའི་ལམ་དེ་དག་ལས་བྱང་ཆུབ་དམན་པ་ཉིད་ཐོབ་ནས་དེ་ཉིད་དུ་མཐར་ཐུག་ཅིང་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་བགྲོད་དུ་ མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།མི་རྣམས་ཀྱི་རིགས་སོ་སོར་ངེས་ཤིང་དམངས་རིགས་ལས་རིམ་གྱིས་རྒྱལ་པོ་ཉིད་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པས་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་། །དེ་ཉིད་ཚོལ་ལ་ཐོག་མར་ནི། །ཐམས་ཅད་ཡོད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །གཞན་ ཡང་ཐེག་པ་གསུམ་དུ་ངེས་པར་བསྟན་པ་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་པར་གསུངས་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ། ཤཱ་རིའི་བུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ནི་བརྫུན་གསུངས་པ་མི་མངའོ། །ཐེག་པ་ནི་གཅིག་ཁོ་ནར་ཟད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།

关于'由于自心清净而使一切众生之心清净'等等的说法。即便暂时显现远离垢染的心性，如果之后会从中退失，那么这就不是法身的智慧，对此说不是这样的。一般而言，智慧相续不会中断，这一点将在下文中阐述。垢染也不会再生起，因为已经修习了与之相违的对治，并且已经究竟，连同种子一起断除了作为这些垢染根本的我执，如经中所说：'为断除我见的种子，故成为不复退转。'又如所说：'无害及真实义，若从自性中退转，纵然勤勉亦不能阻止，因为心执著彼方向。'
其意义是，究竟的证悟无我的自证智慧，因为是真实境界的认知者，且是心的自性，所以颠倒见不能摧毁它。又因为没有痛苦的损害、颠倒和厌倦的损害，所以也不需要通过修习其他对治来阻止。
同样，一乘也是由理证所成立的。此处如前所证成的，证悟真如的智慧是道中的主要部分。真如不可能有多种相违，因为是唯一的，所以证悟真如的智慧也是唯一的。因此究竟道路是唯一的，由此究竟果位也是唯一的。
如果说，仅仅因为究竟是唯一就成为一乘，这是不对的。就像虽然究竟种姓是王族这一种姓，但仅此并不能使所有人成为同一种姓一样。对此无过失，因为在此仅仅证悟人无我，为了自己获得解脱而如是修习者，会逐渐证悟二无我，发起无上菩提心，圆满二资粮而成佛，因此那些小乘道也是大乘道相续一流的开端部分，所以究竟唯一是大乘之道。就像持戒和正念等支分是大乘道的支分而摄入其中一样。
此处小乘道不是获得小菩提后就究竟于彼而不能趋入大乘。人的种姓各自决定，不能从平民逐渐成为王族，所以确定是不同的。如是说道：'最初寻求真实时，当说一切皆存在'等等。
又说三乘决定的教说是具有密意的，如经中说：'舍利子，如来无有虚妄语。乘唯有一乘而已，即是佛乘。'

།གཞན་ཡང་། མི་མཁས་ གང་ཞིག་དམན་ལ་མངོན་དགའ་ཞིང་།།སངས་རྒྱས་བྱེ་བ་མང་ལ་སྤྱད་མ་སྤྱད། །འཁོར་བ་ལ་ནི་ཆགས་ཤིང་སྡུག་བསྔལ་བ། །དེ་དག་རྣམས་ལ་མྱ་ངན་འདས་པ་བསྟན། །སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་རབ་ཏུ་རྟོགས་བྱའི་ཕྱིར། །ཐབས་འདི་རང་བྱུང་གིས་ནི་མཛད་འགྱུར་གྱི། །དེ་དག་རྣམས་ལ་ཁྱེད་ ཅག་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ནི་ནམ་ཡང་མི་གསུང་ངོ་།།ཅི་ཕྱིར་ཞེ་ན་སྐྱོབ་པ་དུས་ལ་གཟིགས། །དལ་བ་གཟིགས་ནས་དེ་ཡི་འོག་ཏུ་གསུངས། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་ལུང་བསྟན་པ་དང་། །ཡང་། ཐེག་པ་གཅིག་སྟེ་ གཉིས་པ་ཡོད་མ་ཡིན།།གསུམ་པ་ནམ་ཡང་ཡོད་མིན་འཇིག་རྟེན་ན། །སྐྱེས་བུ་མཆོག་རྣམས་ཐབས་ཀྱི་ཐེག་པ་གང་། །སྣ་ཚོགས་ཉེ་བར་སྟོན་པར་མཛད་མ་གཏོགས། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གཞན་ཡང་འཕགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་ཡུལ་རྣམ་པར་འཕྲུལ་བ་ལས། སངས་ རྒྱས་ཡེ་ཤེས་མཚུངས་མེད་བསྒྲུབ་བྱ་བ།།བྱང་ཆུབ་བརྙེས་ནས་དེ་སྲིད་ང་ཡི་ཚེ། །བར་མ་དོར་ནི་མྱ་ངན་འདའ་བ་མེད། །འོན་ཀྱང་མྱ་ངན་འདའ་བར་ངས་བསྟན་ཏེ། །རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་ཅན་རྣམས་མི་རྟག་བསྟན། །ལྷག་མ་ལུས་པ་ལྟར་ཡང་ངས་བསྟན་ཏེ། །དེ་ཡི་ཚེ་ན་ཕྱི་མའི་མཐར་བཏགས་སོ། །ང་ཡི་མྱ་ངན་འདའ་ གཅིག་ཐེག་པ་གཅིག་།ང་ཡི་ཐེག་པ་ཐ་དད་མེད་པ་སྟེ། །ཡང་དག་དུ་ན་ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་བསྟན། །དེ་ནི་ཐབས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་ཤེས་པར་གྱིས། །རྒྱུད་གཞན་བསམ་པ་ཆུང་བའི་སྐྱེ་བོ་དག་།འཕྲལ་དུ་ཐོས་པས་འཇིགས་པར་འགྱུར་སྲིད་ཅེས། །དེ་དག་རྣམས་ལ་ཐེག་པ་གསུམ་བསྟན་གྱི། །ཞེས པ་ལ་སོགས་པས་ཐེག་པ་གསུམ་དང་།ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་དང་། ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བསྟན་པ་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཉིད་དུ་གསུངས་སོ། །དེས་ན་ཐེག་པ་གསུམ་དུ་ངེས་པར་བསྟན་པ་ནི། དམན་པ་ལ་མོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་རིམ་གྱིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་རྟོགས་པར་ བྱ་བའི་དོན་དུ་གསུངས་ཀྱི།དམན་པའི་འབྲས་བུ་དེ་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་གཞོག་ཅིང་མཐར་ཐུག་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་གསུངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་ཡོད་བཞིན་དུ་དམན་པའི་འབྲས་བུ་ལ་འཇོག་པར་བྱེད་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཆོས་ལ་སེར་སྣ་བྱེད་པ་ དང་།སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཐུགས་མཉམ་པར་མི་གཟིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པར་འགྱུར་བས་སོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་། འཕགས་པ་དམ་པའི་ཆོས་པད་མ་དཀར་པོ་ལས། རྡུལ་བྲལ་བྱང་ཆུབ་ཁྱད་པར་ཅན་རེག་ནས། །གལ་ཏེ་ང་ཡིས་ཐེག་པ་དམན་པ་ལ། །སེམས་ཅན་ འགའ་ཞིག་བཀོད་པར་གྱུར་ན་ཡང་།།ང་ལ་སེར་སྣའི་ཉེས་འགྱུར་ལེགས་མ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འཕགས་པ་བདེན་པའི་ལེའུ་ལས་ཀྱང་། འཇམ་དཔལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དེ་ནི་ཐེག་པ་གཅིག་གིས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཐེག་པའི་སྙིང་པོ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། ། ང་ལ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་རྣམ་པར་འཇོག་པ་མེད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་འདུ་ཤེས་ཐ་དད་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཇམ་དཔལ་གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཁ་ཅིག་ལ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྟོན་པར་འགྱུར་ལ། ཁ་ཅིག་ལ་ནི་རང་སངས རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ།ཁ་ཅིག་ལ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་སྟོན་པར་འགྱུར་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པར་ཡང་འགྱུར་ཞིང་། མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཉེས་པར་ཡང་འགྱུར། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ཉི་ཚེ་བར་ཡང་འགྱུར་ལ། འདུ་ཤེས་ཐ་དད་པར་འགྱུར་ཆོས་ལ་སློབ་དཔོན་གྱིས་ དཔེ་མཁྱུད་བྱས་པར་ཡང་འགྱུར་རོ།།འཇམ་དཔལ་གཞན་ཡང་ང་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་གང་དང་གང་སྟོན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་ལ་གཞོལ་བ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་འབབ་པ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འདྲེན་པར་བྱེད་པ། ཕྱོགས་གཅིག་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་ཡུལ་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པ་ལས་ཀྱང་། འདྲེན་པ་སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་མཉམ་པའི་སེམས། །ང་ལ་ཐ་དད་འདུ་ཤེས་ནམ་ཡང་མེད། །ཐེག་པ་དམན་པ་གཞན་ ལ་ངས་བསྟན་ན།།དེ་ནི་ང་ལ་སེར་སྣའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ།

此外，对于那些不智之人喜好低劣，未曾亲近无数诸佛，贪著轮回而受苦者，为他们宣说涅槃。为了让他们通达佛陀智慧，自然佛以此方便而行，但从不对他们说'你们将成佛'。为何如此？因为救护者观察时机。观察闲暇后才宣说。
如是等经文授记阿罗汉也将成佛。又说：'乘唯一，无有第二，世间中从无第三，除了诸大士以方便而示现种种乘法。'
又于《圣菩萨行境神变经》中说：'无与伦比佛智慧，应当修证为所求，得菩提时乃至我，中间决定不涅槃。然我示现入涅槃，为执常者说无常，我亦示现有余依，彼时假立后际名。我之涅槃一乘一，我之乘法无差别，如实宣说唯一乘，当知此是方便境。其他根器小众生，骤闻此法或生惧，是故为彼说三乘。'
如是等经文说明三乘、有余依涅槃、无余依涅槃等皆是密意语。因此宣说三乘决定，是为了让喜好小乘者也能渐次通达大乘而说，并非为了让他们安住于小乘果位作为究竟。
若在他们具有大乘种性的情况下安置于小乘果位，则如来将有吝法、不平等视众生等过失。
如《圣妙法白莲经》中说：'已得无垢殊胜觉，若我令诸众生住，于其下劣小乘中，则成吝法非善哉。'
《圣谛品》中亦说：'文殊，佛土以一乘决定出离故，具足乘之精要。我无安立声闻缘觉乘。何以故？如来离诸分别想故。文殊，若如来为某些人说大乘，为某些人说缘觉乘，为某些人说声闻乘，则如来将成不清净，有执著过失，大悲有限，生分别想，于法成为吝啬师。'
'文殊，复次，我为众生所说一切法，皆趣向菩提，流入大乘，引导至一切智，令得一分，即是令得一切智。'等如是宣说。
《菩萨行境神变经》中亦说：'导师于诸众生心平等，我从不生分别之想，若我为他说小乘，则成我有吝法过。'

།དེ་ལྟར་ན་མདོ་སྡེ་འདིས་བསྟན་པར་བྱ་བ་ངེས་པའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དང་། གནས་སྐབས་དང་མཐར་ཐུག་པའི་དབྱེ་བ་ལ་མ་ལྟོས་པར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གཅིག་ཉིད་ ཡིན་ཞེས་པ་ཡང་དྲང་བའི་དོན་ཏེ།དོན་དམ་པར་ཐེག་པ་མེད་ཅིང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་འགྲོ་བའི་གང་ཟག་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གནས་སྐབས་ཀྱི་ལམ་དང་འབྲས་བུ་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཐེག་པ་གསུམ་དུ་ངེས་པ་ཡང་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་ཞིང་། གཞན་ཡང་གནས་སྐབས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན། ལྷ་དང་ཚངས་པའི་ཐེག་པ་ལ་སོགས་པ་དུ་མ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དུ་མ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་འབྲས་བུའི་རིགས་གསུམ་དུ་འདུས་ཤིང་། དེ་ཐོབ་བྱེད་ཀྱི་ལམ་ཡང་གསུམ་དུ་འདུས ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པར་ཟད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ལས་བཟློག་པའི་དོན་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཞེས་བྱའོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དོན་ནི་ཉན་ཐོས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ས་བོན་དང་བཅས་ཏེ་སྤངས་ཞེས་པ་ནས་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཟད་པ་ དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་འཁྲུལ་པ་ཡིན་ཞིང་།དེ་རྣམས་ལ་དེ་ལྟར་འཛིན་པའི་བློ་གཞན་ཡང་འཁྲུལ་པའོ། །དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་དེ་དག་གིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྩ་བ་དངོས་པོར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཉིད་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། དམིགས་པ་དང་ནི་བཅས་པའི་ སེམས།།འགགས་པ་སླར་ཡང་སྐྱེ་འགྱུར་ཏེ། །ཞེས་གསུངས་པ་འམ། སེམས་ནི་དམིགས་དང་བཅས་རྣམས་ཀྱི། །མྱ་ངན་འདས་པ་དཀའ་བར་གནས། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །གཞན་ཡང་འཕགས་པ་དམ་པའི་ཆོས་པད་མ་དཀར་པོ་ལས། དགེ་སློང་ངམ་དགེ་སློང་མ་ གང་ལ་ལ་ཞིག་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་དུ་ཁས་འཆེ་ཞིང་།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སྨོན་ལམ་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་པར་བདག་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་རེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲ་ཞིང་། བདག་གི་ལུས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཐ་མ་ནི་འདི་ཙམ་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་སྨྲས་ན། ཤཱ་རིའི་ བུ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།ཡང་འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ཀྱང་། །དེས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཐོབ་ནས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་དོན་དུ་གཉེར་ན། སྐྱེ་བ་མ་མཆིས་པ་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པར་འགྱུར་ལགས། བཅོམ་ ལྡན་འདས་[(]གྱིས་[,]ཀྱིས་[)]མཁྱེན་བཞིན་དུ་འདིའི་སྐྱེ་བ་ལུང་མ་བསྟན་ལགས་སོ་ཞེས་པའི་ལན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ།བྱམས་པ་ང་ནི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་དུ་བསྔོ་བའི་སྐྱེ་བ་འདོགས་པར་མི་མཛད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་འདིའི་སྐྱེ་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་མྱ་ ངན་ལས་འདས་པར་བསྔོས་པ་ཡིན་པར་འདོགས་པར་མཛད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།འཕགས་པ་ཆོས་བཅུ་པ་ལས་ཀྱང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉན་ཐོས་ཟག་པ་མ་མཆིས་པ་སྲིད་པ་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཡང་དག་པར་ཆད་པ་རྣམས་རིགས་མཆིས་སུ་ལགས་ཀྱང་། ཇི་ལྟར་བླ་ན་ མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་ལགས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་དེའི་ཕྱིར་དཔེ་ཉོན་ཅིག་།རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་རྒྱལ་པོ་རྒྱལ་རིགས་སྤྱི་བོ་ནས་དབང་བསྐུར་བའི་བུ་ཞིག་ བཟོའི་གནས་ཐམས་ཅད་ལ་སློབ་པར་འགྱུར་ལ།དེ་ཡང་དབང་པོ་རྟུལ་ལ་དབང་པོ་རྣོ་བ་མ་ཡིན་པས་ཕྱིར་བསླབ་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྔར་སློབ། སྔར་བསླབ་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕྱིས་སློབ་པར་འགྱུར་ན། རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། འོན་ཀྱང་གཞི་དེས། དེ་རྒྱལ་ པོའི་བུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་དམ།བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟ་མ་ལགས་སོ། །བདེ་བར་གཤེགས་པ་དེ་ལྟ་མ་ལགས་ཏེ། རྒྱལ་པོའི་བུ་ཞེས་བརྗོད་པར་བགྱི་ལགས་སོ།

如是，此经所要显示的确定义理是这样的：不论是世俗谛和胜义谛，还是暂时和究竟的差别，若说唯一大乘这一说法也是不了义的。因为胜义中无有乘，依此也无有补特伽罗等众生，世俗中暂时的道和果不相同的缘故。
又三乘决定也如前所说是带密意的，此外就暂时而言，天乘和梵天乘等众多乘都会成立的缘故。也不是决定为多乘，如前所说解脱果摄于三种，能得彼果之道也摄于三种等，仅此而已。
因此，与这些相反的义理即是了义。偈颂的含义是：声闻预流见道所断的烦恼及其种子已断，乃至如前所说阿罗汉的尽智和无生智等都是错误的，对这些如是执著的其他心识也是错误的。
其原因是他们尚未断除颠倒之根本即实有执著的缘故。如说：'有所缘的心，灭已复当生。'或如说：'有所缘诸心，涅槃难安住。'
又如《圣妙法白莲经》中说：'若有比丘或比丘尼自称是阿罗汉，而不发愿无上正等正觉，说我于佛乘无所希求，我身涅槃唯此而已者，舍利子，当知此是增上慢者。'
又如《圣般若波罗蜜多经》中说：'得阿罗汉果后若求正等菩提，无生如何能得？世尊知而此人之生未授记。'对此世尊答道：'慈氏，我不依业和烦恼之力安立转生，然而安立此人之生是回向不可思议涅槃。'
《圣十法经》中也说：'世尊，诸无漏声闻断尽一切有结虽有种姓，如何能现前圆满证得无上正等正觉？世尊告曰：善男子，为此且听譬喻。善男子，譬如灌顶王族之子学习一切工巧明处，彼钝根非利根故，后当学者先学，先当学者后学，善男子，于意云何？然彼因此能说彼非王子耶？世尊，不如是。善逝，不如是，应说是王子。'

།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་རིགས་དང་ལྡན་པ།སྔར་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པར་བྱེད་ཅིང་། ཕྱིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ། །གཞན་ཡང་ལྷ་མོ་དཔལ་ཕྲེང་ གིས་ཞུས་པ་ལས་ཀྱང་།བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་ལགས་པས་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་དང་རིང་བ་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་ པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཐའ་དབུགས་ཕྱིན་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་བཞི་པོ་གང་ལགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་།བཅོམ་ལྡན་འདས་དགོངས་པ་ཅན་དང་། ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་དང་། དྲང་བའི་དོན་དང་། རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་ལུང་བསྟན་པར་བགྱི་བ་ལགས་སོ། །དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ འཆི་འཕོ་ནི་འདི་གཉིས་ལགས་ཏེ།གཉིས་གང་ཞེ་ན། རྒྱུན་ཆད་པའི་འཆི་འཕོ་དང་། ཡོངས་སུ་བསྔོས་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་འཆི་འཕོ་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལ་རྒྱུན་ཆད་པའི་འཆི་འཕོ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ ལགས་སོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་འཆི་འཕོ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དབང་ཐོབ་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལུས་རྣམས་ལགས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་ཐུག་གི་ བར་དུ་ལགས་སོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལ་འཆི་འཕོ་འདི་གཉིས་ལས་རྒྱུན་ཆད་པའི་འཆི་འཕོའི་དབང་དུ་བགྱིས་ཏེ། བདག་གི་སྐྱེ་བ་ཟད་དོ་སྙམ་དུ་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་ལྷག་མ་དང་བཅས་ པའི་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་བགྱིས་པ་ལ་བརྟེན་ནས།བདག་གིས་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་བསྟན་ཏོ་སྙམ་དུ་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་ལགས་སོ། །བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་། ལྷ་དང་མིར་བགྱི་བ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་དང་། སློབ་པ་བདུན་ པོ་དག་གིས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་བཅས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་པ་སྔོན་མ་བགྱིས་པ་དེ་སྤངས་པ་ལ་བརྟེན་ནས།བྱ་བ་བྱས་སོ་སྙམ་དུ་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་ལགས་སོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ མཚན་དྲིས་པ་ན།བཅོམ་ལྡན་འདས་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་ཡང་། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་མ་སྤངས་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་མ་འཚལ་བ་ཡང་མཆིས་པའི་སླད་དུའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉོན་མོངས་པ་དག་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ ཏེ།གནས་ཀྱི་སའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཀུན་ནས་ལྡང་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གནས་ཀྱི་ས་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ལྟ་བ་གཅིག་ལ་གནས་པའི་གནས་ཀྱི་ས་དང་། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་གནས་པའི་གནས་ཀྱི་ས་ དང་།གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ལ་གནས་པའི་གནས་ཀྱིས་དང་། སྲིད་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་གནས་པའི་གནས་ཀྱི་ས་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གནས་ཀྱི་ས་བཞི་པོ་དེ་དག་གིས་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ནས་ལྡང་བ་ཐམས་ཅད་བསྐྱེད་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་ཀྱང་སྐད་ ཅིག་པ་སྟེ།སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་རིག་པའི་གནས་ཀྱིས་ཐོག་མ་མཆིས་པའི་དུས་ནས་མཆིས་པ་ནི་སེམས་དང་མི་ལྡན་པ་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གནས་ཀྱིས་བཞི་པོ་འདི་དག་གི་ནང་ན་སྟོབས་ཆེ་བ་གང་ ལགས་པ་དེ་ནི།ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པ། མ་རིག་པའི་གནས་ཀྱི་ས་སྟོབས་ཆེ་བའི་གྲངས་སམ། ཆ་འམ་བགྲང་བ་འམ་དཔེ་འམ་རྒྱུར་ཡང་མི་བཟོད་པ་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་མ་རིག་པའི་གནས་ཀྱི་ས་ནི་སྟོབས་ཆེ་བ་ལགས་ཏེ། སྲིད་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་གནས་པའི་ས་ཞེས་ཀྱང་བགྱིའོ།

世尊宣说道：'善男子，如是具有种姓的钝根菩萨，以先前修习的道路断尽烦恼，之后现前证得无上正等正觉'等等广说。
又从吉祥鬘天女所问中说：'世尊，如是阿罗汉和独觉远离涅槃界。世尊，阿罗汉和独觉对于解脱作观察的智慧究竟，四种随念，世尊，这些都是有密意的、有余的、不了义的、分别宣说的。为什么呢？世尊，死有二种：一是断绝的死，二是不可思议回向的死。世尊，其中断绝的死是结生相续的众生的。世尊，不可思议回向的死是阿罗汉、独觉、得自在的大菩萨摩诃萨和意生身等，直至菩提心为止。'
世尊，在这两种死中，依据断绝的死，阿罗汉和独觉生起'我的生已尽'的认知。世尊，如是依据现前证得有余果，阿罗汉和独觉生起'我已修梵行'的认知。依据先前未断的凡夫、天人等一切有情和七种有学断除结生相续的烦恼已断，阿罗汉和独觉生起'所作已办'的认知等等。
当问及这些原因时：'世尊，阿罗汉和独觉也有未断的烦恼和未了知的生的烦恼的缘故。世尊，烦恼有二种：住地烦恼和起烦恼。世尊，住地有四种：即见一处住地、欲爱住地、色爱住地和有爱住地。世尊，由这四种住地生起一切烦恼。世尊，这些是刹那性的，与心刹那相应。世尊，无明住地从无始以来存在，是不相应心的。世尊，在这四种住地中力量最大的是一切随烦恼的根本，无明住地的力量大到无法以数量、部分、计数、譬喻或因来衡量。世尊，如是无明住地力量最大，也称为有爱住地。'

།བཅོམ་ལྡན་འདས་དཔེར་ན་བདུད་སྡིག་ཅན་ནི་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ཀྱི་ལྷའི་ནང་དུ་གཏོགས་ཀྱང་། འདི་ལྟར་གཟུགས་དང་། ཁ་དོག་དང་། གཟི་བརྗིད་དང་། སྟོབས་དང་། འཁོར་དང་། དབང ཕྱུག་གིས་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་དུ་མ་རིག་པའི་གནས་ཀྱི་ས་སྲིད་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་གནས་པའི་གནས་ཀྱི་ས་ཞེས་བགྱི་བས་ཀྱང་། གནས་ཀྱི་ས་བཞི་པོ་འདི་དག་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏོ། །ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་གཱའི་ ཀླུང་གི་བྱེ་མ་ལས་འདས་པ་སྙེད་ཀྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་བཞི་དང་ཡང་ཡུན་རིང་པོ་ནས་ལྷན་ཅིག་གནས་པ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཤེས་པས་མི་བརྫི་བ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་གཞོམ་པ་ལགས་ཏེ། བཅོམ་ ལྡན་འདས་མ་རིག་པའི་གནས་ཀྱི་ས་ནི་སྟོབས་ཆེ་བ་ལགས་སོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་དཔེར་ན་ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་སྲིད་པ་གསུམ་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་རིག་པའི་གནས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཟག་པ་མ་ མཆིས་པའི་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་དང་།རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དབང་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་ཀྱི་ལུས་གསུམ་འབྱུང་བ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་རིག་པའི་གནས་ཀྱིས་ནི་ས་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཏུ་ཡིད་ ཀྱི་ལུས་གསུམ་པོ་འདི་དག་འབྱུང་བ་དང་།ཟག་པ་མ་མཆིས་པའི་ལས་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྟེན་ལགས་སོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་གསུངས་ནས། གཞན་ཡང་དེ་དག་གི་དབུགས་ཕྱུང་བ་བཞི་པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་སྡུག་ བསྔལ་ཡོངས་སུ་འཚལ་བ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་ལགས་སོ།།ཀུན་འབྱུང་བ་སྤང་བར་བྱ་བ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་ལགས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་མངོན་དུ་བགྱིས་པ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་ལགས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་བསྒོམས་པ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་ ལགས་སོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་ཅི་ཞེ་ན། བྱིས་པ་བློ་ཞེན་རྣམས་ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དོན་ནི་སྔར་བསྟན་ནོ། །ཐེག་པའང་ཞེས་པ་ནི་དུ་མ་ཉིད་ཀྱང་བསྟན་པ་ཞེས་པའོ། །ཐེག་པ་མེད་ པ་སུ་ལ་སྟོན་ཞེ་ན།འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་རིག་པ་དོན་དམ་པར་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་དམ་པའི་དོན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པའི་སྒོ་འམ་ཐབས་ཞེས་པའོ། །ཡང་ན་དམ་པའི་དོན་ནི་མཐར་ཐུག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཉིད་ ཡིན་ལ།སྔ་མ་ནི་དེའི་སྒོ་འམ་ཐབས་ཞེས་པའོ། །དེས་ན་གཉིས་སུ་སྣང་བ་ལ་སོགས་པའི་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་འཕགས་པ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བའི་དོན་ལ། ཐེག་པ་གསུམ་ལ་སོགས་པ་མེད་ཅེས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་དང་ཚད་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལམ་གྱི་ ཁྱད་པར་དང་།དེ་དག་གི་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་ཐེག་པའི་བྱེ་བྲག་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱི་དབུ་མ་དོན་དམ་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་པའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དེ་ལ་འདོད་ཆེན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་པའི་དོན་ནི་གང་དག་སྲིད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་བདེ་ བ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་སྟེ།ཇི་སྐད་དུ། བིན་དའི་གནས་ནི་ཉམས་དགའ་བར། །ཝ་ཉིད་གྱུར་ཀྱང་མཆོག་ཡིན་གྱི། །གོ་ཏམ་ཡུལ་རྣམས་སྤངས་པ་ཡི། །ཐར་པ་ནམ་ཡང་མི་འཚལ་ལོ། །ཞེས་ཟེར་བ་ལྟ་བུའམ། གཞན་ཡང་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་ཀྱི་སྲིད་པའི་བདེ་བ་ ཙམ་མངོན་པར་འདོད་པ་སྟེ།དེ་དག་གི་དོན་དུ་བསོད་ནམས་མངོན་པར་འདུས་བྱས་པ་ཡང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་པས་སྤངས་པ་སྟེ། འབྲས་བུ་འབྱིན་པར་མི་ནུས་པ་ཉིད་དུ་བྱས་པའོ།

世尊，譬如魔罗波旬虽属他化自在天众，但以色相、容貌、威光、力量、眷属、自在等胜过他化自在天众。世尊，如是无明住地亦以住于有爱之住地而胜过四种住地。其为过恒河沙数烦恼之所依，与四种烦恼长期共住，声闻缘觉智慧不能降伏，唯有如来菩提智慧能够摧毁。世尊，无明住地力量甚大。
世尊，譬如由取缘而生有漏业因所生三有，如是世尊，由无明住地缘而生无漏业因所生阿罗汉、辟支佛及得自在菩萨三种意生身。世尊，无明住地于此三地中生起三种意生身，为无漏业成就之所依。
此外，又说彼等四种有余之安慰：世尊，遍知苦有余，断除集有余，现证灭有余，修习趣向灭之道有余等广说。
若问为何宣说声闻乘等，故说'为诸愚者执著'等，义如前说。'诸乘'即说多种。若问无乘为谁说，故说'为诸圣者'等。无二自证胜义空性是胜义，即入法身智慧之门或方便。或者，胜义即究竟法界，前者是其门或方便。故于离二现等戏论、圣者各自证悟之义中，无三乘等。
如是，于禅定、无量等道之差别及彼等果位所成之乘之差别，于唯识中观胜义实相中亦不存在。
大慧，其中贪欲炽盛者，即于有之受用、欲尘之乐生起贪著。如说：'宁为野干住尸林，不求瞿昙解脱道。'或者，仅求禅定、无色界有之安乐。为此所修集福德，由诽谤菩萨藏而舍弃，即令其不能生果。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འདོད་ཆེན་པ་ནི་སྤྱིར་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་ཇི་སྐད་དུ།།བློ་ལྡན་རྣམས་ཀྱི་ལས་དང་ནི། །གཞན་ཡང་སྨོན་ལམ་དག་དང་ནི། །ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་དབང་འབྱོར་བའི། །དབང་གིས་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་ པའི་ས་ལ་གནས་པ་རྣམས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས་ཀྱིས་གང་འདོད་པའི་གནས་སུ་སྐྱེ་བའོ།།སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་ནི་ས་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དུད་འགྲོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་དམན་པར་ ཡང་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པའོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་ནི་བསམ་གཏན་བསྒོམ་ཡང་དེའི་དབང་གིས་བསམ་གཏན་གྱི་ལྷའི་སྐྱེ་བ་མི་འཛིན་པར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བའོ། །དབང་འབྱོར་པའི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་ནི་སྤྲུལ་པ་དག་གིས་དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་ ལ་སོགས་པར་སྐྱེ་བ་ཀུན་དུ་སྟོན་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་འདིར་ནི་སྲིད་པར་སྨོན་ལམ་དང་ཐབས་སྔོན་དུ་བཏང་བས་ཞེས་པས་ཏེ། སྨོན་ལམ་གྱི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་པོ་རྣམས་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་ཉིད་དུ་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་ དང་།བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་ཐབས་ལ་མཁས་པས་བསམ་གཏན་བསྒོམ་ཡང་། དོན་དམ་པར་དེ་དག་གི་ཡུལ་དང་། བདེ་བའི་རོ་ལ་མི་ཆགས་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་དང་། འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་ཀྱང་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་སྟོང་པར་རྟོགས་པས་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ ཀྱིས་མི་གོས་ཤིང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་བློས་དེ་དག་གི་དོན་བྱེད་པ་སྟེ།འདིའི་དོན་ནི་སྔར་བསྟན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཐབས་ལ་མཁས་པ་གདུལ་བྱ་ཇི་ལྟར་འདུལ་བར་འགྱུར་བའི་སྐུར་སྤྲུལ་ནས་ཀྱང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་ཅེས་པའོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་མཚན་ཉིད་དང་། ལྡན་པའི་དངོས་པོའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེའི་ཚུལ་རབ་ཏུ་ཐོབ་པ་སྟེ། །དེའི་ཆོས་དང་ལྡན་པའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འདོད་ཆེན་པོ་ནི་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཐོག་མ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཤེས་ཤིང་། །གཟོད་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས མ་མཐོང་ནས་ཤིན་དུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་ཞིང་།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་ཞེས་པའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ནི། སངས་རྒྱས་ནས་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ཡེ་ཤེས་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་མངོན་དུ་བྱས་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་། རྗེས་ཐོབ་ལ་ གཟུགས་སྐུ་གཉིས་སུ་སྣང་བ་ལ་སོགས་པས་བྱེད་པར་ཇི་སྟེ་མི་འགྱུར་ཞེ་ན།བདེན་མོད་ཀྱི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་སྤྲུལ་པ་འབའ་ཞིག་གིས་དམན་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་བྱས་ཀྱང་ཡིད་ཆེས་པར་མི་འགྱུར་བས་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་སྐྱེ་བ་ལེན་པའམ། གཞན་ཡང་རུང་སྟེ་དངོས་སུ་ རང་ཉིད་ཀྱིས་དོན་བྱེད་པར་འགྱུར་བའོ།།བརྒྱ་ལ་གལ་ཏེ་ན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི། དེ་དག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་ཡོད་ཅིང་། དེ་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བའི་ས་བོན་ཡོད་པ་ཅུང་ཟད་སད་པའི་དུས་ལ་བབ་པ་དང་། དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་ཐུགས་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཚོགས་པས།དེའི་དྲི་མ་སྦྱོང་བར་འགྱུར་བའོ། །སྐབས་ཀྱི་དོན་འདི་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་སྔར་གྱི་དྲི་བ་ཇི་ལྟར་ཐེག་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར། རིགས་དང་རིགས་མེད་ཇི་ལྟར་ཅིས། །འདོད་ཆེན་པོར་ཡང་ཇི་ལྟར་འགྱུར། །མ་སྐྱེས་པ་དང་ མ་འགགས་པ།།ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་འདྲ། །ཞེས་པའི་ལན་དུ་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། །སྤྱིར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཚུལ་དུ་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ། །གཞན་ཡང་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས། བདག་མེད་པ་དང་ཆོས་ལྔ་དང་། །རང་བཞིན་རྟོགས་དང་བརྟག་པ་དང་། །ཞེས་པ་ ལ་སོགས་པ་དྲིས་པའི་ལན་དུ།ཤེས་པར་བྱ་བའི་གནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་བསྡུས་པ་སྔ་མ་ལས་ཚུལ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་རྟོག་པའི་གཟུང་བར་གྱུར་པའི་ཀུན་བརྟགས་པ། རྟོགས་པའི་བློ་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་བདག་ཉིད་ནི་གཞན་གྱི་དབང་ གི་མཚན་མ་ལས་བྱུང་བའོ།

菩萨的大愿，总的来说菩萨们有四种受生方式，如所说：'具慧者们以业力，以及愿力，以及三昧力，以及自在力，而受生。'
其中以业力受生是指住于胜解行地的菩萨们以福德业力随愿受生于任何处所。
以愿力受生是指已入地的菩萨们以愿力为了成熟众生，甚至受生于畜生等低劣处所。
以三昧力受生是指虽修禅定但不因其力而受生于禅定天，而是为了利益众生而受生于欲界。
以自在力受生是指以化身示现受生于兜率天等处所。
此处所说'以愿力和方便为先'，是指与愿力受生等三种相配合。即为利益众生而发愿受生于轮回，以及通达二谛方便善巧而修禅定，但胜义中不执著彼等境界和禅悦，而通达空性。
虽生于欲界但通达其自性为空，不为欲贪所染，而以具有世俗显现的智慧利益彼等，此义如前所说。
又以方便善巧随所化众生应以何身得度而化现其身利益众生。
自相即具有特征的事物，因此获得其方式即具足其法。
其中菩萨的大愿是指胜义中知一切法本来涅槃，不见有将入涅槃等法而决不入涅槃，世俗中也因执著利益众生而不入涅槃。
若问：如是则成佛后现证离戏论法身智慧时，于后得位中以二色身等显现利益众生何不可为？诚然，但仅以化身利益下劣众生则不令信服，故受生于彼等处或其他处亲自利益众生。
百若是等义为：彼等亦具如来藏阿赖耶识自性，其中具有善根种子稍许成熟之时，以及如来大悲等加持聚集，能净除其垢染。
以上诸义亦可配合回答前问：'如何成为三乘，种性与无种性如何，如何成为大愿，未生未灭如何如虚空花'等，是为总的应知之理。
又以'大慧'等问：'无我与五法，了知自性及观察'等之答，显示所应知处大乘义摄略异于前说。如前所说，分别所取的遍计所执，能了知的智慧自性是依他起相所生。

།གལ་ཏེ་བརྟགས་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་མཚན་མ་ལས་འབྱུང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཀུན་བརྟགས་པ་དེ་འདྲ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་དབང་ཉིད་དུ་ཡང་འགྱུར་བས་འགལ་བ་མེད་ཅེས་པའོ། །དེ་ལས་གཞན་གྱི་དབང་ནི་ དངོས་པོའི་མཚན་མའི་མཚན་ཉིད་དུ་སྣང་བའམ་ཞེན་པ་བློའི་ངོ་བོར་གྱུར་པའོ།།དེ་ལྟར་ཞེན་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། ཞེན་པའི་ཡུལ་དང་། བློའི་བདག་ཉིད་དོ། ཡུལ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་འབའ་ཞིག་སྟེ། དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས། འདི་ནི་གཟུགས་སོ་ ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་མིང་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་མཚན་ཉིད་དང་།དེ་འདྲ་བའི་བརྡ་མི་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དོན་སྤྱིའི་དངོས་པོའི་མཚན་མ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཀུན་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་ གཉིས་དང་།ད་ལྟར་རྟོག་ཅིང་ཞེན་པའི་གཞན་གྱི་དབང་སྟེ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འཇོག་ཅེས་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ནང་དང་ཕྱིའི་ཆོས་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་ཤིང་ཁོང་དུ་ཆུད་ཞེས་པ་ཡང་ཞེན་པ་དང་བཅས་པའི་བློས་སྤྱིའི་ཚུལ་དུ་སྒྲོ་འདོགས་ པའོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་དངོས་པོའི་མཚན་མ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་མཚན་ཉིད་དང་མཚན་མའི་མཚན་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་གཉིས་ཚུལ་ཐ་དད་པས་དེའི་དབྱེ་བ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། ཇི་ལྟར་ཤིང་དང་ཤ་པ་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་ཡང་། ཤ་པ་ཤིང་གི་བདག་ ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཁྱད་པར་ཡིན་པས་དེའི་དབྱེ་བར་འཐད་པ་བཞིན་དུ།དངོས་པོའི་མཚན་མ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡང་མཚན་མའི་མཚན་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞན་པས་ཁྱབ་ཅིང་དེའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་དེའི་དབྱེ་བར་བསྟན་པའོ། །གལ་ཏེ་བ་ལང་གི་མཚན་ཉིད་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་ཅིང་ མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པས་ཀྱང་བ་ལང་གི་དངོས་པོའི་མཚན་མ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་བཞིན་དུ།ནང་དང་ཕྱིའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་མའི་མཚན་ཉིད་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་ཅིང་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་ཀྱང་། ཆོས་དེ་དག་གི་མཚན་མ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་དེ་ལྟར་ཞེན་པ་ནི་མཚན་ མའི་མཚན་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་ཁྱབ་ཅིང་།དེའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཁྱད་པར་དུ་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། མཚན་མའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཐ་སྙད་མ་ཐོགས་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་དོན་ནི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་ཞེན་ཅིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་བླུན་པོས་བ་ལང་གི་དངོས་པོའི་མཚན་ ཉིད་མངོན་པར་ཞེན་ཅིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ན།ལྐོག་ཤལ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་དེའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཐ་སྙད་མ་ཐོགས་ཤིང་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་ཀྱང་། དེ་འདྲ་བའི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་མངོན་པར་ཞེན་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་མིང་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡང་མིང་དོན་དང་སྦྱར་ནས་མངོན་པར་ ཞེན་གྱི།དོན་དང་མ་འབྲེལ་བའི་མིང་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མི་འཐད་པས་མཚན་མའི་མཚན་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་དབྱེ་བར་འཐད་པའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དེ་ནི་ཞེས་པ་མཚན་མའི་མཚན་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་མིང་དང་དངོས་པོའི་མཚན་མ་ལ་ མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཡུལ་དེ་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་ཀུན་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་མཚན་ཉིད་གཉིས་སོ།།དེ་འདྲ་བའི་ཀུན་བརྟགས་ནི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཆུད་པ་ཀུན་བརྟགས་པ་འབའ་ཞིག་ཡིན་པས་མཚན་མ་ལས་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་ལ། །མཚན་མ་ལས་སྐྱེ་བ་ནི་སྔར་བསྟན་ པ་ལྟར་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཀུན་བརྟགས་པའོ།།རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་དེ་ནི་ཞེས་པའི་དོན་དངོས་པོའི་མཚན་མ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྟེ། །ཀུན་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་མཚན་ཉིད་སྔར་བསྟན་པ་ལས་གཉིས་པའོ་ཞེས་པ་སྟེ་གྲངས་གཉིས་པའོ། །དེ་ལ་གནས་ཤིང་དམིགས་ པ་ལས་བྱུང་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཀུན་བརྟགས་རྟོག་པའི་གཟུང་བ་དེ་ལ་གནས་ཤིང་དམིགས་པའི་བློ་སྔ་མ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ།དེ་ལྟར་སྣང་བའི་བློ་ཕྱི་མ་གཞན་གྱི་དབང་གི་བདག་ཉིད་དོ།

如果说所观察的是无实体的，那么如何从相而生呢？如是遍计所执如此的也以异门而成为依他起性，所以无有相违。除此之外的依他起是显现为事物之相的特征或者执著心的本性。
如是执著也成为两种：执著的对境和心的本性。对境唯是遍计所执，彼复由诸佛说'此是色'等名言执著的特征，以及不知如是名言的诸人对色等义共相事物之相执著的特征门中，遍计所执的两种自性，以及现在分别执著的依他起，如是安立为二种。
内外诸法即是内外诸处。'遍知通达'也是有执著的心以共相方式增益。
若如是则对事物之相执著的特征和对相的特征执著二者方式不同，故不应成为彼之分类。无过，如同树与娑罗树虽特征不同，然娑罗树成为树的本性之差别故成为彼之分类。如是对事物之相的执著也为对相的特征执著所遍及且为彼之本性，故说为彼之分类。
若如同未通达牛的特征且无执著者亦对牛的事物之相有执著一样，对内外诸法相的特征虽未通达且无执著，然对彼等法相有执著，则如是执著不应成为对相的特征执著所遍及且成为彼之本性的差别。无过，虽未立相的特征之名言，然义如实执著且通达，如同愚者执著且通达牛的事物特征时，虽未立具垂胡等彼之特征名言且无执著，然通达且执著如是义一样。
如是对名的执著也是结合名义而执著，不应理解为执著无关义的名，故成为对相的特征执著之分类。
'大慧，彼'即成为对相的特征执著本性的对名和事物之相执著的对境，彼如前所说是遍计所执自性的两种特征。如是遍计是通达特征唯是遍计所执故不应从相生，从相所生是如前所说异门的遍计所执。
另一方面，'彼'的含义是对事物之相的执著，即是遍计所执自性特征如前所说中的第二。'住于彼且缘彼而生'即是异门遍计所执分别所取，住于且缘彼的前心所生，如是显现的后心是依他起的本性。

།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། འཕགས་པ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་ ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ།ཡེ་ཤེས་རང་གི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའི་ཆོས་ཉིད་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་། དེ་ལྟར་རྟོག་པའི་རིགས་པའི་ཆ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་ལྟར་བདེན་ཅིང་གྲུབ་པས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཞེས་ བྱའོ།།གཞན་ཡང་འདིར་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱི་དབུ་མའི་དབང་དུ་བྱས་ན་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་འམ་གཞན་ཡང་རུང་སྟེ། སེམས་ཉིད་རིག་པ་རང་གི་རིགས་སྔ་མ་ལ་རག་ལས་ཏེ། བྱུང་བ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་ལ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བློས་སྒྲོ་བཏགས་ཤིང་ཞེན་པར་བྱས་པའི་དོན་ནི་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་ཉིད་ཡིན་ཞིང་།དེ་ལྟར་ཞེན་ཅིང་སྒྲོ་བཏགས་པའི་དོན་གྱིས་སྟོང་པའི་གཞན་དབང་རིགས་པ་དང་སྟོང་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་སྟེ། དབྱིངས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལྡོག་པས་གོ་ རིམས་བཞིན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པ་དང་།ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཞེས་དབུས་དང་མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །གཞན་གྱི་དབང་ཡང་མ་དག་པ་དང་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བས་བསྡུས་པ་ རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ།།ཀུན་བརྟགས་པ་ནི་སྔ་མ་ལྟར་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་དང་། རྣམ་གྲངས་དང་ལྟོས་པའི་ཀུན་བརྟགས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ཡོད་པའི་ཟླ་ལ་ལྟོས་ནས་འདི་ནི་མེད་པ་འབའ་ཞིག་གོ་ཞེས་པ་འམ། རིང་བ་དང་ཐུང་བ་ལ་སོགས་པ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པའི་དབང་གིས་ བློས་སྒྲོ་བཏགས་པ་སྟེ།མཚན་ཉིད་ཆ་དང་རྣམ་གྲངས་དང་། །ལྟོས་པའི་ཀུན་བརྟགས་རྣམ་པ་གསུམ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །རང་བཞིན་གསུམ་པོ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཆོས་ལྔ་བསྡུས་པ་ཉིད་དུ་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་སྒོ་ནས་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་མིང་དང་རྒྱུ་མཚན་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་ པ་ནི་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་དང་།གཞན་གྱི་དབང་གི་རང་བཞིན་གྱིས་བསྡུས་ཏེ། དེ་ཡང་མཚན་མར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཟུང་བ་ནི་དེ་ལྟར་རྟོགས་པའི་བློའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་གཞན་གྱི་དབང་གིས་ཀྱང་བསྡུས་ལ། རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྒྲོ་འདོགས་པའི་གཞི་ཡིན་པས་ཀུན་ དུ་བརྟགས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ།།མིང་དུ་སྣང་བ་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་འདི་བུམ་པ་ཞེས་དོན་དང་འབྲེལ་པའི་བདག་ཉིད་ཁོ་ནར་ཞེན་གྱི། དེ་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་སུ་ཞེན་པ་མེད་པར་སྤྱི་རྣམ་པར་སྣང་བ་མི་འཐད་པས་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་འབའ་ཞིག་གོ། །ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། དེ་ བཞིན་ཉིད་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་པའོ།།དེ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་སྣ་ཚོགས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་། སེམས་ཅན་ལས་ཐ་དད་པ་མེད་པས་འཕགས་པ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཞེས་པའོ། །རང་བཞིན་གསུམ་པོ་ཉིད་ཀྱང་བདག་ མེད་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་ལ།དེ་ལ་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་ཤེས་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པས་བསྡུས་པ་རྣམས་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་སོགས་པར་ཤེས་ཤིང་། ཕྱི་རོལ་པས་བརྟགས་པའི་རྟག་པ་དང་། བདག་ དང་།གཙང་བ་ལ་སོགས་པས་དབེན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །འདིར་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ཀྱང་ཕྱི་རོལ་པས་བརྟགས་པའི་བདག་ལ་སོགས་པས་དབེན་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། དེ་མི་གཙང་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་ཡིད་འབྱུང་བའི་གནས་མ་ཡིན་པས་དེ་དག་ཤེས་ པ་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་ཤེས་པའི་ཁྱད་པར་ཉིད་དུ་མ་གསུངས་པའོ།།འདིར་ཚིག་གི་དོན་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བག་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་འབྱུང་བ་ནི་ཤེས་པར་བྱེད་དེ་ཞེས་འོག་ཏུ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།གང་ཞིག་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་ཅེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱེད་ཅེ་ན། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རི་གཟར་གྱི་ཆུ་འབབ་པ་དང་། ས་བོན་གྱི་སྐད་ཅིག་འགག་པར་འགྱུར་ བ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་ཤེས་པར་ཟད་དོ།

圆成实性的特征是圣者各自亲证的智慧境界。即是智慧自性所成的不变法性圆成实，以及如是思维的正理分无颠倒的圆成实。如其安立真实成就故称为圆成实。
此外，若就唯识中观而言，无论是遍计或其他，心识本身依赖前前相续而生起，如幻化般是依他起性。于彼上执著有无等法的分别心所增益执著的义是遍计所执性。如是执著增益的义所空的依他起与正理和空性双运即是圆成实。以界和智慧的差别而言，如《辨中边论》所说，依次为不变圆成实和无颠倒圆成实。
依他起又分为不清净和清净，即为染污和清净所摄的两种。遍计所执如前所说为相遍断、异名和相待遍计，如说'依有对应说此唯是无'，或长短等互相观待而心识增益，如说'相遍断和异名及相待遍计三种'。
此三自性也摄于五法，以偈颂方式宣说。其中名、因相和分别是遍计所执和依他起自性所摄。其中对相的分别所取是如是了知的心识本体，故也为依他起所摄。从异名而言，是颠倒增益的所依，故也称为遍计所执。
名的显现如前所说，执著'此是瓶'等义相连属的本体，而无执著如是差别法，不合理显现为总相，故唯是遍计所执。真实智慧和真如如前所说为二种圆成实所摄。
如是安立诸法差别，与有情无别故说是圣者各自证知的境界。三自性也摄于二无我，其中了知人无我是了知烦恼法苦谛和集谛所摄诸法无常、苦等，了知外道所计常、我、净等为空。
此中清净分虽也离外道所计我等，但彼非不净、苦等最初厌离处，故未说彼等了知为了知补特伽罗无我的差别。
此中文义是由名色等所取能取事物的执著习气等力，从一切根生起识，即是了知，如下文当配释。何者为了知？如说'此即是'等。如何了知？蕴等如悬崖流水、种子刹那灭等，仅是了知而已。

།གཡོ་བ་སྤྲེའུ་དང་འདྲ་ཞེས་པ་སྟེ། རྒྱུན་མི་བརྟེན་པའམ་རྣམ་ཤེས་ཡུལ་ལ་གཡོ་བའོ། །སྦྲང་མ་ལྟ་བུར་རང་ཉིད་མི་གཙང་ཞིང་ཡུལ་མི་གཙང་བ་ལ་སྤྱོད་པ་སྟེ། མི་གཙང་བའི་རྫས་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱིས་གང་བ་ལ་ སོགས་པར་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།མགོན་མེད་པ་སྟེ་བསོད་ནམས་ཀྱི་སྣང་བ་ལས་མ་གཏོགས་པ་དབང་ཕྱུག་ལྟ་བུའི་སྐྱབས་ཀྱི་གནས་མེད་པ་སྟེ། འདིས་ཀྱང་འགྲོ་བ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། །མེ་འབར་བ་ལྟར་ཡུལ་ལ་འདོད་པ་མཆེད་ཅིང་ཆོག་མི་ཤེས་པ་འམ། དེའི་ རེག་བྱ་ལ་ཞེན་ཅིང་ཆོག་མི་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་ཞེས་པའོ།།ཟོ་ཆུན་ལྟར་འཁོར་བ་ཉིད་གསལ་བར་བཤད་པ་ནི། སྲིད་པའི་འགྲོ་བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་འདྲ་བའི་ལུས་འབྱུང་ཞིང་འཇུག་པ་ལ་རང་དབང་ཐོབ་པའི་སེམས་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། སྒྱུ་མ་དང་རོ་ལངས་དང་། ཤིང་གི་འཁྲུལ་འཁོར་དང་འདྲ་བར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་དབང་བསྒྱུར་བའི་སེམས་མེད་ཅེས་པའོ། །ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཅན་གྱིས་དེ་འདྲ་བའི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཤེས་པ་ནི་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་འཁོར་བ་ལ་ཡིད་བྱུང་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ལ་འཇུག་པར འགྱུར་བའི་དགོངས་པ་དང་ལྡན་པའོ།།དེ་ལྟར་རྟོགས་པས་ཀྱང་རིམ་གྱིས་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་རྟོགས་པ་སྟེ། ཕུང་པོ་འདུས་པ་ཙམ་ཞེས་པ་མིང་དང་གཟུགས་འདུས་པ་སྟེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ལས་ཀྱི་ས་བོན་སྲེད་པའི་བརླན་གྱིས་བཙས་ པའི་སྲད་བུ་ལྟ་བུས་དེ་རྣམས་བསྡུས་ཤིང་སྦྲེལ་བ།མདུང་ཁྱིམ་ལྟར་ཕན་ཚུན་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པས་གཡོ་བ་མེད་པར་འབྱུང་ཞེས་པ་ནི་ཇི་སྲིད་གནས་མ་གྱུར་གྱི་བར་དུ་རྒྱུན་ཉམས་པ་མེད་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་ལྟར་རྟོགས་ པའི་ཕན་ཡོན་འཆད་དེ།སྣང་བ་མེད་པར་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ནི་བཟོད་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་གནས་སྐབས་ན་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་སྣང་བས་མེད་པར་རྟོགས་པའོ། །སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ མཐར་ཐུག་པས་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་དབང་བསྐུར་བར་སྣང་བ་འབྱུང་ཞེས་པའོ།།གཞན་ནི་ཤེས་པར་ཟད་དོ། །དེ་ནས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས། །ཇི་ལྟར་རྟག་དང་ཆད་པ་ཡི། །ལྟ་བ་རབ་ཏུ་འབྱུང་མི་འགྱུར། །ཞེས་པའམ། གཉིས་ཀྱི་མཐའ་ བརྗོད་ཇི་ལྟ་བུར།།ཞེས་དྲིས་པའི་ལན་ཚུལ་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་གསུངས་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚུལ་ཞེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་མཐའ་གཉིས་སྤངས་པའི་དབུ་མའི་དོན་ཏོ། །དེ་འདྲ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཉིད་རིག་པ་ཙམ་ལ་མཐའ་གཉིས་སུ་བརྟགས་པའི་དོན་ཡོད་པ་ མ་ཡིན་ལ།གང་དག་ལུས་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའི་སེམས་ཀུན་གཞིའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་མི་ཤེས་པ་ནི་མཐའ་གཉིས་ལ་སྤྱོད་ཅེས་བྱའོ། །མི་དམིགས་པར་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་མེད་པ་ནི་སྒྲོ་འདོགས་ཀྱི་ལྟ་བ་ངན་པའི་ཡུལ་རིགས་པ་དམ་པའི་དོན་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་རྟོགས་པའི་ ཤེས་རབ་མེད་པས་སྣང་ཚོད་ཙམ་དུ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་སྐུར་པའི་མཐར་འགྱུར་བའོ།།མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་བདག་ཏུ་སྒྲོ་འདོགས་པའོ། །མེད་པའི་ལྟ་བར་སྒྲོ་འདོགས་པ་ནི་གང་ཟག་གི་བདག་ཏུ་སྒྲོ་འདོགས་པའོ། །མེད་པའི་རྒྱུར་སྒྲོ་འདོགས་པ་ནི་ འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་སུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་སྟེ།མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པའི་ཁྱད་པར་རོ། །སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་ཞེས་པ་ནི་དོན་དེ་ལྟར་ཡིན་ཞེས་པ་སྟེ། །སྒྲོ་འདོགས་ཀྱི་བློའི་རྣམ་པར་ནི་མ་ཡིན་པའོ། །དྲན་པ་ནི་སྔར་མཐོང་བ་དྲན་པས་ད་ལྟར་ཡང་མཐོང་བར་འདོད་པ་ཡིད་ཀྱིས་འཇུག་ པའོ།།མེད་པའི་དངོས་པོར་སྒྲོ་འདོགས་པ་ནི་འདུས་མ་བྱས་སུ་སྒྲོ་འདོགས་པའོ། །ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་ནི་རྔ་མོའི་རྭ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མེད་པས་དེ་རྣམས་དཔེར་བྱེད་པའོ། །རྔ་མོའི་རྭ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་ནི་བློའི་ངོ་བོར་ཡོད་པས་མེད་པའི་ཕྱོགས་དང་བྲལ་བའོ། །ཡང་ན་ མེད་པའི་མཚན་མར་བཟུང་བ་དེ་ནི་བདེན་པས་མེད་པའི་ཕྱོགས་དང་བྲལ་བའོ།

所谓'动摇如猴子'，是指不持续稳定或者识心对境动摇。
如同苍蝇一般，自身不清净且行于不清净境，如说充满三十二种不净物等。
无有怙主，即除了福德显现之外，无有如大自在天等依怙处，这也显示了众生是苦的自性。
如同燃烧的火焰对境贪欲炽盛而不知足，或者执著其触感而不知足。
明显地说明如水磨般轮回，即'有情众生'等。
对于如此身体的生灭是否有获得自主的心？如幻术、起尸鬼、木制机关一样，实际上没有能主宰的心。
声闻等种性者了知如此补特伽罗无我，是最初对轮回生起厌离而趋入涅槃道路的意趣。
如此了悟也能渐次通达法无我，即仅是蕴聚，名色和合，以有漏业的种子、爱的滋润所生如线般系缚连结。
如同竹架互为缘起而无动摇而生，即在未转依之前相续不断。
'菩萨摩诃萨'等说明如此了悟的功德。无相现的通达，是在忍位和世第一法位时通达无能取所取相。
开显如幻自性的行境，是以如幻智慧和究竟三昧而现诸佛灌顶显现。
其余易于了知。'复次世尊'等，对'如何不生常断见'或'如何说二边'的提问，以另一方式回答。
'汝之佛性'是指佛的自性离二边的中道义。如此自性的唯识心性中无有二边分别的义。
若不知显现为身等的心是阿赖耶识的自性，则称为行于二边。
无有无所缘的开显，是由于缺乏通达恶见增益境界胜义无有且不可得的智慧，而仅就显现而言也无有，从而堕入损减边。
增益无性相是增益法我。增益无性见是增益人我。增益无性因是增益有为法，是增益无性相的差别。
'如幻'是指义理如此，而非增益心的行相。忆念是由忆及先前所见而欲现见于今的意识趣入。
增益无性事是增益无为。遍计是如骡角等不存在而以之为喻。
显现为骡角等是心的本性存在，故离无性边。或者，执为无性相者，以真实而离无性边。

།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་གཞན་ཡང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་མཐའ་གཉིས་སུ་ལྟ་བ་དང་བྲལ་ཞིང་བདག་མེད་པ་རྟོགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕན་ཡོན་སྟོན་ཏེ། གཞན་གྱི་དབང་ལ་གནས་པ་ཞེས་པ་ལ་ སོགས་པའི་དོན་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱི་གཞན་དབང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ལ་རྣམ་པར་གནས་ནས།རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་ལྟར། སྣ་ཚོགས་ཀྱི་གཟུགས་སུ་སྟོན་ཅིང་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་ལྟར་རྟོགས་པ་མེད་པར་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དགོས་འདོད་ སྒྲུབ་པའོ།།ཐམས་ཅད་དང་ཞེས་པ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པར་བསྟན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ། །སྐྱེ་བ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་སྨོན་ལམ་ལ་སོགས་པའི་དབང་གིས་སྐྱེ་གནས་གང་དུ་སྐྱེས་པ་དེ་དག་དང་། འགྲོ་བའི་གནས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ དུ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་ལེགས་པ་བརྗོད་པའོ།།དེའི་ཚེ་ཚོགས་སུ་གྱུར་པའི་སྐུ། །གཟས་ཤིང་བྱེད་པ་ཀུན་སྤངས་པ། །ཞེས་པའི་དོན་ནི་དམ་པར་ཕུང་པོ་ལྔ་འདུས་པའམ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་འདུས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་སྐུ། འདི་དང་འདི་ལྟར་བྱའོ་ཞེས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ སྔོན་དུ་བཏོང་ནས།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་སྤངས་པའོ། །དེ་ལྟར་མཐའ་གཉིས་སུ་རྣམ་པར་ལྟ་བ་བཀག་ནས། ཅི་སླད་ཇི་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད། །ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་དྲིས་པའི་ལན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དང་རང་བཞིན་གསུངས་པ་ནི། དེ་ནས་ཡང་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སོ།།དེའི་དོན་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་མི་སྐྱེ་བ་ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་མཐའ་དང་བྲལ་བ་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་བདག་ཉིད་དེ། དེ་ཡང་གང་དང་གང་གིས་སྟོང་པ་དགག་བྱའི་རང་བཞིན་ནི་ཀུན་ དུ་བརྟགས་པ་སྟེ།སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་གཞན་དབང་ལ། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་དོན་དམ་པར་ཀུན་བརྟགས་པས་སྟོང་པའོ། །དེ་ལ་མེད་པའི་མཐར་འཛིན་པ་གང་དག་དེ་འདྲ་བའི་ཀུན་བརྟགས་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་སྨྲ་བ་སྟེ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོས་སྟོང་པའི་བདག་རྟག་པའམ། རིག་པ་སྐད་ཅིག་མའི་དངོས་པོ་ལ་སོགས་པ་སྨྲ་བའོ། །དངོས་པོ་མེད་པ་དང་རང་བཞིན་མེད་པ་ཞེས་པ་ཡང་དངོས་པོ་ཉིད་ཁས་བླངས་ནས་དངོས་པོའི་ཕྱིའི་ཕྱོགས་གཞན་གྱིས་སྟོང་པས་ཏེ། ཉི་ཚེ་བའི་སྟོང་པའོ། །རྣམ པ་གཅིག་དུ་ན་འདི་རྣམས་ཀྱི་དོན་ནི།སྟོང་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སྣང་བ་ལ་མེད་པའི་རང་བཞིན་བདེན་པའི་དོན་ཉིད་དུ་སྒྲོ་འདོགས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་ཡོད་པར་ཀུན་བརྟགས་པ་ཡང་སྟོང་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་འདི་རྣམས་ཀྱི་དོན་ནི་ བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་ཀུན་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས།དེའི་གཉེན་པོར་སྟོང་པ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་སྨྲ་བ་ཡིན་ཞེས་པ་སྟེ། དོན་དམ་པའི་དངོས་པོས་སྟོང་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་དངོས་པོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་ཞེས་པའོ། །འདུས་པ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདུས་པའམ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་སོགས་པ་འདུས་པ་ནི་འདུས་པ་ཅན་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཁྱད་པར་ལས་ལོགས་ཤིག་ན་མེད་ན། རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཁྱད་པར་རྣམས་ཀྱང་ཆ་ཤས་སུ་ཕྱེ་བ་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ནི་རྡུལ་ཕྲན་གཞིག་པ་ན། །རྡུལ་ཕྲན་ཆ་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་པའམ། སྐད་ཅིག་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་གྱིས། །འཇིག་རྟེན་སྐད་ཅིག་ལ་མི་གནས། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་ཡང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་ཏེ། དགག་པའི་ཚུལ་རྒྱས་པར་བསྟན ཟིན་ཏོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྒྱས་པར་ཕུང་པོ་ལྔའི་རྒྱུན་རྒྱུད་འགའ་ཞིག་ནི་བདག་ཡིན་པ་དང་། འགའ་ཞིག་ནི་དེ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕ་རོལ་གཞན་ཉིད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་གནས་པ་མེད་ཅེས་པའོ། དེ་ལ་འདིར་གཏན་ཚིགས་འོག་མ་ནི་སྔ་མའི་ཁྱབ་པ་སྒྲུབ་པའི་ཡན་ ཡག་དུ་སྦྱར་བ་འམ།རང་རྒྱུད་པ་ཉིད་ཡིན་པ་ལ་ཡང་འགལ་བ་མེད་དོ།

以'大智慧者复次'等句，说明远离二边见解及了悟无我等功德。'住于他力'等句的含义是：安住于如幻的唯识依他起性，如同显现种种遍计所执，示现种种形相，如同如意宝珠般无分别地成办众生所需所欲。
'一切'是指如幻等所说的一切法。'出生'等句的含义是：由愿力等而生于任何生处，以及在众生所处的差别等处宣说三宝功德。
'尔时成为聚集之身，远离执著及一切作为'的含义是：殊胜五蕴和合或微尘和合的自性身，不先作'如是如是应做'的分别，远离为众生做事。
如是遮止二边见已，对'何故如何是空性'等问题的回答中，宣说空性的种类和自性，即'尔时复有世尊'等句。
其义为'空性与不生'等句，是离有无二边的双运如幻自性。其中，所空遮境的自性是遍计所执，即如幻的依他起上，胜义中空离有无等遍计所执法。
执著无边者，由于执著如是遍计所执而说空性等实有，即说离所取能取实有的常我，或说刹那心识实有等。
'无实有与无自性'也是承认实有后说空离实有之外的他方，是片面的空性。
另一方面，这些的含义是：对空、无等相的分别显现，增益为无的自性真实义。如是，遍计执实有也称为空。
复次，这些的含义是：凡夫由执著遍计所执自性，为对治此而说空性等实有，即说如来宣说离胜义实有的如幻实有。
'和合互相观待及无殊胜差别故'是说：名色等和合或微尘等和合，离开所和合的殊胜差别之外别无所有，而殊胜差别等分析为部分时也不存在，如说'色于极微析，极微分亦无'，或说'三刹那自性，世间刹那不住'。
互相观待即因果差别，广说遮破之理已竟。
正因如此，广说五蕴相续中某些是我，某些是依此观待的他方等不应理，故说无住相。
此中后面的因相是成立前者遍摄的支分，或说是自续因，皆无相违。

།རང་དང་རང་བཞིན་གྱི་དངོས་པོ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་དངོས་པོ་མེད་ཅེས་པ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་ཅེས་པ་སྟེ། དེ་ལ་རང་བཞིན་སྨོས་པ་ནི་དངོས་པོའམ་སྐྱེ་བའི་ཁྱད་པར་ གཞན་བཀག་པ་མ་ཡིན་གྱི།རང་རང་གི་རང་བཞིན་བདེན་པའི་དངོས་པོར་ཡོད་པའམ་སྐྱེ་བའི་ངོ་བོར་གྲུབ་པ་བཀག་པའོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་རང་དང་རང་ཞེས་བཟློག་པའི་སྒྲའི་སྦྱོར་བས་དངོས་པོ་སྐྱེ་བའི་ཁྱད་པར་དུ་མ་མཚོན་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་མེད་ཅེས་པའོ། ། འདིར་ཁྱབ་པའི་དོན་ནི་དེ་འདྲ་བའི་སྐྱེ་བ་བཀག་པ་ན་མ་སྐྱེས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཡང་མི་འཐད་པས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའོ། །སྲིད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་གཞན་དབང་གང་ཟག་གི་བདག་དང་བདག་གི་བས་སྟོང་པ་སྟེ། སྒྱུ མ་ཙམ་དུ་སྲིད་པས་སྲིད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།དེ་ལ་རྒྱུ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །རིགས་པ་ནི་བྱ་བ་བྱེད་པ་དང་ལྟོས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་མེ་དང་ཤིང་གི་ཚོགས་པ་ནི་དུ་བ་སྐྱེད་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པར་རིགས་ཀྱི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ཞེས་པ་དང་། དུ་བ་ཡང་མེ་དང་ཤིང་གི་ཚོགས་པ་ལ་ ལྟོས་པར་རིགས་ཀྱི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ཞེས་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་དེ་ལྟར་གནས་པས་འགའ་ཞིག་ལས་འགའ་ཞིག་ཉིད་སྐྱེ་བར་འཐད་པའོ།།བྱེད་པ་དང་ལས་ནི་སེམས་པའི་ལས་དང་། ལུས་ངག་གི་ལས་སོ། །འབྱོར་པ་ནི་དེ་རྣམས་ཚོགས་ཤིང་འཕྲོད་པ་འདུ་བ་ལས་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་སྐྱེ་བར་ སྣང་བའོ།།གང་དུ་རྒྱུ་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་གཞུང་འདོན་པར་བྱེད་པའི་སྐབས་སུ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲེལ་པ་སྟེ། ཚིག་གི་དོན་རྟོགས་པར་སླའོ། །ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་ཞེས་པ་ནི་སྔར་གྱི་ཟག་པ་བཅས་པའི་ཕུང་པོ་ལ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མི་སྲིད་ཅེས་པ་སྟེ། སྔ་ན་མེད་པའི་ཁྱད་པར་ རོ།འདིར་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པས་སྐྱོན་མེད་དོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་བརྗོད་དུ་མེད་ཅེས་པ་ནི་འདི་དག་ཐམས་ཅད་མིང་ཙམ་སྟེ་ཞེས་པ་དང་ཚིག་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་ལ་སོགས་ པ་གསུངས་པས་ཐམས་ཅད་བརྗོད་པའི་དངོས་པོར་ཞེན་པའམ་གཞན་ཡང་བརྗོད་པ་ཉིད་བརྗོད་བྱའི་རང་བཞིན་དུ་ཞེན་པ་ན།དེ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་དེ་འདྲ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའོ། །ལྟ་བ་དང་ཉེས་པའི་བག་ཆགས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་།།དེ་ལས་གཞན་སྒྲིབ་པ་གཉིས་ཀྱི་བག་ཆགས་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མས་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་ཡང་སྟོང་པ་འམ། གཅིག་གིས་གཅིག་སྟོང་པ་ནི་ཕན་ཚུན་བདག་ཉིད་དམ་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྟོང་པ་སྟེ། ཤེས་པར་སླའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་འདི་ནི་ཀུན་གྱི་ཐ་ཤལ་ཏེ། དེ་ནི་ ཁྱོད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱའོ་ཞེས་པའོ་ཞེས་པའི་དོན་ནི་དེ་འདྲ་བའི་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྟོགས་ཤིང་གོམས་ཀྱང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་སྤོང་ཞིང་།སྐྱེས་བུ་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་དོན་ཐོབ་པ་ལ་མི་ཕན་པས་དེ་འདྲ་བ་གཏན་ལ་ཕབ་པ་ནི་དགོས་པ་མེད་ ཅེས་པའོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་མི་སྲིད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་བཞི་སྟེ། སྔ་ན་མེད་པ་དང་། ཞིག་ནས་མེད་པ་དང་། གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པ་དང་གཏན་ནས་མེད་པ་བཤད་པ་ལས། སྔ་ན་མེད་པའི་ཁྱད་པར་ཉི་ཚེ་བའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ་དེ་ འདྲེ་བ་གཏན་ལ་ཕབ་པ་ལ་ཡང་དགོས་པ་མེད་དོ་ཞེ་ན།སྐྱོན་མེད་དེ། དེ་འདྲ་བ་ཉི་ཚེ་བའི་སྟོང་བའི་ཁྱད་པར་བསྟན་པས་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕུང་པོ་ལ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞི་བ་དང་བསལ་བར་གནས་པའི་བདེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་སྐྱོ་ཞིང་ཡིད་བྱུང་བས་དེ་སྤངས་ པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་གཞན་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྔར་ནས་ཡོད་པའི་རྟག་པ་ཐེར་ཟུག་པའི་དངོས་པོར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྤོང་བའོ།

'由于自性和自然的事物无生'这句话意为'自性中无实物'以及'自性中无生'。其中提到'自性'并非否定事物或生起的其他特征，而是否定各自的自性为真实存在或生起的本性。
从另一个角度来说，'自和自'这样重复的词语组合表示事物生起的诸多特征，意思是这一切都不存在。
此处遍及的含义是，当否定这样的生起时，以无生的本性而存在是极不合理的，因此一切都是空无实物自性的。
有为空性是指如幻的依他起性空无人我和我所，因为仅如幻而有，故称为有为空性。
其中，因是阿赖耶识。理则是作用和依待，如同火与木材的聚合能产生烟的作用是合理的，而其他则不然；烟也应当依待火与木材的聚合而非其他，由于事物的自性如此安住，所以某些从某些生起是合理的。
作用和业是指思业以及身语业。和合是指这些聚集、契合、和合而在世俗谛中显现生起。
在诵读'具有因'这段经文时，是指与因相关，词义容易理解。
'于诸蕴中'是指前面所说的有漏蕴，'涅槃不存在'是特指先前不存在的特征。此处显示轮回与涅槃为一性，是就自性涅槃而言，因此无过。
'一切法不可言说'是指如说'这一切唯是名称'以及百八名号等，对一切执著为可言说的实物，或者执著言说本身为所诠的自性时，这是遍计所执性，故空无如此的本性。
空无一切见解和过失习气是指空无我见等以及其他二障的习气暂时垢染，即使在世俗谛中也是空无的。
相互空是指以互为本体或所依的方式而空，这容易理解。
'此空性是一切中最劣，你应当完全断除'这句话的含义是：这样的空性虽然一切凡夫都能了解和熟习，但无法断除烦恼，对获得众生所需之义利无益，因此确立这样的空性是无意义的。
如果这样说的话，不存在空性也是外道所许的四种空性之一，即先前无、坏灭无、互相无和完全无中的先前无这一特殊的部分空性，确立这样的空性也是无意义的这种说法并无过失。因为通过显示这种部分空性的特征，能使凡夫对有漏蕴生起厌离，认识到其中没有寂灭安乐的涅槃，从而趣入断除它的涅槃之道等，并且也能遣除将涅槃执著为本来存在的常恒实体这种颠倒。

།གལ་ཏེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ཡང་གྲུབ་མཐའ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས་བསླང་བ་ཁ་ཅིག་ གཙོ་བོའི་རང་བཞིན་དུ་གཅིག་པའམ།སྤྱིའི་སྒོ་ནས་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེས་ན་དེ་དག་ཕན་ཚུན་སྟོང་པར་བསྟན་པས་དེ་འདྲ་བའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བསལ་བའི་དགོས་པ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གིས་ཀྱང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་དང་། བསལ་བའི་བྱེ་བྲག་ཕན་ཚུན་གཅིག་གིས་གཅིག་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དོ། །གཞན་ཡང་དེ་འདྲ་བའི་སྟོང་པར་རྟོགས་པ་དང་། དེ་ལྟར་མ་རྟོགས་ཤིང་གཅིག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་འཆིང་བའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་མཚུངས་པས་གཅིག་ཏུ་འཛིན་པ་བཀག་ནས་ཐ་དད་པའི་དངོས་པོར བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་ཅེས་པའོ།།གཞན་ཡང་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་མི་སྟོན་ཏེ། དེའི་དོན་ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གནས་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་དུས་ན་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀུན་ རྫོབ་ཏུ་ཡང་མི་སྐྱེ་ལ།དེ་ལས་གཞན་པའི་གནས་སྐབས་སུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཡེ་ཤེས་རྣམས་དོན་དམ་པར་རྒྱུ་མེད་པར་རང་འབྱུང་བའི་ཚུལ་དུ་ཡང་མི་སྐྱེ་ལ། ཡང་ཞེས་པས་བསྡུས་པ་བདག་དང་གཞན་དང་གཉིས་ཀ་ལས་ཀྱང་མི་སྐྱེ་ཞིང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་རྒྱུ་ རྐྱེན་གཞན་གྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་བས་མི་སྐྱེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་མི་སྐྱེ་བའི་དོན་ཡང་ཟུང་འཇུག་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་འབའ་ཞིག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་དོན་དེ་ལྟར་ཡིན་པས་དོན་དམ་པར་མ་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དགོངས་ཏེ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རང་ བཞིན་མེད་པར་བསྟན་ཞེས་པའོ།།དོན་དམ་པ་རང་བཞིན་མེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་གཞན་དབང་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་རྒྱུད་ནི་སྐད་ཅིག་མའི་བཀོད་པ་ཡིན་པས་བཀོད་པ་ཙམ་གྱི་སྐད་ཅིག་ལས་ལོགས་ན་མེད་ལ། སྐད་ཅིག་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱང་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་མེད་པ་དང་། ཡང་གཞན་ གྱི་དབང་གི་དངོས་པོར་ནི་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་ཞེས་པ་སྟེ།འདིར་ཁྱབ་པའི་དོན་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་སྣང་བ་ནི་དེ་ལས་གཞན་རྟག་པ་འགྱུར་བ་མེད་པའི་དངོས་པོར་མི་འཐད་ལ། གཞན་དུ་འགྱུར་བའི་དངོས་པོར་ བདེན་པ་ཡང་འགལ་ཏེ།སྔར་གྱི་བདག་ཉིད་དེ་ཉིད་མ་སྤངས་པར་གཞན་དུ་འགྱུར་ན་ནི་དུས་གཅིག་ཏུ་དངོས་པོ་གཅིག་ཉིད་ལྡོག་པར་གཞན་ལ་མ་ལྟོས་པར་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཡིན་པ་མི་འགལ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་སྔར་གྱི་རང་བཞིན་དེ་ཉིད་སྤངས་ནས་ གཞན་དུ་འགྱུར་ན་ནི།སྔ་མ་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་འགགས་ལ། ཕྱི་མ་ལ་གློ་བུར་བ་གཞན་སྐྱེས་པས་སྔ་མ་དེ་ཉིད་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ལྷ་སྦྱིན་ཤི་ནས་མཆོད་སྦྱིན་སྐྱེས་པས་ནི་ལྷ་སྦྱིན་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །སྐབས་ཀྱི་དོན་འདི་ཡང་སྔར་ཡོད་མེད་སྐྱེ་ འགག་གི་སྐབས་སུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ནི་གཅིག་ལ་རིམ་གྱིས་ཀྱང་འགལ་ལོ་ཞེས་བསྟན་པ་དང་མཚུངས་ཏེ།བསམས་པས་གོ་བར་ཟད་དོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་ཀྱང་། །རང་བཞིན་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི། །ནམ་ཡང་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་ཡང་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལྟར། དོན་དམ་པར་གཉིས་ཀྱི་དངོས་པོར་མ་གྲུབ་ལ། ཀུན་རྫོབ་དུ་གཉིས་སུ་སྣང་བ་ཐ་དད་པ་སྟེ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་དོན་འབའ་ཞིག་བསྟན་པའོ། །གྲིབ་མ་དང་ཉི་མ་ལ་སོགས་པའི་དཔེ་གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། གལ་ཏེ་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཀུན་རྫོབ་[(]དུ་[,]ཏུ་[)]ཇི་ལྟར་ཐ་དད་ཅེ་ན། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་སྟེ། དོན་གོ་བར་ཟད་དོ། །རྟག་ཏུ་སྟོང་པ་ཉིད་བཤད་ཀྱང་། །ལས་ནི་རྣམ་པར་མི་འཇིག་གོ། །ཞེས་པའི་དོན་ནི་དོན་དམ་པར་སྟོང་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས པར་བསྟན་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་དུ་ཟབ་པ་དང་བཅས་པའི་ལས་དང་།དེའི་འབྲས་བུ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕུང་པོ་འཁོར་བའི་རང་བཞིན་ཡོད་ཅེས་པའོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་འགའ་ཞིག་དེ་དག་སྟོང་པར་བསྟན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་མེད་པའི་མཐར་རྟོག་པའོ།

如果说色等诸法也是由颠倒见解所引发的某些实体,是否就像主体的自性那样是一体,或者从总体角度来说是一体的颠倒呢?因此通过显示它们互相为空来遣除这种颠倒见解是有必要的。对此回答说不是这样的。因为那些也仅仅是了知色等诸法的状态和差别互相为空的意义而已。
而且,如此了知为空和不如是了知而执为一体,作为束缚之因是相同的,所以遮遣一体执著而显示为差别法,毫无必要。
另外,'大慧'等并不显示彼之异名。其义为:在等持位、灭尽定等时,诸转识即使在世俗谛中也不生起;在其他状态时,诸识和智慧也不会以胜义谛无因自生的方式生起;以'又'字所摄的从自、从他、从二者也不生起;在世俗谛中也不是如幻般由他缘力而生起,也不是不生。因此,不生的意义也仅是如幻双运而已。
'因此'是说:由于双运的意义如是,故依胜义谛无生等而说,显示一切法无自性。
胜义无自性的理由是:依他起刹那相续流是刹那安立,除了安立的刹那之外别无他物;单一刹那也如前所说不存在;又因为依他起诸法显现为变异,故说一切法无自性。此中遍及义如前所说,显现为变异者不应是异于彼的常住无变异之法;变异之法为实有也相违。
因为若不舍弃前之自性而变异为他,则在同一时间中,一法不待他而自身与他无有矛盾性。若舍弃前之自性而变异为他,则前者以一切方式灭尽,后者新生他法,则前者并非变异为他,如同天授死后祭授出生并非变成天授一样。
此处之义也与前述有无生灭时所说'有与无即使次第也相违于一'相同,思维即可了知。论师也说:'自性变异为他者,永远不应理'等。
无二之义也是:轮回与涅槃等,胜义谛中不成立为二法,世俗谛中显现差别为二,仅显示如幻之义。影子与阳光等其他比喻也应如是配合。
若问轮回与涅槃在世俗谛中如何差别?说'大慧'等,义理易知。'虽常说空性,诸业不坏灭'之义为:虽然显示胜义谛空性自性即是涅槃,但在世俗谛中有带有深义的业及其果报带有漏染的蕴即轮回自性。即便如此,某些凡夫依于显示彼等为空而执著为无的边见。

།ཡང་ལ་ལ་དག་རང་བཞིན་ གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་།ནམ་མཁའ་དང་སོ་སོར་བརྟགས་པར་འགོག་པ་སྟེ་གཉེན་པོའི་སྟོབས་ཀྱིས་སྤང་བྱ་སྤངས་པ་དང་། བརྟགས་མིན་གྱི་འགོག་པ་སྟེ། སྐྱེ་བར་འགྱུར་རྒྱུའི་ཆོས་མ་སྐྱེད་པ་རྣམས་འདུས་མ་བྱས་པའི་རྫས་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཉིད་དུ་རྟོག་ལ། འཕགས་པ་དེ་ དེ་དག་གིས་མཐར་རྟོག་པ་སྤངས་པའོ།།དེ་ནས་ཡང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྐབས་ཀྱི་དོན་དེ་ཉིད་གསུང་རབ་དག་ལས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དོན་དམ་པའི་རྣམ་གྲངས་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་བར་བྱ་ཞེས་པའོ། །དེ་ལྟར་བདེན་པ་གཉིས་སུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ལས། དོན་དམ་པའི་ དབང་དུ་བྱས་ཏེ།སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པར་བསྟན་པ་མ་ཡིན་པ་སྤྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པར་བསྟན་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆུང་ངུའི་གསུང་རབ་དག་ལས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། ཡོད་པ་དང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པར་བསྟན་པ་མ་ཡིན་པ་སྤྱིར་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་དང་སྐྱེ་ བ་ལ་སོགས་པར་བསྟན་པ་ནི།སེམས་ཅན་གྱི་བསམ་པ་ལ་ལྟོས་ནས་བསྟན་པ་དོན་འཁྲུལ་པ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོར་གྲུབ་པ་དང་། དོན་དམ་པར་གྲུབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ་མ་ལྟོས་པར་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་འབའ་ ཞིག་གི་མཐར་རྟོག་པ་ནི་མི་བདེན་ཞེས་པའོ།།གཞན་ཡང་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་རྫོབ་པའི་དངོས་པོར་ཡང་སྟོང་ཞེས་པ་དང་། ཡང་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པར་བསྟན་པ་ནི་ཤིན་དུ་ཡང་དྲང་བའི་དོན་འཁྲུལ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་ངེས་པའི་དོན་ ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་དབུ་མ་གཞན་གྱི་དབང་གིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་རྣམས།།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་ཐམས་ཅད་ཡོད། །དམ་པའི་དོན་དུ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བསྟན་པ་འབའ་ཞིག་གོ། །སྔ་མ་ལྟར་བསྟན་པ་རྣམས་ནི་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་དོན་དམ་པའི་དེ་ཁོ་ ན་ཉིད་རྣམ་པར་དགོད་པའི་གཏམ་མ་ཡིན་ཞེས་པའོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས། རྟོན་པ་རྣམ་པ་བཞིས་གསུངས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ངེས་པའི་དོན་ལ་རྟོན་གྱི་དྲང་བའི་དོན་ལ་མི་རྟོན་ཅེས་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ལ་རྟོན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་མི་རྟོན་པ་དང་ ཆོས་ལ་རྟོན་གྱི་གང་ཟག་ལ་མི་རྟོན་པ་དང་།དོན་ལ་རྟོན་གྱི་ཚིག་འབྲུ་ལ་མི་རྟོན་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་བྱའོ། །དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་སེམས་སུ་འདུས་ཤིང་། སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་སྟོང་ པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོར་བསྟན་པས་གཞན་དག་གི་ལོག་པར་རྟོག་པ་སེལ་བར་མཛད་དེ།དེའི་དོན་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་བསྟན་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མདོ་ལ་སོགས་པ་ ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་ཞིང་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་།ཐོག་མ་ནས་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ་རང་བཞིན་གྱིས་ཀྱང་དག་པ་གདུལ་བྱ་ལ་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ལ་སོགས་པར་སྟོན་པར་ནུས་པ། སེམས་ ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་ནང་ན་མཆིས་པར་བརྗོད་དེ།ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ནི་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པས་བསྡུས་པའོ། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའོ། །ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ནི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའོ། །རྟག་པ་དང་ བདག་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་གསུངས་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ་ཆུ་བོ་དགའ་སྐྱེད་ཀྱི་དྲུང་དུ་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་ལྔ་བརྒྱ་རྗེས་སུ་གཟུང་བའི་དོན་དུ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟ་ན་མུ་སྟེགས་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་ལུས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཐར་པའམ་གྲོལ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་བདག་དམ་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ དོན་ཡོད་པར་འདོད་དེ།ཇི་སྐད་དུ། འབྱུང་པོ་ཀུན་ལ་ཞི་བ་ཡོད། །ཞི་བ་གང་ཡིན་དེ་ང་ཉིད། །ཅེས་པ་འམ། ལུས་ཅན་ཀུན་ལ་བདག་ཡོད་དེ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྨྲ་བ་དང་། ཅིའི་ཕྱིར་མི་མཚུངས་ཞེས་པའོ། །དེ་ལ་རྟག་པ་བྱེད་པ་ཡོན་ཏན་མེད་པ་ཁྱབ་པ་མི་འཇིགས་པའོ་ཞེས་ པ་ནི་བདག་རྟག་པ་ཤེས་པ་རིགས་པ་དེ་ཉིད་ཡུལ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པའམ།དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐར་པ་ཐོབ་པའོ།

又有一些人认为自性涅槃、虚空和择灭，即以对治力断除所断，以及非择灭，即不生应生之法等无为法是实有自性，圣者已断除对这些的执著。
其次，以'又'等词说明此处所说的一切经典中所说的空性等胜义谛的异名都应当贯通运用。
如是分别二谛时，就胜义而言，不是仅仅说空性等，而是普遍宣说空性等；在小乘经典中就世俗而言，不是仅仅说有和生等，而是普遍宣说蕴等是有和生等，这是随顺众生意乐而说的颠倒义。因为世俗中依他起性成立，胜义中无所成立，若不依二谛分别而执著单纯的有无二边是不真实的。
另外，说蕴等在世俗事物上也空，或说在胜义事物上也有等说法，更是极为不了义的颠倒义。
如是，了义则如前所说，唯是双运中观所摄依他起诸法，世俗中一切有，胜义中则非有。前面那样的说法都不是宣说圣智境界胜义谛实相的言论。
因此，应当随顺《圣无尽慧经》所说的四依：所谓依了义不依不了义，依智不依识，依法不依人，依义不依语。
其次，'菩萨'等文说明如前所说一切所知摄归于心，心的法性也是以空性异名说为如来藏，以此遣除他人的邪执。
其义为世尊说如来藏，以及在《涅槃经》等中说如来藏离戏论、本性光明、远离客尘、本来清净即自性清净，能为所化现示三十二相等，说在一切众生身中。蕴等是果位苦谛所摄，贪等是集谛所摄的业和烦恼，遍计是所知障，说为常我等事。如在恒河岸边为摄受五百外道而说。
如是，外道们也承许一切有情都有作为解脱因的无二真我，如说：'一切众生有寂静，寂静即是我自身'，或说'一切有情有我'等，为何不相同？
其中说'常、作者、无功德、遍满、不坏'，即我是常住、能了知、具理性、缘取境界或依此得解脱。

།ཡོན་[(]རྟན་[,]ཏན་[)]མེད་པ་ནི་གཟུགས་དང་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་སྟོང་པའོ། །ཁྱབ་པ་ནི་ལུས་ཅན་སོ་སོ་ལ་བདག་ཐ་དད་པ་རེ་གནས་པར་འདོད་པ་ དང་།ཐམས་ཅད་ལ་ཐུན་མོང་བའི་བདག་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡོད་པར་འདོད་པའོ། །ལན་གྱི་དོན་ནི་ང་ཡིས་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཐར་ཐུག་པ་དོན་དམ་པར་སྟོང་ཞིང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མྱོང་བ་ཙམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་རང་ བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ།ཐེར་ཟུག་པའི་དངོས་པོ་དོན་དམ་པ་ཉིད་དུ་ཁས་མི་ལེན་པས་གཞན་དང་མི་མཚུངས་ཞེས་པའོ། །སྙིང་པོ་ཞེས་ཡོད་པའི་སྒྲར་བསྟན་པ་ནི་བྱིས་པ་རྣམས་བདག་མེད་པས་ཆད་པའི་ལྟ་བས་འཇིགས་པ་རྣམས་ལ་བསྟན་པའོ། །གཞན་ཡང་གདུལ་བྱའི་ ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་ལ་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་བདག་ལ་སོགས་པ་རང་གི་མིང་གིས་ཀྱང་བསྟན་ནོ།།ཡང་གསུང་རབ་དག་ལས་ཕལ་ཆེར་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་བདག་རྟོགས་པར་འགྱུར་བས་དེ་ལྟར་མ་གསུངས་ཏེ་ཇི་སྐད་དུ། །བདག་ཏུ་རྟོགས་པར་གྱུར་ན་མི་རུང་ཞེས། འདི་ནི་ བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ངས་མ་བསྟན།།ཞེས་གསུངས་པའམ། གཞན་ཡང་འཕགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས། དེ་འདྲ་བ་བཤད་པ་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ། བདག་འདི་ལྟ་བུ་འདི་འདྲ་བ་ཅིག་ཡོད་དོ་སྙམ་སྟེ་ལོག་པར་མཐོང་ནས་ཤེས་རབ་མེད་པ་རྣམས་ལ་རྨི་ལམ་ དུ་རྨིས་པ་བཞིན་སྟོན་པར་བྱེད་དེ།འཇིག་རྟེན་པ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་དེ་སྐད་དུ་ཐོས་ནས་རང་གི་ལུས་ལ་བདག་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་རྟོག་པར་བྱེད་ལ། དེ་དག་གིས་བདག་དེའི་རང་བཞིན་ནི་མི་ཤེས་སོ། །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚིག་ཐོས་ནས་ལོག་པར་བཟུང་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ སྐྱེས་བུ་མཐེ་བོང་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།ལྡུམ་བུ་ཤ་མ་ཀའི་འབྲས་བུ་ཙམ་དང་། འབྲས་ཀྱི་འབྲུ་ཙམ་ཞིག་སྙིང་ལ་གནས་ཏེ་འབར་རོ་ཞེས་ལོག་པར་རྟོག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པར་གསུངས་པ་དང་། ཡང་ལ་ལ་དག་བདག་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ ཙམ་གྱི་རང་བཞིན་འགའ་ཞིག་སྙིང་གི་ཕྱོགས་ན་གནས་ཤིང་འབར་རོ་ཞེས་ལོག་པར་རྟོག་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་སོ།།དེ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས། སྲིད་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ལ་བདེན་པ་གཅིག་ཙམ་ཡང་ཡོད་པར་མ་མཐོང་ཞེས་པའོ། །སྨོན་པ་མེད་པ་ནི་དེ་རྣམས་སྟོང་པ་ དང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཉེས་སྐྱོན་དང་བཅས་པས་སྨོན་པ་དང་འཚོལ་བར་བྱེད་པའོ།།མཚན་མ་མེད་པ་ནི་མཚན་མ་བཅུ་མེད་པ་སྟེ། གང་ཞེ་ན། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ལྔའི་མཚན་མ་དང་སྐྱེ་འཇིག་གནས་པ་གསུམ་གྱི་མཚན་མ་དང་། ཕོ་དང་མོའི་མཚན་མ་མེད་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་ ཀྱིས་ཀྱང་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་གསུམ་སྤངས་པའོ།།ཡང་དག་པའི་མཐའ་ནི་ཡང་དག་པའི་དོན་གང་གི་མཐར་ཐུག་པའི་གནས་ལུགས་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །མྱ་ངན་ལ་འདས་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། ། དེ་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དོན་དམ་པའི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའི་སྙིང་པོའི་སྒོ་ནི་དངོས་པོ་ལྟ་བུར་བསྟན་པའི་ཐབས་ཏེ། དེས་སྣང་བ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་ཞིང་འོད་གསལ་བ་ཉིད་སྟོན ཏོ།།བཟོ་ནི་རིག་པའི་ཁྱད་པར་རོ། །ནན་ཏན་ནི་ཡིད་གཞུངས་པའོ། །ཇི་ལྟར་རྫ་མཁན་གྱི་དཔེ་དང་འདྲ་བར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་འཇིམ་པ་ལྟ་བུའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ལས། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་དང་། སེམས་ཅན་འདུལ་བའི་ཐབས་ ལ་མཁས་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོར་བསྟན་པ་འམ།ཡང་བདག་ཏུ་སྨྲ་བས་འཇིགས་པ་དང་བདག་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དུ་འགྱུར་བ་སྤང་བའི་དོན་དུ་གང་ཟག་གིས་བདག་མེད་པར་བསྟན་པས་ཀྱང་རུང་སྟེ། སེམས་ཅན་སོ་སོ་ལ་གྲགས་པའི་ཚིག་དང་ཡི་གེའི་རྣམ་ གྲངས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་དངོས་སམ་བརྒྱུད་པའི་སྒོ་ནས་སྙིང་པོ་དེ་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱེད་ཅིང་།གནས་སྐབས་ཀྱི་ལམ་མི་འདྲ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་རིགས་གཅིག་པོ་དེ་ཉིད་ལས་གནས་སྐབས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མི་འདྲ་བ་སྣ་ཚོགས་བྱེད་པའོ། །སྙིང་པོ་བསྟན་པས་སྙིང་པོ་སྟོན་ཞེས་པ་ནི། དངོས་པོའི་སྒྲར་བསྟན་པའི་ཐབས་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཡང་དག་རྟོགས་པར་བྱེད་པའོ།

无功德是指空无色法和快乐等功德。遍满是指认为每个有情各自安住不同的我，以及认为一切有情共同具有一个我的观点。
回答的意思是：我所说的如来藏是阿赖耶识的究竟，胜义谛中是空性，世俗谛中仅是经验自性的异名，本性清净，因为不承认是胜义谛中的常住实体，所以与其他不同。
以'藏'这个表示存在的词来教导，是为了对那些因无我而害怕断见的愚者们而说的。此外，对某些特殊根机的所化众生，如前所说也以我等自名来教导。
又在经典中大多未如是宣说，因为凡夫会执著我见，如说：'若生我见则不应理，我未对愚者宣说此。'或如《圣涅槃经》中说：'若如是说，一切众生会认为有如是这般的我，邪见无智者如梦中所见般显示。世间人闻已会执著自身有我，但他们不知此我的本性。'
如是闻菩萨语后邪执，世间人错误认为有如拇指大小、或如草豆大小、或如稻米粒大小住于心中发光等。又说有些人错误认为有非色法的唯识性质的某物住于心处发光。
其中空性，如《涅槃经》中说：'于二十五有中未见一谛实有。'无愿是因为它们是空性且世俗谛中有过患而无所希求寻觅。
无相是指无十种相。何者为十？即无色等五境相、无生住灭三相、无男女相，由此也断除身受用处所三相。
真实边际是真实义究竟的实相真如。涅槃是本性涅槃。等等如真如、法界等，是胜义谛异名的藏之门，是如实体般显示的方便，由此显示无相智慧境界离戏论而明净。
工巧是智慧的差别。精进是专注。如陶师喻般，如来也从如泥般的如来藏中，以了知真实的智慧和调伏众生的种种善巧方便显示如来藏，或为断除怖我见及我颠倒见而说人无我亦可。
以众生各自所知的种种词句名相，通过直接或间接方式令证悟彼藏性，依靠不同阶段的道路，从同一种性中显现不同阶段的种种果位。
以藏显示藏是指：通过实体词显示的方便令证悟真实藏性。

།མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་ཏེ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི། ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་དགོངས་པའི་ཚུལ་བསྟན་ནས་འཚང་རྒྱ་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་སྙིང་པོའི་སྒྲར་བསྟན་ཞེས པའོ།།གང་ཟག་རྒྱུན་ནི་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ཀྱིས་བརྟགས་པ་ལྟ་བུའམ། རང་གི་སྡེ་པ་གང་དག་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་གང་དུ་ཡང་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་གང་ཟག་ལས་དང་ལས་ཀྱི་ཁུར་ཁྱེར་བ་ཡོད་པར་འདོད་པ་ལྟ་བུའོ། །རྐྱེན་ནི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའོ། །རྡུལ་ནི་ རང་གི་སྡེ་པས་འདོད་པ་འམ།ཡང་ཕྱི་རོལ་པས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྟག་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པའོ། །དོན་འདི་རྣམས་ཀྱང་། སྙིང་པོ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཞེས་པའི་ལན་དུ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས། རྣལ་འབྱོར་ལས་ནི་ཇི་ལྟར་ ལྡོག་།རྣལ་འབྱོར་ལ་ཡང་ཇི་ལྟར་འཇུག་།ཅི་འདྲའི་སྐྱེས་བུ་ཅི་ཚུལ་དུ། །རྣལ་འབྱོར་གཞག་པ་བདག་ལ་གསུངས། །ཞེས་དྲིས་པའི་ལན་བཏབ་པའི་སྒོ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པའི་ཐབས་སྟོན་པའོ། །དེ་ལ་གཡོ་བ་མེད་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ སེམས་ཀྱི་འཇུག་པ་འམ།མི་རྟག་པ་དངོས་པོར་ཡང་གྲུབ་པ་མེད་པའོ། །བག་ཆགས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་བསྒོས་པ། ཁམས་གསུམ་གྱི་གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པས་འབྲེལ་པ་ཞེས་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་པོ་བག་ཆགས་ཀྱིས་གཞག་ཅིང་། དེ་ ཡང་ཁམས་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཚུལ་ལུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འདོད་པའི་དགའ་བ་དང་།བསམ་གཏན་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྤྱོད་པས་འཁོར་བར་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའོ། །སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་སྐྱེ་བ་དང་འདྲ་བར་ཞེས་ པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་གཟུགས་དེ་དག་ལ་རང་དང་གཞན་དང་གཉིས་ཀར་གྱུར་པའི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར།མི་སྐྱེ་བ་དང་འདྲ་བར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མི་སྐྱེ་ཞེས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །གཞན་ཡང་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གི་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ བམ།སྐད་ཅིག་མ་འདུས་པའི་ཕུང་པོ་དང་། དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་གང་དག་གིས་ཆེད་དུ་སྤངས་པ་མེད་པར་མཐོང་ནས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རང་དགའ་བའི་རྟོགས་པས་བརྟགས་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པའོ། །རྟོགས་པ་རབ་ཏུ་གྱུར་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅེས་པ་ནི་རྟོགས་པ་དེ་ཉིད་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པ་ སོ་སོ་རང་རིག་པའི་ཚུལ་གྱིས་མངོན་དུ་བྱས་པ་སྟེ།དེར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྣང་བ་ཡང་གནས་པར་གྱུར་པའོ། །ཡང་འདིར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་ལ་སོགས་པ་རང་བཞིན་མེད་པར་མཐོང་བས་དེ་འདྲ་བའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ས་བོན་དང་བཅས་ཏེ་སྤངས་པ་སོ་སོ་རང་གི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་དང་། ཡུལ་ཅན་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ཡེ་ཤེས་ལ་མངོན་པར་མོས་པའོ། །འདིས་ནི་ཐབས་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཉིད་བསྟན་ལ། སྔ་མ་གསུམ་གྱིས་ནི་རྩེ་གཅིག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཤེས་རབ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཟུང་དུ འབྲེལ་པའི་རྣལ་འབྱོར་བསྟན་ཏེ།དེ་ལྟར་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པའི་ལམ་ནི་འཕགས་པའི་རིགས་སྦྱོང་བར་བྱེད་ཅིང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། སྔར་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་། འགྲོ་བ་དག་དང་ལུས་འཛིན་པ། ཅི་ཡི་སླད་དུ་བྱ་བ་འབྱུང་། །ཞེས་པ་དང་། རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་འབྲས་བུ་གང་ལགས་རྒྱུ་ནི་ཅི་ཞེས་དྲིས་པའི་ལན་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལས་ཚུལ་གཞན་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འཆད་དེ། དེ་ཡང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པས་དོན་དམ པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་སྟེ།ཇི་སྐད་དུ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་འཇུག་པས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་ཕྱི་ནི་ཕྱི་རོལ་དུ་སྣང་བའོ།

关于'如何成就现前正等觉'，'大智慧'等词的含义是：通过显示思维方式而为了成就正等觉，以心要之音而宣说。
补特伽罗相续，是如外道所计，或如自部某些认为不可说是常或无常等差别的补特伽罗能担负业与业果之担者。
缘即无明等。
微尘，是自部所许或如外道所许恒常的极微。
这些义理也应当用于回答'心要如何生起'之问。
其后'菩萨'等，通过回答'如何从瑜伽退？如何入于瑜伽？何等士夫以何方式安立瑜伽？请为我宣说。'之问而显示清净如来藏之方便。
其中无动即真实中心识趣入，或无常事物亦无成立。
由习气执著所熏染，与三界种种色相受用相关系，即三界由习气安立，且由贪著三界所摄诸种行相欲乐、禅定、三昧之味的方式而行，从而与轮回相续。
如幻等色生起等义，即由于彼等色相无有自因、他因及二者之因，故如不生，一切事物不生，如前所说。
复次，见有为支诸缘之极微或刹那聚集之蕴及自在天等任何无所舍离，而于世俗中以自乐分别而了知是遍计。
通达殊胜证悟即以各别自证方式现前彼证悟，于彼诸识之显现亦得安住。
复次此中由见外境事物等无自性，断除如是颠倒及种子，于各别自智之境及有境法身智生起胜解。
此显示方便即发殊胜菩提心，前三者显示与专注三昧相应之智慧止观双运瑜伽。如是方便智慧双运之道，能清净圣种并引导佛菩提，如前所说。
其后'世尊'等，亦通过回答'众生与执持身，为何而生起？'及'缘生如何？何为果？何为因？'之问，从与前说不同的方式广说。即通过了知因缘之相而趣入胜义法界自性，如说：'由入缘起而入法界。'
其中外即显现为外境。

།ནང་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བསྟན་པ་ལ། མ་རིག་པ་དང་སྲེད་པ་དང་ལས་དང་ཆོས་འདི་དག་ལ་སོགས་པ་ནི་ཞེས་པ་ལ། ལེན་པ་དང་སྲིད་པ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྒྱུས་བསྡུས་པ་ཡང་སྟེ། དེ་ལ་སྲིད་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ནི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱས་ཀྱང་། སྲེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མ ཟིན་ན།ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་བས་འདིར་སྨོས་པའོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་ཐོབ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུས་བསྡུས་པ་དྲུག་གམ་རྣམ་པ་ལྔའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་འདི་དག་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕུང་པོ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་འབྲས་བུས་བསྡུས་པའི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་འམ།མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུས་བསྡུས་པ་དྲུག་གམ། ཡང་ན་བདུན་ཉིད་དོ། །འདི་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཅུང་ཟད་བསྡུས་ཏེ་གསལ་བ་བསྟན་པ་ནི་འཕགས་པ་ས་བཅུ་པའི་མདོ་ལས་རྣམ་པ་བཅུའི་སྒོ་ནས་གསུངས་ཏེ། འདི་ལྟར་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་ རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་དང་།སེམས་གཅིག་ཏུ་ཡང་དག་པར་འདུ་བ་དང་། རང་གི་ལས་མ་འདྲེས་པ་དང་། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུད་དུ་གཅིག་པ་འམ། རང་རང་གི་འབྲས་བུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་དང་། རྟོན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་མཚུངས་པ་དང་། ལམ་གསུམ་ གྱི་རྒྱུད་དུ་འབྲང་བ་དང་།སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་ལྟོས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གསུམ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་དང་། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དང་འབྲེལ་པ་དང་། མེད་པས་ཟད་པར་སོ་སོར་རྟོགས་པའོ། །དེ་ལས་དང་པོ་པའི་ དབང་དུ་བྱས་ཏེ།མ་རིག་པ་ནི་བདེན་པ་རྣམས་མངོན་པར་མི་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་མ་རིག་པའོ། །འདུ་བྱེད་སེམས་པ་དང་བསམ་པའི་ལས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གཙོ་བོར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །མིང་དང་གཟུགས་ནི་དབང་པོ་མ་དོད་པའི་ གནས་སྐབས་སོ།།སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པའི་གནས་སྐབས་སོ། །རེག་པ་ནི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའོ། །དེ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་དང་བདེ་བའི་བྱེ་བྲག་མི་ཕྱེད་པ་ནི་རེག་པའོ་ཞེས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ པ་ལས་གསུངས་སོ།།ཚོར་བ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའོ། །སྲིད་པ་ནི་ཚོར་བ་ལ་ཆགས་པའོ། །ལེན་པ་ནི་ཚོར་བའི་རྒྱུ་ལ་ཆགས་པའོ། །སྲིད་པ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་ས་བོན་ཀུན་གཞི་ལ་ཡོད་པ་ལེན་པས་གསོས་བཏབ་སྟེ། མཐུ་དང་ལྡན་པར་སོང་བའོ། །སྐྱེ་བ་ནི་ མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དེ་ཉིད་དང་ཐོག་མར་བྱུང་བའོ།།རྒ་ཤི་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དེ་ཉིད་གནས་སྐབས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དང་རྒྱུན་ཆད་པའོ། །ཡང་རྒས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའོ། །ཞེས་ཀྱང་གསུངས་སོ། །སྤྱིའི་ངེས་པའི་ཚིག་ནི་སྔ་མ་སྔ་མ་རྣམས་ ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་ཕྱི་མ་རྣམས་འབྱུང་བས་སོ།།སོ་སོའི་དབྱེ་བ་ལ་མ་རིག་པ་ནི་གཉིས་ཏེ། ལས་རྒྱུ་འབྲས་ལ་རྨོངས་པ་སྲོག་གི་མཆོད་སྦྱིན་ལ་སོགས་པས་ཐར་པར་འདོད་པ་དང་། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་རྨོངས་པ་བདག་དང་བདག་གི་ལ་སོགས་པར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་དང་དེ་རྣམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ མ་རྟོགས་པའོ།།འདུ་བྱེད་ལ་གསུམ་སྟེ། བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་གཡོ་བའི་ལས་སོ། །ཡང་ན་སྒོ་གསུམ་གྱི་ལས་གསུམ་མོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྒྱུ་དང་། འབྲས་བུས་བསྡུས་པ་གཉིས་སོ། །མིང་དང་གཟུགས་ནི་རྣམ་ པ་ལྔའོ།།སྐྱེ་མཆེད་ནི་དྲུག་གོ། །རེག་པ་ཡང་མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་གོ། །ཚོར་བ་ཡང་དེ་ཉིད་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའམ། རྣམ་པ་གསུམ་མམ་ལྔའོ། །སྲེད་པ་ནི་གསུམ་སྟེ། འདོད་པ་དང་། གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྲེད་པའོ། །ལེན་པ་ནི་བཞི་སྟེ། འདོད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། ལྟ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཉེ་བར་ལེན་པའོ། །འདིར་ཉེ་བར་ལེན་ཞེས་པ་ནི་དེ་དག་ལ་ཆགས་པའོ། །སྲིད་པ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། སྔོན་དུས་ཀྱི་སྲིད་པ་དང་། འཆི་བའི་སྲིད་པ་དང་། བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་སྲིད་པའོ།

关于内在的缘起的教法，所说的无明、贪爱、业和法等，以及取、有、识等因所摄，其中有等三者虽由无明缘而造作业，但若无贪爱等缘，则不会成就后有，故此处提及。称为缘起之名者，是指因所摄六种或五种。大智，由此等所生的蕴等，是指果所摄的识或名色等果所摄六种，或者七种。略说这些义理，如《圣十地经》中从十个方面宣说：即有支相续、一心和合、自业不杂、不相异即烦恼相续一体或各自果报相续不断、依止相同、三道相续、前际、现在和后际相应、三苦生起、从因缘生起、与生灭相连、以无而尽各别了知。
就初学者而言，无明是不了知诸谛，即是遍计的无明。行是思业和思惟业。识主要是阿赖耶识。名色是诸根未成熟的阶段。六处是诸根圆满的阶段。触是决定乐等感受境相。如《涅槃经》中说：'不能分别苦乐差别即是触。'受是体验。爱是对受的贪著。取是对受因的贪著。有是名色种子在阿赖耶识中被取滋养而具有力量。生是名色等最初产生。老死是名色等转变为其他状态和断灭。又说：'老是蕴的成熟。'
总的定义是前前为依缘而后后生起。别别分类中，无明有二：对业因果愚痴，以祭祀生命等求解脱，及对真实性愚痴，颠倒执著我和我所等，以及未如实了知这些。行有三：福、非福和不动业。或者身口意三业。识有因所摄和果所摄二种。名色有五种。处有六种。触也有眼触等六种。受也与此相应，或三种或五种。爱有三：欲爱、色爱和无色爱。取有四：欲取、我语取、见取和戒禁取。这里'取'是指对这些的贪著。有也有四种：前有、死有、中有和生有。

།འདིར་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་ས་བོན་ལེན་པས་མཐུ་དང་ལྡན་པར་བྱས་པའོ། །སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་ལས་སྐྱེ་བ་ནི་གསུམ་སྟེ། སྐད་ཅིག་གི་སྐྱེ་བ་དང་། མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་སྐྱེ་བ་དང་། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར བའི་སྐྱེ་བའོ།།རྒས་པ་ཡང་གསུམ་སྟེ། ཉེ་བར་སྤྱད་པས་རྒས་པ་དང་། གཞན་ཉིད་ཀྱིས་རྒས་པ་དང་། གཞན་དུ་འགྱུར་བས་རྒས་པའོ། །གཉིས་པ་དེ་རྣམས་སེམས་གཅིག་ཏུ་ཡང་དག་པར་འདུ་བ་ནི། སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཐམས་ཅད་སེམས་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་སྤྱིར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་ཉིད་དེ། རྒྱ་མཚོ་དང་དབའ་རླབས་བཞིན་ཞེས་སྔར་བསྟན་ཏོ། །གཞན་ཡང་རྒྱུན་དང་ལྡན་པའི་ཀུན་གཞི་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་དུ་གྱུར་པས་དེར་འདུ་ཤེས་པའོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སེམས་གཅིག ལ་གནས་པ་དག་གོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།རང་གི་ལས་མ་འདྲེས་པ་ནི་དང་པོར་མ་རིག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་དམིགས་པ་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པར་བྱེད་པ་དང་། འདུ་བྱེད་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡང་འབྱིན་པའོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་ བྱ་བ་གཉིས་སུ་ཉེ་བར་གནས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།མ་འོངས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡང་འབྱིན་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡན་ལག་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་། རང་རང་གི་འབྲས་བུ་ཕྱི་མ་རྣམས་མངོན་པར་ འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་འབྱིན་པ་དང་།ཁྱད་པར་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པས་སྲིད་པ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་ཡང་བྱེད་པ་དང་། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱིས་ཕན་ཚུན་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གིས་རང་གི་ཡུལ་རྣམས་ཕྱེ་བ་ཡང་སྟོན་པ་དང་། རེག་པས་དམིགས་པ་ལ་རེག་པར་ མེད་པ་དང་།ཚོར་བས་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་དང་གཉི་ག་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མྱོང་བར་ཡང་བྱེད་པ་དང་། སྲེད་པས་ཆགས་པར་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་ལ་ཀུན་དུ་ཆགས་པར་ཡང་བྱེད་པ་དང་། ལེན་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་འབྲེལ་བར་ཡང་བྱེད་པ་དང་། སྲིད་པས་ སྲིད་པའི་རྒྱུད་གཞན་ཡང་གནས་པར་བྱེད་པ་དང་།སྐྱེ་བས་ཕུང་པོ་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་དང་། རྒ་བས་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བར་བྱེད་པ་དང་། འཆི་བས་འདུ་བྱེད་འཇིག་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་རྒྱུ་ཡང་འབྱིན་པའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། རྟེན་ ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་རྟོགས་པས་ཚེ་རབས་གཞན་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུར་ཡང་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་བྱེད་པ་འདི་རྣམས་ཀྱི་དོན་ནི་ཇི་ལྟར་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་ནི་དོན་བྱེད་ནུས་ཞེས་པ་དང་། ཚད་མ་ནི་ཡུལ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་གཅོད་པར་བྱེད་ཅེས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། བྱེད་ པ་རང་གི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་ཡིན་གྱི་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་ནི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་སོ་ཞེས་པ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་དང་། རྟོན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་མ་རིག་པ་ནི་ས་བོན་གྱི་གནས་སྐབས་དང་། འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་གཉིས་སོ། །དེ་ལ་ས་བོན་གྱི་གནས་སྐབས་ཀྱིས་ནི། འདུ་བྱེད་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བྱེད་དོ། །ས་བོན་མ་སྤངས་པ་དེ་སྲིད་དུ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་ཀྱིས་ནི་སྐྱེད་ཅིང་རྟོན་པར་བྱེད་དེ། དེ་སྐྱེས་པས་དེ་ཡང་རྗེས་ཐོགས་སུ་སྐྱེ བའི་ཕྱིར་རོ།།དོན་འདི་གཉིས་ཀྱང་འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་ཞེས་པ་དང་། འདི་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་འདི་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་རྣམ་པ་གཉིས་བསྟན་ཏོ། །ཡན་ལག་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ལམ་གསུམ་གྱི་རྒྱུན་དུ་འབྲང་བ་ནི་དེ་ལ་མ་རིག་ པ་དང་སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ལམ་གྱི་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་དང་།ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའོ། །འདུ་བྱེད་དང་སྲིད་པ་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་གྱི་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་སྟེ། ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུན་མི་འཆད་ པར་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་སྟེ།སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའོ།

此处是由那些所摄的名色种子所取而具有力量。从生和老死所生有三种：刹那生、现行生和结生。
老也有三种：受用所致的衰老、他性所致的衰老和变异所致的衰老。
第二，这些归摄于一心是：如前所说，世俗谛中一切皆是心性，而且总的来说就是一个阿赖耶识，如海洋和波浪一般，如前所说。此外，相续具足的阿赖耶成为一切种子，故而归摄于此。如是所说：'彼等一切皆住于一心中'。
各自不混杂的作用，首先就无明而言有两种：令诸有情于所缘愚痴，以及引生诸行现前之因。
诸行也不安住于两种作用：令未来异熟现前，以及引生识现前之因。
如是其余支分也各自引生后果现前之因，特别是识能结生，名色能互相显示，六处能显示各自境界的分别，触能触所缘，受能领纳可意、不可意及俱离，爱能于所贪著事普遍贪著，取能与烦恼相应，有能令有相续安住，生能生起诸蕴，老能令诸根变异，死能令诸行坏灭，并引生无知相续不断之因。
如是所说，由于未证缘起实相，故成为其他生世之因。
其中这些作用的含义，如同说事物的特征是能作所作，量是能断除对境增益一样，是成为作用自性，而非其他义。
不相异义即是'以无明缘行'，是说以无明为缘诸行相续不断并为所依。此中无明有种子位和果位两种。其中以种子位令诸行相续不断，因为未断种子之时行的相续便会生起。以果位则生起并为所依，因为彼生故彼随后生起。
此二义也说明了'此有故彼生'和'此生故彼生'两种含义。其余支分也应如是了知。
三道相续，其中无明、爱、取是烦恼道相续不断，是烦恼的遍染。行与有是业道相续不断，是业的遍染。其余诸支是苦道的分别相续不断，是生的遍染。

།དེ་ཉིད་ས་བཅུའི་མགོན་པོས་ཀྱང་། །དང་པོ་བརྒྱད་དང་དགུ་ཉོན་མོངས། །གཉིས་དང་བཅུ་པ་ལས་ཡིན་ཏེ། །ལྷག་མ་དག་ནི་ཚེ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། འདིས་ཀྱང་ད་ལྟར་གྱི་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པ་དང་།དེས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བ་མངོན་པར་འགྲུབ་ཅིང་དེ་དག་ཏུ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པས་ཀུན་ནས་བསླང་ཞིང་། ལས་མངོན་པར་འདུས་བྱས་པས་ཡང་གཞན་དུ་སྐྱེ་བ་མངོན་པར་འགྲུབ་ པ་སྟེ།སྡུག་བསྔལ་ཀྱི་ཕུང་པོ་འབའ་ཞིག་འབྱུང་ཞེས་པའོ། །དུས་གསུམ་ལ་ལྟོས་པ་ཡང་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའི་ལྟོས་པ་སྟེ། ད་ལྟར་གྱི་ཕུང་པོའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་གྱུར་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས་ཚོར་བའི་བར་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ལྟོས་པ་སྟེ། སྔ་མ་ལ་ལྟོས་པའི་ འབྲས་བུ་དང་།ཕྱི་མའི་རྒྱུར་གྱུར་པས་ལྟོས་པའོ། །སྲེད་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ནི་ཕྱི་མའི་མཐའི་ལྟོས་པ་སྟེ། མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྡུས་པ་མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའོ། །དེ་ལྟར་བསྟན་པས་ཀྱང་སྲིད་པའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཚུལ་དུ་གོ་ རིམས་སུ་བསྟན་པ་འདི་རྣམས་ཚེ་གསུམ་ལ་རྫོགས་པ་སྟེ།དང་པོ་གཉིས་ནི་སྔ་མ་ལྔའོ། །དེ་ནས་རྣམ་པ་བརྒྱད་ནི་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་རྫོགས་པ་སྟེ། སྲེད་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ཕྱི་མའི་མཐའི་ལྟོས་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་དེའི་ཉེ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་སྟེ། ཚེའི་དབང་དུ་བྱས་ན་ད་ ལྟར་བས་བསྡུས་པའོ།།སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་ནི་ཚེ་ཕྱི་མས་བསྡུས་པའོ། །ཕྱི་མ་ཕན་ཆད་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་སྟེ། ཕྱི་མ་ཉིད་ཀྱི་དུས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ན་དེ་ལ་ལྟོས་ཏེ། དེ་ལྟར་བ་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་ལྟོས་ཞེས་པ་སྟེ། ཤེས་པར་ཟད་དོ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་འབྲས་ བུ་ཡང་ཚར་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་སྟེ།དང་པོ་གཉིས་ནི་རྒྱུ་ལ། དེ་ནས་རྣམ་པ་ལྔ་ནི་འབྲས་བུར་གྱུར་པའོ། །ཡང་སྲེད་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ནི་ཕྱི་མའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཡིན་ལ། སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་ནི་འབྲས་བུར་གྱུར་པའོ། །གཞན་ཡང་འདི་རྣམས་ཀྱིས་ནི་གང་དག་མ་རིག་པ་ དང་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལུས་ཅིག་ཅར་འགྲུབ་པར་ཐལ་ཞེས་པ་དང་། གཞན་ཡང་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པར་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ། བྱེད་པ་པོ་མེད་པས་ལས་བདག་གིར་བྱ་བ་ མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ། །ལས་བྱས་ནས་ནི་ཞིག་པ་ན། །སུ་ཡི་ལས་སུ་འགྱུར་ཞེ་ན། །ཞེས་པ་སྟེ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་དུས་ན་ལས་བྱེད་པ་པོ་འགགས་ནས་མེད་པས་དེས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་བ་མེད་ཅིང་། གཞན་ལ་སྨིན་པར་འགྱུར་བར་བྱས་པ་ཆུད་ཟོས་པ་དང་། མ་ བྱས་པ་དང་ཕྲད་པའི་ཉེས་པར་འགྱུར་ཞེས་པའོ།།གཞན་ཡང་སྔོན་གྱི་ལས་ནི་འབྲས་བུ་མ་བསྐྱེད་པར་འགགས་པས་ཕྱིས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པའི་དུས་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་ལས་རྣམས་ཆུད་ཟོས་པའི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། སྤྱིར་ལས་བྱས་པ་དང་། བྱས་ཀྱང་འབྲས་བུ་ བསྐྱེད་ཟིན་པ་དང་།བྱས་ཤིང་འབྲས་བུ་མ་བསྐྱེད་ཀྱང་གཉེན་པོ་རྙེད་པས་སྤངས་ཟིན་པ་ན་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་མི་འཐད་ལ། དེའི་ཕྱིར་ལས་འགའ་ཞིག་ནི་བྱས་ལ་འགའ་ཞིག་ནི་མ་བྱས་པ་འམ། བྱས་པ་ཡང་འགའ་ཞིག་གིས་ནི་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་ཟིན་པ་འམ། །འགའ་ ཞིག་གིས་མ་བསྐྱེད་པ་འམ།མ་བསྐྱེད་པ་ཡང་འགའ་ཞིག་ནི་གཉེན་པོས་སྤངས་པ་འམ། འགའ་ཞིག་ནི་མ་སྤངས་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལུས་ཅིག་ཅར་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ལས་མ་བྱས་པ་འམ་བྱས་པའམ་བྱས་ཀྱང་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་ཟིན་པ་འམ། བྱས་ལ་མ་ བསྐྱེད་ཀྱང་གཉེན་པོ་མངོན་པར་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ལ།དེ་ལས་བཟློག་པ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། དེས་ན་རྒྱུ་ལས་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པས་ ཉེས་པ་དང་པོ་ལས་གྲོལ་ལོ།

如十地之主所说：'第一、第八和第九是烦恼，第二和第十是业，其余则是寿。'这也说明依靠现在的烦恼之烦恼和由此引发的业之烦恼，成就未来之生，在彼等中也如前由烦恼所引发，由业所造作而成就其他生，即唯生苦蕴。
关于三时，无明和行是前际所依，即成为现在蕴之因。从识至受是现在所依，即依前为果，成为后之因。爱等三者是后际所依，即成为未来生等所摄名色等之因。
如是宣说，轮回之因果次第所示这些在三世中圆满，最初二者是前五。其后八种于此生圆满，说爱等三者是后际所依，即成为彼之近因，若就寿而言，则为现在所摄。生与老死是后世所摄。
往后世亦如是生起，当后世时现前时，依彼而言，如是即是依前际，仅此而已。因此，因果亦为两轮所摄，最初二者是因，其后五者成为果。复次，爱等三者成为后世之因，生与老死则成为果。
复次，由此等若谓：'因无明、行等因无差别故，应成一切众生之身同时成就'，以及'若无补特伽罗我，一切行成为刹那性时，无作者故应成无所作业'，如云：'业已作而灭时，成为谁之业？'即于异熟时业作者已灭无故，彼不受异熟，而于他成熟所作成为无用，及有未作而遇之过失。
复次，若谓前业未生果而灭，故于后生果时无故，诸业应成无用之过失。无过失，因为普遍已作业，已作亦已生果，已作虽未生果然已得对治而断时，不应成就后有，因此有些业已作，有些未作，已作者有些已生果，有些未生果，未生果者有些已为对治所断，有些未断。
因此不成一切之身同时成就，因为未作业或已作业或已作亦已生果，或已作未生果然已得对治者之果不会生起，与此相反者之异熟果则会生起，故'因无差别'之因不成立，从而解脱第一过失。

།གཉིས་པ་ཡང་མི་འཐད་དེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྒྱུན་དང་ལྡན་པས་དེའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའི་ས་བོན་གྱི་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ལས་བསགས་ཤིང་། ལས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་འགགས་པ་ན་ཡང་དེའི་ས་བོན་ཀུན་གཞི་ ལ་བསྒོས་པ།གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་རྣམས་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་རེད་ཅིང་སྨིན་པ་སྟེ། གནས་དང་ལུས་ལ་སོགས་པ་འདོད་བྱ་དང་འདོད་བྱ་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་ སྣང་བ་རྒྱུ་བ་ཆ་ཕྲ་བ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར། རྒྱུན་གཅིག་ལ་ནི་བརྟེན་ནས་སུ། །བྱེད་པོ་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱར་བསྟན། །ཞེས་པའོ། །དེས་ན་འདིར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་འཁོར་གྱི་དེ་མེད་པར་གྱུར་ན་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་ནི་འཁོར་བ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་འོག་ ནས་སྟོན་པར་འགྱུར་ཏེ།ཕ་རོལ་པོས་བརྗོད་པའི་ཉེས་པ་དང་འབྲེལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་འབྲས་བུ་མ་བསྐྱེད་པར་ལས་ཟད་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་། ལས་ཀྱིས་བསྒོས་པའི་ས་བོན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་གནས་པ་དེ་ཉིད་ལས་འབྲས་བུ་ འབྱུང་བས་ལས་ཆུད་ཟོས་པའི་ཉེས་པ་ལས་ཀྱང་གྲོལ་ཏེ།ལུས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་རྣམས་ནི། །བསྐལ་པ་བརྒྱར་ཡང་ཆུད་མི་ཟ། །ཚོགས་ཤིང་དུས་ལ་བབ་པ་ན། །འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་སྨིན་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ཡང་གཉེན་པོ་མ་ཐོབ་པའི་གང་ཟག་ གི་དབང་དུ་བྱས་པའོ།།དེས་ན་ལས་འགའ་ཞིག་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། ཚེ་དེ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་ཟིན་པས་ཕྱི་མ་ལ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བའོ། །འགའ་ཞིག་ནི་སྲེད་པ་དང་ལེན་པའི་རྐྱེན་ཚང་ཞིང་གཉེན་པོ་མ་ཐོབ་པས་སྐྱེས་ནས་འབྲས་བུ་མྱོང་བར་འགྱུར་ བའོ།།འགའ་ཞིག་ནི་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་ལ། འགའ་ཞིག་མྱོང་བར་མ་ངེས་ཏེ། གཉེན་པོའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཟད་པར་འགྱུར་བ་དག་ཀྱང་སྲིད་དོ། །འདིར་ཆོས་མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས་དག་ལས། སྲིད་པའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སུ་གྲངས་ ངེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་འདི་རྣམས་ལ་རྒྱུས་བསྡུས་པ་དང་།འབྲས་བུས་བསྡུས་པ་གཉིས་ལས། རྒྱུས་བསྡུས་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འཕེན་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་རིང་བར་གྱུར་པ་དང་། མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཉེ་བར་འགྱུར་བའི་རྒྱུའོ། །དེ་ལ་འཕེན་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་རིག་ པ་དང་།འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྒྱུས་བསྡུས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་གང་ལ་བརྟེན་ཏེ་འཕེན་པ་དང་། གང་གིས་འཕེན་པ་དང་། ཚུལ་ཇི་ལྟར་འཕེན་ཏེ། རྣམ་པ་གསུམ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །དེ་ལྟར་འཕེན་པར་བྱེད་པ་ཡང་དེ་རྣམས་ལས་མང་བ་མི་དགོས་ཤིང་། ཉུང་ན་ཡན་ལག་མ་ཚང་བར་འགྱུར་བས་དེ་དག་ཙམ་དུ་གྲངས་ངེས་པའོ། །མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ལ་ཡང་། རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། གང་ལ་བརྟེན་ཏེ་འགྲུབ་པ་དང་། གང་གིས་འགྲུབ་པ་དང་། ཇི་ལྟར་འགྲུབ་སྟེ། རིམ་པ་བཞིན་སྲེད་ལེན་སྲིད་པ་གསུམ་དང་སྦྱར་རོ། ། འབྲས་བུའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་འཕེན་པར་བྱེད་པས་འཕངས་པ་རིང་བའི་འབྲས་བུ་ནི་བཞི་སྟེ། ལུས་ཐོབ་པ་དང་། ཐོབ་པ་གང་ལས་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལས། དང་པོ་ནི་གཉིས་ཏེ། ཐོག་མ་ཉིད་དུ་ཐོབ་པ་དང་། ཐོབ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་སྟེ། མིང་དང་གཟུགས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་རིམ་པ བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།གཉིས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཐོབ་པ་ཡུལ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་རེག་པ་དང་། ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཚོར་བའོ། །དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པ་བཞིར་ངེས་སོ། །མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་འབྲས་བུ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྟེན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྐྱེ་བ་དང་། བརྟེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ རྒ་ཤིའོ།།གཞན་ཡང་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུམ་མམ་བཞི་ལས། གནས་པ་མ་སྨོས་པ་ནི་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་བརྟག་པར་བྱ་བའི་དོན་འདི་རྣམས་བསྟན་པ་ནི་ཅུང་ཟད་འཁོར་བ་ལས་སྐྱོ་བ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཡིན་ལ། གནས་པ་ནི་སྐྱོ་བ་སྐྱེད་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་མི་འགྱུར་ བས་མ་སྨོས་པའོ།།རྒས་པ་དང་ཤི་བ་གཉིས་ཡན་ལག་གཅིག་ཏུ་གཞག་པ་ཡང་། མ་རྒས་པར་འཆི་བ་ཡོད་པས་དེ་ལ་ཡན་ལག་འགའ་ཞིག་མ་ཚང་བར་འགྱུར་བ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།

第二个也不合理，因为阿赖耶识具有相续性，由其本性所成的种子所引发的识积累业，当业的刹那灭尽时，其种子也熏习于阿赖耶识中，从一个相续到另一个相续所生起的识为有漏蕴所摄，与阿赖耶识同时获得并成熟，即所谓处所、身体等可意与不可意的显现，其细微运行。因此说'依于一相续，说有作者与受者'。
因此，此处若无阿赖耶识本身的眷属，则转识等不能成立轮回，如下文所说，将会与他方所说的过失相关联。
另外，即使业在未产生果报之前灭尽，由业所熏习的种子在阿赖耶识中相续存在，从其中生起果报，因此也能避免业虚耗的过失。如说：'有情诸业不会虚耗，即使经过百劫，当因缘聚合时节成熟时，必定会结成果报。'这是就未获得对治的补特伽罗而言。
因此，某些业将在现法中感受，即在今生已产生果报，不会在来世再生。某些业因具足爱取等缘且未获得对治，将在后世感受果报。某些业将在其他时候感受，某些业则不一定感受，也可能因对治力而灭尽。
此处依据阿毗达磨论典，十二缘起支确定的原因是：这些可分为因所摄和果所摄两类。因所摄又分为两种：远因即能引发之因，近因即能成就之因。
其中能引发者为无明、行、识因所摄，即依何引发、以何引发、如何引发三种，依次配对。如是能引发者不需多于这些，若少则支分不全，故数量决定如此。
能成就因也有三种：依何成就、以何成就、如何成就，依次配对爱、取、有三者。
就果而言，能引发所引之远果有四：获得身体，以及从所得中受用。初者有二：最初获得与圆满获得，分别对应名色与六处。第二类包括受用境界的触，以及受用业之异熟的受。如是决定为四种。
现前成就之果有二：就所依而言为生，就能依而言为老死。
另外，在有为法的三或四相中，未说住相是因为缘起支是为菩萨们所观察的义理，显示这些是为了稍微生起厌离轮回的缘故，而住相不会成为生起厌离的支分，故未说。
将老与死立为一支，是因为有不经老而死的情况，若分开则可能导致某些情况下支分不全。

།གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་དང་། དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེ་བ་ལ་མིང་དང་ གཟུགས་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཡོད་པས་དེ་གཉིས་ཀྱང་གཅིག་ཏུ་གཞག་པར་རིགས་སོ་ཞེ་ན།དེ་ཅི་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་མེད་མོད་ཀྱི། དེ་ཙམ་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། གཞན་ཡང་འདི་ནི་གཙོ་བོར་མངལ་ནས་སྐྱེ་བ་ དང་།སྒོ་ང་ལས་སྐྱེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་རྣམ་པར་གཞག་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ། །སྲིད་པའི་ཡན་ལག་འདི་རྣམས་ཀྱི་གོ་རིམས་ནི་སྐྱེ་བའི་རིམ་པའོ། །གཞན་ཡང་དབུས་དང་མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལས། མ་རིག་པ་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། སྲེད་པ་དང་། ལེན་པ་དང་། སྲིད་པ་ སྟེ།ལྔ་ནི་རྒྱུ་ཡིས་བསྡུས་པ་ལ། ལྷག་མ་རྣམས་ནི་འབྲས་བུའོ། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་། འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་ཀྱིས། ལྔ་པོ་དེ་རྣམས་ལས་ལྷག་ཏུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་རྒྱུས་བསྡུས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་ངེས་པའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ ལྟར་རྒྱུ་འབྲས་ཚར་གཅིག་གིས་བསྡུས་པའོ།།དེ་དག་ཀྱང་ཚེ་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་སྟེ། སྔ་མ་ནས་འདིར་འཕོ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ན་རྒྱུ་དྲུག་ནི་ཚེ་སྔ་མ་ལ་རྫོགས་ཤིང་དེས་བསྡུས་པ་ཡིན་ལ། འབྲས་བུ་དྲུག་ནི་ཚེ་འདི་ཉིད་ལའོ། །འདི་ནས་ཕྱི་མར་འཕོ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ ན་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།འདི་རྣམས་ནི་ཅུང་ཟད་དཔྱད་པར་བྱ་བ་སྟེ། སྲིད་པ་ནི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་འདི་རྣམས་མདོ་ལས་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་སྔ་མ་སྔ་མ་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་འབྱུང་བ། དོན་གྱི་གོ་རིམས་སུ་བསྟན་པ་དེ་ལྟར་ན་ སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ནི་ཚེ་སྔ་མ་ལ་བསྡུས་པར་མི་འཐད་དེ།ཚོར་བ་ད་ལྟར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དུ་ན་ད་ལྟར་བའི་ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚེ་སྔ་མས་བསྡུས་པའི་སྲེད་པ་སྐྱེད་པས་མ་འོངས་པ་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཚོར་བ་ཡང་སྲེད་ པའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཚེ་སྔ་མས་བསྡུས་པ་ཉིད་དོ་ཞེ་ན།དེ་ལྟ་ན་དེའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཚེ་སྔ་མ་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པས་འབྲས་བུ་དེ་རྣམས་ད་ལྟར་བའི་སྲེད་པས་བསྡུས་པ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་དེ་ལྟར་ན་འཕེན་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་དང་། མངོན་པར་ འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་དང་།དེ་རྣམས་ཀྱིས་འཕངས་པའི་འབྲས་བུ་དང་། མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་འབྲས་བུའི་བྱེ་བྲག་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་མི་འཐད་དེ། མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་དེ་དག་ཚེ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ བདག་ཉིད་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་འདིའི་འོག་རོ་ལ་ཚེ་ཕྱི་མས་བསྡུས་པ་གཅིག་ཡིན་ཞེས་བརྟག་པར་བྱའོ། །དང་པོ་ལྟར་ན་འཕེན་བྱེད་ཀྱིས་འཕངས་པའི་མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་། མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་འབྲས་བུ་གཅིག་ཉིད་ཡིན་པས་མིང་དང་གཟུགས་ལ་ སོགས་པ་ནི་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུས་འཕངས་པའི་འབྲས་བུའི་བར་དུ་ཆོད་པ་ཡིན་ལ།སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུས་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་འབྲས་བུ་བར་དུ་མཆོད་པ་ཡིན་ཞེས་པ་མི་འཐད་དེ། ཆ་ཤས་ཀྱི་བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུས་འཕངས་ཤིང་བསྐྱེད་པ་བཞིན་དུ།སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་ཡང་འཕངས་ཤིང་སྐྱེད་པར་འགྱུར་ལ། སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུས་བསྒྲུབས་ཤིང་བསྐྱེད་པ་ལྟར། མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྐྱེད་པར་འགྱུར་བའོ། །ཕྱོགས་གཉིས་པ་ལྟར་ན་ ཡང་།སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ལ་ལྟོས་ཏེ། བར་དུ་མ་ཆོད་པའི་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་ཅིང་། དེ་རྣམས་ཚེ་གསུམ་ལ་རྫོགས་པའི་ཕྱོགས་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་མདོ་སྡེ་དག་ལས་བསྟན་པ་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་སྐྱེ་བའི་གོ་རིམས་སུ་བསྟན་པ་རྣམས་ ནི་ཁོ་བོས་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་འཐད་ཀྱི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ།

如果这样的话，化生和湿生虽有六种无色处，但这两者也应当归为一类，这样说对吗？虽然这两者没有凝酪等阶段，但仅仅因为这样就说没有名色等，如何能成立？再者，这主要是依据胎生和卵生而建立的，所以没有过失。
这些有支的次第是生起的次序。又如《辨中边论》中说：无明、行、爱、取、有这五种摄属于因，其余诸支则是果。圣无著说：除了这五种之外，识也是摄属于因，如此则因果确定为六种。这样就摄为一轮因果。
这些也是由两世所摄，若就从前世转生到此世而言，六因圆满并摄属于前世，六果则在今世。从此世转生到后世的情况也应当如是了知。
这些需要稍加分析：有支即是如经中所说的这十二支，前前为缘而后后生起，按照意义次第来说明。如此则爱、取等三支摄属于前世是不合理的，因为受是现在的缘故。否则，将导致以现在的受为缘而生起前世所摄的爱，这将导致未来成为因的过失。
若说受也是在爱之前的前世所摄，那么作为其因的触等也应当是前世所摄，这样就违背了这些果是现在爱所摄的道理。再者，如此一来，能引发的因和能圆满的因，以及所引发的果和所圆满的果的差别安立也将不合理。
应当观察所圆满的果即生和老死，是今世所摄的名色等的自性，还是此后第二世所摄的一种。若是第一种情况，则由能引发的因所引发的名色等，与圆满的果是同一的，这样名色等是能引发因所引发的果而有间隔，而生和老死则相反，是由能圆满因所圆满的无间隔果，这是不合理的，因为部分将成为能生所生的关系。
因此，如同名色等是由能引发的因所引发并产生的一样，生和老死也应当是被引发并产生的；如同生和老死是由能圆满的因所圆满并产生的一样，名色等也应当被产生。
若按第二种情况，则生和老死对于能圆满的因来说，作为无间隔的果也不合理，而且这些将成为圆满三世的一方。
因此，诸经中所说的有支生起次第的安立，如我先前所说才是合理的，其他则不然。

།སྤྱིར་སྲེད་པའི་ཡན་ལག་འདི་རྣམས་ཀྱི་རིགས་ཙམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་ཁམས་གསུམ་པོ་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་བཞིས་བསྡུས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཕལ་ཆེར་རྫོགས་པ་སྟེ། མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེས་པ་ན་ཡང་སྲེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་ཚང་དགོས་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པས་བཅུ་པ་ལས། འདུ་བྱེད་དེ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་སེམས་ཀྱི་ས་བོན་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པ་ནི་ཕྱི་མ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་རང་བཞིན་ཡང་ སྲིད་པ་དང་།མངོན་པར་འགྲུབ་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ལས་ཀྱི་ཞིང་གི་གཞི་དང་། མ་རིག་པའི་མུན་པ་དང་། སྲིད་པའི་རླན་དང་། ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་བརླན་པ་དང་། ལྟ་བར་གྱུར་པའི་དྲ་བ་རབ་ཏུ་འཕེལ་བས་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་མྱུ་གུ་འབྱུང་བས་ཏེ་ ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའོ། །གཞུང་འདིས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྒྱུའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཉིད་གསལ་བར་བསྟན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། སེམས་ཀྱི་ས་བོན་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པ་ནི་ཕྱི་མ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་པས་སོ། སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའི་ལྟོས་པ་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ད་ལྟར་བའི་ལྟོས་པ་ཉིད་དུ་གསུངས པས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྲས་བུས་བསྡུས་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་སྟེ།གང་ཡིན་ཀྱང་འགལ་བ་མེད་དོ། །འཕགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་ཀྱང་། རིགས་ཀྱི་བུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་པོ་འདི་དག་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་མཉམ་པར་ཡོད་དེ། ཕྱི་ནང་གཉིས་སོ། བཅུ་གཉིས་པོ་གང་ཞེ་ན། འདས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་མ་རིག་པའོ། །འདས་པའི་ལས་ནི་འདུ་བྱེད་དོ། །ད་ལྟར་གྱི་དུས་ན་ཐོག་མར་མངལ་དུ་འཇུག་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། གཞན་ཡང་རིགས་ཀྱི་བུ་སེམས་ཅན་ཐམས ཅད་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་འདི་དག་ཡོད་མོད་ཀྱི་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་ཏེ།ནུར་ནུར་པོར་འདུག་པའི་ཚེ་ཤི་བ་ལ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལ་སོགས་པ་མི་འཐད་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་ལ་ཚོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་དང་། རེག་པ་རྣམ་པ་གསུམ་དང་། སྲེད་པ་རྣམས་ དང་།རྒ་བ་དང་ཤི་བ་མེད་ཀྱང་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་དང་ལྡན་ཞེས་བྱའོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་དེ་དག་གཟུགས་མེད་པ་ནས་རྒ་ཤིའི་བར་དུ་མེད་ཀྱང་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་པོ་དང་ལྡན་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ངེས་པར་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་སེམས་ཅན་ ཀུན་ལ་མཉམ་པར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་དང་ལྡན་པ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།འདིར་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་བསམ་གཏན་བཞི་ལ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་སས་བསྡུས་པ་ལ་ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་ལས་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་བཞི་ཀ་མེད་མོད་ཀྱི། བཏང་སྙོམས་ཉིད་དང་གསལ་བ་དང་། གཉེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པས་ཡིད་བདེ་བ་ཉིད་དུ་ཆོས་ཡང་དག་པར་སྡུད་པའི་མདོ་ལས་གསུངས་པ། བཏང་སྙོམས་དང་ཡིད་བདེ་བ་ལས་མ་གཏོགས་པ་ཚོར་བ་གསུམ་དང་། ཁམ་གྱི་ཟས་དང་བྲལ་བས་ལྕེའི འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང་།སྣའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་བྱུང་བ་དེ་དག་གི་ཡུལ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་སྟེ། རེག་པ་གསུམ་དང་། འདོད་པའི་སྲེད་པ་དང་། ཁམས་འོག་མས་བསྡུས་པའི་རྒས་པ་དང་དེ་དང་འབྲེལ་ བའི་ཤི་བ་དེ་ལྟ་བུ་མེད་ཅེས་པའོ།།འདི་རྣམས་ཀྱང་མཉམ་པར་གཞག་པའི་གནས་སྐབས་ན་མེད་ཅིང་ཤས་ཆུང་བ་ཙམ་ལ་དགོངས་པ་ཡིན་གྱི། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་དེ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་དབང་བསྒྱུར་དུ་ མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ཞེས་མདོ་གཞན་ལས་གསུངས་པ་དང་།གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱང་ས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་མི་བྱེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་མི་ཐོབ་པའི་སྡུག་བསྔལ་[(]ཀྱིས་[,]གྱིས་[)]སྡུག་ བསྔལ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།

总的来说，如果仅就这些爱取支的类别而言，三界中以四生所摄的众生，在每一期生命中大多都具足。以无明、行等为缘而生识等时，也需具足爱等诸缘。如圣者在《十地经》中说：'由彼诸行所熏染的有漏有取之心识种子，若无业田之地基、无明黑暗、有之湿润、我慢滋润及见网增长，则不能于后世生起名色芽苗，不能生起生老死等。'等等。
又于名色等位时，也随之生起无明等。此论明显显示了识为因分所摄，如说：'心识种子具有执取，于后世将成就生老死。'如前所说，无明与行是前际所依，识等是现在所依，故说识为果所摄，无论是何者皆无相违。
《圣涅槃经》中也说：'善男子，此十二缘起于一切众生中平等存在，有内外二种。何为十二？过去烦恼即无明，过去之业即行，现在初入胎时即识。'等等。又说：'善男子，一切众生虽有此等缘起，但并非圆满具足。如在凝滑位死亡者则不具六处等，色界众生虽无三受、三触、诸爱、老死，亦说具足十二支。无色界众生虽从无色乃至老死皆无，亦说具足十二支，因为必定将得彼等之故。是故说一切众生平等具足十二缘起。'
此中色界四禅中凡夫地所摄者，除舍受外虽无其余四受，但由于舍受本身及明显、对治等功德相应，即是喜受，如《正法集经》中所说。除舍受与喜受外无余三受，由离段食故无舌触、鼻触，唯有彼等识之所生起的对境执著之意触，即三触；无欲界爱，无下界所摄之老及与彼相关之死。
这些也是就等持位时无有及微弱而言，并非一切情况下皆无。如前所说，彼等也为如来功德不得自在等苦所苦，如其他经中所说。无色界众生也为不能自在一切地定之苦所苦，不得正法之苦所苦等。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་འདྲ་བའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པར་འདོད་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རོ་ལ་ཆགས་པའི་སྲེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ན་མེད་ཅེས་པའོ། །གཞན་ཡང་མདོ་འདིའི་དོན་ནི་རྫས་སུ་གྲུབ་པའི་གཟུགས་སེམས་ལས་ཐ་དད་པ་ནི་གང་ན་ཡང་མེད་ལ། གཟུགས་སུ་སྣང་བ་ཙམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན། གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་གཟུགས་སུ་སྣང་བ་ཅུང་ཟད་ཡོད་པ་སྟེ། ཕྲ་བའི་ཕྱིར་མེད་ཅེས་བསྟན་པར་ཟད་དོ། །དེས་ན་དེར་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡང་སྤྱིར་མིང་དང་གཟུགས་ལ སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཡོད་ཅིང་།ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རྒས་པ་དང་། ཤི་བ་ཡང་ཡོད་དེ། དེ་རྣམས་འཆི་འཕོའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་དུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་སྔར་རྒས་པ་དང་ཤི་བ་མེད་པར་བསྟན་པ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་འཕགས་པའི་གནས་ གཞན་པོ་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་ཆད་པའི་འཆི་འཕོ་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་ལ་དགོངས་ཏེ་ཡང་གསུངས་པའོ།།འདིར་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའམ། མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། ཚེ་གསུམ་ལ་རྫོགས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་ པར་གཞག་པ་བྱས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི།འོན་ཀྱང་སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ལ་སོགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་བསྟན་པས་སྐྱོན་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་སྔོན་གྱི་མཐའི་ལྟོས་པ་ལ་སོགས་པ་སྤྲོས་པ་དང་བཅས་ཏེ་བསྟན་ནས། མདོར་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་འདི་འབའ་ཞིག་འབྱུང་ ཞེས་པའི་དོན་དེ་རྣམས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པར་སྟོན་ཏེ།དེ་ལ་མ་རིག་པ་ནས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་བར་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །རེག་པ་དང་ཚོར་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དུ་གསུངས་ཏེ། དེའི་དོན་ཡང་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་འདི་རྣམས་བྱིས་པ་རྣམས་ འཁོར་བ་ལ་ཡིད་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་གཙོ་བོར་ངན་སོང་གི་ཕུང་པོ་དང་འབྲེལ་པ་ཉིད་བསྟན་པ་སྟེ།དེས་ན་དེ་དག་གི་རེག་པ་དང་ཚོར་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཤས་ཆེ་བས་དེ་ལྟར་བསྟན་པའོ། །གཞན་དུ་ན་མཐོ་རིས་ཀྱི་ཕུང་པོ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ལས་ཀུན་ནས་སློང་བ་ ནི་མ་རིག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ངེས་པ་མེད།དད་པ་དང་ལས་དང་འབྲས་བུའི་བྱེ་བྲག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཀྱང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ལས་དགེ་བ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའོ། །སྲེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཏེ། ཅུང་ ཟད་བདེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་སོ།།རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་ཞེས་པ་ནི་འབྲས་བུ་ཕྱི་མ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ལ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་དང་། སྲེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་ཚོགས་པ་ལས་འབྱུང་བའོ། །སྐྱེ་བ་དང་ འཇིག་པ་དང་འབྲེལ་པ་ནི་ཡན་ལག་དེ་རྣམས་སྔར་ནས་ཡོད་པའི་དོན་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་གསལ་བར་བྱས་པའམ།ཕྱིས་ཀྱང་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ཏེ། རྐྱེན་གྱིས་གློ་བུར་དུ་སྐྱེད་ཅིང་། ཡང་མ་རིག་པ་འགགས་པས་འདུ་བྱེད་འགག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་ ལུགས་ལས་ལྡོག་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པའོ།།མེད་པས་ཟག་པར་སོ་སོར་རྟོག་།ཅེས་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་དེ་དག་མེད་པའོ། །ཡང་དེ་རྣམས་ལ་ཡང་མ་རིག་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་སའི་རྐྱེན་ལ་སོགས་ པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྟེན་འབྲེལ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་སོ།།གལ་ཏེ་འདིར་སྲེད་པའི་ཡན་ལག་འདི་རྣམས་སུ་གྲངས་ངེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་མི་འཐད་ན་དེ་ལས་གཞན་དུ་རྣམ་པར་འཇོག་དགོས་སོ་ཞེ་ན། བདེན་ཏེ། འདིར་ནི་འཁོར་གདུལ་བྱ་ཉེ་བའི་བསམ་པ་ཉིད་ལ་ ལྟོས་ནས་དེ་དག་ཙམ་བསྟན་པར་ཟད་ཀྱི།དེ་ལས་གཞན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་མ་མཐོང་ངོ་། །ཡང་ཆོས་མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས་དག་ལས་ཁམས་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པ་དགུ་སྟེ། ཁམས་གསུམ་ནས་འཕོས་ནས་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་གསུམ་ དང་།གཟུགས་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་གསུམ་དང་། གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེ་བ་གསུམ་སྟེ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་དགུའོ།

因此，为什么没有想要获得这样功德和贪著禅定之味的渴爱等。此外，此经的含义是，实有的色法与心识分离的任何地方都不存在，若就显现为色法而言，即使在无色界中也有极其微细的色法显现，因其微细故说为无。因此，生于彼处的众生也普遍具有名色等一切，有蕴体成熟的衰老和死亡，因为说彼等为死亡痛苦所苦故。
又前说无衰老和死亡是针对第四禅圣者的其他住处，无有断绝的死亡等而说。此处并非依据异熟业或现法受业而作三世圆满等安立，然依生受业等而说则无过失。如是详细宣说前际缘起等后，总之唯此苦蕴生起之义，彼等亦为三苦所摄。其中从无明乃至六处为行苦。触和受说为苦苦，其义亦是为令愚者厌离轮回，主要显示与恶趣蕴相连。
因此，彼等之触受以苦性为主而如是宣说。否则，引发善趣蕴的业并非必定是无明，以信解业果差别的智慧也能引发有漏善业。余下爱等为坏苦，因与少许安乐相应故。从因缘所生者，不仅是如前所说成就后果，而是从阿赖耶识之因和爱等缘聚合而生。
与生灭相连者，并非是彼等支分本来存在之义为因缘所显现，或后来也不会衰败，而是由缘顿时产生，又如无明灭故行灭等，具有逆序法。以无故别观漏者，是说阿罗汉和独觉获得漏尽无生智等者无彼等。又说彼等虽有无明习气地缘等清净缘起。
若此处爱支等数量决定的理由如前所说不合理，则应另作安立者。诚然，此处仅是观待所化众生近意而说彼等，未见其他理由。又从诸阿毗达磨论中说，三界受生成就之理有九种，即从三界死后于欲界受生之理三种，于色界受生三种，于无色界受生三种，如是共九种。

།དེ་ལ་མ་རིག་པ་མ་གཏོགས་པའི་ཡན་ལག་གཞན་ཐམས་ཅད་ནི་གང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཁམས་སམ་ས་དེར་གཏོགས་པ་ཡིན་ལ། མ་རིག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་གསུམ་མ་ གཏོགས་པ་གཞན་ནི་ས་མི་མཚུངས་པ་ཉིད་དེ།གང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཁམས་དང་ས་དེར་མི་གཏོགས་པའོ། །དེ་ཡང་འདི་ལྟར་འདོད་པའི་ཁམས་ནས་འཕོས་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ལྷར་སྐྱེས་པ་ན། དེ་འདྲ་བའི་ལུས་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ལས་ནི་འདོད་པའི་ འདོད་ཆགས་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གསུམ་པ་ཡིན་ལ།དེ་ཀུན་ནས་སློང་བའི་མ་རིག་པ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་སས་བསྡུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཁམས་འོག་མ་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ནི་དེའི་རྒྱུ་ལས་གོང་མའི་ཉོན་མོངས་པ་མངོན་དུ་ རྒྱུ་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་ལ།བྲལ་ན་ཡང་དེ་སྤོང་བའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་སྔོན་དུ་སོང་བས་དེའི་རྗེས་སུ་བྱུང་བ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་སས་བསྡུས་པའི་མ་རིག་པས་སྔར་གྱི་ལས་ཀུན་ནས་སློང་བ་མི་འཐད་དེ། མ་འོངས་པ་རྒྱུ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ལས་དེ་འདྲ་བ་ཀུན་ནས་ སློང་བའི་མ་རིག་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་དེ་ཉིད་དུ་གཏོགས་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་དུ་གོང་ནས་གོང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚུལ་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཡང་རང་གི་སར་སྐྱེ་བས་ཏེ། བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་འཕོས་ནས་དང་པོ་པ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བའི་ལས་ནི་སྔར་ འདོད་པའི་ཁམས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་དེ་ཉིད་ལ།ལས་གཅིག་གིས་ལུས་དུ་མ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ལས་ཞི་རགས་ཀྱི་རྣམ་པར་བསྒོམ་པ། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་ཀུན་ནས་སློང་བའི་མ་རིག་པ་ཡང་ འདོད་པའི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན་གྱི།ཕྱིས་བྱུང་བ་བསམ་གཏན་གྱི་སར་གཏོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མ་འོངས་པ་རྒྱུ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་དེ་འདྲ་བའི་ལས་མེད་པར་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་འཕོས་ནས་ཡང་དང་པོའི་ལྷར་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་དེ། དེ་ལ་ཞི་རགས་ཀྱི་རྣམ་ པ་བསྒོམ་པ་མེད་པར་ནི་དེར་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་ལ།དེ་ལྟར་བསྒོམ་པ་ཡང་གནས་སྐབས་དེར་མི་འཐད་དེ། འདོད་པའི་ཁམས་ལ་རགས་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ཞི་བར་བསྒོམ་པ་ནི་མི་དགོས་ཏེ། སྔོན་དེ་ལྟར་བསྒོམས་པས་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཉིད་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དང་པོ་དེ་ཉིད་ལ་ཞི་ རགས་ཀྱི་རྣམ་པར་བསྒོམ་པ་ནི་འགལ་བར་འགྱུར་ཞིང་།དེ་ལ་རགས་པ་དང་གཉིས་པ་ཡན་ཆོད་ལ་ཞི་བར་བསྒོམས་པས་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ལྷར་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་པས་སྔ་མ་ལྟར་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་བརྟེན་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་གྱི་རང་གི་སར་སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་ ཀྱང་བལྟ་བར་བྱའོ།།གཞན་ཡང་འོག་མར་སྐྱེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ནས་འཕོས་ནས། དང་པོའི་ལྷར་སྐྱེ་བ་ན་དེ་འདྲ་བའི་ལུས་འགྲུབ་པའི་ལས་ནི། སྔར་གྱི་དུས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་ལ་བརྟེན་ནས་ཞི་རགས་ཀྱི་རྣམ་པར་བསྒོམ་པའི་ལས་རྙིང་པ་དེ་ཉིད་ ཡིན་པས་དེ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་མ་རིག་པ་ཡང་ས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོའི་བར་དུ་འོག་མར་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་ཐམས་ཅད་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་འཆད་པ་ནི་ཤིན་དུ་མི་འཐད་དེ། སྤྱིར་བདེ་འགྲོའི་རིགས་དེ་དག་དུ་སྐྱེ་བའི་ ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དགེ་བའི་ལས་སམ།ཁྱད་པར་དུ་མི་གཡོ་བའི་ལས་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་ནི་མ་རིག་པ་ཉིད་ཡིན་པར་མ་ངེས་ཏེ། སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་ཤེས་རབ་དང་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་ཀུན་ནས་སློང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་མ་རིག་པས་སློང་བ་དེ་ ལྟར་ཡང་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ལུས་སུ་འགྲུབ་པའི་ལས་ནི་རྒྱུ་སྙོམས་འཇུག་གི་བསམ་གཏན་ཏེ།བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མི་གཡོ་བའི་ལས་དེ་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་དུས་ཀྱི་མཐར་གྱུར་པའི་སྐད་ཅིག་གཉིས་དང་གསུམ་ལ་སོགས་པར་གནས་པ་ཙམ་ལ་ནི། བསམ་གཏན་ཉིད་དུ་ཐ་སྙད་གདགས་པར་བྱ་བའི་དོན་མེད་དོ། །དེའི་ངོ་བོ་ནི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པར་གནས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

除无明以外的其他所有支分都属于将要投生的界或地，而就无明而言，除了欲界的三种投生以外，其他都是地不相同，即不属于将要投生的界和地。这就像从欲界转生到初禅天时，成就那样身体的业是断除欲界贪欲的第三个无间道，而引发此业的无明并不属于初禅地，因为未离欲界贪欲者不应从其因中现前生起上地烦恼，若已离欲，则由于之前已经有断除欲界贪欲的无间道，其后所生的属于初禅地的无明不应引发前面的业，因为未来不能成为因。因此，引发这种业的无明是属于欲界的。
同样应当了知乃至有顶之间一切向上投生的情况也是如此。又有在自地投生的情况，如从初禅转生到初禅天的业，是之前在欲界未入定地，以一业成就多身的业，修习粗细相，即断除欲界贪欲的无间道，而引发此业的无明也是属于欲界的，而不是后来所生属于禅定地的无明，因为未来不能成为因。
在此若无这样的业，从初禅转生到初禅天是不合理的，因为若无修习粗细相就不应投生于彼处，而在那个阶段这样修习也是不合理的，因为不需要观修欲界为粗大、初禅为寂静，因为之前已经如是修习而获得初禅的缘故。在初禅本身修习粗细相是相违的，若观修初禅为粗大、二禅以上为寂静，则不应投生为初禅天，所以如前所说是依于欲界。同样应当观察乃至有顶之间一切自地投生的情况。
又就向下投生而言，从二禅转生到初禅天时，成就那样身体的业是之前未入定地所依止的修习粗细相的旧业，所以引发此业的无明也是属于那地所摄。同样应当观察从有顶到初禅之间一切向下投生的情况。若解释说这是极不合理的，因为一般而言，引发投生于那些善趣种类的有漏善业或特别是不动业的并不一定是无明，因为如前所说也可能由智慧、信心等引发。
即使是由无明引发，成就初禅身的业也是因定等持的禅定，即初禅三摩地不动业，而仅仅安住在最后的二三刹那等时间，并没有可以安立为禅定的意义，因为其本质是心一境性的缘故。

།གཞན་དུ་ན་མཉམ་པར་གཞག་པའི་སེམས་ཀྱང་བསམ་གཏན་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། སྐད་ཅིག་གཉིས་དང་གསུམ་ལ་སོགས་པར་དམིགས་པ་ལ་རྩེ གཅིག་པ་ནི་དེ་དག་ལ་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ནས་དེ་འདྲ་བའི་བསམ་གཏན་ལ་དུས་ཇི་ལྟར་རིགས་པ་བཞིན་མཉམ་པར་བཞག་ནས་ཚེ་འཕོས་ཏེ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ལུས་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ན། དེའི་སྔོན་རོལ་དུ་གྱུར་པའི་བསམ་གཏན་མི་གཡོ་བའི་ལས་སྐྱེད་པར་བྱེད་ པ་ནི་ས་དེ་ཉིད་དུ་གཏོགས་པའི་མ་རིག་པ་ཡིན་པ་ལ་འགལ་བ་མེད་དོ།།འདི་ནི་བསམ་གཏན་ཐོབ་པའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཚེ་འཕོ་བ་ཉིད་དུ་བསམས་ནས་སྨྲས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་འཕོས་ནས་དང་པོར་སྐྱེ་བའི་ལས་ནི་སྔོན་མཉམ་པར་མ་བཞག་ པའི་ས་ལ་ལས་གཅིག་གིས་ལུས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་ལས་བསགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་དུས་ན་འགགས་ནས་མེད་པས་རྒྱུ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དུ་ན་འདས་པ་ཞིག་པ་རྣམས་རྒྱུར་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟར་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་སྒྲུབ་པ་ཡང་མི་འཐད་པར་འགྱུར་རོ།།འཕེན་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་གསུངས་པ་ཡང་རྒྱུའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་རྒྱུར་བཏགས་སུ་ཟད་ཀྱི་རྒྱུའི་དངོས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་དུས་གཞན་གྱིས་བར་ཆོད་པ་དེ་རྣམས་ལ་འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་། འདི་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་འདི་སྐྱེ་ཞེས་ པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་དོན་མི་འཐད་དེ།འདི་ཞེས་པ་ནི་ཉེ་བ་མངོན་སུམ་པའི་ཚིག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་དེ་འདྲ་བའི་དོན་ལ་དེ་འགགས་ནས་འདི་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ཙམ་དུ་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལས་མ་ཉམས་པར་ཚེ་འཕོས་ནས་དང་པོར་སྐྱེ་བའི་ ལས་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ས་དེ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།ལས་མ་ཟད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་མིར་སྐྱེ་བའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས་མ་ཟད་པར་ཚེ་ཟད་ནས་དེ་ནས་འཕོས་ཏེ། མིར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ནི་སྔར་གྱི་ལས་དེ་ཉིད་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །གཞན་ཡང་བསམ་ གཏན་གྱིས་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ཁམས་འོག་མ་ལ་རགས་པར་བསྒོམ་པ་དང་དེ་ཉིད་ལ་ཞི་བར་བསྒོམ་པ་ལ་ཡང་གནོད་པ་མེད་དེ།དེ་ལས་ཉམས་ནས་ཁམས་འོག་མར་སྐྱེ་བ་སྲིད་པས་དེ་ལྟར་འགྱུར་དུ་དགོས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བསྒོམ་པའོ། །ཡང་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ནས་དང་ པོར་སྐྱེ་བ་ན།དེའི་ལུས་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་སྔོན་གྱི་ལས་རྙིང་པ་ཡིན་ཞེས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་མི་འཐད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ལས་འགགས་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེས་བསྒོས་པའི་བག་ཆགས་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་ཀུན་གཞི་ལ་ཡོད་པ་མ་འགགས་ཤིང་དེ་མ་ཐག་པ་དེ་ལས་དེ་ འདྲ་བའི་ལུས་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།དེ་ལྟ་ན་དེ་ཀུན་ནས་སློང་བའི་མ་རིག་པ་ཡང་སྔོན་གྱི་གནས་སྐབས་སུ་མི་འཐད་དེ། དོན་གོ་བར་ཟད་དོ། །དེ་དག་ནི་ཁྱད་པར་མེད་པ་ལས་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བརྟགས་ཞེས་པ་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་ཆོས་དེ་དག་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས་སུ་གཅིག་ཅིང་དོན་དམ་པར་སྟོང་ པ་ཉིད་དུ་ཁྱད་པར་མེད་པའོ།།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་སྤྱིའི་དབྱེ་བ་སྟོན་ཏེ། དེ་དག་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱུ་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་མྱུ་གུ་དང་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཕྱིའི་ཆོས་དང་། འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར། རྒྱུའི་བྱ་ བ་བྱེད་པ་སྟེ།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སྔར་བསྟན་པ་རྣམས་ལས་རྒྱུའི་ཆར་གཏོགས་པའོ། །འབྲས་བུ་ཡང་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཤུགས་ལ་བསྟན་པའོ། །འབྲེལ་པའི་རྒྱུ་ནི་ཕྱི་ནང་གི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་། ས་བོན་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དམིགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་སྟེ། ཤེས་ པ་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པར་སྣང་བའི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ལ་སོགས་པའོ།།འདིར་དམིགས་པའི་རྐྱེན་དང་བདག་པོའི་རྐྱེན་གྱི་དོན་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་ནི་སྔར་བསྟན་ནོ། །མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་མཚན་ཉིད་གྲུབ་པའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་མཚོན་བྱའི་ཐ་སྙད་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་འབྲེལ་བའོ། །དེ་ཡང་ མཚན་ཉིད་རྟགས་སུ་བཀོད་པ་ལས་མཚོན་བྱའི་ཐ་སྙད་རྣམས་པར་འཇོག་པ་སྟེ།ཚ་ཞིང་སྲེག་པའི་ཕྱིར་འདི་ནི་མེར་ཐ་སྙད་དུ་བྱར་རུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།

否则，等持的心也会成为禅定，因为在二、三刹那等专注所缘也存在于彼等中。
此后，如理安住于如是禅定适当时间后命终，成就初禅身时，其前行的不动业生起禅定，是属于彼地的无明，此中无有相违。此仅是考虑获得禅定后立即命终而说的。
同样，从初禅命终后初次投生的业，并非是先前未入定地中以一业未成就身而积累的业，因为彼在感果时已灭无有，故不应理为因。
否则，过去已灭者将成为因，如是则阿赖耶识的成立也将不应理。所说的能引因，仅是因之因而假立为因，并非真实因。
复次，对于被其他时间间隔者，'此有故彼生，此生故彼生'的缘起义不应理，因为'此'是近在眼前的词。
因此，对于如是义，仅成为'彼灭已此生'而已。
复次，未失初禅而命终后初次投生的业即是彼禅定地，因为业未尽故。如同欲界人身福业未尽而寿尽后从彼命终，转生为人的业即是先前之业一样。
复次，依于禅定本身，对下界修粗重想及对自地修寂静想亦无妨，因为从彼退失而生下界是可能的，故应如是，因此如是修习。
复次，从二禅生初禅时，成就其身的是先前旧业这种说法，应知同样不应理。
若谓虽业已灭，但由彼熏习的习气从一相续至一的阿赖耶识中未灭，从其等无间缘成就如是身。
若尔，能引发彼的无明在先前阶段亦不应理，义已明了。
'彼等无差别而凡夫分别'是说，彼等内外诸法世俗为心一性，胜义为空性无差别。
以'大慧'等显示缘起总分别，其中从彼等所生因，如前所说，因为能生外法如芽、瓶等及内法如行等自性，故作因的作用，即是前说缘起中属于因分者。果亦于彼力中已说。
关系因是因为显现为内外蕴等及种子等，故作所缘的作用，即是识显现为境相的因缘等。此中所缘缘及增上缘的意义如前已说。
相因是成就相后立即安立所相名言的相关联。即以相为因而安立所相名言，如'由热与烧故，此可安立为火之名言'等。

།བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་དབང་བར་གཏོགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་སྟེ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ དང་ལྡན་པའི་སྐྱེས་བུས་རང་དབང་ཐོབ་པའི་ཡུལ་ལ་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་བྱེད་པ་སྟེ།འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་ཡུལ་ཁམས་ལ་དབང་བསྒྱུར་བ་བཞིན་ནོ། །སྣང་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའམ་བརྟག་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་སྐྱེས་ཟིན་པའི་མཚན་ཉིད་སྣང་ བའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་སྟེ།གཏན་ཚིགས་དང་ལུས་ངག་གི་བརྡ་དང་། མར་མེ་ལ་སོགས་པའི་སྣང་བས་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ། །སྔར་བསྟན་པའི་སྣང་ཞིང་དམིགས་པ་ནི་བློའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ལ། འདིར་སྣང་བའམ་གསལ་བ་ནི་ཡུལ་གྱི་ཆོས་སུ་ཞེན་པར་བྱས་པའོ། །ལྟོས་པའི་རྒྱུ་ ནི་མི་མཐུན་པའི་ཁྱད་པར་སྐྱེད་པ་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་པའི་འགལ་བས་བསྡུས་པ་སྟེ་ཇི་ལྟར་གཉེན་པོས་ལམ་གྱི་སྤང་བྱའི་ཆོས་སྤངས་ནས་དེ་དག་ལྡོག་པའི་དུས་ན་གཉེན་པོ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར།ཤེས་པའི་རྒྱུན་གྱི་བྱ་བ་མི་འཆད་པར་བྱེད་པའོ། །གཞན་ཡང་སྤྱིར་ འདུས་བྱས་ཀྱི་རྒྱུན་གྱི་བྱ་བ་མི་འཆད་པ་སྟེ།རིགས་མཐུན་པའི་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་འགགས་ཀྱང་དེའི་ཡུལ་དུ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེད་པའི་རིགས་མི་མཐུན་པའི་དངོས་པོ་གཞན་དང་གཞན་སྐྱེ་བ་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་སློབ་དཔོན་ཡེ་ཤེས་དཔལ་ གྱིས།འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་ཆོས་རྣམས་སྐྱེད་པའི་སྔོན་གྱི་ལས་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཆད་དོ། །འདི་དག་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་རྣམས་གཞན་གྱི་དབང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་གྱི། དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་གཞག་པ་ནི་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་བརྟགས་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏེ། འདིར་དུས་ མཉམ་པ་ལ་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མི་འཐད་པར་ཡང་སྔར་བསྟན་ལ།དེ་བཞིན་དུ་རིམ་གྱིས་འབྱུང་བ་ཡང་མི་འཐད་པར་བསྟན་ཅིང་། གཞན་ཡང་རིམ་གྱིས་འབྱུང་བའི་ཕྱོགས་ལ་རྒྱུར་ཐ་སྙད་གདགས་པའི་དོན་ནི་འབྲས་བུ་ལ་ལྟོས་ནས་འཇོག་པ་ལས་འབྲས་བུ་མ་སྐྱེས་ པའི་དུས་ན་ལྟོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དོན་མི་འཐད་པས་འབྲས་བུ་ཉིད་ཀྱང་གང་ལས་འབྱུང་ཞེས་པའོ།།དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་བུ་མ་སྐྱེས་པར་ཕའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དོན་མི་འཐད་ལ། དེ་མ་གྲུབ་ན་བུ་ཉིད་ཀྱང་འབྱུང་བ་མི་འཐད་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་ཚུལ་འདི་ནི་རྟོག་གེ་བ་ རྣམས་ཀྱིས་བརྟགས་པ་སྟེ།དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་ཅེས་པའོ། །གལ་ཏེ་ཆོས་མངོན་པའི་མདོ་ལས་རྐྱེན་བཞིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་གཞན་དབང་ལ་དགོངས་ནས་དམིགས་པ་ཅན་གྱི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་སྐྲག་པ་སྤང་བའི་དོན་དུ་གསུངས་ ཀྱི།དོན་དམ་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ལས་གསུངས་པའི་དོན་ཡང་རྒྱུའི་རྐྱེན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རིགས་མཐུན་པའི་ས་བོན་དུ་གྱུར་པ་འབྲས་བུའི་རང་གི་ངོ་བོ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། དམིགས་པའི་རྐྱེན་ནི་རང་སྣང་བའི་ཡན་ལག་དང་། སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་གཉིས་ དང་ལྡན་པ་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པའོ་འདིར་མཚན་ཉིད་ནི་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་འཇོག་པའོ་ཞེས་བྱེད་པས་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་སྦྱར་ཀྱང་འགལ་བ་མེད་དེ།རིགས་པའི་བསྟན་བཅོས་དག་ལས་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་ཤེས་ པར་འདུག་པ་དང་།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཉིས་ཆར་རྒྱུད་གཅིག་གིས་བསྡུས་ཤིང་བར་དུ་མ་ཆོད་པ་དང་། སྔ་མ་འགགས་པས་གོ་ཕྱི་ནས་ཕྱི་མ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ནས་དེའི་ལས་ཀྱང་གོ་འབྱེད་པ་དང་། རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་སྐྱེད་པ་སྟེ། རིགས་པའི་བསྟན་བཅོས་དག་ལས་ཀྱང་དེ་མ་ཐག་པའི་ རྐྱེན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་སྐྱེད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།བདག་པོའི་རྐྱེན་ནི་རྐྱེན་གསུམ་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་རྣམ་ཤེས་དོན་ལ་འཛིན་ནུས་སུ་སྐྱེད་པའོ། །རིམ་གྱིས་འཇུག་པས་མི་སྐྱེད་ཅེས་པ་ནི་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོས་བརྟགས་ ཤིང་གསུང་རབ་དག་ལས་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་དོན་དམ་པ་མི་འཐད་ཅེས་པའོ།

所谓'作为能作因是属于自在的作用，如转轮王'，是指有情众生对于获得自主权的对境如何随意而为，如同转轮王统治国土一样。
能显因是指分别或所观察事物已生起的相显现的作用，如同因相和身语表示以及灯等光明显明事物一样。前面所说的显现和所缘是心的本性，此处的显现或明显是执著为境的法。
观待因是指产生不相顺差别的不俱有相违所摄，如同对治道断除所断法后，在彼等还灭之时生起对治无分别智慧，因此不断绝识的相续作用。
另外，一般有为法相续作用不断绝，即使某些同类事物灭尽，在其境中由彼等所生的异类事物相继不断生起之故。
此处阿阇黎智吉祥说：'生起因是生起外内诸法的往昔业。'
'此等'等词说明彼等是依他起如幻，而胜义实有的安立是愚者们的遍计所执，此处已说明同时因果相不应理，同样也说明次第生起不应理。
另外，对于次第生起一方，安立因的名言义是依果而立，因为果未生时无所依故，因的名言义不应理，故果从何生起？
如同未生子时父的名言义不应理，彼未成立则子的生起也不应理一样。
因此，此因果之理是诸论师所计度，胜义中不成立。
若问：阿毗达磨经中不是说四缘生识吗？那是依如幻的依他起而说，为了遣除有所缘众生的恐惧而说，非胜义。
其中所说的义，因缘是识的同类种子，能生果的自性；所缘缘具有自显现分和能生分二者，安立识的行相；等无间缘具有自性了知、因果二者同一相续无间隔、前者灭去后能生后者，其作用也是开启和生起了知的自性；增上缘是除三缘外能生识缘取境。
'次第趣入不生'是说愚者所计度及经典中所说如是生起胜义中不应理。

།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གཏོགས་པའི་རྒྱུ་འབྲས་དངོས་པོ་ཡང་དག་པར་གཞག་པ་ཡང་། བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཙམ་ཉིད་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་དོན་དམ་པར་མི་སྐྱེ་ལ།སེམས་སྣང་བ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱི་རོལ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འཐད་ཅེས་སྟོན་པའོ། །བརྟགས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འབྱུང་ཞེས་པ་ནི་ཤེས་པར་རྟོགས་པའི་རྟེན་འབྲེལ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་འཐད་ པའོ།།བརྟགས་པའི་རྐྱེན་རྣམས་ཁོ་ན་ནི་སྐྱེ་ཞིང་འགགས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་དོན་དམ་པར་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པར་གཞག་པ་ནི་བརྟགས་པ་ཡིན་གྱི་གཞན་དུ་མི་འཐད་ཅེས་པའོ། །ཡང་སྐྱེ་བ་འཇིག་རྟེན་ལས་འབྲེལ་པ་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་ཀུན་རྫོབ་པ་ནི་བཟློག་ པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ།སྔ་མ་ལྟར་བྱིས་པའི་རྟོག་པས་བརྟགས་པ་ཉིད་བཟློག་པར་བྱའོ། །དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ནི། བག་ཆགས་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། བག་ཆགས་ཀྱིས་བསླད་པའི་སེམས་ཉིད་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་གི་བདེན་པའི་དངོས་པོ་གྲུབ་པ་མེད་ཅེས་པའོ། ། རྐྱེན་རྣམས་དང་ནི་གང་དག་ཀྱང་། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གསུམ་ནི་རྐྱེན་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་དང་། ཡུལ་དང་དུས་དང་སྦྱར་ཏེ། རང་གི་ངོ་བོ་གང་ཡང་མེད་ཅིང་། ཡུལ་གང་དག་དང་འབྲེལ་བ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། དུས་གང་གི་ཚེ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་པའོ། །སྤྱོད་པ་ནི་སྣང་བ་དང བཅས་པ་བློའི་ཡུལ་ཏེ།བློའི་ངོ་ན་དེ་ལྟར་སྣང་ཞེས་པའོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས། །ཡི་གེ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་གསུངས། །ཞེས་པ་འམ། །མངོན་པར་བརྗོད་པ་གང་གིས་སྐྱེད། །ཅེས་དྲིས་པའི་ལན་དུ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཁྱད་པར་སྣང་ བར་བྱེད་པའི་རྒྱུའི་བྱེ་བྲག་ཚིག་དང་།ཚིག་གིས་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་རང་བཞིན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྟོན་ཏེ། ཞུ་བའི་སྐབས་སུ་ཚིག་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཐ་དད་པའི་བྱེ་བྲག་ཤིན་དུ་རྟོགས་པ་གང་གིས་ཞེས་པ་ནི་རྗོད་བྱེད་ཀྱི་ཚིག་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སྣང་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ མཚན་ཉིད་ཡིན་ལ།དེའི་སྙིང་པོ་ནི་རང་བཞིན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་རྟོགས་པས་བདག་དང་གཞན་རྣམས་རྗོད་པ་དང་། བརྗོད་བྱའི་དོན་གྱིས་སྟོང་པའི་ཆོས་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་གོམས་པས་མྱུར་དུ་སངས་རྒྱས་ནས། གཞན་ལ་ཡང་དེ་འདྲ་བའི་ཆོས་སྟོན་པར་འགྱུར་ཞེས་ པའོ།།དོན་གཉིས་ཞེས་པ་ནི་དགག་བྱ་གཉིས་ལ་ལྟོས་ནས་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་བཅོ་བརྒྱད་ཅེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཐ་དད་པའི་བྱེ་བྲག་ནི་གཞན་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་ནི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་དངོས་པོའི་མཚན་མ་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་ པར་སྣང་བ་ལ།འདི་ཉིད་གཞན་ལ་བསྟན་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལས་བྱུང་བ་འདི་ནི་གཟུགས་སོ། །འདི་ནི་སྒྲའོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རྒྱུའི་སྒོ་ནས་མཚོན་ཏེ་བསྟན་པའོ། །རྨི་ལམ་གྱི་ཚིག་ནི་ཉིད་ཀྱིས་བསླད་པའི་གནས་སྐབས་ན་ལྷ་སྦྱིན་ལ་སོགས་པར་ སྣང་བ་ལ་སྔོན་གྱི་དེ་ཉིད་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་མྱོང་བ་མཚམས་སྦྱར་ནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་།དེ་ལས་སད་པའི་གནས་སྐབས་ན་དེ་ལྟར་རྟོག་ཅིང་སྣང་བའི་ཡུལ་མེད་པར་ཤེས་པ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་སྣང་བ་ནི་རྨི་ལམ་མོ་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཚིག་གོ། །འདི་ནི་མཚོན་པ་ཙམ་སྟེ་སྒྱུ་མའི་དཔེ་གཞན་ རྣམས་དང་།ཆོས་ཐམས་ཅད་དུ་སྣང་བ་ནི་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་བ་སྟེ། དངོས་པོ་མེད་པའི་སྣང་བའོ་ཞེས་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་ཚིག་གོ། །གནས་ངན་ལེན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཚིག་ནི་སྔོན་དགྲས་བྱས་པའི་ལས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་སྟེ། གང་དག་གིས་གནོད་པ་བྱས་པ་དང་། དེས་ཉེ་བར་ མཚོན་པ་སུ་དག་གིས་ཕན་པ་བྱས་པ་དྲན་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།མདོར་ན་ཉོན་མོངས་པའི་རྐྱེན་ཉེ་བར་གནས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བའི་ཚིག་སྟེ། ཚིག་རྩུབ་པོ་འབྱིན་པ་ལ་སོགས་པའོ།

从'大智慧'等词所表达的属于智慧本质的因果实相的建立，也仅仅是对所分别的自性的执著而已，因此在胜义中不生。由于除了心的显现之外没有外境，所以外境的生起即使在世俗谛中也不合理，这是在说明这一点。
'因为分别而生起分别'是说了知为识的缘起仅在世俗谛中是合理的。'唯有所分别的诸缘才会生灭'是说在胜义中由缘而生灭的建立是分别，否则不合理。
再者，与世间相关的生起，作为心的本性的世俗谛不应该遮破，如前所说应该遮破凡夫分别所执著的。对此广说即是'由诸习气'等，意思是被习气染污的心显现为种种，并无真实事物的成立。
'诸缘以及任何'等三句，是从缘的自性、境和时间来说明：任何自性都不存在，与任何境也无关联，在任何时候也不存在。'行'是具有显现的心的对境，意思是在心前如是显现。
从'然后向世尊'等，对'如何无文字而说'或'以何言说生起'的提问回答说：显示缘起差别的因的差别言词，以及言词所诠的真实自性。在请问的语境中，'以何等极为了知言词分别相的本质差别'是说：显现于分别中的能诠言词是分别相，其本质是真实自性的差别。通过如是了知，领悟并修习自他言说和所诠义空性的法性，迅速成佛后也为他人宣说如是之法。
'二义'是依据两种所破而安立的，如十八空性等。'差别'是与他不共。其中相的言词是对具相事物之相貌色声等的显现，执著为应当向他显示等而生起的'此是色'、'此是声'等，是从因的角度表示。
梦的言词是在被染污的状态中显现天授等，与前者连结经验而随念，以及从中醒来时了知如是分别显现的境不存在而生起的，即说'如是显现是梦'的言词。这只是比喻，其他幻化的比喻以及一切法的显现都如梦，是说无实事的显现的言词。
随眠分别的言词是忆念昔日怨敌所作之业，即忆念某些人造作的损害，由此类推某些人作的利益等，总之，是依靠烦恼缘的现前而生起的言词，如说粗暴语等。

།ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཚིག་ནི་ཐོག་མ་མེད་པའི་སྤྲོས་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་མངོན་ པར་ཞེན་པའི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་རང་གི་ས་བོན་ཞེས་པ་སྟེ།གནས་ངན་ལེན་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ས་བོན་ཏེ། དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཚིག་གོ། །དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཁ་ཏོན་བྱ་བ་འདོན་པ་ལྟར་འཕྲལ་ལ་དོན་སྤྱིའི་རྣམ་པར་སྣང་བ་མེད་ཀྱང་སྔོན་གོམས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་བྱུང་བའི་ ཚིག་སྟེ།འདི་ཡང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པར་གཏོགས་པའི་ཀུན་ནས་བསློང་བའི་ཚིག་གོ། །སྔར་བསྟན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་ནི་འཕྲལ་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དོན་དུ་སྣང་ཞིང་ཞེན་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པས། འདི་དག་མི་མཚུངས་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་རྨི་ལམ་གྱི་ཚིག་ནི་གཉེན་པོའི་ ཕྱོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཚིག་ཡིན་ལ།གཞན་གསུམ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཚིག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་སྔར་གྱི་ཚིག་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་ལ་སོགས་པ་ཡང་འདི་དག་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ནས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཚིག་ གི་རྒྱུ་ནི་དེ་དག་ཙམ་དུ་འདུས་པ་མ་ཡིན་པ་རྒྱུ་གཞན་དག་ཡོད་པ་རྣམས་ཞུས་པའོ།།ཚིག་རྣམ་པར་རིག་པ་རྟོག་པ་ཞེས་པ་ནི་ཚིག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་སྔ་མ་ལྟར་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་འམ། ཡང་ན་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་མངོན་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཞེས་པ་དང་སྦྱར་ཏེ། རྟོག་པ་མེད་ པའི་ཤེས་པས་ཡུལ་དུ་བྱས་པ་ཤེས་པ་དེའི་བདག་ཏུ་གྱུར་པའོ།།དེ་ཡང་ཡུལ་ལམ་དུས་གང་དུ། རྒྱུ་ཅི་ལས། རྣམ་པ་ཇི་ལྟར། རྐྱེན་གང་གིས་འབྱུང་བ་ཞེས་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་རོ། །ལན་གྱི་དོན་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་དོན་སྤྱིའི་རྣམ་པར་སྣང་བ་འམ་དེའི་བག་ཆགས་ ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་དང་།བརྗོད་པར་འདོད་པ་དང་རྐན་དང་ལྕེ་ལ་སོགས་པའི་གནས་ཡིན་ལ། ཡུལ་ལམ་དུས་ཀྱང་རྒྱུ་རྐྱེན་ཚོགས་པའི་ཡུལ་ལམ་དུས་ཉིད་དོ། །རྣམ་པ་ནི་ཡི་གེའི་གོ་རིམས་བཀོད་པའི་ཚུལ་དུའོ། །དེ་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་དོན་དམ་པར་སྟོང་པའོ་ ཞེས་བསྟན་པའི་དོན་དུ།བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་གསོལ་བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །གཅིག་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་པ་ནི་བདག་ཉིད་ལ་བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་འགག་པས་སོ། །དེ་ལྟར་ཚིག་དང་ཚིག་ཀུན་ནས་སློང་བའི་རྣམ་པར་ རྟོག་པ་དོན་དམ་པར་དེ་ཉིད་དང་གཞན་དུ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་མེད་ཅེས་པ་སྟེ།སྔར་ཚིག་གི་སྙིང་པོ་དྲིས་པའི་ལེན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཡང་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་གསོལ་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཚུལ་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་ཀྱང་ཚིག་གམ། ཚིག་གིས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་དོན་དམ་པ་ཉིད་འགོག་ པ་སྟེ།ཕྱི་རོལ་པ་གང་དག་གི་ཚིག་དང་ཡི་གེ་ཉིད་དོན་དམ་པར་ཁས་ལེན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ཐོག་མེད་དུས་ཀྱི་ཚངས་པ་རྟག་།ཡང་དག་སྒྲ་ནི་ཡིག་འབྲུ་གང་། །ཞེས་པ་དང་། གཞན་ཡང་། ཨོཾ་ཞེས་ཡི་གེ་གཅིག་པོ་ཚངས། གང་གིས་བརྗོད་ཅིང་ང་ལ་ནི། །རྗེས་སུ་དྲན་པར་གྱུར་པ་ དེ།།ལུས་འདི་ཡོངས་སུ་སྤངས་ནས་སུ། །འགྲོ་བ་མཆོག་ཏུ་འགྲོ་བར་འགྱུར། །ཞེས་པ་སྟེ། སྣ་ཚོགས་ཐམས་ཅད་སྒྲའི་ཚངས་པ་དོན་དམ་པ་མཆོག་ཏུ་བདེན་པ་སྟེ། དེས་ན་སྒྲ་དང་དོན་ཀྱང་གཅིག་པར་འདོད་དོ། །ཡང་གཞན་དག་སྒྲ་ནི་དངོས་པོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དངོས་ པོའི་དབང་གིས་ཞུགས་པ་སྟེ།དེས་ན་དེའི་དོན་ནི་དོན་དམ་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འདིར་སངས་རྒྱས་པ་རྣམས་ཀྱང་། ཨ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོའོ། །ར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡུལ་དང་བྲལ་བ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོའོ། །པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དོན་དམ་པ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དང་།ཡང་། ཨ་ནི་ཡིག་འབྲུ་ཀུན་གྱི་མཆོག་།དོན་ཆེན་ཡི་གེ་དམ་པ་ཡིན། ཁོང་ནས་འབྱུང་བ་སྐྱེ་བ་མེད། །ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པས་དེ་དག་གམ་དེ་དག་གིས་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དོན་ནི་དོན་ དམ་པ་ཉིད་དུ་འདོད་དེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་སོ་སོར་རྣམ་པར་བརྟགས་ཤིང་དྲིས་ནས་སུན་འབྱིན་པའོ།

从无始以来的分别念的语言即是无始以来的种种戏论执著的习气种子，那个习气就是种种分别念的种子，从其所生的语言。就像诵读诵文那样，虽然当下没有显现总相的意义，但由往昔串习的习气所生的语言，这也是属于所知障的等起语言。前面所说相的语言是当下显现色等境并执著而生，所以这些是不相同的。其中梦中语言是属于对治分所摄的语言，其他三种是属于违品分所摄的语言。因此应知前面所说的一百零八语等也是由这些所摄。
然后'复次世尊'等所说的语言之因不仅仅局限于那些，询问是否还有其他因。'语言分别了知分别'即是语言的了知前面那样成为分别的自性，或者'了知'是与'现行境界'相连，即无分别智所缘的境界，成为彼智的自性。
而且在何处或何时，从何因，以何相，以何缘而生，如是分别语言。答义是因缘如前所说显现总相或成为其习气的自性，以及欲说和腭舌等处，处或时即是因缘聚合的处或时。相是以字母次第安立的方式。
为了显示如是缘起是胜义空的意义，'大慧白言'等。'若是一者则不能显了义'是因为自身作用与作者相违。如是语言和语言等起的分别念胜义中不可说是一异，故无自性，这是对前面询问语言心要的回答。
又'大慧白言'等是从其他方面也破除语言或语言所诠的胜义境，即外道有些承许语言和字母胜义中存在，如说：'无始时梵天常，真实声即字'等。又说：'唯一字母唵是梵，若谁诵念忆念我，舍离此身已，当往最胜趣。'即一切种种声梵是胜义最胜谛，因此承许声和义是一。又有些说声如实诠表事物，是由事物力而起，因此其义是胜义自相。
此中诸佛教徒也说：'阿字者是一切法门，因为无生。啰字者是一切法门，因为离尘。巴字者是一切法门，因为显示胜义。'等，又说：'阿是诸字最胜，大义最胜字，从中生无生。'等，承许彼等或彼等所诠义是胜义，因此各别观察询问而破除。

།དེ་ལ་ཚིག་ཉིད་དོན་དམ་པ་ཡིན་ཏེ། ཚིག་གིས་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་སྟེ། ཟག་པ་མེད་པའི་བདེ་བ་དོན་དམ་པའི་རང་བཞིན་སྤྱིའི་རྣམ་པའི་ཚུལ་དུ་བརྗོད་པས་དེ་ཉིད་ སྤྱིའི་རྣམ་པའི་ཚུལ་དུ་རྟོགས་ཤིང་རྟོགས་པའི་དོན་གོམས་པ་ལས།དོན་དམ་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་རིམ་གྱིས་འཇུག་པའི་ཡན་ལག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཇི་ལྟར་ལམ་ནི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འཇུག་པའི་ཡན་ལག་ཡིན་པས་གྲོང་ཁྱེར་ཉིད་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །སྤྱིའི་རྣམ་པའི་ཚུལ་དུ་བརྗོད་ཅེས་ པ་ཡང་རྟོག་པའི་གཟུང་བ་ལ་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཉིད་བརྗོད་པ་ལ།སྣང་བ་དང་བརྟགས་པ་གཅིག་ཏུ་ཞེན་ནས་དོན་དམ་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་པར་ཞེན་པའོ། །ཚིག་གིས་བརྗོད་པའི་བྱ་བ་ཡང་དོན་དམ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཚིག་གི་རྣམ་པར་རྟག་པ་ལས་བྱུང་བའི་བློའི་སྤྱོད་ཡུལ་ མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་དོན་ཡང་བློ་དེ་འདྲ་བའི་ཡུལ་ནི་བརྗོད་པ་དང་འདྲེས་པར་སྣང་བའི་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། དོན་དམ་པ་འཕགས་པ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་འདི་ཉིད་ཀྱང་། །སྒྲ་གང་ཞིག་ནི་བརྗོད་པ་ན། །རྟོགས་པའི་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ། ། དེ་ནི་སྒྲ་ཡི་བརྗོད་བྱ་སྟེ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ཞེས་པའི་ཚིག་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །གཞན་ཡང་སྒྲའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པ་མི་རྟག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་དོན་དམ་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་རྗོད་པར་མི་བྱེད་དེ། དེ་ནི་དེ་ལ་བརྡར་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་། སྒྲ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་བརྡར་བཏགས་སྟོན། དེ་ནི་ཐ་སྙད་ཆེད་དུ་བྱས། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྔར་བསྟན་ཏོ། །གཞན་ཡང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་མ་གྲུབ་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་དོན་དམ་པ་བརྗོད་པར་མི་འཐད་ཅེས་པའོ། །གཞན་ཡང་བརྗོད་བྱ་རྗོད་བྱེད ཀྱིས་བསྡུས་པ་རང་དང་གཞན་གྱི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་དེ་འདྲ་བ་མི་འཐད་ཅེས་པའོ།།གཞན་ཡང་སྒྲ་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་མི་སྣང་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྒྲ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན་དམ་པ་རྗོད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་སྣ་ ཚོགས་སྒྲའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ཏེ།སྒྲ་དང་དོན་གཅིག་པར་གྱུར་ན། ཇི་ལྟར་མེ་ཞེས་བརྗོད་པས་སྐྱེས་བུའི་ཁའི་ཉེ་འཁོར་ན་གནས་པས་དེའི་དོན་མེ་ཡང་དེ་ཉིད་ན་གནས་པའི་ཕྱིར་ཁ་ཚིག་པའི་ཉེས་པར་འགྱུར་བ་དང་། གཞན་ཡང་དེ་འདྲ་བའི་སྒྲ་ཉན་པ་པོའི་རྣ་བའི་དབང་པོའི་ ཉེ་འཁོར་ན་གནས་པས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་བའོ།།གལ་ཏེ་སྒྲ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པར་གནས་པ་བརྟགས་པའོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་སྲེག་པའི་ཉེས་པར་འགྱུར་བ་དང་། རེས་འགའ་བར་དམིགས་པ་མི་འཐད་དོ། །དངོས་པོ་ཇི་ལྟ་ བ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་འདོད་པ་ནི་འོག་ནས་འགེགས་པར་འགྱུར་རོ།།སྔ་མ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་དོན་ནི་ཡི་གེ་དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་བདག་པོ་ཉིད་ཀྱིས་དོན་དེ་རྣམས་ལ་ལྟོས་ཏེ། ཡི་གེ་དེ་དག་རྗོད་བྱེད་ཉིད་དུ་བརྡར་ བཀོད་པ་ན་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྟོན་པར་ནུས་པ་སྟེ།འདིར་དེ་ལྟར་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དོན་དེ་ཉིད་ཚིག་དང་ཡི་གེ་གཞན་གྱིས་བསྟན་པར་མི་ནུས་པ་དང་། ཚིག་དང་ཡི་གེ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་དོན་གཞན་སྟོན་པར་མི་ནུས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེས་བུའི་འདོད་པས་ཇི་ལྟར་བརྡར་ སྦྱར་བ་བཞིན་དུ་དོན་གོ་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་དགོངས་པའི་དོན་དང་དགོས་པ་འགའ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས། ཚིག་དང་ཡི་གེ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་དོན་དམ་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་ཀྱི། དངོས་སུ་ནི་དེ་དག་དོན་དམ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ཉིད་ལས་གསུངས་པའི་ཚད་མས་གནོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྟོང་པ་ཉིད་དམ་ཞེས་པ་ནི་ཚིག་གོ། །བྱིས་པས་མ་མཐོང་རྣམ་པར་རྒྱུག་།ཅེས་པ་ནི་ཚིག་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོར་གཟུང་ཞིང་དེ་ཡང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་བརྗོད་པ་ཉིད་དུ་བཟུང་ནས་དེ་ལས་དེ་ལྟ་བུའི་དངོས་པོ་ཚོལ་བར་བྱེད་པའོ། །དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པས ནི་རྐང་པ་དང་པོ་གཉིས་ཀྱི་དོན་འཆད་པའོ།

关于这个问题，文字本身是胜义谛，因为文字表达圣者智慧胜义谛，即无漏之乐胜义自性以共相的方式表达，以此方式理解并且通过修习所理解的意义，是渐次趣入胜义谛实相的支分，就像道路是进入城市的支分而不是城市本身一样。
所谓'以共相方式表达'，是指对分别心所取的增益进行表达，将显现和分别执著为一体，执著为表达胜义自相。文字所表达的作用也不是胜义，因为不是文字分别所生起的心识的行境。其意义是，这种心识的对境是与表达混合显现的增益，而胜义是圣者各自内证智慧的对境。
这个意义也如同'当某声音表达时，所理解的意义，即是声音的所诠'等所说。分别即是文字的分别。
另外，声音的自相是生灭无常的自性，所以不能表达胜义自相，因为它未对此安立为名言。如同所说:'声音显示名言假立，这是为了世俗而作'等前面已经说明。
另外，因为从因缘所生的不成立为胜义事物，所以不应理解为真实表达胜义。
另外，因为能诠所诠所摄的自相他相都不存在，所以这样也不应理。
另外，从声音所生的分别中不显现外境自相，正因为如此，声音不是表达自相的胜义。
又，种种声音是自性，如果声音和义成为一体，就像说'火'时，由于处在说话者口的附近，其所诠火也应在那里，因此会有口被烧的过失，另外，对于听闻这样声音的听者的耳根附近也会如此。
如果认为声音遍及一切处，这是不对的，因为这样一来会有烧尽一切方向的过失，而且也不应理偶尔被认知。如实表达事物的主张将在下文遮破。
如前所说，如来所说的义是那些字的无生等自性，法的主尊对于那些义而言，安立那些字为能诠时也能如是显示，这里并非一向决定，因为不是说那个义唯有通过这些词句文字才能显示，也不是说这些词句文字只能显示这个义而不能显示其他义，因为随着补特伽罗的意乐如何安立名言，就能如何理解其义。
如是依于某些密意和必要，以那些词句文字说为胜义，但实际上它们不是胜义，因为被此中所说的量所破除。'空性否'是词句。'凡夫未见而奔走'是说执著词句等为实有，并且执著它表达自相的实有，从而寻求如是实有。'一切事物'等是解释前两句的意义。

།མི་འཁོར་མྱ་ངན་འདའ་མི་བྱ། །ཞེས་པ་ནི་བརྗོད་བྱ་རྗོད་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པར་རྟོགས་པས་ཤེས་པས་སྲིད་པ་ལ་མི་གནས་པ་དང་། སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུར་འགྲོ་བ་རྣམས་མཐོང་ཞིང་། དེ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་གཟིར་བ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས་ སྙིང་རྗེས་ཞི་བ་ལ་མི་གནས་པའོ།།སྙིང་པོ་ནི་ཆུ་ཤིང་གི་སྙིང་པོའོ། །དེ་ལྟ་ན་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པར་བསྟན་པ་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ནས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཡང་གཉིས་ཀྱི་མཐའ་བརྗོད་པ་ཇི་ལྟ་ བ་ཞེས་པ་དང་།།ཇི་ལྟར་རྟག་དང་ཆད་པ་ཡི། །ལྟ་བ་རབ་ཏུ་འབྱུང་མི་འགྱུར། །ཞེས་པའི་དྲི་བ་ཚིག་གིས་འཕངས་པ། མཐའ་བཞིའི་ཚུལ་དགག་པ་རྒྱས་པར་སྟོན་ཏེ། རྟོགས་པ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་རྟོགས་པ་ཉིད་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་སྟེ། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རྟོགས་པའི་ཡུལ་ལ་མཆིས་ པ་དང་མ་མཆིས་པ་ལ་སོགས་པའི་མཐར་འཛིན་པ་སྤངས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་རྟོག་པ་མི་རྒྱུ་བ།འཕགས་པ་སོ་སོ་རང་གི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མཁྱེན་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་གཅིག་པ་དང་ཐ་དད་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་པ་གང་དག་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་ནས་ གཅིག་ལ།གནས་སྐབས་ནས་ཐ་དད་ཅེས་པ་འམ་ཡན་ལག་གི་རྫས་ནི་གཅིག་ལ། ཡན་ལག་ཐ་དད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཉིས་ཀ་དང་གཉིས་ཀ་མ་ལགས་པ་ཡང་ལྟ་བ་དེ་ཉིད་ལ་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ་གོ་བར་ཟད་དོ། །དེ་ལ་སོགས་པ་རང་གི་སྡེ་པ་གང་དག་ རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང་སྐད་ཅིག་སོ་སོ་བ་ནི་གཅིག་ལ།དུ་མ་འདུས་པ་ནི་ཐ་དད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །མཆིས་པ་ཡང་མ་ལགས་ཞེས་པའི་དོན་ནི་མུ་སྟེགས་པའི་སེམས་ཙམ་པ་དག་ཤེས་པ་གཟུང་འཛིན་གཉིས་ཀྱི་དངོས་པོར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། གཉིས་མེད་པ་རྟག་པའི་དངོས་པོར་ མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།མདོར་ན་དངོས་པོའི་ཕྱོགས་ཁས་ལེན་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ལྟ་བ་འདི་རྣམས་རྗེས་སུ་འཇུག་པའོ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་མུ་སྟེགས་ཅན་ཞེས་ཀྱང་འོག་ནས་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། །ཡུལ་མཐའ་ཡས་པའི་མཚན་ཉིད་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་ཅེས་པ་ནི་ དེ་དག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཁྱེན་ཅིང་དབང་བསྒྱུར་བའི་ཡེ་ཤེས་དང་ནུས་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའོ།།གཞན་ནི་ཤེས་པར་ཟད་དོ། །ཕན་པ་དང་བདེ་བ་ནི་བྱམས་པའི་ལས་སོ། །ལྷ་དང་མི་རྣམས་ནི་དལ་འབྱོར་གྱི་རྟེན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་པས། དེ་རྣམས་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་བྱས་པ་ ནི་འགྲོ་བ་ཕལ་པོ་ཆེའི་དོན་དུ་འགྱུར་བའོ།།དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་དེ་ནི་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་མེད་པའང་མ་ཡིན་ཞེས་པ་དེ་ལྟར་སྣང་བ་ཙམ་གྱི་རང་བཞིན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོར་གྲུབ་པའོ། །གྲོང་ཁྱེར་རིན་པོ་ཆེ་རྗེས་སུ་དྲན་ཞེས་པ་ནི་དེ་རྣམས་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་དངོས་པོ་སྔར་མཐོང་བ་དང་འདྲ་བར་འཛིན་ ཅིང་།སྔར་མ་མཐོང་བ་ཡང་དངོས་པོའི་ཚུལ་དུ་དྲན་པའོ། །མེད་པ་པ་ཞེས་པ་ནི་ཆད་པར་ལྟ་བ་ལ་གནས་པའོ་ཞེས་ཟེར་བའོ། །དེ་ཉིད་གསལ་བར་བསྟན་པ་ནི། །སྐྱེ་བ་མེད་པར་སྨྲ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །མཐོང་བ་དང་མ་མཐོང་བ་ནི་དབང་པོ་བསླད་པས་མཐོང་ བས་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོར་ཡོད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའོ།

'不住轮回不入涅槃'，是说通过了知能诠所诠的一切法皆空，以智慧而不住于轮回，并且如幻化般见到众生，又因了知他们为苦所逼而生起悲心，故不住于寂静。
心要如同木心。若如此，则所说的蕴等相有之理不合理。对此疑问，故说'如何'等。
其后'复次世尊'等，是问如何宣说二边，即'如何不生常见与断见'的问题。对此广说四边之理，'了悟分别相'即是分别了悟，于如实了悟境中远离有无等边执，正因如此而不起外道分别，应当配合'圣者以各自智慧所知'等。
其中一与异是指某些外道说一切事物本性是一，状态是异，或说支分之实体是一，支分是异等；正因如此，二俱及非二俱也应配合彼见解而理解。
又如内道某些部派说极微和刹那各别为一，多聚为异等。'非有'的含义是外道唯识派说识非实有能取所取二相，也非无二之常有实体等。总之，一切执著实有之见都随顺这些见解。下文也将说明这些都是外道。
'境无边相任运成就'是说如实了知彼等并具有自在智慧与任运成就的力量。其余易知。
利益与安乐是慈心之业。天人具足闲暇资具殊胜之身，对他们作利益安乐即成办广大众生之利。
'彼乾闼婆城非无乾闼婆城'是说唯现而无自性，世俗中成立为心的本性。'忆念珍宝城'是说执取彼等如同先前所见城市之实体，也忆念未曾见过的为实有。
'虚无论者'是说住于断见者。对此明说：'说无生'等。'所见与未见'是说因根识错乱而见，故说有心的本性等。

།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་གཞན་ཡང་ཚད་མ་གསུམ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སེམས་ཙམ་པ་གང་དག་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་། ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་སྟེ། དོན་ངེས་པར་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་སོ་སོར་རྣམ་པར་ཕྱེ་ཞིང་གཞག་སྟེ། དེ་རྣམས་ ལ་བརྟེན་ནས་འཕགས་པ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བའི་ཡེ་ཤེས་སམ།དེའི་རིགས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད་པའི་སེམས་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ནི་རང་རིག་པའི་མངོན་སུམ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་འམ། ཡང་རྟོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་ནི་མྱོང་བའི་ཚད་མས་གྲུབ་ལ། དེ་ཉིད་གཟུང་འཛིན་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་ལ་གནོད་བྱེད་ཀྱི་ཚད་མ་ཡོད་པས་གཉིས་མེད་པའི་རང་རིག་པ་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་ཡོད་ཅེས་སློབ་དཔོན་དཀོན་མཆོག་འབངས་ཀྱིས་བསྟན་པ་འམ། གཞན་ཡང་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་ལྷན་ཅིག་དམིགས་པ་ངེས་པ་ལ་སོགས་པའི་གཏན ཚིགས་ཀྱིས།ཤེས་པ་གཉིས་མེད་ཀྱི་ངོ་བོ་དོན་དམ་པར་གྲུབ་པ་དང་། ལུང་ལས་ཀྱང་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་འདྲ་བའི་དངོས་པོར་ཡོད་ཅེས་པའོ། །དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་ནི་ཤེས་པ་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཡོད་ཅིང་། གཟུང་འཛིན་ལ་སོགས་པའི་ དངོས་པོ་མེད་ཅེས་པའོ།།དེ་ཉིད་དེ་དག་གི་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་བ་ནི། གལ་ཏེ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་ན། དེ་ནི་མེད་པ་ཉིད་མི་འགྱུར། །ཞེས་སྔར་བསྟན་པའི་རིག་པས་དེ་ནི་རྟག་ཏུ་ཡོད་པའི་རང་བཞིན་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་པས་ཤེས་པ་རིག་པ་ཙམ་གྱི་རང་བཞིན་རྟག་ པ་ལ་སོགས་པར་ཁས་ལེན་དགོས་པའོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཕྱིའི་དོན་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་བསྟན་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་བསྟན་པ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་བྲིད་པའི་དོན་དུ་བསྟན་པ་སྟེ། དྲང་བའི་དོན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ སངས་རྒྱས་སམ།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སངས་རྒྱས་ཏེ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ནི་མི་བརྗོད་དོ་ཞེས་ཚིག་ཕྱི་མ་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །སུ་ཞིག་མི་བརྗོད་ཅེ་ན། རྟོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཆོས་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ་སོ་རང་ གིས་རིག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བདེ་བ་ལ་གནས་པ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་དང་།ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་སངས་རྒྱས་ནི་དེ་འདྲ་བ་མི་བརྗོད་ཅེས་པ་སྟེ། འདིའི་དོན་ཞིབ་ཏུ་ནི་སྔར་བསྟན་ནོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དཔེའི་རྣམ་གྲངས་དུ་མའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་དོན་དེ་ཉིད་སྟོན་ཏེ། ཤིང་གི་གྲིབ་མ་ནི་དེའི་གཟུགས་བརྙན་ནོ། །དེ་ནི་ཤིང་གི་དབྱིབས་སུ་སྣང་བ་ཤེས་པའི་ངོ་བོར་ཡོད་པས། གྲིབ་མ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། དངོས་པོར་གྱུར་པའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དབྱིབས་མེད་པའི་ཕྱིར། རྫས་སུ་གྲུབ་པའི་གྲིབ་མ་འང་མ་ཡིན་ཞེས་པའོ། །གཞན་ཡང་བྲག་ཅ་ནི་མིང་དང འབབ་ཆུ་དང་རླུང་གི་སྒྲ་དང་།རི་རོང་ལ་སོགས་པ་ཕྲད་པ་ལས་བྱུང་ཞིང་། ཕྱི་རོལ་ན་གྲག་སྟེ། དེ་ནི་བྱིས་པ་མི་མཁས་པ་རྣམས་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྒྲ་བདེན་པར་གྲག་ཅིང་། མཁས་པ་རྣམས་ལ་དེ་འདྲ་བ་མ་ཡིན་པར་གྲག་པའོ། །དེ་དག་ནི་ཆགས་པ་དང་ཞེས་པ་སྐོམ་པས་གདུངས་པའི་རི་ དགས་ལ་ཆུ་རུ་སྣང་ཞིང་དེ་ལ་ཆགས་པའོ།།དངོས་འཛིན་བྱིས་པས་འཕངས་བླངས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བདག་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོར་ཞེན་པ་དམ་དུ་བཟུང་བ་རྣམས། ཇི་ལྟར་ཤིང་ལ་སོགས་པའི་གཟེར་ཆེན་པོ་གཟེར་ཕྲ་མོས་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ལྟར། དེ་འདྲ་བའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་རགས་པ་རྣམས་ཀྱང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོར་བསྟན་པས་རིམ་གྱིས་བྲིད་དེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཕྲ་མོས་རགས་པ་རྣམས་ཟློག་པར་བྱེད་པའོ། །སྒྱུ་མ་རོ་ལངས་འཁྲུལ་འཁོར་ནི་སེམས་པའི་གཡོ་བ་མེད་པའི་དཔེའོ། །རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་ནི་མེད་བཞིན་དུ་སྣང་བའམ། མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་དཔེའོ། །རྒྱུད་གསུམ་ཆད་པ་ནི་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་སྟེ། དེ་འདྲ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པ་ན་ཐར་པར་འགྱུར་བའོ། །གལ་ཏེ་རྒྱུད་གསུམ་སེམས་ཀྱི་དངོས་པོར་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། འདི་ལ་རྣམ་རིག་གང་ཡང་མེད། །ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའོ།

大智慧者，其他所谓'三量'等，是指唯识宗某些人将现量、比量和可信教量，作为确定义理的支分分别区分而建立。依靠这些，圣者各自证知的智慧，或者其种类存在于一切众生心中的本性光明心，是由自证现量成立，或者如胜军论师所说：了知自性的唯识性是由经验量成立，而其二取自性有能破的量故，无二自证胜义实有。或者如前所说，由俱时所缘决定等因，成立无二识的本性为胜义，经教中也如是宣说，故说有如是实事。
实事和非实事的想法是指：由于识无二故有实事，而能取所取等非实事。彼等执为我等转变，若本性存在，则如前所说的正理'若有自性，则不成无'，彼依止并住于恒有的自性，故应承许识知性的自性为常等。
若问：如是则与说有识和外境等相违。如是宣说是化身佛为引导众生而说，是权说义。此非法性佛或三昧佛即报身佛所说。如是安立内外诸法'不说'应结合后文。谁不说？了知自性法的圣智各自证知的三昧乐住报身佛和法身佛不如是说，此义详如前述。
大智慧者等以多种譬喻也说示此义：树影是其影像。彼以树形显现为识的本性而有，故非非影，由无外在实有形状故，亦非实体成立的影。又如回声是由名称、流水、风声与山谷等相遇而生，外在发声，于愚者显为外在真实声，于智者则不如是显现。彼等'贪著'是指渴逼的鹿见水而贪著。
'实执凡夫所执取'等义是指：凡夫们对常等实事的执著坚固，如同以小钉拔出树等的大钉般，如是粗大颠倒也由说示无常等实事而渐次引导，以细微分别遣除粗分。幻术、尸鬼、机关是无心动转的譬喻。梦等是无而显现或无常性的譬喻。三道断绝是尽和不生，获得如是智慧则得解脱。若问：三道岂非成立为心的实事？对此'此中全无分别识'等。

།ཅུང་ཟད་དུ་ཡང་ཁས་བླངས་མེད། ཅེས་པ་ནི་ཡོད་མེད་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མར་བརྟགས་པ་རྣམས་དེ་བཞིན་དུ་གྲུབ་པ་མེད་པ་དེ་འདྲ་བའི་ཕྱོགས་རྣམ་པར་འཇོག་པ་མེད་ཅེས་པའོ། །རྣམ་རིག་འདི་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྔ་མ་དེ་ཉིད་གསལ་བར་འཆད་དོ། །གང་ལ་ཞེས་པ་མྱོང་བའི་རང་བཞིན ཙམ་ལ།དངོས་པོའི་ངོ་བོར་བཏགས་པ་ནི་མི་བདེན་ཞེས་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངེས་པའི་དོན་བསྟན་པས་ནི། མཐའ་བཞི་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་རིགས་པ་དང་སྟོང་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་དོན་ཉིད་དོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་བསྟན་ པ་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན།དེ་ནི་གནས་ཟབ་མོ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཐོག་མར་ཞེན་པ་དང་བཅས་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་དྲང་བའི་དོན་ཉིད་བསྟན་པའོ། །དེ་ལ་བདེན་པ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་བདེན་པ་བཞི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པས་བསྡུས་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ བར་འབྱུང་བ་དང་།ལམ་དང་འགོག་པས་བསྡུས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་དང་རྣམ་པར་ཐར་པའོ། །སྒོ་གསུམ་གྱི་བསྟེན་པ་འཇུག་པ་སྔོན་དུ་བཏང་སྟེ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་རིམ་གྱིས་གནས་ཟབ་མོ་རྟོགས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལས། གཞན་དུ་གཙོ་བོའི་རང་བཞིན་དང་། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པར་ཟད་དོ། །རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་འདོད་རྒྱལ་བའམ། ཡང་ན་འདོད་པར་དགའ་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཚངས་པའི་གཞལ་མེད་ཁང་སྟོང་པར་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་འགའ་ཞིག་གི་འདོད་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ལྷ་གཞན གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་ཁས་ལེན་པ་ལྟ་བུའོ།།དེ་བཞིན་དུ་དུས་དང་རང་བཞིན་རྒྱུར་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་འདྲ་བ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་པའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཆོས་བསྟན་པ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་ཉིད་ཚུལ་གཞན་ གྱི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་སྟོན་ཏེ།སྒྲིབ་པ་གཉིས་ཀྱི་གཉེན་པོར་རིམ་གྱིས་ཆོས་སྟོན་པ་ནི་ཇི་ལྟར་དེད་དཔོན་འགའ་ཞིག་འཇིམ་པའི་རི་དགས་ཀྱིས་བུ་རྣམས་འདྲིད་པ་སྟེ། སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པས་བསྡུས་པར་འགྱུར་བ་བརྒྱའི་གཉེན་པོར་སྔར་བཤད་པ་ལྟར། སྣང་བ་མེད་པ་བརྒྱ་པོ་ཉིད་ཐོག་མར་བསྟན་ལ། དེའི་རྗེས་སུ་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པས་བསྡུས་པ་གཟུང་འཛིན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བརྒྱད་དེ། ཇི་སྐད་དུ། །མཐོང་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་དག་ལ། །གཟུང་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་རྟོག་རྣམས། །ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། །གཉེན་པོ་རྣམ་པ བརྒྱད་ཅེས་བྱ།།ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་གཟུང་འཛིན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྟེ། གཟུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གཞིའི་རྟེན་ཅན་དང་། གཉིས་པ་གཉེན་པོའི་རྟེན་ཅན་གྱི་རྟོག་པའོ། །དེ་ལྟར་ ཡང་།གཞི་དང་དེ་ཡི་གཉེན་པོ་ཡིས། །གཟུང་བའི་རྟོག་པ་རྣམ་པ་གཉིས། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་གཉིས་ཏེ། གང་ཟག་རྫས་ལ་བརྟེན་པ་དང་། །སྐྱེས་བུ་བཏགས་པ་ལ་བརྟེན་པའོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་། རྫས་དང་བཏགས་པའི་རྟེན་ཅན་གྱིས། འཛིན་པ་ རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འདོད།།ཅེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་རགས་པ་བཞི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྣང་བ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ལ། ཕྲ་བ་རྣམ་པ་བཞི་ནི་དེའི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་སྤང་བར་བྱ་བའོ། །དེ་ལྟ་ན་ལམ་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་སྤང་བྱ་ལ་ལྟོས་ ཏེ།རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་དང་། ལམ་དང་འབྲས་བུས་བསྡུས་པའི་ཐེག་པ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡོན་ཏན་བསྐྱེད་པའི་གཞིར་གྱུར་པས་ས་ཞེས་པ་སྟེ། ཐོག་མར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པའི་རིམ་གྱིས་རབ་ཏུ་འཇུག་གོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ གཞན་ཡང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་རྣམས་ཚུལ་ལུགས་རྣམ་པ་བཞིར་བསྡུས་པའི་སྒོ་ནས་གསལ་བར་སྟོན་ཏེ།བསམ་གཏན་པ་ཡི་ཡུལ་དེ་གང་། །རྣལ་འབྱོར་རྣམ་པ་དུ་རུ་བརྗོད། ཅེས་དྲིས་པའི་ལན་དུ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།

丝毫也没有承认。这是说，对于有无等相的观察，如此成立是不存在的，不安立如此的方面。'此分别识'等，是对前面的内容作明确解释。'于何'是指仅仅经验的自性，说它是实体的本性是不真实的。如此，通过宣说一切如来的了义，即是从四边解脱、理与空性双运的意义。
若问如此则不应说蕴等是存在的，这是为了让初学者理解甚深义理，首先对执著的众生宣说了不了义。其中'真实'等的含义是，如前所说的四谛，即是由烦恼所摄的缘起，以及由道和灭所摄的清净分的缘起和解脱。
先以三门依止趣入，依此渐次了悟甚深义理。除此之外，'主性自性'等仅是了知而已。无因即是随意或由欲乐力而生果，如同有人认为最初生于梵天宫殿空中的某些众生，由其欲乐力而生第二、第三等诸天。
同样，说时间和自性为因等，说这不是如此教示。'大慧'等是从另一角度广说法教趣入的次第，即是为对治二障而次第说法，如同某船主以泥鹿引导孩子们，如前所说。
同样，为对治百种烦恼障所摄，如前所说，首先教示百种无相，之后为对治所知障所摄的能取所取分别八种。如说：'为令于见修道中，息灭诸能取所取分别，说八种对治。'
其中粗分能取所取分别四种是见道所断，即所取分别和烦恼依处相关的分别，第二是对治依处的分别。如是说：'由基及对治，所取分别有二种。'能取分别也有二种：依实有补特伽罗和依假立补特伽罗。如是说：'依实及假立，许能取有二种。'
如是四种粗分是菩萨无相智见道所断，四种细分是其修道所断。如此，依所断分类，由二道所摄有一百零八种差别，以及由道和果所摄的乘，以及通达彼等自性的智慧功德生起之基称为地，首先以声闻乘等教法次第趣入。
'大慧复次'等是从四种方式总摄彼等无相三昧而明显宣说，也可配合'禅修者境界为何？瑜伽分别说几种？'之问的回答。

།དང་པོ་ནས་གང་ནས་གང་དུ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ ལྟར་དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཀྱིས་འཁོར་བ་ལ་ཡིད་འབྱུང་བ་སྔོན་དུ་བཏང་ནས་རིམ་གྱིས་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པ་སྟེ།སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ལ་བྱིས་པ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པའི་ལྷག་མཐོང་དང་བྲལ་བས་འཇིག་རྟེན་པའི་བསམ་ གཏན་དང་མཚུངས་ཞེས་པའོ།།དོན་རབ་ཏུ་འབྱེད་པའི་བསམ་གཏན་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི་མཚན་མ་ལ་སོགས་པ་དང་། བདག་དང་གཞན་གྱི་མཚན་མར་གཟུང་བ་ཐམས་ཅད་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་གཞིགས་ནས་བློའི་ངོ་ན་མེད་པར་བྱས་ཏེ། ཆོས་ལ་བདག་མེད་ པར་རྟོགས་པའི་སའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་དོན་རབ་ཏུ་འབྱེད་པའི་གོ་རིམས་ཅན་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྡུས་པའི་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཡེ་ཤེས་སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་བསམ་གཏན་ནི་བདག་ མེད་པ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་མར་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཡང་།ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་ཉིད་ཡིན་པས། དེ་འདྲ་བའི་རྣམ་པར་ཡང་མི་རྟོག་པ་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པ་སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་བསྡུས་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསམ་གཏན་ནི་ དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སའི་རྣམ་པར་འཇུག་པ་སྟེ།ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་བྱེད་པའི་ལམ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་བསྡུས་པའམ། ཡང་ན་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ཡེ་ཤེས་ལ་རྒྱུན་གྱིས་འཇུག་པ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པའོ། །མཚན་ཉིད་གསུམ་གྱིས་བདེ་ བ་ནི་ཟབ་པ་མེད་པའི་བདེ་བ་དང་།སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་སྟེ། དང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་སྒྲིབ་པ་གཉིས་བག་ཆགས་དང་བཅས་ཏེ་སྤང་བར་བསྟན་ལ། མི་འགྱུར་བས་ནི་མཐར་ཐུག་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ཉམས་ པ་མེད་པའོ།།དེ་འདྲ་བའི་བསམ་གཏན་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ། རྣལ་འབྱོར་ཅུང་ཟད་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་ནས་ཡང་དུ་བརྩོན་པར་བྱས་ན་བསམ་གཏན་གྱི་མཚན་མ། ཉི་མ་ཟླ་བའི་དབྱིབས་འདྲ་དང་། །འོད་དང་པད་མ་ལྟ་བུ་དང་། །རི་མོ་ནམ་མཁའི་མེ་འདྲ་མཐོང་། །ཞེས་པ་སྟེ། ཤྲཱི་ཀཱ་ལ་ཙཀྲའི་འགྲེལ་པར་ཉིན་མོའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྟགས་བསྟན་པ་སྟེ། ནམ་མཁའ་ལ་ཉི་མ་དང་ཟླ་བའི་དབྱིབས་དང་ཁ་དོག་རྣམ་པ་ལྟ་བུར་མཐོང་བ་དང་། པད་མོའི་དབྱིབས་དང་འོད་ལྟ་བུར་སྣང་བ་དང་། སྤྲིན་མེད་པའི་ནམ་མཁའི་མེ་འབར་བའི་རྣམ་པར་མཐོང་བ་དང་། གཞན་ཡང་རི་མོའི རྣམ་པར་སྣང་བ་སྟེ།རྣམ་པར་སྣང་མཛད་འོད་ཆེན་པོ། །འགྲོ་བའི་མར་མེ་ཡེ་ཤེས་སྒྲོན། །གཟི་བརྗིད་ཆེན་པོ་འོད་གསལ་བ། །ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་མེ་བོ་ཆེ། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་སྦྱར་ཏེ་བསྟན་པ་ལྟ་བུའོ། །གཞན་ཡང་འཕགས་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྡེས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པའི་འགྲེལ་པར་ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་མཚན་མ་བཤད་པ་དང་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།དེ་ལ་མཚན་མ་དེ་དག་མཐོང་བའི་ཚེ་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་འཛིན་ཅིང་བདག་ཏུ་ང་རྒྱལ་བ་དང་བཅས་པར་གྱུར་ན། མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ལམ་དུ་ཁྲིད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ཐར་པ་ལས་རིང་དུ་འགྱུར་བའོ། ། གཞན་ཡང་ཡང་དག་པའི་མཚན་མར་འཛིན་ཅིང་གང་ཟག་གི་བདག་ཏུ་རློམ་པ་མེད་པ་དེ་ལྟར་ན་ཡང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་ལྷུང་བར་བྱེད་པ་སྟེ། དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་ལམ་དང་དེ་འདྲ་བའི་འབྲས་བུ་ལ་སྤྱོད་པར་བྱེད་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བུའི་མཚན་མར་ཞེན པ་ལས་ལོག་སྟེ།དེ་ལྟར་སྣང་བ་ཡང་རྫས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་སྣང་བ་སེམས་ཙམ་ཉིད་དུ་ཤེས་ཤིང་། དེ་དང་འདྲ་བར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྟོགས་པར་གྱུར་པ་ན། རིམ་གྱིས་སྣང་བ་ཙམ་ཡང་གནས་གྱུར་ཏེ། །སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པ་དེའི་ཚེ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་ རློབ་པ་སྟེ།འོག་ནས་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་དག་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ནི་དེ་ལ་བློ་གྲོས་འཇུག་པའོ།

首先'从何处到何处'这句话是指：以具有所缘的心先生起对轮回的厌离，然后逐渐止息想蕴和受蕴，这就是所谓的无相三摩地。
其中'凡夫所行'是指由于缺乏通达真实义的胜观，故与世间禅定相同之意。
分别义的禅定是指：以智慧观察无我相等一切所执的自他之相，在心中令其消失，通达法无我的地之特征，具有分别义的次第，即是包含在菩萨初地、二地等的入定智慧无相三摩地。
缘真如的禅定是指：即使对二无我的能诠相的增益，也是遍计所执性，因此对如是之相也不作意，如实通达心性真如的无相三摩地所摄。
如来禅定是指：趣入如来地之相，即以法身智慧为先导的道金刚喻三摩地所摄，或者说是相续趣入法身智慧，即是法身所摄。
三种特征的安乐是指：无有深度的安乐、离戏论的安乐和不变的安乐。前二者分别显示断除带有习气的二障，不变则是究竟和法界自性故无有衰损。
为了获得如是禅定，瑜伽士稍有所得者若再三精进，则见到禅定之相，'如日月形状，及光明莲花，如虚空火焰所见'。在胜乐轮注中说明昼瑜伽的征相：于虚空中见到如日月形状和颜色、如莲花形状和光明、如无云天空中燃烧的火焰形相，以及其他图像形相。这与'毗卢遮那大光明，众生明灯智慧灯，大威光明极清净，智慧智慧大火焰'所说相配而显示。
此外还应当与圣解脱军在般若波罗蜜多注中所说的遍处处所之相结合。
当见到这些相时，若执为真实并伴有我慢，则会引入外道之道，远离解脱。
再者，虽然执为真实相而无有补特伽罗我执，如是也会堕入声闻缘觉的境界，即行持有所缘的道及其果。
因此应当远离如是执著相，了知如是显现也是无实体的唯心显现，并且同样通达一切法，则渐次转依乃至显现，住于无相三摩地时即得诸佛加持，如下所说。
随顺真实即是智慧趣入于此。

།དེ་ནས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ལམ་གྱི་བྱེ་བྲག་དེ་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་རྣམ་པར་སྦྱང་བས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་འབྲས་བུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཉིད་ དུ་རྒྱས་པར་སྟོན་པའོ།།དེ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་འདོད་པའི་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་དང་། ལྷག་མ་མེད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་ལས་འདིར་ནི་རེ་ཞིག་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ ལས་འདས་པ་སྟོན་ཏེ།དེ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀུན་གཞི་དང་ཞེས་པ། བག་ཆགས་ཉིད་ཀུན་གཞི་སྟེ། ནུས་པ་དང་ནུས་པ་ཅན་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ལྟ་བའི་བག་ཆགས་ཞེས་པ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་བག་ཆགས་ཏེ།ས་བོན་གཞན་དུ་གྱུར་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྔར་བསྟན་ནོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚུལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚུལ་ལུགས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ། རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ པ་སྟེ་དབྱིངས་ཡེ་ཤེས་དབྱེར་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལས་དབྱིངས་ཀྱི་ཆ་གཙོ་བོར་བསྟན་པའོ།།སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་ང་ཡིས་བརྗོད། །ཅེས་པ་མདོ་སྡེ་འདི་དང་འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་སྤྲིན་ལ་སོགས་པར་གསུངས་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ ཞེས་བགྱི་བ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ལགས་པའི་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་རབ་ཏུ་ཞི་བའི་ཚིག་བླ་དགས་ལགས་སོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།གཞན་ཡང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཆ་གཙོ་བོར་སྟོན་པའོ། །རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་པས་ དེའི་ཕྱིར་རྟག་པ་མ་ཡིན་ཞེས་པ་ནི་དེ་དག་གི་དངོས་པོ་ཡོད་པར་རྟོག་ན།དེ་ནི་རྟག་ཏུ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་པ་སྟེ། མེད་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་བས་རྟག་པར་འཛིན་པའི་མཐར་འགྱུར་བ་ལས། །འདིར་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཞེས་པའོ། །ཆད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་འདི་ལྟ་ སྟེ།འདས་པ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལ། དེ་ལ་འདས་པ་ནི་སྔར་ཉིད་དུ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་དུ་བྱས་ཤིང་། དེ་ལས་གཟུགས་སྐུ་གཉིས་སུ་སྣང་བས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱས་ནས་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཡུལ་ལམ་དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་ཏུ། མྱ་ངན་ལས་ འདས་པའི་ཚུལ་བསྟན་པ་སྟེ།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པར་ཆད་པའི་འཆི་འཕོ་བ་ལྟ་བུའོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བ་ནི་ད་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་དུ་བྱས་ཤིང་། དེ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་ཡང་། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའོ། །མ་འོངས་ པ་ནི་དོན་གོ་བར་ཟད་དོ།།སོ་སོ་རང་གིས་རྟོགས་པར་བྱེད། །ཅེས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་ཐེ་ཚོམ་སེལ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བློ་གྲོས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་གང་དག་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་སངས་རྒྱས་པའི་ གནས་སྐབས་སམ།ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ལྡོག་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ ཏུ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་མི་འཐད་ཅེས་པའོ།།དེ་སྐད་དུ་ཡང་། འགྲོ་བའི་ཆོས་ཀུན་རྣམ་ཤེས་ཀྱི། །མེ་ཡི་བུད་ཤིང་ཡིན་པར་འདོད། །དེ་དག་ཇི་བཞིན་རྣམ་འབྱེད་པའི། །མེ་ཡིས་བསྲེགས་ནས་ཉེར་ཞིར་འདོད། །ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་དཔེར་ན་ ཤིང་གཉིས་དྲུད་པ་ལས་མེ་བྱུང་ནས་ཤིང་དེ་ཉིད་སྲེག་པ་ལྟར།གཉེན་པོ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་རེ་ཞིག་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེ་བྱུང་ནས་དེས་མཚན་མའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྲེགས་ཤིང་མི་དམིགས་པས་དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་ཀྱང་རྒྱུན་ལྡོག་པའོ། །རྣམ་པ་ གཅིག་ཏུ་ན་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་སྔོན་རོལ་གྱི་གཉེན་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུས་བསྡུས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེས་མཚན་མའི་བུད་ཤིང་བསྲེགས་ནས་དེའི་རྗེས་སུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུན་གཞན་འབྱུང་བ་མེད་པའོ།

其后'复次世尊'等文句是广说通过修持这些道的差别清净如来藏而获得的果位涅槃。此中有自性涅槃、声闻缘觉所欲求的有余依涅槃、无余依涅槃以及诸佛的无住大涅槃，此处暂时宣说无住涅槃。
其中'一切识性的习气即阿赖耶'，习气即是阿赖耶，因为能力与具有能力者无有差别。'意识与意的见解习气'是萨迦耶见等习气，'种子转变'等前已说明。
'涅槃之理'等是说明无住涅槃的无颠倒道理，自性空性即是法界智慧无二的法身中主要显示法界的部分。
'诸佛与我宣说'是指此经及圣宝云等经中所说，如云：'世尊，所谓涅槃是息灭非真实分别的假名'等。
'复次'等是主要显示智慧的部分。由断除对自相共相的分别，'故非常'是说若执著彼等事物存在，则永远依止并安住于彼自性，不会成为无，从而堕入常见，此处非如是。
'非断'是如此，所说'过去等'中，过去是指先前现证法身智慧，由此显现二种色身利益众生后，化身于某处或某时示现涅槃相，此涅槃亦如断灭的死亡。现在是指现在现证法身智慧，由此所生色身亦显现转法轮等。未来易于理解。
'各自证悟'是说彼等智慧相续不断地为所化众生遣除疑惑等事业。因此，某些智慧颠倒者说圣者的智慧于成佛时或无余依涅槃界中会消失，其理由是以金刚喻定悟入一切有无等相法皆空性，故于胜义谛中无所知境，因此能知之智慧不合理。
如是亦云：'认为众生诸法是，识火之所依薪木，如实分别彼等时，为火焚尽而寂灭。'
譬如摩擦两木生火后烧尽彼木，如是暂时从对治金刚喻定生起法身智慧之火，由此焚尽一切相法而无所缘，故缘此之智慧亦断灭相续。
另一方面，依止金刚喻前之对治，由金刚喻所摄智慧之火焚尽诸相薪木后，其后不生其他智慧相续。

།བསྟན་བཅོས་དག་ལས་ཀྱང་། །གང་ཚེ་དངོས་དང་དངོས་མེད་དག་།བློ་ཡིས་མདུན་ ན་མི་གནས་པ།།དེ་ཚེ་རྣམ་པ་གཞན་མེད་པས། །དམིགས་པ་མེད་པར་རབ་ཏུ་ཞི། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གཞན་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རྒྱུན་དང་ལྡན་པར་ཡོད་ན་དེ་ཉིད་འཁྲུལ་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་དེས་རང་ངམ་གཞན་གང་ཡང་མ་རིག་ པའི་ཤེས་པ་ནི་མི་འཐད་ལ།།དེ་དག་རིག་པར་ཁས་ལེན་ཏེ། རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་དང་། ཞིང་ཁམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་བ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་ན་སྣང་བའི་ཡུལ་དེ་རྣམས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོར་མེད་བཞིན་དུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་བློ་འཁྲུལ་པ་ཉིད་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འགྱུར། གལ་ཏེ་ ཉེས་པ་དེར་འགྱུར་དུའོ་ཞེས་ཏེ།རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཁས་མི་ལེན་ལ། མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཡེ་ཤེས་རང་རིག་པ་འབའ་ཞིག་གོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་རིག་པར་བྱ་བ་རང་གི་རང་བཞིན་དོན་དམ་པར་མེད་བཞིན་དུ་རིག་ཅིང་སྣང་བས་ཅིའི་ཕྱིར་འཁྲུལ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། བརྟགས་པ་སྔ་ མ་ཉིད་མཚུངས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན། འདི་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཀྱང་ཡོད་མེད་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ ཉིད་དུ་རྟོགས་པས་ཡེ་ཤེས་དེའི་དོན་དམིགས་བྱའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་མ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར།དེ་དག་ལ་དམིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་གནས་སྐབས་དེ་ཉིད་ནས་རྒྱུན་ཆད་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་མཚན་མའི་ཆོས་དེ་རྣམས་མེད་མོད་ཀྱི། མཚན་མ་མེད་པ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་ བྱ་བ།རིག་པ་དང་སྟོང་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་དོན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གནས་པས་དེ་ཉིད་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་རྒྱུན་ཆད་པ་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཕྱིས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཅིག་ཤོས་ལ་ཡང་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་སྣང་བ་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱི་རོལ་ དངོས་པོར་མེད་བཞིན་དུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོར་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་གཏན་ཚིགས་སུ་སྦྱོར་བ་ན་ནི་གཏན་ཚིགས་འདི་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།འོ་ན་ཇི་ལྟར་སྣང་ཞེ་ན། ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་མེད་ཅིང་སེམས་ཉིད་དེ་ལྟར་སྣང་བ་སྟེ། དེ་ཡང་བདེན་པའི་དངོས་པོའི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་སྣང་ཞིང་རྟོགས་ པས་ཤེས་བྱ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ལུགས་བཞིན་དུ་སྣང་བའི་ཇི་ལྟར་འཁྲུལ་པར་འགྱུར་ཞེས་བསམ་པའོ།།འདིར་གལ་ཏེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་དེ་དག་ཙམ་གཏན་ཚིགས་སུ་འགོད་ན་ཡང་ཁྱབ་པ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡེ་ཤེས་རང་གི་བདག་ཉིད་དོན་དམ་ པར་མེད་པ་ལ།དེ་ལས་བཟློག་སྟེ་ཡོད་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་གཏན་ཚིགས་སུ་སྦྱོར་ན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ལ། དོན་དམ་པ་མེད་པར་ཤེས་ཤིང་མྱོང་བ་ཙམ་མ་འགགས་པ་རིག་པ་དང་སྟོང་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་དུ་སྣང་ཞིང་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་གཏན་ཚིགས་སུ་འགོད་ན་ ནི་གཏན་ཚིགས་འདི་འགལ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ།ཤེས་བྱ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ལུགས་བཞིན་དུ་སྣང་བ་ལ། འཁྲུལ་པ་ལས་བཟློག་པའི་ཆོས་ཀྱིས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྱིར་དེ་ལྟར་སྣང་ཞིང་རིག་པ་ཙམ་དུ་གཏན་ཚིགས་སུ་གཏོང་ན་ཡང་ཁྱབ་པ་མ་གྲུབ་པའོ། །གཞན་ཡང་འདི་སྐད་སྨྲ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་ དང་རྒྱུད་སྡེ་ཐམས་ཅད་དང་འགལ་བར་སྣང་ངོ་།།དེ་དག་ཇི་བཞིན་རྣམ་འབྱེད་པའི། །མེ་ཡིས་བསྲེགས་ནས་ཉེར་ཞིར་འདོད། །ཅེས་པའི་དོན་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་མཚན་མ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་དོན་ལ་བཞེད་པར་གསལ་བ་ཉིད་པས་ཁུངས་ཉིད་དུ་མི་རུང་ངོ་། །ཡང་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ མེད་པ་དེ་ལྟ་ན་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་གདུལ་བྱའི་སྣང་བ་ཙམ་ཡིན་གྱི།སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པར་གསེར་འོད་དམ་པ་ལ་སོགས་པའི་མདོ་སྡེ་དུ་མ་ལས་གསུངས་པས། སངས་རྒྱས་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ། དགེ་བའི་ལོ་ཏོག་གི་སེར་བ། ལེགས་འདོད་རྣམས་ ཀྱིས་རྒྱང་བསྲིངས་ཏེ་སྤང་བར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།

论典中也说：'当有和无二者，不住心前时，彼时无他相，无缘得寂静。'此外，如果佛的智慧是相续存在的话，那么它本身就会成为有迷乱的，因为这样：它不了知自己或他人的无明识是不合理的，而承认了知这些。如果承认后得智慧显现为色身和刹土的相，那么由于这些显现境虽无外在实体而显现，为何不成为迷乱心呢？
如果说为了避免这个过失，不承认后得智慧，而只承认等持智慧是自证，那么即便如此，由于所了知的自性胜义中虽无而了知并显现，为何不成为迷乱呢？与前面的观察相同。因此，佛智不合理。
这种说法不合理，因为如此的话，由于见道所摄的等持智慧也了知一切有无等法相为空性，彼智慧的所缘对象法相即便在世俗中也不存在，因此从那个阶段开始，缘于彼等的智慧就会断绝。
如果说虽然这些有相之法不存在，但由于无相是各自自证所了知的，了知与空性双运的义理在世俗中存在，因此了知它的智慧不应断绝。这一点在后来的另一种情况中也同样成立。
此外，当以'后得智慧所显现的色身等外在事物虽不存在而显现为外在事物'作为因时，这个因就成为不成立。那么如何显现呢？是无外在事物而心自身如此显现，而且由于显现并了知为真实事物的空性，如实了知所知的本性，怎么会成为迷乱呢？
在此，如果仅以'由于显现为色等'作为因，则遍及性不成立。同样，如果以'胜义中虽无智慧自性，却相反显现为有'作为因，则成为不成立；如果以'了知胜义无而体验未灭只是了知与空性双运的自性而显现并了知'作为因，则此因成为相违，因为如实显现所知的本性为远离迷乱的法所遍故。如果一般地以如此显现及了知作为因，则遍及性不成立。
此外，说这样的话似乎与一切经续相违。'如实分别彼等已，以火焚烧而趣寂'的含义也明显是指息灭颠倒相的意思，因此不能作为依据。
再者，如果法身无智慧自性，那么二种色身只是所化众生的显现，而非佛的自性，这在《金光明经》等许多经中所说，因此诽谤佛陀、摧毁善业苗稼，应当被求善者远远地舍弃。

།གལ་ཏེ་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་རྒྱུན་དང་མི་ལྡན་ཡང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་པ་ཙམ་ཁས་ལེན་ཅིང་། དེ་ཉིད་ཀྱི་བདག་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་གཉིས་སུ་སྣང་བས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པས་ཉེས་པའི་གོ་སྐབས་འདི་ལྟ་བུར་མི་ འགྱུར་ཞེ་ན།དེ་ལྟར་སྐད་ཅིག་པོ་དེ་ཉིད་ཀྱང་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་འཁྲུལ་པས་སངས་རྒྱས་འཁྲུལ་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་རྒྱུ་མཚན་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། །རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་གནས་སྐབས་སམ། །མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ཉིད་ན་ཡང་དམིགས་པར་བྱ་བ་ མཚན་མའི་བུད་ཤིང་བསྲེགས་པས་དེའི་རྗེས་སུ་དེ་དག་ལ་དམིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་བ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ།ཡང་དེ་ལྟར་ན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་ཁྱད་པར་མེད་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་སྦྱོར་བ་རྒྱུན་ཆད་པ་མ་ཡིན་ ལ།ཅིག་ཤོས་ནི་སངས་རྒྱས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡེ་ཤེས་མེད་ཀྱང་། སྔར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་སྨོན་ལམ་ལ་བརྟེན་ནས་གཟུགས་སྐུ་གཉིས་སུ་སྣང་ཞིང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་འབྱུང་བས་དེ་དག་མཚུངས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་དུ། དཔེར་ན་ནམ་ མཁའ་ལྡིང་གི་ནི།།མཆོད་སྡོང་བསྒྲུབས་ནས་འདས་གྱུར་པ། །དེ་འདས་ཡུན་རིང་ལོན་ཡང་དེ། །དུག་ལ་སོགས་པ་ཞི་བྱེད་ལྟར། །བྱང་ཆུབ་སྤྱོད་དང་རྗེས་མཐུན་པར། །རྒྱལ་བའི་མཆོད་སྡོང་བསྒྲུབས་པ་ཡང་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མྱ་ངན་ལས། །འདས་ཀྱང་དོན་རྣམས་ ཐམས་ཅད་བྱེད།།ཅེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེ་ན། དེ་ཅི་འོ་ཐུག་མངར་བའི་རོ་དང་འབྲེལ་ཞེས་ཀྱི། དེ་ཙམ་གྱིས་ཆུ་ཡང་དེ་ལྟར་འགྱུར་རམ། འདིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་ཡོད་ཅིང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱས་ ཀྱང་།དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་ཀྱི་དགྲ་བཅོམ་པ་དང་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཞེས་པའི་ལུང་གི་དོན་ཡང་སྔ་མ་ལྟར་ཡང་དག་ པ་མ་ཡིན་པའི་རྟོག་པ་ཞི་བ་དེ་ཉིད་ཡིན་གྱི།ཡེ་ཤེས་རྒྱུན་ཆད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཡེ་ཤེས་རྒྱུན་ཆད་པ་མ་ཡིན་པའི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཚད་མ་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ། ཡེ་ཤེས་གང་གི་རྒྱུན་གྱི་ཐ་མར་འདོད་པ་དེ་ཉིད་ནི། རིགས་མཐུན་པའི་ཡེ་ཤེས་གཞན་གྱི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་ བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།འགལ་རྐྱེན་མེད་ལ་མཐུན་རྐྱེན་ཚང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་མཐུན་རྐྱེན་ཚང་བ་ཉིད་ནི། དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་སོ་སོའི་རྒྱུད་ལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཤེས་པ་འདི་ཉིད་གཟུགས་སུ་སྣང་བ་དང་སྒྲ་རུ་སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། བདེ་སྡུག་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་དུ་ སྐྱེ་བ་ནི་སྔ་མའི་མྱོང་རིག་ལས་མ་གཏོགས་པའི་རྒྱུའི་ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་ལ་ལྟོས་ཀྱང་།ཤེས་པ་ཕྱི་མ་མྱོང་རིག་ཙམ་དུ་སྐྱེད་པ་ལ་ལྟོས་ཏེ། སྔ་མའི་མྱོང་རིག་དེ་ཉིད་རྒྱུ་མ་ཚང་བ་མེད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་ལ། དེ་བཞིན་དུ་ཡེ་ཤེས་གང་གི་རྒྱུན་གྱི་ཐ་མར་འདོད་པ་ཡང་མྱོང་རིག་ཙམ་གྱི་ རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པས་རང་གི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པའི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་ནུས་པའོ།།འདིར་འགལ་བའི་རྐྱེན་མེད་པ་ནི། གལ་ཏེ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འགལ་རྐྱེན་གཅིག་སྲིད་ན་དེ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་མི་བདེན་པའི་དོན་ཅན་གློ་བུར་བ་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ ཀྱི་ཡུལ་ཅན་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་དེས་བཟློག་པར་མི་ནུས་སོ།།གཞན་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ས་བོན་དང་བཅས་ཏེ་སྤངས་པས་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པའི་རྒྱུད་ལ་ཡང་འབྱུང་བར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ད་ལྟར་གྱི་གནས་སྐབས་བརྒྱལ་བ་དང་གཉིད་མཐུག་པོ་ལ་སོགས་ པའི་དུས་སུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་གི་ངོ་བོ་ལྡོག་པ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་མཐུན་རྐྱེན་མ་ཚང་བའམ།གཉིད་ཀྱིས་བསླད་པ་དང་། གནད་མི་བཟད་པའི་གནས་སུ་བསྣུན་པ་ལ་སོགས་པའི་འགལ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་ལྡོག་པའོ།

如果如前所说虽然不具相续，但承许只有刹那智慧，并且依靠它的主体而显现为二种色身利益众生，这样的过失机会是否不会出现呢？如此，即使是那个刹那，如前所说也会因迷乱而成为具有迷乱的佛陀。
此外，由于理由相同的缘故，在金刚喻位或见道位时，由于焚烧所缘相的薪柴，在其后不应生起缘于彼等的智慧。
如此一来，也将与声闻无余涅槃无有差别。如果说彼并非断绝利益众生的加行，而另一方面虽然在成佛时没有智慧，但依靠先前菩萨位的智慧和愿力而显现为二种色身并生起利益众生的事业，因此彼等不相同。
如经中说：'譬如金翅鸟，建立灵塔已，虽然久逝去，仍能息诸毒。如是随顺于，菩提诸行为，建立佛塔已，菩萨涅槃后，仍能作一切，众生诸利益。'
对此，难道说牛奶与甜味相连，仅仅如此水也会变成那样吗？在此虽然有菩萨的智慧等，并依此作众生利益，但这只是菩萨与阿罗汉不同的差别，而非成为世俗中也无有佛陀功德的差别。
所谓'菩萨涅槃'的经义，如前所说也是息灭非真实分别，而非断绝智慧相续。
此外，也有证明智慧相续不断的量，即认为是某智慧相续最后者，必定会与同类其他智慧结生，因为无违缘且具足顺缘之故。
其中具足顺缘是指，如是在各别众生相续中所经验的此识显现为色、显现为声等，以及生起乐苦等差别，虽然也依赖于除前识经验以外的某些特殊因缘，但就产生后识单纯经验而言，已成立前识经验即是因缘具足。同样，认为是某智慧相续最后者也是具有经验本性的智慧，故能产生属于自相续的果。
此处无违缘是指，如果有一个智慧的违缘，那就是颠倒，而它是具有不真实义的客尘，因此不能遮遣以真实性为境的心性智慧。
此外，由于已断除颠倒及其种子，在具智慧的相续中也不应生起。现在位中在昏迷、熟睡等时六识蕴的体性停止，是因为眼等顺缘不具足，或被睡眠所染，或被击中要害等违缘所遮。

།གཞན་ཡང་བུམ་པའི་སྐད་ཅིག་མ་གང་ ཞིག་རང་གི་རིགས་ཕྱི་མ་བསྐྱེད་པ་ལ་རྒྱུ་མ་ཚང་བ་མེད་པར་གནས་ཀྱང་ལྡོག་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པ་འགལ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་ལ།འདིར་ནི་དེ་འདྲ་བའི་འགལ་རྐྱེན་མེད་ཅེས་པའོ། །གཞན་ཡང་དེ་འདྲ་བའི་ཡེ་ཤེས་འཁྲུལ་པ་ཡིན་ནམ་འཁྲུལ་པའི་བློ་མི་སྲིད་པས་ ལམ་དང་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་གཏན་མི་སྲིད་པར་ཡང་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་སྒྲུབ་བྱེད་མེད་ཅིང་གནོད་བྱེད་ཡོད་པས་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་རྒྱུན་ཆད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་པའོ། །འཆི་བ་ནི་རྣམ་པར་ཆད་པའི་འཕོ་བའོ། །ད་འདྲ་བ་དང་ ལྡན་ན་དེ་ཉིད་ད་རུང་སྐྱེ་བའི་རྒྱུད་དུ་ཡང་འགྱུར་ལ།དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་ཡིན་པས། ཇི་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཞེས་པའོ། །དེས་ན་རྣལ་འབྱོར་རབ་ཏུ་གྱུར་པ་རྣམས་ཤི་འཕོ་བ་དང་བྲལ་བ་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱབས་ཀྱི་གནས་མངོན་དུ་བྱེད་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་དེ་ཁོ་ ན་ཉིད་དུ་སྤངས་པ་དང་ཐོབ་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཅིག་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།མ་ཡིན་ཏེ་ཐོབ་བྱ་དང་སྤང་བྱའི་ཆོས་གྲུབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བས་གཅིག་དང་ཐ་དད་པ་ལས་གྲོལ་བའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཡོངས་སུ་རྟོག་ པ་ཉེ་བར་ཞི་བ་མེད་པས།ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་འདོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དོ། །ཡུལ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ནི་རྟག་པ་དང་གཙང་བ་ལ་སོགས་པར་འཛིན་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞིའོ། །གཞན་ཡང་དགྲ་ བཅོམ་པའི་སེམས་ཀྱི་ཐ་མ་ཡང་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར།མྱོང་བའི་རང་བཞིན་གྱི་སེམས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་གཞན་གྱི་ཉིང་མཚམས་འབྲེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ལྷག་མ་མེད་པ་ཉིད་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ལས་ཀྱང་། ཐ་མའི་ སེམས་ནི་སེམས་གཞན་དང་།མཚམས་སྦྱོར་བ་ལ་འགལ་ཅི་ཡོད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །ཡང་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལ་རང་བཞིན་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡོད་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མཚན་ཉིད་ལ་མ་ཡིན་ནོ། ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་གཞན་ཡང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་རྣམ་པར་སྦྱངས་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་འབའ་ཞིག་ཏུ་ངེས་ཤིང་བྱང་ཆུབ་དམན་པར་མི་ལྟུང་བའི་ས་མཚམས་དང་། དེ་ལྟ་བུའི་རྒྱུ་ཉིད་སྟོན་ཏེ། དེ་ཡང་ཚོགས་དང་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཚོགས་གཉིས་ཁྱད་པར་དུ་བསགས་པ་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་བྱིན་དུ་བརླབས་ནས་ཞེས་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནམ་འོད་ཟེར་གྱིས་སོ། །དེའི་དབང་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ རྣམས་ཀྱང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་རབ་ཏུ་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ།།རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ལ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་ནི། ཇི་ལྟར་ས་བཅུ་པ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་ལུས་ལ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་འོད་ཟེར་རབ་ཏུ་བསྟིམས་པས་རྟོགས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་སྐྱེས་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། ཕྲ་ཤིང་ཤེས་དཀའ་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོའི་ལམ། །རྟག་མེད་རྟོག་བྲལ་ཤིན་ཏུ་རེག་པར་དཀའ། །དེ་ནི་ཚིག་གིས་ཤིན་ཏུ་བརྗོད་དཀའ་ཡང་། །བདེ་བར་གཤེགས་མཐུ་དཔག་མེད་གང་ཡིན་པ། །འོད་ཟེར་ལུས་ཅན་དེ་ནི་བདག་ལ་ཡང་དག་ཞུགས། དེ་ཡིས་མཐུས་ན་བདག གིས་ཤེས་པར་ནུས།།ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །འདིར་སངས་རྒྱས་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། །དེའི་ཞལ་དུ་ལྟ་ཞིང་ཐེ་ཚོམ་གྱི་གནས་ཐམས་ཅད་འདྲི་བའོ། །རྫུ་འཕྲུལ་དང་བསྟན་པའི་རྣམ་པ་གང་ཅི་སྤོབས་ཀྱང་ཞེས་པ་ནི་སྔར་མ་རྟོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་འཕྲལ་དུ་རྟོགས་པར་ འགྱུར་ཞིང་།དེ་ཉིད་ཀྱིས་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་ཐེ་ཚོམ་སེལ་བར་བྱེད་པའི་ཆོས་སྟོན་པར་ནུས་པ་སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པའི་མཐུ་རྣམས་སོ།

再者，虽然瓶子的某一刹那具足产生后续同类的因缘，但由于获得等违缘而转变，此处则无此类违缘。
再者，如果这样的智慧是错乱的，由于不可能有错乱的心识，则一切道果都将完全不可能。
如是，由于无有能立而有能破，故成为无住涅槃自性的智慧并非断灭。
死亡是完全中断的迁移。若具有如是，则仍将成为生死相续，这是一切痛苦的根本，如何称为涅槃？
因此，成就瑜伽者们远离死亡迁移，现证众生的皈依处。
如是，在胜义中是否具有断除和获得的功德？不是，因为无有所断所得之法的成立。
正因如此，远离一切戏论而解脱于一和异。
若如是，由于无有非真实分别的息灭，声闻等的涅槃将非涅槃耶？正是如此所许，故无过失。
对境颠倒即是执著常、净等的四颠倒。
再者，如前所说，阿罗汉最后心识也是体验自性的心识，故与其他心识相续相连，因此说无余涅槃是具密意的。
如《量理论》中说：'最后心识与其他心识相续相连有何相违？'
又，由于声闻等具有执著二自性相的颠倒，故非相应涅槃。
大慧，'再者'等说明由清净如来藏而唯定于大乘种性且不堕劣菩提的界限及其因。即于资粮位和胜解行地，菩萨们殊胜积累二资粮及如来加持。
'蒙佛加持而加持'是指由三昧或光明。由此力故，菩萨们也入于名为'大乘义极显'的三昧。
加持金刚藏，如《十地经》中说，诸佛以光明融入彼菩萨身而生殊胜证悟。如云：'微细难知大仙道，无常离念极难触，虽然言语难宣说，善逝无量威神力，具光明身正入我，以彼力故我能知。'
此处佛是指圆满报身。瞻仰其面而请问一切疑惑处。
'神变与教法皆能辩'是指能立即了悟先前未悟之法，并由此能为所化众生宣说断除疑惑的法，即辩才无碍解及神通等威力。

།དེ་ལྟར་རང་རང་གིས་ཚོགས་བསགས་ཤིང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱིན་གྱི་རླབས་མེད་པར་ཡང་། དེ་འདྲ་ བའི་སྤོངས་པ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ན་ནི།བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བྱིན་གྱིས་རློབ་པར་ནུས་པའི་རྒྱུ་མཚན་སྟོན་ཏོ། །སྒྲ་འབྱིན་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་སྟོན་པའི་སྒྲ་སྟེ། མིའམ་ ཅིའི་རྒྱལ་པོ་ལྗོན་པས་ཞུས་པ་ལས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བྱིན་གྱིས་མི་རློབ་སྟེ། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ཉི་ཚེ་བ་མི་མངའ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། །ཚོགས་མ་བསགས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བྱིན་གྱི་རླབས་མི་འཇུག་སྟེ། ཇི་ སྐད་དུ།ལྷ་ཡི་རྒྱལ་པོས་ཆར་ཕབ་ཀྱང་། །ས་བོན་མི་རུང་མི་འཁྲུང་ལྟར། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་བྱུང་གྱུར་ཀྱང་། །སྐལ་བ་མེད་པས་བཟང་མི་མྱོང་། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཤིང་ལ་སོགས་པ་ལས་ཆོས་ཀྱི་སྒྲ་འབྱུང་བར་སྣང་བ་ཡང་སེམས་ཅན་ཚོགས་བསགས་པ་ རྣམས་ལ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་སྣང་བ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། ཕྱི་རོལ་དེ་ལྟ་བུའི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་ནི་མེད་དོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པའི་དུས་ནི་ས་དང་པོ་ལ་སོགས་པས་བསྡུས་པ་ཡིན་ལ། ཁྱད་པར་གྱི་ས་ནི་བཅུ་པའོ། །དེ་ལས་དངོས་པོ་ལ་སོགས་ པའི་གནས་སྐབས་སུ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ས་བདུན་གྱི་བར་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་དམིགས་ཤིང་།བདག་ཏུ་ང་རྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་གནས་མ་གྱུར་པས་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་དེ་འདྲ་ བའི་ཉོན་མོངས་པས་ཅུང་ཟད་དཀྲུགས་ཤིང་།དེ་ཉིད་ཀྱིས་ད་ལྟར་དང་མ་འོངས་པའི་དོན་ལས་ཅུང་ཟད་ཉམས་པར་བྱེད་པའི་བདུད་ཀྱི་ལས་སྲིད་པ་དང་། དེའི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བཏང་སྙོམས་སུ་འཇོག་ཅིང་རང་ཉིད་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བདེ་བ་ལ་གནས་པ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་བསམ་ གཏན་ལ་སོགས་པ་དང་མཐུན་པར་ལྷུང་བ་སྲིད་དེ།རྨི་ལམ་ལུང་བསྟན་པའི་མདོ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ས་བདུན་པ་མན་ཆོད་དུ། བདུད་དམ་བདུད་ཀྱི་ལས་ཀྱང་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་འདིར་དམན་པའི་ལམ་སྔོན་དུ་སོང་བའི་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འགའ་ཞིག་ས་བརྒྱད་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་།ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་དང་མཐུན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅིང་། དེ་ཉིད་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་འདུ་ཤེས་ཅན་དུ་འགྱུར་བར་འདི་ཉིད་ཀྱི་འོག་ནས་སྟོན་ཏོ། །དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ས་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་གནས་པ་དང་།བཅུ་པ་ལ་གནས་པའི་ཐུན་མོང་བའི་དགོས་པའོ། །དེ་ལ་ཐོབ་པ་ནི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ཏེ། ས་དང་པོ་ལ་སྤྲུལ་པ་བརྒྱ་འགྱེད་པར་ནུས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ས་བཅུའི་བར་དུ་ཡོན་གྱི་ཁྱད་པར་རྒྱས་ པར་གསུངས་པ་རྣམས་སོ།།ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་རྟོགས་པའི་ཆོས་སོ། །དེ་ལྟར་བྱིན་གྱིས་མ་བརླབས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ས་ལ་ཞུགས་པ་འམ། གཞན་ཡང་རུང་སྟེ། ཚོགས་དང་མོས་པ་དམན་ཞིང་དབང་པོ་རྟུལ་བ་རྣམས། ད་ལྟར་དང་མ་འོངས་པའི་དོན་ལས་འབྱེད་པར་བྱེད་པའི་བདུད་ཀྱི་ དབང་དུ་འགྱུར་ཞིང་།དེ་ཉིད་ཀྱིས་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་བསམ་པ་སྟེ། ལྷ་དང་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ། བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་ཞིང་། དེ་དག་གི་རོ་ལ་ཆགས་པར་འགྱུར་བའོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་བསམ་པ་ཡང་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་ རམ་གཞན་ཡང་བདུད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆ་བྱད་ལ་སོགས་པར་བྱས་ནས།ཁྱོད་ལ་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པས་ཅི་ཞིག་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་བསྐལ་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པར་སྡུག་བསྔལ་མང་པོ་མྱོང་བར་འགྱུར་བས་འདི་ཉིད་དུ་རང་གི་སྲིད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ མཐར་ཕྱུང་ཤིག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པས་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལས་ལྡོག་པ་སྟེ།འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། གཙུག་ཏོར་ཆེན་པོ་བདུད་ཀྱི་ལེའུ་ལས་ཇི་ལྟར་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ།

如是各自积累资粮，若无佛陀加持而生起如是舍离等，则一切凡夫众生皆应生起，因为无因则相等。以'大智慧'等显示能加持的原因。'出声'即说法音声，如《人非人王树问经》中所说。
若如是，为何不如是加持一切众生，因为具有无偏大悲故？对未积资粮的众生加持不入，如说：'天王降雨时，不良种子不生长，诸佛虽出世，无缘者不得善。'如是所说。
从树等发出法音所显现者，也仅是对已积资粮众生，由如来加持而如是显现而已，外境并无如是体性。住于三昧时是初地等所摄，殊胜地是第十地。
其中于事物等时分加持的原因是：诸菩萨于七地之间缘于有烦恼意的阿赖耶识，与我慢等相应未转依，心的体性被如是烦恼稍微搅动，由此对现在与未来义稍有退失的魔业可能，因此暂时对众生利益保持舍心而安住于三昧乐，可能堕入与声闻禅定等相顺。
如《授记梦经》中说：'诸菩萨摩诃萨于七地以下，应知魔或魔业。'又此中有些先行劣道的菩萨，即使在第八地等阶位，也入于与声闻等相顺的三昧，对此生起涅槃想，此下即说。
'如来'等是住于初地等和住于第十地的共同必要。其中'获得'是功德差别，如说初地能现百化身等，乃至第十地广说功德差别。'通达'是证悟法。
如是未得加持者，或入正地或其他，资粮与胜解劣钝根者，为现在与未来义所障碍的魔所控，由此成外道意乐，为得天梵等果而修禅定与无色定，贪著彼等味。
声闻意乐如前所说，或者魔化现佛陀形相等而说：'你何须发无上菩提心等，彼于无量劫中当受诸多痛苦，应于此世尽自轮回苦。'等说而退失菩提心，如《圣般若波罗蜜多》与《大顶魔品》中所说。

།འདི་ཡང་ཡང་དག་པའི་ས་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་ལ་ནི་མི་སྲིད་དེ། ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་སེམས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་རྣམས་ཀྱང་། གང་གིས་ས་ཡི་རིམ་པར་འགྱུར། །ཞེས་དྲིས་པ་ལ་སོགས་པའི་ལན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ནས་ཡང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས སྔར་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་དོན་བསྟན་པ་ལ་བརྩད་པ་སྤངས་པ་སྟེ།དྲི་བའི་དོན་ནི་དེ་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་བསྟན་པས་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ཡོད་པར་བསྟན་གྱི། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ལུགས་ཟབ་མོ་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་ དམིགས་པ་ཅན་[(]ཀྱི་[,]གྱི་[)]སྐྱེ་བོ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལས་བཟློག་ནས།།རང་གི་ཚུལ་ལུགས་ཟབ་མོ་གཟུང་བའི་གཏམ་མ་གསུངས་ཏེ། དེས་ན་ཕྱི་རོལ་བ་རྣམས་དང་ཁྱད་པར་མེད་པས་འགའ་ཞིག་ནི། སྒྲོ་འདོགས་པའི་མཐར་ལྟུང་བ་ལ། གང་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་ པ་འགའ་ཞིག་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐར་ལྟུང་སྟེ།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་གསུངས་ཀྱི། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་བསྟན་པ་མེད་ལ། དོན་དམ་པའི་དངོས་པོ་ཡང་སྔར་བསྟན་པའི་ཚད་མས་གནོད་པས་མི་འཐད་ཅིང་། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་དུ་མ་ཡང་མ་གསུངས་པས་རྒྱུ་དང་ འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཕྱོགས་ཉིད་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་དོགས་པའོ།།གཞན་ཡང་འདི་ཡོད་ན་འདི་ཡོད་ཅེས་པའི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཚིག་གི་དོན་ཡང་མངོན་སུམ་བརྗོད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་གདུགས་དང་གྲིབ་མ་ལྟར་དུས་མཉམ་པ་ལ་འཐད་ཀྱི། རིམ་གྱིས་འབྱུང་བ་ལ་མི་ འཐད་དེ།རྒྱུ་འདི་ཡོད་ན་འབྲས་བུ་མ་སྐྱེས་པས་འདི་ཞེས་པ་མི་འཐད་ལ། འབྲས་བུ་སྐྱེས་པ་ན་རྒྱུ་འགགས་པས་འདི་ཞེས་པ་མི་འཐད་དོ། །དེས་ན་མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱིས་རྣམ་པར་བརྗོད་པ་ཉིད་བཟང་གི་ཞེས་པ་ནི་གྲངས་ཅན་པ་རྣམས་ཀྱིས་འབྲས་བུ་སྔར་ནས་ཡོད་པ་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་དུ་ གྱུར་པ་ཉིད་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་ལ།འདི་ཡོད་ན་འདི་ཡོད་ཅེས་པ་འཐད་ཀྱི་ཁྱོད་ཕྱོགས་ལ་མི་འཐད་ཅེས་པའོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་མ་ལགས་པའི་རྒྱུས་འབྲས་བུ་མངོན་པར་སྒྲུབ་ཅེས་པ་ནི་གཙོ་བོ་དང་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ཉིད་རྒྱུ་ལས་མ་སྐྱེས་ཏེ་རྟག་ཏུ་གནས་པ་ཡིན་ ལ།དེ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་འདོད་པ་དང་། གཞན་ཡང་འབྲས་བུ་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་སྔར་ནས་གནས་པ་ཉིད་མི་གསལ་བ་ལ་གསལ་བར་གྱུར་པ་ཙམ་མོ་ཞེས་ཁས་ལེན་པའོ། །གཞན་ཡང་ཐ་དད་དུས་མཉམ་པ་ལ་ཡང་རྒྱུ་འབྲས་འཚོལ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས། རྒྱུ་དང་འབྲས་ བུའི་དབྱེ་བ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དོ།།ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྒྱུད་པ་དུ་མར་ཁས་ལེན་པ་ནི། སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པས། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཡང་འདྲེས་ཞེས་པ་ནི། འབྲས་བུ་དང་འདྲེས་པ་སྟེ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱང་འབྲས་བུར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་ཡང་འབྲས་བུ་གཞན་གྱི་རྒྱུར་འགྱུར་ལ།དེ་ལ་རྒྱུའི་ཐ་སྙད་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་ལྟོས་ལ། དེ་འབྲས་བུར་གྲུབ་པ་ཡང་རྒྱུ་ལ་ལྟོས་ཤིང་། འབྲས་བུ་དེ་ཡང་གཞན་གྱི་རྒྱུར་ཁས་ལེན་དགོས་ལ། དེ་ལ་རྒྱུར་ཐ་སྙད་འཇོག་པ་ཡང་དེ་ཉིད་ཀྱི་ འབྲས་བུ་གྲུབ་པ་ལ་ལྟོས་ཤིང་།དེ་གྲུབ་པ་ཡང་རྒྱུ་དྲུག་པ་ལ་ལྟོས་པས་ཕན་ཚུན་བརྟེན་པ་ཐུག་པ་མ་མཆིས་པར་འགྱུར་བའོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་ཡོད་ན་འདི་ཡོད་ཅེས་རྟེན་འབྲེལ་དངོས་པོའི་ངོ་བོར་བརྗོད་པ་ནི་ཕྱིར་ཞིང་དེ་ཉིད་དགག་པ་བྱས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།

这对于已经进入真实地位的人们来说是不可能的，因为已经生起了法性所获得的心，并且已经通达了法界遍行等义理。这些也应当作为对'以何成为地的次第'等提问的回答来配合。
其次，'复次'等文是对前面所说缘起义理的诤论的遣除。问难的内容是：如此宣说缘起，是显示因果事物的存在，而未从宣说一切法无生这一如来甚深道理的角度，遮止具有所缘的众生的颠倒，宣说自己甚深的道理。因此与外道无有差别，有些人堕入增益的边执，有些人堕入损减的边执，认为世尊仅说因果是胜义的事物，而未显示如幻的道理。胜义事物也被前面所说的量所破而不合理，也未说如幻的道理，因此认为是在显示无因无果的立场。
另外，'此有故彼有'这一缘起语词的含义是表述现量，因此对于如伞与影子般同时存在的情况是合理的，但对于次第生起则不合理。因为当因存在时果尚未生起，所以'此'不合理；当果生起时因已灭，所以'此'不合理。因此外道所说更好，即数论派认为果先前已存在，是以因的本性而生起，对此'此有故彼有'是合理的，而你们的立场则不合理。
'以非缘起的因成办果'是指主性、自在天等那些因本身不是从因生，而是恒常存在的，认为从彼生果，以及认为果以因的本性而存在，先前已住，仅是从不明显变为明显而已。
另外，对于相异且同时的事物也会寻求因果，因此因果的区分确定性不合理。
又对于承许缘起相续众多，如前所说互相观待，'因缘也混杂'是指与果混杂，即彼等也成为果。同样，果也成为其他果的因，对此安立因的名言是观待于彼之果，而彼果的成立也观待因，而彼果也必须承许为他法之因，对此安立因的名言也观待于彼之果的成立，而彼之成立又观待第六因，因此互相依赖成为无穷。
因此，说'此有故彼有'的缘起是事物的本性，反而成为对彼本身的否定。

།ལན་གྱི་དོན་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་ གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རང་གི་སེམས་སྣང་བ་ཙམ་ཡིན་ཞིང་དོན་དམ་པར་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོར་གྲུབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།རྐྱེན་ཉིད་འདི་པ་ཙམ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཉིད་དུ་འདོད་པས། འདི་ཡོད་པས་འདི་ཡོད་ཅེས་བརྗོད་ཀྱང་རྒྱུ་དང་བྱེད་པ་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་སྨྲ་བ། ཕྱི་ རོལ་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པ་མ་ཡིན་ལ།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གང་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་གང་ཞིག་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མ་འདྲེས་པ་ཉིད་དུ་སྣང་བས་རྒྱུ་རྐྱེན་འབྲས་བུ་དང་འདྲེས་པ་སྟེ། ཕན་ཚུན་འཆོལ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་ཡང་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་སྐུར་པའི་མཐར་ཡང་མི་ལྟུང་ ངོ་།།དོན་དམ་པར་དཔྱད་ན་དེ་འདྲ་བའི་ཉེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་འབྲེལ་བས་རྒྱུ་འབྲས་ཡང་དག་པའི་དངོས་པོར་ཁས་མི་ལེན་པའོ། །དེ་ལྟར་མཐའ་གཉིས་སུ་འགྱུར་བ་ནི། ཕྱིའི་དོན་དངོས་པོར་ཁས་ལེན་པ་འམ། སེམས་ཉིད་ཡང་དག་པའི་དངོས་པོར་ཁས་ལེན་པ་ལ་རིགས་ཀྱི། ངའི་ ལུགས་ལ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་ཡང་གསོལ་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་དོན་ལ་བརྩད་པ་སྤང་བ་སྟེ། ཕྱི་རོལ་པ་གང་དག་སྒྲ་དངོས་པོའི་སྟོབས་ཀྱིས་འཇུག་པས་དེ་ལྟ་བུའི་བརྗོད་པར་ཡོད་པས་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དོན་ཀྱང་ཡོད་དོ། །གལ་ཏེ་དེ་ ལྟ་ན་ཆུ་ཀླུང་གི་འགྲམ་ན་བུ་རམ་གྱི་ཤིང་རྟ་བརྡལ་བ་དག་ཡོད་དོ་ཞེས་པ་དོན་གྱིས་སྟོང་པའི་སྒྲ་དག་དམིགས་སོ་ཞེ་ན།བདེན་ཏེ། དེ་འདྲ་བའི་ངག་གི་སྒྲ་ཡུལ་དང་དུས་དང་བཅས་པ་བརྗོད་པ་ནི་རང་གི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལ་འཁྲུལ་མོད་ཀྱི། ཚིག་གི་རང་བཞིན་གྱི་སྒྲ་ཡུལ་དང་དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དུ་ མ་བྱས་པ་བུམ་པ་ཞེས་བརྗོད་བྱའི་དོན་ལ་མི་འཁྲུལ་བ་སྟེ།དེ་འདྲ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཡུལ་ལམ་དུས་གང་ཡང་རུང་བ་ན་མེད་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འདོད་པ་དགག་པའི་དོན་དུ་ཞུ་བ་པོས་གླེང་བསླང་བའོ། །བརྗོད་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཐམས་ཅད་དུ་གྲགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ ཞེས་པ་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་རིག་བྱེད་འགའ་ཞིག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་འགའ་ཞིག་ཏུ་དོན་འགའ་ཞིག་ལ་བརྡར་གྲགས་པ་དེ་ཉིད་ཞིང་ཐམས་ཅད་དུ་མཐུན་པར་བརྡར་གྲགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།བརྡ་ནི་སྐྱེས་བུའི་འདོད་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཇི་ལྟར་བརྡ་བྱས་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་དག་གི་དོན་གོ་བར་ནུས་ པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་སྣོལ་ཞེས་པ་ནི་ལུས་ངག་གི་སྣོལ་ལམ་ཟུར་ཙམ་བསྟན་པའོ། །ཞིང་དྲན་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་རགས་པ་སྟེ། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་དེས་མཚོན་ནས་ཟབ་མོའི་དོན་གཞན་སྟོན་པའོ། །མིག་མི་འཛུམས་པར་བལྟས་པས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་ པ་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པས་དེ་ཉིད་དེ་ཐོབ་པའི་བརྡར་འགྱུར་བའོ།།དོན་སྟོན་བྱེད་ཀྱི་བརྡ་ངེས་པ་མེད་པ་དེ་ནི། འཇིག་རྟེན་འདི་ཉིད་ན་ཡང་སྣང་སྟེ། སྲིན་བུ་དང་སྦྲང་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མི་རྣམས་ལ་བརྡར་གྲགས་པའི་བརྗོད་པ་མེད་པར་ལུས་ཀྱི་རིག་བྱེད་ལ་སོགས་པ་གཞན་གྱིས་ཕན་ཚུན་འདུ་ བ་ལ་སོགས་པར་རང་རང་གི་དོན་སྟོན་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པའོ།།དེ་ནས་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་དེ་ཉིད་རྣམ་གྲངས་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་སྟོན་ཏེ། དྲི་བའི་དོན་མདོ་སྡེ་འདི་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་རྟག་པ་དང་བདག་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད་པར་གསུངས་པ་རྟག་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲའི་དོན་གང་ཡིན་ཞེས་པའོ།།ལན་གྱི་དོན་ནི་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོའི་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་གཟུང་ཡུལ་ནི་དེ་ལྟར་སྣང་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་བློ་ ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་ལ།དེའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱང་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་སྣང་བ་སྟེ། དེ་རྣམས་ལ་སྣང་བ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བློ་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་ཞིང་། བློ་ཡང་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོས་སྟོང་ལ། དེ་ལྟར་སྣང་ཞིང་མྱོང་བ་མ་འགགས་པ་སྟེ། རིག་པ་དང་སྟོང་པ་ཟུང་དུ་ འཇུག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ།

答案的意思是，我们的缘起仅仅是世俗谛中自心的显现，而在胜义谛中也不是以心的本性而成立。仅仅是此缘如幻而已，虽然说'此有故彼有'，但与外道等执著因和作用为胜义实有者不同。在世俗谛中，某因之后必定生起某果，因果不相混杂而显现，因此也没有因缘果报混杂、互相错乱的过失。因此也不会堕入断见边。在胜义谛中观察时，由于与如是过失等相关联，所以不承认因果为真实事物。
如此二边的情况是对于承认外境为实有或承认心性为真实事物者而言合理，但对我的观点而言是不合理的。'智慧广大又问道'等句是遣除对无自性义的诘难。某些外道由于语言以事物的力量而运行，认为由于有如是言说，所说的对象也应当存在。
如果这样，则'在河边铺设糖车'等无义之语也可被认知。诚然，如是带有处所和时间的言语虽然对其所诠对象有错乱，但语言自性的声音若不加处所和时间的差别，如说'瓶'等，对所诠义则不会错乱。因为如是语词的对象在任何处所或时间中不可能完全不存在。为了破除这种观点，提问者提出了这个话题。
'在一切佛土中也非共称'是说某些身语表示在某些佛土中对某些义作为名言而共称，但这种共称并非在一切佛土中都相同。因为名言依赖于补特伽罗的意愿，随其安立名言而能了知其义。
'示现'是指身语的示现或略微显示。'忆念国土'是指粗大的心行，对于了知他心者来说，以此表示其他甚深义。由于以不眨眼观看而获得无生法忍等，这本身就成为获得彼法的标志。
表义之名言无有决定性这一点，在此世间也可见到，如蚊虫蜜蜂等虽无人类共称的言说，但以身表等其他方式互相集会等，各自表示自己的意义。
'其后复有菩萨'等句是从其他方面广说如来藏之义。问题的内容是，此经和涅槃经等中说如来藏是常、我等自性，一切众生皆有，其中'常'等词的含义是什么。
答案的意思是，凡夫众生颠倒心的所取境就是如是显现的颠倒心自身，其真实性也显现于诸圣者。对他们的显现也是世俗谛中心的自性，心也空无胜义实有，如是显现和经验不灭，即是觉性与空性双运的真如。

།དེ་ནི་དེ་ལས་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བས་རྟག་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་ལ། བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་དེ་ལས་གཞན་དུ་སྣང་བས། དེ་དག་གི་བློ་ནོར་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཅེས་ཀྱང་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྟག་པ་དང་། དེ་ཡང་མ་རྟོགས་ན་འཁོར་བའི་ རྒྱུར་འགྱུར་ཞིང་།ཕྱོགས་འགའ་རྟོགས་པའམ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ནས་རྟོགས་ན། ཅི་རིགས་པར་བྱང་ཆུབ་གསུམ་གྱི་རྒྱུར་འགྱུར་བས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རིགས་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །དེ་ཡང་གསུམ་གྱི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་ནི་གནས་སྐབས་ལ་དགོངས་ཏེ། གསུངས་པ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་བསྟན་ཏོ།།འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དོན་དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་འཆད་དེ། དེ་ལ་དཔེའི་དོན་ནི། མི་མཁས་པ་དག་གིས་སྨིག་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཆུ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་ཡང་དག་པ་པར་འཛིན་པས་ནོར་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཅེས་ཀྱང་བྱ་ལ། ཡང་དེ་ལྟར་སྣང་བ་དེ་ཉིད་ཆུ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པའི་དངོས་པོས་སྟོང་ལ། དེ་ལྟར་སྣང་བ་མ་འགགས་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་སྒྱུ་མ་ཙམ་དུ་རྟོགས་ཏེ། དེ་ལྟར་རྟོགས་པ་ནི་སྣང་བ་དེའི་དེ་བཞིན་ཉིད་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཉིད་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་དུ་ཞེས་པའོ། །མིག་གི་སྐྱེ་བུ་ནི་མིག ཡོར་གྱི་ཁྱད་པར་སྐྱེས་བུར་སྣང་བའོ།།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དཔེས་མཚོན་པའི་དོན་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་ལ་སོགས་པའི་བློ་ནོར་པ་དང་རྟག་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་པ་སྟེ། དེ་ལ་ནོར་པ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་དང་མི་མཐུན་པར་དོན་གཅིག་ལ་འགལ་བའི་རྣམ་པ་དུ་མར་སྣང་བས་ སོ།།དེའི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྟག་པ་ནི། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་རྣམ་པར་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་སྟེ། ནོར་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་བློ་དེ་ཉིད་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་མ་གྲུབ་ཅིང་། དེ་ལྟར་སྣང་བ་ཙམ་མ་འགགས་པས་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ ལ།དེ་ནི་དེ་ལས་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བས་རྟག་ཅེས་པའོ། །དེ་ལྟ་ན་རྟག་པའོ་ཞེས་མི་སྟོན་པར་མི་རྟག་པར་མི་བྱེད་ཅེས་སྟོན་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་འདིར་རྟག་པ་ཐེར་ཟུག་པའི་དངོས་པོར་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་གྱི། མི་རྟག་པའི་དངོས་པོ་བཀག་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཉིད་མི་འགྱུར་བ་ཙམ་བསྟན་ པའི་དོན་དུ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྔར་གྱི་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པར་བརྩད་པ་སྤངས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་རྒྱ་མཚོའི་རླབས་དང་གང་གཱའི་ཆུ་ལ་ཡི་དགས་རྣམས་ཀྱིས་རྣག་ཁྲག་ཏུ་མཐོང་ཞིང་ཆུར་མི་མཐོང་བ་དང་། མི་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆུར་མཐོང་ ཞིང་རྣག་ཁྲག་ཏུ་མི་མཐོང་བའི་ཕྱིར།དེ་ལྟར་སྣང་བ་ནི་བདེན་པའི་དངོས་པོ་སྤངས་པ་སྟེ། དོན་གཅིག་ལ་འགལ་བ་དུ་མ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་རང་རང་གི་ཤེས་པའི་ངོ་ན་སྣང་ཞིང་དོན་བྱེད་པས། དངོས་པོ་མེད་པ་རྣམ་པར་སྤངས་པའོ། །དེང་དེ་བཞིན་དུ་བྱིས་པ་ཐམས་ ཅད་སྤྱོད་ཡུལ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་སྟེ།བློ་དང་བློའི་ཡུལ་ཇི་ལྟར་སྣང་ཞིང་མྱོང་བ་འདི་ཉིད་ལ་ཁ་ཅིག་གིས་ནི་ཕྱི་རོལ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་འདུས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་འཛིན་ལ་ཁ་ཅིག་གིས་ནི་རགས་པ་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་གཅིག་ཏུ་འཛིན་ཅིང་། འགའ་ཞིག་གིས་ཤེས་པའི་དངོས་ པོའི་དོན་དམ་པར་འཛིན་ལ།གཞན་དག་གིས་དངོས་པོ་མེད་པའི་སྣང་བ་ཙམ་དུ་རྟོགས་པས་འགལ་བ་འདུ་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། ནོར་པ་ནི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ལ་རང་རང་གི་བློའི་ངོ་ན་དེ་ལྟར་སྣང་ཞིང་མྱོང་ལ། དེ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གྲུབ་པས་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་ པའོ།།འདི་ལྟར་ཆུ་དེ་བཞིན་དུ་སྣང་བས་ན་ཞེས་པ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ་ཡི་དགས་རྣམས་ཀྱིས་མཐོང་བ་དང་མི་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་དང་སྦྱར་ཏེ་དོན་ནི་སྔར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ནོར་པ་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྐབས་ཀྱི་དོན་བསྡུས་པ་སྟེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྣམ་པར་སྤངས་པ་ནི་བྱིས་པ་ ལྟར་དངོས་པོ་སྣ་ཚོགས་སུ་འཛིན་པ་སྤངས་པའོ།།ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་ནི་སྣང་ཞིང་མྱོང་བ་ཙམ་མ་འགགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ཡེ་ཤེས་དེའི་ངོ་ན་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་རྣམ་པར་སྤངས་པའོ།

由于它不会转变为其他，所以也称为恒常，对于凡夫等来说显现为其他，因此他们的心识颠倒错乱。如是颠倒的真如是恒常的，若不了悟它则成为轮回之因，若了悟部分或如实完全了悟，则相应成为三种菩提之因，故也称为涅槃种性。其成为三种之因是依据阶段而说的，如是等广说。
'譬如'等广说其义，其中譬喻的含义是：无知者们将阳焰等执为水等实体，故称为错乱颠倒，而如是显现本身虽空无真实的水等事物，但显现不灭，了知为如幻的双运，如是了知即是'如同不变的法性那样不变的显现之真如'。眼中人是眼病所见显现为人的特殊情况。
'大慧'等以喻说明凡夫等心识错乱与恒常性，其中错乱是指与圣者相违，于一事显现多种相违相。其真如恒常是指'远离有无'，即颠倒错乱心虽非胜义实有，但如是显现不灭，如前所说是如幻双运的法性，由于它不转变为他故称为常。
如此为何不直说是常而说'不成无常'？因为此处常非成立为实有恒常，而是遮遣无常实有，仅显示如幻法性不变之义。
'云何'等遮除前述因不成立的诘难：如海浪与恒河之水，饿鬼见为脓血而不见为水，人等见为水而不见为脓血，故如是显现远离真实事物，因为一事不可能有多种相违。又于各自识前显现且起作用，故远离无实。如是一切凡夫行境各异。
即于此心及心境如何显现与体验，有些执为外在微尘和合体性，有些执为粗大整体单一实体，有些执为心识胜义实有，其他则了知为唯现无实，因不可能有相违和合，错乱非实有而于各自心前如是显现及体验，世俗中成立故也非无实。
'如是水显现'等，与'譬如饿鬼见与不见'相连，义如前说。'如是错乱'等总结本科内容：远离颠倒是远离如凡夫般执著种种实有，远离无颠倒是显现与体验不灭故。因此于彼智慧前远离有无。

།དེ་ལྟར་གཏན་ཚིགས་ཉིད་བསྒྲུབས་ནས་སྐབས་ཀྱི་བསྒྲུབ་ བྱ་ལ་སྦྱོར་བ་ནི།དེ་ལྟར་ཡང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ནོར་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་མཐའ་གཉིས་སྤངས་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས། མཚན་མའི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་པ། ནོར་པའི་ཆོས་ཉིད་ཡུལ་དང་ དུས་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པས་རྟག་པའོ།།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དོན་དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་འཆད་པའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནོར་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པ་སྟེ། སྔ་མ་ལྟར་ནོར་པ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་བྱས་པ་ལྟར། དེའི་ཆོས་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་དེའི་ཆོས་ཉིད་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་ཞེས་པའོ། །དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་གཟུགས་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཟབ་པོ་ཞེས་པའམ། གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ གཟུགས་ཟབ་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།དེ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་བློ་ཡང་མི་འཇུག་ཅེས་པ་ནི་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་ལྟར་དངོས་པོ་སྣ་ཚོགས་སུ་མིན་ཞེས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྣང་ཞིང་མྱོང་བ་ཙམ་ལ་སྐུར་པ་མི་འདེབས་པས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་བློར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་འཕགས་པ་རྣམས་ནི་ནོར་པ་ལ་རིག་པ་དང་སྟོང་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་གྱི་ནའམ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་རྟོགས་པའོ། །འདིར་གྱི་ན་ཞེས་བློའི་མདུན་དུ་བྱས་པའི་མཚན་མ་དེ་ཉིད་བདེན་ནམ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བརྗོད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་བཏགས་པ ཙམ་དུ་ཟད་དེ།འདིའི་དོན་ཞིབ་དུ་ནི་སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ནོར་པ་དེ་ཡང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་ཉིད་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྒྱུའམ་རིགས་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏེ། བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོའི་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དེ་ཉིད་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྣ་ཚོགས་སུ་ བརྟགས་པས་འཁོར་བ་ཉིད་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་།ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་སྟེ་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཕྱོགས་འགའ་ཞིག་ནས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རྟོགས་ན་འཕགས་པའི་རིགས་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞིང་། བྱང་ཆུབ་རྣམ་པ་གསུམ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའོ། །རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་ མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དེ་ཉིད་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་མི་རྟག་པ་དུ་མའི་དངོས་པོར་ཞེན་ཅིང་།གཞན་གྱི་སྒྲ་ལ་བརྟེན་ནས་རང་ཉིད་འབའ་ཞིག་གྲོལ་བ་དོན་དུ་གཉེར་བས་ནི། ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་སུ་འགྱུར་བའོ། །རང་གི་སེམས་སྣང་བ་ཙམ་དུ་ཁོང་ དུ་ཆུད་ཅེས་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་དེའི་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་སེམས་ཙམ་ཉིད་དུ་རྟོགས་ཤིང་།སེམས་ཀྱང་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྟོགས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ནས་རྟོགས་པའོ། །འཁོར་བའི་ཐེག་པའི་ རིགས་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡང་།དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་རྨོངས་པའི་མ་རིག་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་གང་ཟག་གི་བདག་རྟག་པ་ཐེར་ཟུག་པའི་དངོས་པོར་བརྟགས་ཤིང་། ལས་དང་འབྲས་བུའི་འབྲེལ་བ་ལ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་སྟེ། ལྷ་དང་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དུ་སྦྱིན་པ་དང་སྙན་པར་ སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་།བསམ་གཏན་དང་ཚད་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་བསྒོམས་པས་དེ་དག་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། ལྷའི་ཐེག་དང་ཚངས་པའི་ཐེག་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། །འགའ་ཞིག་གིས་ནི་ལས་དང་འབྲས་བུའི་འབྲེལ་པ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྣ་ཚོགས་ སུ་བརྟགས་པས་ངན་སོང་གི་འགྲོ་བ་རྣམས་སུ་འགྱུར་བའོ།།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དོན་བསྡུས་པ་སྟེ། རྣམ་པར་བརྟགས་པ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུའོ། །གནས་ངན་ལེན་གྱི་བག་ཆགས་གཞན་དུ་གྱུར་པས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་འགྱུར་ ལ་དེས་ན་དེ་ནི་མཐར་ཐུག་པ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་ཡིན་ཞིང་།དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་བཞིན་དུ་རྟོགས་ཏེ། རྟོགས་པའི་དོན་དེ་ཉིད་ནོར་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །ཚིག་འདི་ཉིད་ཅེས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ཏོ།

如是成立了能立因后，对于所立义的应用为：'如是等'等。错乱的真如离开有无二边，是双运的体性，因此相的体性无有差别，即错乱的法性于境及时等无有差别故是常住。'大慧'等广说彼义。
'大慧云何'等成立错乱即是真实，如前说错乱是圣者境界，其法性即是真如，故其法性不变即是真实义。如同《般若波罗蜜多经》中说：'色以真如故甚深'或'如色真如，色甚深'等。
于此颠倒心亦不行，即非如凡夫般执著种种事物。如是仅于显现与体验不诽谤，故亦非无颠倒心。因此圣者于错乱中证知明空双运或如幻。此中若问'如是'等置于心前之相是否为真？答非也。此仅是随顺凡夫言说而假立，此义详细已如前说。
'大慧彼错乱'等显示其即是轮回与涅槃之因或种性。凡夫心颠倒，即是凡夫执著种种颠倒而成就轮回，若无颠倒即从某方面如实了知一切自性则成为圣种性，并获得三种菩提。
执著自相共相即是颠倒，于其自相共相执著人无我、无常、多事，依他言音唯求自身解脱者，成为声闻种性。了知自心唯是显现，即了知颠倒及其一切显现唯是心性，心亦以无分别智证知胜义无实性，即是如实遍知一切自性。
获得轮回乘种性者，以于真实义愚痴无明颠倒执著补特伽罗我为常恒实有，于业果关系则无颠倒，为天及梵天等而行布施、爱语等，修习禅定、无量等而获得彼等，即说天乘、梵乘等。有些于业果关系亦执著种种颠倒而成恶趣众生。
'大慧'等总结，分别即是如其自性。以习气过患转变而获得法身智慧，故彼究竟是如来种性，彼等亦如实证知，所证义即名错乱真如。此即'此语'之义。

།རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་རྣམ་པར་སྤངས་ པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཆོས་ཉིད་བརྟག་བྱའི་ཡུལ་ལས་འདས་པའོ།།སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་རྟོག་དང་བརྟག་པ་སྤངས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་མདོ་སྡེ་འདི་ཉིད་དང་། ཕྱོགས་གཞན་ཡང་ངོ་། མཚན་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་དངོས་པོར་སྒྲོ་བཏགས་པ་སྟེ། དེ་དང་མཐུན་པར་ཡོད་ པ་མ་ཡིན་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་ཞེས་པ་ནི་དེ་དག་གིས་སྐྱེ་བ་དོན་དམ་པ་ཉིད་དུ་བརྟགས་པ་དང་མཐུན་པར་འགྱུར་བའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི། ནོར་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་སྒྱུ་མ་ནི་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པ་དོན་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་དང་ འདྲ་བར།འདི་ཡང་ནོར་པ་གཞན་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུར་འགྱུར་བས་ཐར་པ་ཉིད་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་པའོ། །ལན་གྱི་དོན་ནི་སྒྱུ་མ་ཉིད་དུ་རྟོགས་ཤིང་། དངོས་པོའི་བདག་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་མ་བརྟགས་ན། གནས་ངན་ལེན་གྱི་ཉེས་པ་ཐོབ་པར་མི་བྱེད་དེ། ཉོན་མོངས་པའམ་དེའི་བག་ ཆགས་ཀུན་ནས་སློང་པར་མི་བྱེད་པའོ།།དེ་སྐད་དུ་ཡང་། དཔེར་ན་སྒྱུ་མའི་མཁན་པོ་འགའ། །སྤྲུལ་པ་ཐར་པར་བྱ་ཕྱིར་བརྩོན། །གང་ཕྱིར་འདི་དེ་མངོན་ཤེས་པས། །དེ་ནི་སྤྲུལ་ལ་ཆགས་པ་མེད། །ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་སྒྱུ་མ་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དཔེའི་ སྒྱུ་མ་ནི་སེམས་དང་མི་ལྡན་པས་དེ་ཉིད་ཀྱང་།གནས་ངན་ལེན་གྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་མཐུ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ཞིང་། དེ་འདྲ་བ་གཞན་ཡང་ཐོབ་པར་མི་བྱེད་པས་རྟག་ཏུ་འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ། འདིར་ཡང་འགྱུར་བའོ། །དེ་ནི་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནོར་པ་ གཞན་གྱི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་ནི།གང་ཅི་ཡང་རུང་མངོན་པར་ཆགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སྟོན་ཏོ། །ནོར་པ་མི་མཐོང་བ་ཞེས་པ་ནི་བྱིས་པས་མཐོང་བ་དང་མཐུན་པར་མི་མཐོང་ཞིང་། ཡང་དག་པའི་དངོས་པོར་ཡང་འཕགས་པའི་གནས་སྐབས་དེར་མཐོང་བ་མིན་ནོ། །གལ་ཏེ་མཚན་ མར་སྐྱེར་ཟིན་ན་ཞེས་པ་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་སྒྱུ་མའམ་གྱི་ན་ཞེས་པའི་མཚན་མར་སྒྲོ་འདོགས་པའོ།།གཞན་ཡང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་དོན་ཉིད་གསལ་བར་སྟོན་ཏེ། སྒྱུ་མའི་གླང་པོ་ལ་སོགས་པ་སྒྱུ་མར་མེད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། ཡང་དག་པའི་དངོས་པོར་ ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་ཆོས་མཐུན་པར་མཐོང་བའོ།།སྒྱུ་མ་སྣ་ཚོགས་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ལགས་སམ། དེས་ཏེ་ལོག་པ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ལགས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི། སྒྱུ་མ་སྣ་ཚོགས་ལ་དངོས་པོའི་ བདག་ཉིད་ཡང་དག་པ་པ་ལ་སོགས་པར་སྒྲོ་བཏགས་པ་བཞིན་དུ།དེ་ལྟར་ཀུན་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་དེ་ཉིད་ནས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་དེ་ལྟར་སྒྲོ་འདོགས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་བློ་ལ་དེ་ལྟར་སྣང་ཞིང་མྱོང་བ་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ལས། །སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ལགས་ཞེས་རྟོགས་ པའོ།།དེ་ལ་ཕྱོགས་དང་པོ་ནི་མི་འཐད་དེ། སྒྱུ་མ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པའི་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་སྣ་ཚོགས་པའི་ཀུན་བརྟགས་ནི་རྒྱུ་མེད་པར་ཚད་མས་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་འདིར་རྒྱུ་ཡོད་ན་དེ་ཡང་གཞན་གྱི་དབང་ཉིད་ དུ་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་ལོག་པ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་སྣང་ཞིང་མྱོང་བ་ཙམ་ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོ་ལ་སོགས་པར་མངོན་པར་བརྟགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་པའི་ཚིག་འདི་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཏོ། །ཆགས་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་དེ་ལྟར་སྣང་ཞིང་ བརྟགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ལྡོག་པ་དེ་ཉིད་ནས་ཞེས་པའོ།།སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ལགས་ན་ནི་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་བཞེད་ན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་གིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དོན་སྔ་མ་ཉིད་རྒྱས་པར་འཆད་པའོ། །ཕྱོགས་གཉིས་པ་ལ་ནི་དངོས་སུ་ཉེས་པ་མ་བརྗོད་ ཀྱི།སེམས་ཙམ་པ་དག་དེ་ནི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་དོན་དམ་པ་མ་ཡིན་པས་སྒྱུ་མར་མི་འཐད་ཅེས་དོན་གྱིས་རྒོལ་བའོ།

远离诸分别，即是超越颠倒法性所观察的境界。所说的'已说'是指远离分别和观察等，即是此经和其他方面。执著于相的特征，是增益实有，与之相应的并不存在。
所谓'如是'，是指与彼等所观察胜义生相应。'大慧'等说的是，若错误如幻，而幻是从缘所生具有作用的自性，如此，此亦成为其他错误的因，则不应成为解脱。答复的意思是，若了知为幻，而不观察为实有自性，则不会获得习气过失，即不会引发烦恼或其习气。
如是说道：'譬如幻师某，为解脱所化，精进不懈怠，由知此是幻，于幻无执著。'因为如是宣说。'大慧幻'等说的是，譬喻的幻是无心的，彼亦非从习气力所生，亦不获得如是其他，故非恒时轮回中生，此处亦如是。
'大慧'等说的是，成为其他错误的因，是指于任何都无执著。'不见错误'是指不如凡夫所见而见，在圣者境界中亦不见为真实事物。'若已生相'是指如前所说执著幻或相。
又等说明一切如幻义，即与幻象等非无幻，亦非实有事物相应而见。以执著种种幻相的特征，一切法是否如幻？抑或以执著颠倒的特征为如幻？等义是，如于种种幻增益实有自性等，
如是遍计自性本来是否如幻？抑或如是增益颠倒心中如是显现及经验依他起相而了知为如幻？其中第一边不应理，因为幻是缘起，而色等真实事物相种种遍计无因为量所见故。若此有因，则亦成为依他起性。
其中'执著颠倒'是指仅是如是显现及经验，而非观察为胜义事物等。'以相'等词的意思。执著随顺如是显现及观察等差别本来等义。'若如幻'是指若如是许可之义。'世尊以何'等广说前义。对第二边虽未直接说过失，唯识师们说彼非事物体性胜义故不应成幻，是以义而诤论。

།ལན་གྱི་དོན་ནི་ཕྱོགས་དང་པོ་ནི་ཁས་མི་ལེན་ལ། གཉིས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མྱུར་བའི་གློག་དང་འདྲ་བར་སྐད་ཅིག་མའི་བདག་ཉིད་སྔ་མ་ སྔ་མ་རྣམས་ཀྱི་དབང་གིས་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ།དོན་དམ་པར་དེ་འདྲ་བའི་ངོ་བོའི་མི་འཐད་པས་ཚུལ་དེ་ཉིད་ནས་སྒྱུ་མ་ལ་བུ་ཞེས་པའོ། །གློག་འགྱུ་བ་སྐད་ཅིག་དུ་འཇིག་པ་དེ་བཞིན་དུ། འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་ཞིག་པར་ལྟ་བའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཐོང་བ་ནི། བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ མི་སྣང་སྟེ།འདྲ་བ་གཞན་འབྱུང་དང་ཡོད་པ་དམིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་བསྒྲིབས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོར་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་རང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཟུང་བ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་ལ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་སྟེ།[་(]ཀུན་ ཀུན་[,]ཀུན་[)]རྫོབ་ཏུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ཞིང་།དོན་དམ་པར་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་མེད་པ་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་དབང་གིས་དེ་ལྟར་སྣང་བ་སྟེ། དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་མ་གྲུབ་ཅིང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས་ཉིད་ཡིན་ པས་རྣམ་པར་རིག་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་བདག་ཉིད་དོ།།ཡང་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་གསོལ་བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་ཉིད་ལ་བརྩད་པ་སྤངས་པ་སྟོན་ཏེ། སྒྱུ་མ་ནི་རྟེན་འབྲེལ་ཡིན་པས་མ་སྐྱེས་པར་གསུངས་པ་དང་འགལ་ལ། གཞན་ཡང་དངོས་པོ་ནི་རྒྱུ་མེད་པར་མི་འཐད་ཀྱང་མ་སྐྱེས་པར་ གསུངས་པ་དང་འགལ་ཞེས་པའོ།།ལན་གྱི་དོན་ནི་ཀུན་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་སྐྱེ་བ་མེད་པར་སྣང་བ་སེམས་ཙམ་དུ་རྟོགས་ཤིང་དེ་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་མེད་པར་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་རྒྱུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལས་མི་སྐྱེ་བར་མཐོང་བས་ཕྱི་རོལ་གྱི་ངོ་བོར་མ་སྐྱེས་པ་ཡང་ཡིན་ལ། རིག་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་ བུ་ཡིན་པས་འགལ་བ་མེད་ཅིང་།དོན་དམ་པར་སེམས་ཉིད་རིག་པའི་སྐྱེ་བ་ཡང་མི་འཐད་ལ། །ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྐྱེ་བར་གྲུབ་པས་མ་སྐྱེས་པ་དང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ལ་འགལ་བ་མེད་པའོ། །མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱིས་འདོད་པའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ནི་དོན་དམ་པ་པའོ། །ཡང་དངོས་པོར་བསྟན་པ་ནི་ཀུན་ རྫོབ་པའི་དངོས་པོ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་པས་དོན་དམ་པར་མ་སྐྱེས་པ་དང་འགལ་བ་མེད་པ་ཉིད་དུ་གསལ་ལོ།།དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་དགོས་པ་ལ་འཁོར་བ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ནི། ངའི་སློབ་མ་རྣམས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྟོན་ཏེ། སེམས་ཉིད་རིག་པ་ཙམ་གྱི་རྒྱུན་དངོས་ པོར་ཡོད་ཅིང་ལས་དང་འབྲས་བུའི་བྱེ་བྲག་ལ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པས།འགའ་ཞིག་ནི་སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་རང་གི་སེམས་རྒྱུད་སྡུག་བསྔལ་དང་འབྲེལ་པས་འཇིགས་ནས་དེ་ལས་ལྡོག་པའི་དོན་དུ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ལས་དགེ་བའམ། མི་གཡོ་བའི་ལས་སྣ་ཚོགས་གྱིས་ལྷ་ལ་སོགས་ པ་སྐྱེ་བའི་གནས་ཡོངས་སུ་འཛིན་ལ།འགའ་ཞིག་ནི་གཞན་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཐར་པའི་དོན་དུ། ལས་དང་སྨོན་ལམ་ལ་སོགས་པས་འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་སྟེ། དེའི་དོན་དུ་དངོས་པོའི་སྒྲ་ལ་སྨོས་པའོ། །ཡང་དག་པའི་གནས་ཇི་ལྟ་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་གནས་ལུགས་ཇི་ལྟ་བ་ སྟེ།དེ་དང་མི་མཐུན་པར་མཐོང་བའོ། །བཟློག་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ལ་སོགས་པར་འཛིན་པའོ། །གླན་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལས་བཟློག་ནས་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་འགོད་པའོ། །གཞན་ཡང་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་སྦྱོང་བར་ བྱེད་པའི་ལམ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་རྒྱུ་མཚན་གསུངས་པ་སྟེ།དེ་ལ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ནི་དེ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་དྲན་པ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་རུ་གཏོགས་པ་ཆོས་ཟབ་མོ་ལ་བཟོད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་གཟུངས་ཐོབ་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱང་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་དམིགས་པ་དང་། དངོས་པོ་མཐའི་དམིགས་པ་དང་གསུམ་ཐོབ་པར་གྱུར་པའོ། །རྗེས་སུ་མི་འབྲང་བ་ནི་དེ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་མཚན་མ་སྣ་ཚོགས་སུ་མི་རྟོག་པའོ།

答案的内容是：第一种情况不予承认。就第二种情况而言，颠倒在世俗谛中如同迅速的闪电一般，是由前前刹那性的自性所产生的，而在胜义谛中这样的本性是不合理的，因此说如幻化一般。如同闪电变化刹那即灭，诸行亦是如此毁灭，这是瑜伽师们所见到的，而凡夫们却看不见，因为被相似、他生及存在所缘等错乱因相所遮蔽。
同样，一切显现为实有的都是自己分别所取的共相，对此同样进行分别，在世俗谛中是分别的自性，在胜义谛中未能证悟空性，由于执著色等相而如此显现，在胜义谛中未成立为实有，在世俗谛中是心性，因此唯识如幻化的自性。
又'大慧请问'等所说是遮除对此的诘难，即幻化是缘起，与说未生相违，另外，实有无因不合理却说未生相违。
答案的内容是：普遍生起和无生显现证悟为唯心，对此如前所说无外境实有，由见不从有因无因而生故未生为外境之体性，又因识如幻化故无相违，在胜义谛中心性识的生起也不合理，在世俗谛中成立为生起故与未生及如幻化无相违。外道所许的因果是胜义谛的。
又说为实有是世俗谛的实有从世俗谛的因而生，故与胜义谛未生无相违是明显的。如是宣说的必要中对轮回的执取，由'我的弟子们'等来说明，心性唯识之相续实有，由说业果差别等，有些人因为害怕其他生中自相续与苦相连而为了脱离彼故，以有漏善业或不动业种种生起天等处所执取，有些人为了解脱他人痛苦，以业和发愿等在轮回中执取生起，为此而说实有之声。
真实之处如实即是真实之理如实，与此不相顺而见。颠倒即是执著胜义谛实有自性等。对治即是从颠倒转而安立于正见。
又'大慧'等所说是宣说清净如来藏之道止观的因相，其中完全通达即是依彼等而得到正念和智慧分所摄的能成为忍受甚深法之因的总持，彼即是获得止观所缘、实有边际所缘三者。不随行即是依彼等而不分别种种相。

།དེ་ལས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཙམ་དུ་དེ་རྣམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་མ་འདྲེས་པར་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་མིང་གི་ཚོགས་ནི་བུམ་པ ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་མདུན་དུ་བྱས་ཏེ།དེ་ཉིད་ཐ་སྙད་ཀྱི་དུས་སུ་གོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདི་ནི་བུམ་པ་ཞེས་མིང་དུ་བཏགས་པ་དང་། དེ་འདྲ་བའི་རིགས་ཅན་རྣམས་སོ། །དངོས་པོ་ཞེས་པ་ནི་དངོས་པོ་ཙམ་མོ། །ཚིག་གི་ཚོགས་ནི་ཚིག་གི་དོན་མང་པོ་སྟེ། མིང་ལ་སོགས་ པ་དུ་མ་འདུས་པ་དོན་དུ་གཉེར་བའི་སྐྱེས་བུའི་འཇུག་ལྡོག་གི་ཡུལ་སྟོན་པ་ཕྱོགས་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་ན་བུམ་པ་ཡོད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ།།དོན་མང་པོ་བདེན་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུའོ། །གདོན་མི་ཟ་བ་ནི་ཚིག་གི་དོན་དེ་ལྟར་ཡིན་གྱི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ཞེས་ཐེ་ཙོམ་གྱི་གནས་སྤངས་པའོ། ། ཐུག་པ་ནི་དོན་དེ་དག་ཙམ་དུ་ཟད་པའོ། །དམིགས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཚིག་དང་འདྲེས་པར་སྣང་བའོ། །འདིར་ཚིག་གི་དོན་ལ་ཚིག་གི་ཚོགས་ཞེས་སྟོན་པ་ནི་ཚིག་ལས་ཐ་དད་པའི་དོན་གྲུབ་པ་མེད་ཅེས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་སྟེ། ཇི་ལྟར་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །ཡི་གེའི་ཚོགས་ནི ཡི་གེ་གོ་རིམས་སུ་བཀོད་པའི་ཁྱད་པར་གང་གིས་མིང་དང་ཚིག་རྣམས་འགྲུབ་པར་བྱེད་ཅིང་སྣང་བར་བྱེད་པ་སྟེ།ཡི་གེ་དང་མཚན་རྟགས་དང་། དོན་ངེས་པར་སྟོན་པའི་མཚན་མ་དང་། དོན་དང་འབྲེལ་བར་དམིགས་པ་དང་། རང་གི་དོན་ལ་འདིའོ་ཞེས་འདོགས་པ་སྟེ་རྣམ་གྲངས་ སུ་གཏོགས་པའོ།།གཞན་ཡང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་རྣམས་ཉིད་ཚུལ་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་འཆད་པ་སྟེ། །དེ་ལ་ཚིག་ཐུག་པ་ནི་ཡི་གེ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དུ་མ་འབྲེལ་བ་གནས་ཐུག་པ་མེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། ཅུང་ཟད་ཙམ་དུ་རྒྱ་ཆད་པའོ། ། དང་ཧའི་བར་ ནི་དབྱངས་དང་གསལ་བྱེད་ཀྱི་ཡི་གེ་གཞན་རྣམས་སོ།།ཡི་གེའི་མཇུག་ནི་དབྱངས་ཀྱི་ཐ་མ། ཨཿ་དྲག་པོ་འམ་ཨ་ཉིད་དམ་ཡི་གེ་ཀྵ་ཞེས་པའོ། །གཞན་ཡང་གླང་པོ་དང་རྟ་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་གཟུགས་ཅན་དང་འབྲེལ་བ་རྣམས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བརྡར་གྱུར་པའོ། ། ས་ལ་འགྲོ་བ་རྣམས་ཞེས་པ་ནི་རེས་འགའ་མཁའ་ལ་རྒྱུ་བ་བྱའི་སྐྱེ་གནས་རྣམས་ཀྱང་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱང་ཕལ་ཆེར་ས་ལ་འགྲོ་བས་སོ། །ཡང་མིང་བཞིའི་ཕུང་པོ་ནི་མིང་གིས་བརྗོད་པ་འམ། མིང་ལྟར་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མིང་ངོ་། །ཡི་གེའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྣང་བ་བྱེད ཅེས་པ་ནི་དེ་ལས་ཡི་གེ་སྤྱིའི་རྣམ་པར་སྣང་བ་འབྱུང་ཞིང་དེ་ལས་དོན་གོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི།དངོས་སུ་ཡི་གེ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་དོན་རྗོད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྐབས་གཞན་དུ་ཤེས་པར་ཟད་དོ། །དེ་ལྟ་ན་ཕུང་པོ་གཟུགས་ཅན་དང་འབྲེལ་བ་རྣམས་ཀྱང་མིང་གིས་བརྗོད་པར་བྱ་ཞིང་ ཡི་གེའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྣང་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།དེ་ལྟར་བདེན་མོད་ཀྱི་དེ་ནི་རྒྱུ་བ་རགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། མིང་ལ་སོགས་པས་མ་མཚོན་ཀྱང་བླུན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བས་དེ་དག་ཙམ་ལ་དགོངས་ཏེ་དེ་ལྟར་མ་གསུངས་པའོ། །དེ་ལ་ཁྱོད་ཀྱིས་འདྲིས་པར་ བྱ་ཞེས་པའི་དོན་ནི་ཐོག་མར་ཞི་གནས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་དུ་ཨ་ལ་སོགས་པའི་ཡི་གེ་རེ་རེའམ།དུ་མ་འདུས་པ་སྟེ་མིང་དང་ཚིག་གི་བདག་ཉིད་ཨ་པ་ར་ཙ་ན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་དབྱིབས་སུ་བྲིས་པའི་ཡི་གེ་ལ་སེམས་འདྲིས་པར་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ཡང་། དམིགས་པ་ལ་ནི་སེམས་གཏད་ ནས།།དེ་རྒྱུན་རྣམ་པར་གཡེང་མི་བྱ། །རྣམ་གཡེང་མྱུར་དུ་ཤེས་བྱས་ནས། །དེ་ལ་སླར་ཡང་གླན་པར་བྱ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་དུའོ། །དེ་ལྟར་དམིགས་པ་བརྟན་པར་གྱུར་པ་དང་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བ་ལ་བསླབ་པར་བྱ་ཞིང་། བརྗོད་པའི་ཡི་གེ་ལ་ཡང་བསླབ་པར་བྱའོ། །དེ་རྣམས་ ལ་རྩེ་གཅིག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་ཞི་གནས་ཀྱི་དམིགས་པ་རྙེད་པའོ།།དེ་ནས་ཨ་ལ་སོགས་པའི་དོན་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ཉིད་སྔར་ཐོས་པ་དང་བསམས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྤྱིའི་ཚུལ་དུ་རྟོགས་པའི་དོན་དང་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ དོན་ལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་དངོས་པོའི་མཐའི་དམིགས་པ་ཡང་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའོ།

以'由此'等词来显示仅仅是建立这些差别而不混淆。其中，名词组是指将瓶子等某些事物置于面前，为了在言说时理解它而称'这是瓶子'等这样命名，以及具有相同类别的诸法。'事物'是指仅仅是事物。词组是指多个词义，即多个名词等集合，用以显示追求意义的补特伽罗趋入与退出的对境，如'在某某方向有瓶子'等。多个意义为真实是就世俗谛而言。'必然'是指舍弃对词义如是而非他者的疑惑处。'究竟'是指仅限于那些意义。'所缘'是指与词混合显现。
此处以'词组'来说明词义，是为了使人了解无有离词而成立的意义，如前所说。字组是指以字的特定排列来成立并显现名词和词组，即字、标记、确定显示意义的相、与意义相连的所缘、对自义的命名等异名。
又以'其他'等来以其他方式解释这些。其中，'词究竟'并非是无数多字相连而无有边际，而是稍微有所限制。'至ha'是指其他元音和辅音字。'字末'是指元音的最后即ḥ或a本身或字kṣa。又如象、马等与色蕴相连者，即如来的表示。'地行者'也包括有时在空中飞行的鸟类，因为它们大多也在地上行走。
又，四蕴名是以名称表述，或因如名无碍故称为名。'以字自相显现'是指由此显现字的共相，由此理解意义，而实际上字的自相并不能表诠意义，这在其他场合已经了知。如此，与色蕴相连者岂不也是以名称表述且不是以字自相显现吗？虽然如此说是对的，但因为那是粗大的运行，即使不用名等表示，愚者也能了解，所以仅就那些而言未作如是说。
'你应熟习'的含义是：首先作为止的因相，是一个或多个集合的a等字，即具有名词和词组性质的aparacana等所写成的字形，应当使心熟习。即如说：'心系于所缘，其相续不散，若知已散乱，应速重摄回'等方式。
如是所缘稳固后，应当学习开展与收摄，也应当学习所诵的字。对这些获得专注三摩地即是获得无分别影像止的所缘。此后应当学习a等的无生义，也应当与先前以闻思慧总相了解的义理相结合。如是于无生义专注即将获得实际边际所缘。

།དེའི་སྔོན་རོལ་དུ་དོན་དེ་ཉིད་སྤྱིའི་ཚུལ་དུ་རྟོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་ལྷག་མཐོང་གི་དམིགས་པ་རྙེད་པའོ། །དེ་ལྟར་དམིགས་པ་གསུམ་ཐོབ་པ་ཉིད་གོང་ནས་གོང་དུ་བསྒོམས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་སྙིང་པོ་སྦྱངས་པར་གྱུར་པ་ན་དགོས་པ་ཡོངས་སུ་འགྲུབ་པའི་དམིགས་པ་ཐོབ་ཅིང་།ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་དུ་བྱེད་པའོ། །དེ་ལྟར་འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གཟུངས་ཀྱི་ཚོགས་བསྟན་པ་ལས། ཨ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོའོ། །ར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡུལ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོའོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།གཞན་དག་ལས་ཀྱང་། ཨ་ནི་ཡི་གེ་ཀུན་གྱི་མཆོག་།ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཡི་གེ་དྲུག་པོ་རྡོ་རྗེའི་སྒྲ། །འཇམ་དབྱངས་ཆེན་པོ་སྒྲ་ཆེན་པོ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིའི་དོན་ཞིབ་ཏུ་ནི་བླ་མའི་ཁ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་པོའི་ལས་ཀྱི་སར་གནས་གང་། །ལྷག་པའི་བསམ་པས་སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཞུགས་པ། །སློབ་མ་བཟང་པོ་བླ་མ་གུས་ལྡན་དེ་དག་གིས། །བླ་མ་མཁས་པ་རྣམས་ལ་རྟག་ཏུ་བརྟེན་པར་བྱ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་རྣམས་ཀྱང་། ཡི་གེ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་གསུངས། ། ཅི་ཡིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་འགྱུར། །ཞེས་དྲིས་པའི་ལན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་མི་མཁས་པ་གང་དག་སྔར་ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བློས་སྒྲོ་བཏགས་པ་ནི་གཡང་སའི་གནས་ཀྱི་མཐའ་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། གཞན་དུ་ཁྱད པར་གྱི་གཞི་འགའ་ཞིག་ཁས་བླངས་ནས་དེ་ཉིད་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གང་གིས་བསྡུས་པ་ཁྱད་པར་དེ་རྣམས་གང་ཡིན་ཞེས་དྲིས་པའི་དུས་སུ།དེ་དག་ནི་ལུང་བསྟན་པར་འོས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མཐའ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། དེ་ཡང་བདག་ཉིད་རིགས་པ་མི་ཤེས་པས་གང་ཡང་རུང་བ་ཅིག་ཏུ་ལུང་བསྟན་ པ་ན་ཕ་རོལ་མཁས་པས་སྐྱོན་བརྗོད་ཀྱིས་དོགས་པའོ།།དེ་འདྲ་བ་དགག་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ལུང་བསྟན་པར་བྱ་བའི་དབྱེ་བ་ཉིད་དུ་གསུངས་པའོ། །དེ་ལ་ལྟ་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་མར་སྒྲོ་འདོགས་པའོ། །མཐའ་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་ནི་སྔ་མ་ལྟར་ཁྱད་པར་གང་ཡང་རུང་བ་ ཅིག་ཏུ་ལུང་བསྟན་པར་འོས་པས་འགའ་ཞིག་ནི་མཐར་མི་འགྱུར་ལ།མི་བདེན་པའི་དོན་སྒྲོ་འདོགས་པ་འགའ་ཞིག་ནི་མཐར་འགྱུར་བའི་ཚུལ་ལུགས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའོ། །དེ་ཉིད་དྲིས་པ་ན་མངོན་སུམ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་པ་དང་དཔེ་དང་གཏན་ཚིགས་ལ་སོགས་པ་ཤེས་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་དང་། སྤྱིར་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་འབྱེད་ པའི་བློ་མེད་པས་ཕ་རོལ་གྱིས་ཉེས་པ་བརྗོད་པས་འཇིགས་པས་དོན་འདི་ནི་དྲི་བར་མི་འོས་ཤིང་།དེ་ཉིད་ཀྱིས་ལན་གྱི་བྱེ་བྲག་འགའ་ཞིག་ཀྱང་ལུང་བསྟན་པར་འོས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའི་གཞི་འགའ་ཞིག་ཁས་བླངས་ནས། དེ་དག་ཉིད་མི་རྟག་པ་ དང་གཅིག་པ་འམ་ཐ་དད་པ་གང་རུང་གིས་བསྡུས་པས།དེ་དག་གང་ཡིན་ཞེས་དྲིས་པ་དང་གང་ཡང་རུང་བ་ཅིག་ཏུ་ལུང་བསྟན་པར་འོས་པ་ལས་དེ་ལྟར་མི་སྟོན་ཅིང་བསྟན་པར་འོས་པ་མ་ཡིན་ཞེས་དེ་འདྲ་བའི་གྲུབ་མཐའ་རྣམ་པར་འཇོག་པའོ། །འདུ་བྱེད་ནི་འཁོར་བའོ། །མཚན་ལས་ཞེས་པ་ནི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཡོན་ཏན་ནི་འོ་ ཐུག་གི་མངར་བ་དང་།དུང་གི་དཀར་པོ་ལ་སོགས་པའོ། །མཐོང་བ་ནི་མཐོང་བའི་ཡུལ་ལོ། །རྣལ་འབྱོར་ཅན་ནི་ཞི་གནས་སམ་དེ་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་གོ། །ལུང་བསྟན་པ་རྣམས་ཞེས་པ་ནི་སྔ་མ་ལྟར་བསྟན་པར་འོས་པའོ། །ལུང་མ་བསྟན་པའོ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་མ་བསྟན་ཅིང་། བསྟན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་སོ་ཞེས་མི་མཁས་པ་དག་ཟེར་བའོ།

在此之前，以总的方式了知其义，是具有分别影像的胜观所缘的获得。如是获得三种所缘后，由从上至上修习，当如来藏得以清净时，即获得圆满所需的所缘，并现证法身智慧。
如是在宣说圣般若波罗蜜多陀罗尼聚中说道：'阿'字是一切法门，因为无生；'ra'字是一切法门，因为远离微尘等等。
其他经典中也说：'阿是一切字中最胜'等，以及'六字金刚声，大妙音大声'等。此义详细当从上师处了知。
如是也说：'住于初业菩萨地者，以增上意乐趣入无上菩提，彼等善弟子具足恭敬上师者，当常依止诸智上师'等。
这些也应作为'无文字如何宣说？以何成无分别？'之问的答复。
复次，依'大慧'等所说，某些无智者对先前存在、不存在等相的分别执著，说是边际处所。基于此，当他人承许某些差别之基础后，问及彼等为存在、不存在等法所摄之差别是什么时，他们说：'这些不应记别，因为会成为边际。'这是因为自己不懂正理，担心若记别任何一边，会被智者指出过失。
为了破除如是见解，宣说了记别的分类。其中见的特征即是对彼等相的增益。二边的方式是如前所说，由于应当记别任何差别，有些不会成为边际，而增益不实义者有些则会成为边际，这是不颠倒的规则。
当问及此义时，由于没有通达现量等正理、比喻、因相等能知之因，以及总的如实分辨义理的智慧，害怕他人指出过失，便说此义不应询问，且因此也不应记别任何答案的差别。
如是等说明，承许某些色等显现的基础后，彼等为无常及一异等所摄，当问及它们是什么时，虽应记别任何一边，却不如是宣说，且说不应宣说，建立如是宗义。
诸行即轮回。'从相'即特征。功德即酪的甜味、螺的白色等。见即所见境。瑜伽者即止或具止之补特伽罗。'诸记别'即如前所说应当记别者。'无记'即如是不记别，且世尊说为不应记别，是诸无智者所说。

།སྐྱེས་བུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་ཉིད་སུན་འབྱིན་པ་སྟེ། དེའི་དོན་ཡང་ཇི་ལྟར་ཉན་པ་པོའི་སེམས་ཅན་རྣམས་བློ་དང་མི་ལྡན་པས་ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་ལུང་བསྟན་པ་ན་སྐྲག་པར་འགྱུར་བས་སྐྲག་པའི་གནས་དེ་ཉིད་སྤངས་པའི་ཕྱིར། གང་ཟག་ གི་ཁྱད་པར་དེ་ལ་ལུང་དུ་མི་བསྟན་པར་འོས་པ་རྣམས་ལུང་དུ་མི་སྟོན་ཏོ་ཞེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པ་ལ།སྐྱེས་བུ་གཏི་མུག་དེ་དག་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ལུང་མ་བསྟན་ཅིང་བསྟན་པར་མི་འོས་པ་ཉིད་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་སོ་ཞེས་ལོག་པར་རྟོག་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ནི་མུ་སྟེགས་ བྱེད་དེ་ལྟར་འདོད་པའི་ལྟ་བ་ངན་པ་གཞིག་པའི་ཕྱིར།དེ་དག་ལུང་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་གསུངས་ཀྱི། མི་བྱ་བ་ཉིད་དུ་ནི་མ་བཤད་དོ། །འདི་རྣམས་ཀྱི་གཞུང་གི་དོན་ནི་ཅུང་ཟད་དཀྲུགས་ཏེ་ཤེས་པར་བྱའོ། །མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱི་ལྟ་བ་ངན་པ་གང་ཞེ་ན། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་གསུངས་ཏེ། གཅེར་ བུ་པ་རྣམས།འདུ་བ་དང་ནི་རྒྱས་པ་དང་། །སྲོག་ནི་ལུས་ཀྱི་ཚད་ཅན་ཏེ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྨྲ་སྟེ། དེའི་དོན་ནི་སྲོག་ནི་རྟག་པ་གཅིག་པུ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ལུས་ཀྱི་ཚད་དང་མཉམ་པ་ལུས་ལ་གནས་སོ་ཞེས་འདོད་ལ། དེ་ལྟ་ན་ལུས་དང་སྲོག་གཅིག་གམ་ཐ་དད་ཅེས་དྲིས་པ་ན། གལ་ཏེ་གཅིག་པར་ཁས་ བླངས་ན་ལུས་མི་རྟག་པ་བཞིན་དུ་སྲོག་ཀྱང་མི་རྟག་པར་འགྱུར་ཞེས་པའི་ཉེས་པ་དང་།ཐ་དད་ན་ཡང་དེ་ལྟར་དམིགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པས་འཇིགས་ནས་དེ་དག་གང་དུ་ཡང་ལུང་བསྟན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་འདྲ་བའི་དོན་ཁས་ལེན་པའོ། །དེ་ལ་སོགས་པ་གཞན་ཡང་གྲངས་ཅན་པ་རྣམས་ རང་བཞིན་དང་གནས་སྐབས་གཅིག་པ་དང་ཐ་དད་པ་གང་དུ་ཡང་ལུང་བསྟན་པར་མི་འོས་པའི་དོན་ཁས་ལེན་པ་དང་།བྱེ་བྲག་པ་རྣམས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང་དེས་བརྩམས་པའི་རགས་པ་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་གཅིག་པ་དང་ཐ་དད་པར་ལུང་བསྟན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་ སོགས་པས་དེ་དག་ལས་བཟློག་པས།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱོགས་གསལ་བར་གསུངས་པའོ། །དེའི་དོན་ཡང་མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་རྒྱུ་དང་རིགས་པ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པས་འགལ་བའི་དོན་ཁས་བླངས་པ་ན་ཁྱད་པར་དེ་དག་ཏུ་ལུང་བསྟན་པ་ལ། རིགས་པའི་གནོད་པ་འཇུག་པས་དེས་འཇིགས་ནས་ ལུང་མི་སྟོན་པ་ཡིན་ལ།ངའི་གསུང་རབ་ཀྱི་ངེས་པའི་དོན་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་རིག་པའི་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོ་ལ་སོགས་པའི་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་ལ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་མི་འཇུག་སྟེ། བརྟག་བྱའི་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་འདྲ་བ་དེ་དག་ལ་གཞག་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་སྒྲོ་བཏགས་པའི་དོན་ ལྟ་ག་ལ་ཡོད་ཅེས་པའོ།།གཞན་ཡང་དངོས་པོའི་ཕྱོགས་ཁས་ལེན་པ་རྣམས་ལ་ནི་གཅིག་ཏུ་ཡོད་དམ་དུ་མར་ཡོད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཁྱད་པར་གང་དག་གིས་བསྡུས་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་གང་ཡིན་ཞེས་དྲིས་པ་ན། གང་དུ་ལུང་བསྟན་ཀྱང་ཉེས་པ་དང་འབྲེལ་པས་དེ་ལྟར་བསྟན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་གཞག་པར་བྱའོ་ཞེས་དོན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་[(]དུ་[,]ཏུ་[)]བརྟགས་པ་ཡོད་ཅེས་པའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྔར་གྱི་དོན་ཉིད་རྒྱས་པར་འཆད་པའོ། །ངས་དུས་གཞན་དུ་བསྟན་པར་བྱ་ཞེས་པ་ནི་གདུལ་བྱའི་ཁྱད་པར་གང་ལས་སྔར་བསྟན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱང་གདུལ བྱ་དེ་ཉིད་ཕྱིས་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ན་བསྟན་པར་བྱ་ཞིང་།གཞན་ཡང་གདུལ་བྱའི་ཁྱད་པར་གཞན་རྣམས་ལ་ནི་དུས་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་ཡང་བསྟན་པར་བྱ་བའོ།

'以'有情'等词来破斥这个道理，其含义是：如同听闻者的众生因不具智慧，当预言某些特殊情况时会产生恐惧，为了断除这种恐惧的根源，如来说对于那些特殊补特伽罗不应作预言的事就不作预言。
对此，那些愚痴的补特伽罗错误地认为：如来说一切情况下都不应作预言，不适合预言。
如来为了破除外道这种恶见，说明应当对他们作预言，而并非说不应作预言。这些论典的含义应稍作整理来理解。
什么是外道的恶见呢？以'大慧'等来说明：裸形外道宣说：'聚集与增长，命是与身等量'等。其含义是他们认为：命是常一等功德，与身体等量住于身中。
如此，当问及身与命是一还是异时，若承认是一，则有过失：如同身体无常，命也将成为无常；若是异，则有应成能观察到等过失。因畏惧这些过失，他们主张这些都不应预言。
其他如数论派主张自性与状态是一是异都不应预言；胜论派主张极微与所造粗大的有分实体是一是异不应预言等。
以'大慧'等词说明与此相反的观点，如来明确宣说了立场。其含义是：外道们因为对因和理完全愚痴，承许相违的义理，对这些特殊情况作预言时，由于理路能破除，他们因畏惧这些而不作预言。
而在我的教法中，了义的无二自证胜义实相等离戏论，连分别念都不能趣入，因为超越所观察的对象。对于这样的法，怎么会有增益的义理呢？
另外，对于承许实事的宗派，当问及是一还是多等，任何特征所摄的特殊法性是什么时，无论作何预言都会有过失相随，因此不应如此宣说。这是颠倒地观察应成立的义理。
以'大慧'等广说前义。'我于其他时机宣说'是指：对某些所化机先前不应宣说的，当其根机成熟时即应宣说；对其他特殊根机者，则在当时即可宣说。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་སྣང་ཞིང་མྱོང་བའི་ཆོས་ཀུན་རྫོབ་དུ་ཁས་བླངས་པ་འདི་རྣམས་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་དང་ཡོད་པ་དང་མེད་ པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་དེ་དག་ཙམ་གྱིས་བསྡུས་ཤིང་།ཕུང་པོ་གཞན་མི་འཐད་པས་དེ་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་དྲིས་པའམ། མ་དྲིས་ཀྱང་རུང་སྟེ་གདུལ་བྱའི་ཐེ་ཚོམ་བཅད་པའི་དོན་དུ་འདི་རྣམས་ནི་དོན་དམ་པར་མ་སྐྱེས་ཤིང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའོ་ཞེས་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ལུང་བསྟན་པར་འོས་ཤིང་དེ་ལྟར་བསྟན་པ་ཉིད་ ཀྱང་ཡིན་ཏེ།ཆོས་དེ་རྣམས་ཁྱད་པར་དེ་དག་གིས་བསྡུས་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་དངོས་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་ལ་གནོད་བྱེད་ཀྱི་ཚད་མ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དུ་ན། དགག་པ་བཀག་པ་བསྒྲུབ་པ་ཡིན། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་སྔར་རྒྱས་པར་བསྟན་ཟིན་ནོ། །བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའོ། །དེ་ལྟར་ ན་སྔར་མཐའ་གཉིས་དགག་པ་གསུངས་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན།མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པས་སྒྲོ་བཏགས་པའི་མཐའ་ཉིད་བཀག་པ་ཡིན་ལ། འདིར་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་བསྟན་པས་འགལ་བ་མེད་དེ་རྒྱས་པར་ སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ།།དེས་ན་རབ་ཏུ་མི་གནས་པར་སྨྲ་བའི་མིང་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་ཅེས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་པའི་དོན་ལུང་བསྟན་པའོ། །མཚན་ཉིད་སྐྱེ་བ་མི་སྐྱེ་བ། །ཞེས་པ་ནི་སྐྱེ་བར་སྣང་བ་ཀུན་རྫོབ་པ་འདི་ཉིད་དོན་ དམ་པར་མི་སྐྱེ་བ་སྟེ།མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཉིད་དེ་ཉིད་འགྱུར་བ་མེད་པས་རྟག་ཅེས་པའོ། །ཚིག་གི་དོན་གཞན་ནི་ཤེས་པར་ཟད་དོ། །དེ་ལ་མགོ་གཅིག་ཏུ་ལན་གདབ་པ་ནི་ཕ་རོལ་པོའི་དྲི་བ་མང་པོ་ལ་ཚིག་གཅིག་གིས་ལན་འདེབས་པ་སྟེ། ཁ་ཅིག་འདི་སྐད་དུ། སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་གདོན་མི་ཟ་བར་འགག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནམ་ དཀོན་མཆོག་གསུམ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཞིང་གཤིན་པ་ཡིན་ནམ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་དྲིས་པ་ལ།དེ་ལྟར་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལུང་བསྟན་པ་ལྟ་བུའོ། །རྣམ་པར་ཕྱེ་ནས་ལུང་བསྟན་པ་ནི་ཁ་ཅིག་འདི་སྐད་དུ། ཅི་འགགས་པ་ཐམས་ཅད་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རམ། དཀོན་མཆོག་གསུམ་གཅིག་ཁོ་ནར་ཟད་དམ་ཞེས་དྲིས་པ་ ལ་སོགས་པ་ལ།དོན་འདི་ནི་དེ་ལྟར་མ་ངེས་ཏེ། འགགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུན་སླར་སྐྱེ་བ་ཡང་ཡོད་དེ། བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་བཞིན་ནོ། །མི་སྐྱེ་བ་ཡང་ཡོད་དེ་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཕུང་པོ་ཐ་མ་འགགས་པ་བཞིན་ནོ། །དཀོན་མཆོག་གསུམ་གཅིག་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འགོག་པའི་ཆོས་མཐར་ཐུག་པ་ དང་།སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་གམ་ལམ་གྱི་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་ལྟ་བུའོ། །ཐ་དད་པ་ཡང་ཡོད་དེ་སངས་རྒྱས་དང་དགེ་འདུན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པ་ལྟ་བུའོ། །དྲིས་ནས་ལུང་སྟོན་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ཁ་ཅིག་འདི་སྐད་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུ་མཆོག་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་མ་ཡིན་ཞེས་པ་ ལ་སོགས་པ་དྲིས་པ་ལ་ཁྱོད་གང་ལ་ལྟོས་ཏེ་འདྲི་ཞེས་སླར་ཕར་ལ་དྲིས་ནས་ཅི་རིགས་པར་ལུང་སྟོན་པ་ལྟ་བུའོ།།ཅང་མི་སྨྲ་བར་བཞག་པས་ལུང་བསྟན་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་ཁ་ཅིག་བདག་ཅེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཅི་དགེ་བ་ཞིག་གམ་འོན་ཏེ་མི་དགེ་བ་ཞིག་ཅེས་འདྲི་བ་དང་། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་མདོག་དཀར་བ་ཞིག་གམ་འོན་ ཏེ་གནག་པ་ཞིག་ཅེས་འདྲི་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཅང་མི་སྨྲ་བར་བཞག་པས་ལུང་བསྟན་པ་སྟེ།ཇི་ལྟར་འཕགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་འགྲེལ་པ་ལས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །གཞན་ཡང་རྒྱ་ཆེར་ནི་བསྟན་བཅོས་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་དང་། འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པའི་འགྲེལ་པ་ལ་སོགས་པ་ ལས་ཤེས་པར་བྱའོ།

因此，如同所显现和所感受的这些被承许为世俗谛的诸法，仅仅被这些差别所摄，即是否生起、是否存在等差别，而其他蕴不合理，所以无论是否被问及这样的差别，为了断除所化众生的疑惑，应当宣说这些在胜义中无生且无自性，宣说为自性空性是恰当的，而且也确实如此宣说了。因为这些法为那些差别所摄，并且对于生起和实有等方面有能破除的量故。否则，如'遮遣遮遣即是成立'等过失，如前已广说。
作用和作者即是因和果。如此，则与前面所说的遮遣二边相违吧？不是的。那是遮遣分别心所增益的有无等法的边际，而此处是如实显示诸法的法性即自性无生等，故无相违，如前已广说。
因此，应当了知那些执著于说不住的名称者所说的是颠倒的。'一切法无常'是宣说世俗义。'相生不生'是说显现为生起的世俗，在胜义中不生，即不生的法性本身无有改变故说为常。其他词义易于了知。
其中一向答复是对方提出多个问题以一句话回答，如有人这样问：'一切生起必定都会灭尽吗？三宝是殊胜的福田吗？'等问题时，回答说'是这样的'。
分别宣说是有人这样问：'是否所有灭尽的都会再生？三宝是否仅仅是一体？'等问题时，回答说：'此义不一定如此。已灭的相续有再生的，如凡夫的取蕴；也有不再生的，如阿罗汉最后蕴灭尽。三宝有一体的，如究竟灭法、佛宝或道法和僧宝；也有差别的，如佛和僧等。'
反问后宣说是如有人这样问：'菩萨十地是最胜的吗？还是不是？'等问题时，反问说'你依据什么而问？'然后随理宣说。
以默置而宣说是如有人问：'所谓我是善的还是不善的？石女儿是白色的还是黑色的？'等问题时，以默然而宣说，如《圣佛地经释》中所说。
其他详细内容应当从《瑜伽师地论》、《圣般若波罗蜜多释》等论典中了知。

།གལ་ཏེ་ཅི་ཡང་མི་སྨྲ་བར་བཞག་པས་ལུང་བསྟན་པ་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞིང་། གཞན་ཡང་དེ་ལྟ་ན་སྔར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གཞག་པར་བྱ་བ་ནི་མི་འཐད་དེ། གང་ཟག་གི་ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་ལ་རེ་ཞིག་ལ་བཞག་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། སྐྱོན་ མེད་དེ།དེ་འདྲ་བའི་དྲི་བ་ལ་མི་སྨྲ་བར་བཞག་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཞི་མ་གྲུབ་པ་ལ་ཁྱད་པར་གྱི་དཔྱད་པ་མི་འཇུག་ཅེས་དེ་འདྲ་བའི་ཆོས་ཅན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་བས་ཅང་མི་སྨྲ་བ་ཉིད་ལུང་སྟོན་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། འཕགས་པ་ལི་ཙྪ་བཱི་དྲི་མ་མེད་པར་གྲགས་པ་ལ་འཕགས་པ་འཇམ་ དཔལ་གྱིས་རིགས་ཀྱི་བུ་བདག་ཅག་གིས་ནི་རང་རང་གི་རྟོགས་པ་བརྗོད་ཟིན་གྱིས།ཁྱེད་ཀྱང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་བསྟན་པ་ལ་སྤོབས་པར་མཛོད་ཅིག་ཅེས་དྲིས་པ་དང་། དགེ་བསྙེན་ཆེན་པོས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་སྒྲའི་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་ཤིང་། གཞན་ལ་ཡང་ བསྟན་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཅང་མི་སྨྲ་བར་བཞུགས་པ་དང་།འཇམ་དཔལ་གྱིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་རྟོགས་ནས་རིགས་ཀྱི་བུ་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟར་བཞག་པ་ཉིད་ཀྱིས་དོན་སྟོན་པར་འགྱུར་བས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བསྟན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཞིང་བཞག་པ་མེད་ དོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་འགལ་བ་མེད་པའོ།།གཞན་ཡང་གང་དག་རྣམ་པར་བརྩད་པའི་ཚུལ་གྱིས་དྲི་བ་ལ། དེ་ལྟ་ན་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ལན་འདེབས་པ་ཡང་མགོ་གཅིག་ཏུ་ལུང་བསྟན་པའོ། །འདིར་མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱི་སྨྲ་བ་གང་ཞེ་ན། ཡོད་དང་མེད་ལས་ཞེས་པ་ ལ་སོགས་པ་སྟེ།བློ་ཡིས་རྣམ་པར་གཞིགས་ན་ཡང་། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་གཞན་གྱིས་འདོད་པ་དངོས་པོའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་འགོག་པ་སྟེ། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་བློས་གཞིགས་ན་དངོས་པོར་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་བདེན་པ་མེད་ཅིང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མེད་ཅེས་པས་ཏེ། མེད་པ་ལ་སོགས་ པའི་ཆོས་སུ་སྒྲོ་བཏགས་པའི་མཚན་མའི་ངོ་བོ་ཡང་མེད་ཅེས་པའོ།།དེ་ནས་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པའི་ལམ་དང་། གནས་སྐབས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་གི་ཁྱད་པར་རྒྱས་པར་སྟོན་ཏེ། འདི་ཡང་། བཅིངས་པ་སུ་ ལགས་གང་གིས་དགྲོལ།།ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། སྲིད་གསུམ་ཆོམས་གནས་པ་དེ་སུ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་དྲིས་པའི་ལན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །འགྲོ་བ་ནི་གང་ཟག་གི་ཁྱད་པར་རོ། །རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པ་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པའོ། །ཐབས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་དེ་རྣམས་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའམ། ཡང་ དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཐབས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ།།དེ་མངོན་པར་རྟོགས་པས་ཀྱང་རང་དང་གཞན་གྱི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་རྣམ་པར་སྦྱོང་བ་ལ་སོགས་པའོ། །འགྲོ་བ་ལ་འདོད་པ་བཞིན་དུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དབང་བསྒྱུར་བའོ། །དེ་ལ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་ བུ་ལ་གནས་པ་ནི་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་རྒྱུན་ཆགས་སུ་འབྱུང་བ་ལས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་ལ།སྐད་ཅིག་བཅོ་ལྔ་པ་མན་ཆོད་ནི་འབྲས་བུ་དེ་ལ་ཞུགས་པའོ། །ཡེ་ཤེས་སྐད་ཅིག་མ་ བཅུ་དྲུག་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པ་ཉིད་དུ་མངོན་ སུམ་དུ་རྟོགས་པ་སྟེ།རྣམ་པ་བཞི་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་ལ་རྒྱུ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་། རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམ་པ་བཞི་དང་། རིམ་པ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་ བྱའོ།

如果说对什么都不说而安置，怎么会成为授记呢？此外，如果这样的话，之前说'对一切情况都应安置是不合理的，仅仅是对某些特殊补特伽罗暂时安置而已'的说法就相违了。对此无过失，因为对这样的问题保持沉默，就表明了'对无有基础的事物不应作特征分析'，即了知此类法相不成立，因此保持沉默即是授记。
如同《圣无垢称经》中，圣文殊师利问圣离车子无垢称：'善男子，我等已说各自的证悟，你也当对无二法门生起辩才'。大居士了知真实义不可言说，为了教导他人而保持沉默。文殊师利也如是了知后说'善男子，善哉善哉'等言。
如是以安置而显示义理，因此与'非一切情况都应宣说且无安置'的说法并不相违。此外，对于以辩论方式提问者，回答说'若如此，对自宗也应如是'，这也是一种明确的授记。
此处外道所说为何？即'从有无'等。'以智慧观察'等文遮遣他宗所许一切实事之方面。若以智慧如实分别观察，则无实事成立的真实自性，自体性也无，即无增益为无等法之相的体性。
其后'复次菩萨'等文，广说如来藏清净之道，及住于暂时果位补特伽罗之差别。此亦应配合'谁为所缚，由谁解脱'等问，及'谁住于摧毁三有'等问之答。
众生是补特伽罗之差别。预流是住于彼果位。方便相是获得彼等或依彼而现证大乘之方便相。由现证彼而清净自他二障等。随欲受用众生是调伏众生。
其中住于预流果者，就声闻圣者而言，是由见道所摄十六刹那智慧相续生起而圆满一切的阶段，第十五刹那以下是趋入彼果。十六刹那智慧即是：苦法智忍、苦法智、苦类智忍、苦类智，即是现证苦谛为无常、苦、空、无我性，应当依次配合四相。
如是有集法智忍等四相，即是以因、集、生、缘四相如次了知集谛。

།དེ་བཞིན་དུ་འགོག་པ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་ནི་འགོག་པའི་བདེན་པ་ལ་འགོག་པ་དང་། ཞི་བ་དང་། གྱ་ནོམ་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་བཞི་དང་སྦྱར་རོ། །ཡང་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་ནི་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་ལམ་ཉིད་དང་། རིགས་ པ་དང་།བསྒྲུབས་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱིན་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་སྟེ། རྣམ་པ་བཞི་དང་རིམ་པ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བཞིའི་ཚུལ་དུ་རྟོགས་པས་ཁམས་དེར་གཏོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ཡིན་ལ།དེ་སྤངས་པའི་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའོ། །ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་སྔ་མ་ལྟར་རྟོགས་པས་ དེ་དག་གིས་བསྡུས་པའི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ཡིན་ལ།དེ་རྣམས་སྤངས་པའི་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།སྐད་ཅིག་གིས་ནི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཡང་འཕགས་པ་སྟུག་པོ་བཀོད་པའི་རྒྱན་ལས་ཇི་སྐད་དུ། སྡུག་བསྔལ་ཆོས་ཉིད་ཤེས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སུ་སོ་སོར་རྟོགས། །སྡུག་བསྔལ་ ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཤེས།།འདུས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ཤེས་དང་། །འདུས་པ་ལ་ནི་ཀུན་རྟོག་དང་། །འདུས་ལ་རྗེས་སུ་འགྲོ་ཤེས་དང་། །འགོག་པ་དག་ལས་ཆོས་ཤེས་དང་། །འགོག་པ་དག་ལ་རྟོགས་པ་དང་། །འགོག་ལ་རྗེས་སུ་འགྲོ་ཤེས་དང་། །ལམ་ལ་ཆོས་ཀྱི་ཤེས་པ་དང་། །ལམ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་ པ་དང་།།ལམ་ལ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཤེས། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །འདིར་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་ཀྱང་བདེན་པ་སོ་སོའི་ཡུལ་ཅན་ཉིད་དུ་གསུངས་པས་དེས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་བདེན་པ་སོ་སོ་ལ་སོགས་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་པས་བདེན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་ པར་དབྱེ་སྟེ།དེ་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་མ་རྟོགས་པའི་མ་རིག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དང་། ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་བདག་དང་བདག་གིར་འཛིན་ པ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་།བདག་དེ་ཉིད་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་མཐའ་གཉིས་སུ་འཛིན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་མེད་དོ་ཞེས་ལོག་པར་ལྟ་བས་ཏེ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་ལྔ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་དངོས་སུ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ལ། ལྟ་བ་དེ་དག་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་འདོད་ཆགས་ དང་།དེས་སེམས་ཁེངས་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། དེ་དག་ལ་མཆོག་དང་གཙོ་བོ་ལ་སོགས་པར་འཛིན་པ་སྟེ། ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ལྟ་བ་དམན་པ་དེས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ལོག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ལ་མཆོག་དང་གཙོ་བོ་ལ་སོགས་པར་འཛིན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་ བཞི་ནི་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པའོ།།དེ་ལྟར་ཆགས་ཤིང་མཆོག་ཏུ་བཟུང་བའི་ཡུལ་ལ་གཞན་གྱི་ཉེས་པ་བརྗོད་པ་ན་དེ་ལ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་པའི་ཁོང་ཁྲོ་ནི་ལོག་པར་ཞུགས་པའི་དབང་གིས་ལོག་པར་ཞུགས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་རྒྱུ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པར་མ་རྟོགས་པ་དང་།ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དང་། དེ་ལ་བདག་དང་བདག་གིར་འཛིན་པ་དང་། བདག་དེ་ཉིད་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་མཐར་འཛིན་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་དེ་འདྲ་བ་མེད་ཅེས་དངོས་སུ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ལྔ་དང་། ལྟ་བ་དེ་དག་ལ་རྗེས་སུ་ ཆགས་པ་དང་།དེ་དག་གིས་སེམས་ཁེངས་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། སྔ་མ་ལྟར་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དེ་ལྟར་བཞི་ནི་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པའོ། །ལོག་པར་ཞུགས་པའི་དབང་གིས་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ།

同样地，对于灭谛的法智忍等四种，是与灭谛的灭、寂静、殊胜、出离四种行相相对应。又对于道谛的法智忍等四种，是与道谛的道性、如理、成就、出离四种行相相对应。从一个方面来说，对欲界所摄的苦谛以无常等四种行相的方式了悟，从而断除该界所摄的见所断烦恼的无间道，即是苦法智忍；断除后的解脱道即是苦法智。对上二界所摄的苦谛如前所述般了悟，从而断除彼等所摄的见所断烦恼的无间道，即是苦类智忍；断除彼等的解脱道即是苦类智。同样地，对于集谛的法智忍等其余诸法也应如是配对。
关于刹那的分类，如《华严经》中所说：'了知苦谛法性，别别证知诸苦，随知诸苦自性，了知诸蕴法性，思惟观察诸蕴，随知诸蕴自性，了知灭谛法性，证悟诸灭自性，随知诸灭自性，了知道谛法性，观察思维诸道，随知诸道自性。'
此处所说见道智慧的诸刹那也是以各别谛为所缘，因此所断的烦恼也是趣入各别谛等，故依谛而分类。其中，欲界中对苦谛的无常、苦等自性未能了悟的无明，对无常等生疑惑，对作为果的五取蕴执著为我与我所的萨迦耶见，执著彼我为常断二边，邪见认为无有苦谛，如是五种是对苦谛直接趣入邪谬。对这些见解的贪著，由此生起的我慢，执著彼等为最胜第一等的见取见，执著由劣见所摄持的邪戒与禁行为最胜第一等，如是四种是对邪入再起邪入。对如是贪著执为最胜的对境，当他人说其过失时生起的嗔恚，是由邪入而起的邪入。
同样地，对作为因的五蕴集谛未能了知其为因与集等，生起疑惑，执著为我与我所，执著彼我为常断二边，认为无有如是集谛而直接趣入邪谬的五种，以及对这些见解的贪著，由此生起的我慢，如前所说的两种执著为最胜，如是四种是对邪入再起邪入。由邪入而起的邪入也应如前理解。

།དེ་བཞིན་དུ་འགོག་པ་ དང་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བདག་དང་བདག་གིར་འཛིན་པ་ཡིན་པ་ལ། འགོག་པའི་བདེན་པ་ནི་ཕུང་པོ་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཙམ་ཡིན་པས་དེ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་ཅིང་དེ་ཉིད་ཀྱིས་མཐར་འཛིན་པ་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་བདེན་ མོད་ཀྱི་འདིར་འགོག་པ་ནི་ཕུང་པོ་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཙམ་གྱི་མེད་པར་དགག་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དེ།འོན་ཀྱང་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཡིན་པས་དེ་ལ་བདག་དང་བདག་གིར་འཛིན་པ་དང་། བདག་དེ་ཉིད་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་མཐར་འཛིན་པ་འཐད་དོ། །ཡང་ཉན་ཐོས་སྡེ་པ་འགའ་ཞིག་ གིས་མེད་པར་དགག་པ་ཙམ་ལ་འགོག་པར་འདོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ།བསྡུ་བ་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་ལས་ལྟ་བ་གཉིས་པོ་དེ་དག་འགོག་པ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཉིད་དུ་མ་གསུངས་སོ། །གཞན་ཡང་དེ་ཉིད་ལས་ལྟ་བ་གཉིས་པོ་དེ་དག་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་ལ། ལོག་ པར་ཞུགས་པ་ཉིད་དུ་མ་གསུངས་པ་ཡང་།དེར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ནི་སེམས་ཅན་སྐྱེ་བ་དང་སྐྱེ་བའི་གནས་ཡིན་ལ། ཀུན་འབྱུང་ནི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་བཞག་པས་དེ་ལ་བདག་དང་བདག་གིར་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བླ་མ་དག་འཆད་དོ། །སྔ་མ་ ལྟར་བསྟན་པ་ནི་ཆོས་མངོན་པ་ཀུན་ལས་བསྡུས་པ་ལས།སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་ཕུང་པོའི་རྒྱུན་ལ་བཞག་པའི་དུས་སུ་དེ་ལྟར་འཐད་པས་སོ། །དེ་ལྟར་འདོད་པའི་ཁམས་ན་བཅུ་ཚན་བཞིར་འགྱུར་ལ། ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ན་ཁོང་ཁྲོ་བ་མེད་པས་བདེན་པ་རེ་རེ་ལ་རྣམ་ པ་དགུ་དགུར་ཤེས་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ན་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་པ་ཕྲག་གཉིས་ཏེ། ཐམས་ཅད་བསྡོམས་པས་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བརྒྱ་དང་བཅུ་གཉིས་སུ་འགྱུར་བའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་དེ་རྣམས་མཐའ་དག་སྤངས་པས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཉིད་འགྱུར་ བ་མ་ཡིན་ནམ།མདོ་སྡེ་འདི་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་གསུམ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའོ་ཞེས་ཅིའི་ཕྱིར་གསུངས་ཤེ་ན། འདི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའི་གཙོ་བོས་བསྡུས་པ་ནི་གསུམ་པོ་འདི་རྣམས་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུའོ། ། ཇི་ལྟར་ན་གཙོ་བོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞེ་ན། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བས་ཕུང་པོ་ལྔ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བས་སྡུག་བསྔལ་ལས་མི་འཕགས་པ་དང་། གཞན་ཡང་དེ་ནི་ལྟ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བར་གྱུར་པས་སོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན པས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཅུང་ཟད་འཕགས་ཀྱང་ལོག་པའི་ལམ་གྱིས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་སྟེ།ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ལྟ་བས་ཟིན་པའི་ལོག་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་ཅིང་ནན་ཏན་དུ་བསྒྲུབས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐེ་ཚོམ་གྱིས་ནི་ཡང་དག་པའི་ལམ་ ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བས་ལམ་དེས་ངེས་པར་མི་འབྱུང་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་བས་སོ།།གཞན་ཡང་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ནི། ཤེས་བྱའི་ཡུལ་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པར་སྒྲོ་འདོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། གཉིས་པ་ནི་ལྟ་བ་གསུམ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་སྒྲོ་འདོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་ དང་།ཐེ་ཚོམ་ནི་གཉེན་པོ་ལ་ལོག་པར་སྒྲོ་འདོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཆོས་མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས་དག་ལས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ་ཁྱད་པར་ཅན་མ་ཡིན་པ་ནི་སྔ་མ་དེ་ཉིད་ཙམ་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱི་རྒྱུན་ལ་ཞུགས་ པས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་པའོ།།འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་ནི་འདིར་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དབང་པོ་ཐ་མར་གྱུར་པ་ནི་དེ་ལྟར་ཐོགས་ན་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ཚེའི་སྲིད་པ་ལན་བདུན་བླངས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་སྟེ་རང་གི་སྡུག་བསྔལ་མཐར་བྱེད་པའོ།

同样也应当应用于灭谛和道谛。如果说身见是对五蕴执著我和我所，而灭谛仅仅是蕴的寂灭，那么对此入于颠倒和执著边见都是不合理的。虽然如此，但此处灭谛并非仅仅是蕴寂灭的无遮，而是离垢心的状态，因此对此执著我和我所，以及执著该我为常见和断见的边见是合理的。另有一些声闻部派认为灭谛仅仅是无遮，依据此观点，《摄决择分》中未说这两种见是入于灭谛的颠倒。
此外，同论中未说这两种见是入于苦谛和集谛的颠倒，这是因为其中苦谛是有情的生处和生处所，集谛则安立为业和烦恼，因此对此执著我和我所等是不合理的，诸上师如是解释。如前所说是依据《阿毗达磨集论》中将苦谛和集谛安立为蕴相续的时候如此合理。
如是欲界中成为四个十组，而上二界中因无嗔恚，应知每一谛各有九种。如是则为两个三十六，总共合计为见所断烦恼一百一十二。若如是，则断除这一切岂不成为预流果？为何此经和《般若波罗蜜多经》中说断除三种结而成为预流果呢？这是为了使知晓此见所断结的主要者即是这三种。
如何成为主要？身见对五蕴苦处生起欢喜而不能超越苦，此外它也是一切见和烦恼的根本。戒禁取虽能稍微超越苦，但以邪道成为出离因，因为对具有非正见的邪苦行等执为最胜并精进修持。疑则因对正道生疑而成为不能出离的因。
此外，身见是于所知境五蕴颠倒增益的因，第二是于三种非正见增益为正见的因，疑是于对治邪增益的因，诸阿毗达磨论中如是说。其中预流果的差别分类中，非殊胜者即是前说，因入于涅槃道的相续而称为预流。殊胜果位此处有三种：钝根者如是最多于欲界天人中受七次生后入涅槃，即是终尽自苦。

།དེའི་དོན་ ཡང་དང་པོར་མིའི་རྟེན་ལྟ་བུ་གཅིག་ལ་རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ནས།དེ་ནས་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ལྷའི་རིས་དྲུག་དུ་ཚེའི་སྲིད་པ་ལན་དྲུག་བླངས་ནས། ཡང་དང་པོའི་རྟེན་མིའི་སྲིད་པ་དེ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བ་བླངས་ཏེ། རྟེན་དེ་ཉིད་ལ་ཁམས་གསུམ་གྱི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ ཐམས་ཅད་སྤངས་ནས་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱེད་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ལྷའི་རིས་དྲུག་པོ་གང་ཡང་རུང་བའི་རྟེན་ལ་དང་པོར་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཐོབ་ནས། དེ་ནས་དེ་ལས་གནས་གཞན་དྲུག་ཏུ་སྐྱེ་བ་བླངས་ཏེ། ཡང་དང་པོ་དེ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བ་ནས་གཉེན་པོ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་མངོན་དུ་བྱ་སྟེ། ཁམས་གསུམ་ གྱི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བའོ།།དེ་ལྟ་ན་སྐྱེ་བ་བདུན་ཕྲག་དུ་མ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། དེ་ནི་གང་ཟག་དུ་མའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ལ། གང་ཟག་གཅིག་གི་དབང་དུ་བྱས་ན་སྐྱེ་བ་ལན་བདུན་ལས་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་འདིར་ཁམས་གསུམ་གྱི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་ བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རིམ་གྱིས་སྤོང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དང་པོར་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་ནས་འབྲིང་གི་ཆེན་པོའི་བར་དུ་སྤངས་པ་ནི་མི་དང་ལྷའི་རིགས་ནས་རིགས་སུ་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་ཆོས་མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས་དག་ལས་བཤད་དེ།དེ་ལྟ་ན་ ཡང་འདིར་སྐྱེ་བ་ལན་བདུན་གྱི་བར་ལ་ཅི་རིགས་པར་དེ་རྣམས་སྤངས་ནས་བདུན་གྱི་ཐ་མར་གྱུར་པ་ལ་སྔ་མ་ལྟར་གཉེན་པོ་མངོན་དུ་བྱས་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ།།བར་མ་དང་མཆོག་ཀྱང་ཚུལ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ་རྟོགས་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་གང་ཟག་དེ་ཉིད་ལ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ལ་ སོགས་པའི་སྤངས་པ་དང་ཐོབ་པའི་ཡོན་ཏན་རྫོགས་པའི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་དབྱེ་བར་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན།སྐྱོན་མེད་དེ། དང་པོར་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པར་རྟོགས་པའི་ཚེ་དེ་ཉིད་ལས་མ་འཕོས་པས་དེ་རྣམས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་དབྱེ་བར་བསྟན་པའོ། །ཡང་གལ་ཏེ་ཚེའི་སྲིད་པ་བདུན་པའམ། ལྔ་པ་ལ་ སོགས་པའི་བར་ལ་སྔ་མ་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་གསུམ་པའམ་བཞི་པའི་བར་དུ་སྤངས་ནས་དེ་ནས་སྤང་བྱའི་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་མ་སྤངས་པར་ཚེ་འཕོས་པར་གྱུར་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལྔ་པ་སྤོང་བ་ལ་ཞུགས་ནས་བརྒྱད་པ་མན་ཆད་སྤངས་པ་དེ་དག་ནི་འཕགས་པ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་སྟེ།སྤང་བྱའི་ ལྷག་མ་ལུས་པས་དེ་ནས་ཚེ་འཕོས་ནས་འདོད་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་དང་མིའི་ནང་དུ་སྐྱེ་བ་ལན་རེ་ལེན་པའོ།།དེ་ལྟ་ན་ཡང་གང་རུང་ཅིག་ཏུ་ལན་ཅིག་ལས་མི་སྐྱེ་བས་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་སྐྱེ་བ་གཉིས་ཀྱི་ཐ་མ་ལ་གཉེན་པོ་མངོན་དུ་བྱས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་ བའོ།།ཡང་གལ་ཏེ་དེ་ཉིད་སྤང་བྱའི་ལྷག་མ་མ་སྤངས་པར་ཚེ་མི་འཕོས་ཏེ། དེ་ནས་དགུ་པ་སྤོང་བའི་ལམ་ལ་ཞུགས་པ་ནས་ལན་ཇི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་ཉོན་མོངས་པ་བརྒྱད་པ་སྤང་བའི་བར་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་སྤངས་པས་དེར་སྐྱེ་བ་མི་ ལེན་པའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་རྟེན་ལ་གཉེན་པོ་མངོན་དུ་བྱས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡང་ཡོད་ལ། ཡང་དེ་ལ་སྤང་བྱའི་ལྷག་མ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་ཉོན་མོངས་པ་དགུ་པ་ལས་པར་གྱུར་པ་ན་ཚེ་འཕོས་ཤིང་དེ་ཉིད་ནས་དེའི་གཉེན་པོ་བསྒོམས་པས་དེ་ཡང་སྤངས་པར་གྱུར་པ་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་ བྱའོ།།ཡང་གལ་ཏེ། ས་དགུ་ལ་ནི་ཆེན་པོ་ཡི། །ཆེན་པོ་ལ་སོགས་དྲི་མ་རྣམས། །གཉེན་པོ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་ལ། །སོགས་པའི་ལམ་ནི་དག་པར་འདོད། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་མཐུན་པར་ཁམས་གསུམ་གྱི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཅིག་ཆར་སྤོང་བ་སྟེ། ཁམས་ གསུམ་དུ་གཏོགས་པའི་བདེན་པ་བཞིའི་ཆོས་བསྒོམས་པས་ཆོས་ཉིད་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པའི་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྔ་མ་ལྟར་རྣམ་པར་ཕྱེ་ནས་རིམ་གྱིས་སྤོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་རྣམས་གཅིག་ཏུ་བསྡོམས་ཤིང་དེ་ཡང་ཆེན་པོ་དང་འབྲིང་དང་ཆུང་ངུ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་ལ། དེ་རྣམས་རེ་རེ་ཡང་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་དང་། ཆེན་པོའི་འབྲིང་ལ་སོགས་པ་གསུམ་གསུམ་དུ་ཕྱེ་བས་དགུར་འགྱུར་བའོ།

其义为：首先在人身等一个所依上获得预流果，之后在欲界天的六种天中受生六次，然后又转生到最初的人身所依中，在该所依上断除三界所有修断烦恼，现证阿罗汉果。
同样，首先在六种天中任一所依上获得预流果，之后在其他六处受生，然后又转生到最初的所依中，现前金刚喻对治，断除三界一切所修断。
如此则成多个七生，此无过失。因为这是就多数补特伽罗而言，若就一个补特伽罗而言，不会受生超过七次。
此中，就渐次断除三界修断烦恼而言，首先从欲界修断烦恼大品的大至中品的大之间的断除，即是从人天趣至趣受生，如对法论中所说。
如是，此中于七生之间随应断除彼等，到第七生时如前现前对治而般涅槃。中等和最胜也应随顺此理而了知。
若问：如此则于该补特伽罗一来等断证功德圆满的预流向分类不应理。答：无过，因为最初证悟预流时尚未转变，故说彼等为预流向分类。
又若于第七或第五等生间如前断除三或四品烦恼后，未断其余所断烦恼即命终，而后开始断第五品烦恼乃至断第八品以下者，即是圣一来果，由于尚余所断，此后命终后于欲界天人中各受生一次。
如是于任一中唯一次受生，故称一来。如是于第二生末现前对治而般涅槃。
又若彼未断余所断而未命终，从此入第九品断道乃至断第八品顶惑之间即是一不还果，由断欲界一切结缚故不受生其中。
于彼所依现前对治而般涅槃者亦有之，又于彼若余有所断第九品顶惑时命终，从彼修彼对治而断除时即称阿罗汉。
又若如'九地中大品大等垢，对治小品小等道清净'所说相顺，同时断除三界修所断烦恼，即以修习三界所摄四谛法，不是如前那样分别三界颠倒趣入法性的烦恼而渐次断除。
将彼等总集为一，复分大中小三品，彼等各又分大品大、大品中等三种，共成九品。

།དེ་ནས་དང་པོ་ཆེན་པོའི་ཆུང་ངུའམ། འབྲིང་གི་ཆེན་པོའི་བར་རྣམ་པ་བཞི་སྐྱེ་བ་བདུན་གྱི་བར་ལ་ཅི་རིགས་པར་སྤངས་ནས་སྔ་མ་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའམ། གསུམ་དང་ལྔའི་བར་ལ དེ་རྣམས་སྤངས་ནས།ཆེའི་ཐ་མ་དེ་ཉིད་ལ་གཉེན་པོ་མངོན་དུ་བྱས་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་འམ། དང་པོའི་ཚེ་གཅིག་པོ་དེ་ཉིད་ལ་གཉེན་པོ་མངོན་དུ་བྱས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ། །ཡང་ཚེ་དེའམ་ཚེའི་ཐ་མ་དེ་རྣམས་ལ་གཉེན་པོ་མ་རྫོགས་ཤིང་། དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་ པ་འབྲིང་གི་འབྲིང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལས་པར་གྱུར་པ་ན་དེ་ཉིད་ཚེ་འཕོས་ཏེ།ཆུང་ངུའི་འབྲིང་གི་བར་སྤངས་པར་གྱུར་པ་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཡང་དེ་ཉིད་ལ་སྤང་བྱའི་ལྷག་མ་མ་སྤངས་པར་ཚེ་འཕོས་ནས་འཕོས་པའི་རྟེན་དེ་ལ་དགུ་པ་སྤོང་བའི་ལམ་ལ་ཞུགས་ཤིང་དེ་སྤངས་ པར་གྱུར་པ་ན་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཅིག་ཆར་སྤངས་པས་གསུམ་ཆར་ཕྱིར་མི་འོང་བའོ།།དེ་ཉིད་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་ཡིན་མོད་ཀྱི། རེ་ཞིག་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཞེས་བྱ་ལ། དེ་ཉིད་སྤངས་པར་གྱུར་པ་ལྷག་མ་མེད་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་སྟེ།དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་བསྒོམ་པའི་ལམ་ནི་བདེན་པ་རྣམ་པར་མ་ཕྱེ་བ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པས་དེ་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡང་ཆོས་ཅན་བདེན་པ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་མ་ཡིན་གྱི་འོན་ཀྱང་ཆོས་ཉིད་ལ་ལོག་ པར་ཞུགས་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ནི་སྔ་མ་ལྟར་བདེན་པ་ལ་བརྟེན་པའི་དབྱེ་བ་མི་འཐད་དོ། །གཞན་ཡང་ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་རྣམ་པ་བཞི་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་ ཏེ།།དེ་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་འབའ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་རྣམས་ལས་མ་གཏོགས་པའི་འདོད་པའི་ཁམས་ན་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དྲུག་དང་། ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ན་ཁོང་ཁྲོ་བ་མ་གཏོགས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ལྔར་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟར་ན་ཐམས་ཅད་ བསྡོམས་པས་བཅུ་དྲུག་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ།།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྤང་བར་བྱ་བའི་གཙོ་བོ་གསུངས་པ་སྟེ། ཀུན་ནས་སྦྱོར་ཞེས་པ་ནི་སྲིད་པ་དང་སྐྱེས་བུར་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་འམ། ཡང་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་ནས་སྦྱོར་བ་ཞེས་ཀྱང་བཤད་དོ། །ཆེན་པོ་དང་བར་མ་ དང་ཆུང་ངུ་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་གང་ཟག་ཐ་མ་ནི་དབང་པོ་རྟུལ་ཞིང་འབྲས་བུ་མ་ཐོབ་པའི་དུས་ན་ཉོན་མོངས་དེ་རྣམས་ཤས་ཆེ་བའོ།།འབྲིང་ནི་དབང་པོ་དང་ཉོན་མོངས་པ་འབྲིང་དུ་གྱུར་པའོ། །མཆོག་ནི་དབང་པོ་རྣོ་ཞིང་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་བའོ། །སྙེམས་པ་ནི་བདག་ཉིད་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དེ་རྣམས་ ལ་གནས་པས་སེམས་ཁེངས་པའོ།།བྱེ་བྲག་གིས་གོང་ནས་གོང་དུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་སྔ་མ་ལྟར་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་གོང་ནས་གོང་དུ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ནས་དགྲ་བཅོམ་པའི་བར་དུ་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་ པས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ནི་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་གསུངས་ཏེ།དེ་ལ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ནི་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ས་བོན་བསགས་པ་དང་འཕྲལ་དུ་མི་དགེ་བའི་གྲོགས་པོ་དང་འགྲོགས་ཤིང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་བསྟན་བཅོས་མཉན་པ་ལ་སོགས་ པའི་རྐྱེན་གྱིས་བྱུང་བ་དག་རིག་པའི་བདག་ཉིད་དང་།རྟག་པ་དང་གཅིག་པུ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་དུ་སྒྲོ་འདོགས་ཤིང་། བདག་གི་བ་ཡང་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ལོངས་སྤྱད་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་དུ་སྒྲོ་འདོགས་པའོ། །ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ནི་དེ་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་སྒྲོ་འདོགས་པ་མེད་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ས་བོན་ བསགས་པ་ཙམ་ལས་བྱུང་བ་གྲུབ་པའི་མཐའི་མ་བསྒྱུར་བའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཐུན་མོང་དུ་ཡོད་པའོ།།དེ་ལས་དང་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། དཔེ་ཉེ་བར་འགོད་པ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་འཆད་པ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ།

其后，从大品的小品或中品的大品之间四种，于七生之间随宜断除后如前般涅槃，或于三至五生之间断除彼等后，于最后一生现前对治而涅槃，或于第一生即现前对治而涅槃。
又于彼生或最后诸生中对治未圆满，由彼所断烦恼中品之中品等余存时，彼即转生，断除小品之中品，是名一来，如前所述。
又于彼生中所断余未断而转生后，于所转依处入第九断道，断除彼时，由顿断三界烦恼故成三界不还。
彼即是阿罗汉，然暂时有蕴余故称不还，断除彼无余者即名阿罗汉。
其中修所断烦恼有十六种，其原因是修道缘于诸谛未分别之法性真如，故其所断非是错入诸谛法相，而是错入法性。
因此，如前依谛分类不应理。复次，邪见、见取、戒禁取、疑四种唯是见所断，因为彼等唯是遍计烦恼故。
除彼等外，欲界中贪等六种烦恼，上二界中除瞋恚外各有五种，如是总摄即成十六。
'大智'等说彼等所断之主要，'遍结'即系缚于有及补特伽罗，或说系缚于苦。
大、中、小如前所说，末品补特伽罗根钝未得果时烦恼炽盛，中品根及烦恼处中，上品根利烦恼微小。
'慢'即住于彼等殊胜自性而心高傲。'差别上上'等义如前，由修所断烦恼断除差别，从一来乃至阿罗汉渐次增上。
'其中'等说身见由见修所断差别分二：其中遍计者，由无始以来颠倒种子积集及暂时亲近恶友、听闻颠倒论典等缘所生，增益我性、常一等差别，我所亦增益彼所受用等差别。
俱生者，无如是差别增益，仅由颠倒种子积集所生，未被宗派转变之一切有情共有。
依初者设喻即'他缘'等。广说彼即'譬如'等。

།དེ་རྣམས་ཀྱི་ དོན་ནི་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་རིག་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་གཞན་གྱི་དབང་ཡིན་པ་ལས་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་འདུས་པའི་དངོས་པོའམ།རྫས་གཅིག་གི་བདག་ཉིད་དམ། སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་དོན་དམ་པ་ལ་སོགས་པར་ཀུན་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ཅིང་རྟོག་པ་ལྟར་ཕུང་པོ་ལྔ་རུ་སྣང་བ་ སེམས་ཉིད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ལ་ཡང་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་བདག་དང་བདག་གི་དངོས་པོར་རྟོག་པའོ།།དེ་ལ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དེ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་མར་བརྟགས་པ་མེད་པའམ། ཡང་ན་རྟོག་མཁན་གྱི་བློའི་ངོ་ན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་པའོ། །དེ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་ཀུན་བརྟགས་ པའི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཞེས་པ་ནི་དེས་ཐོབ་པ་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་སྤང་བར་བྱ་བའོ།།དེ་ཉིད་གསལ་བར་བསྟན་པ་ནི། དེ་ཡང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་བདེན་པ་བཞི་ཆོས་བཅུ་དྲུག་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སྤངས་པའོ། །ལྷན་ཅིག་ སྐྱེས་པ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྟེ།དེ་ཡང་འདིར་གཉེན་པོའི་སྒོ་ནས་མཚོན་ཏེ་བསྟན་པའོ། །དེ་ལ་བདག་དང་གཞན་གྱི་ལུས་མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྟེན་བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་སེམས་ཙམ་དུ་མཉམ་ཞིང་། སེམས་ ཀྱང་དོན་དམ་པར་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མཉམ་པ་དང་།གཞན་ཡང་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་མིང་བཞིའི་ཕུང་པོ་དང་། གཟུགས་སུ་སྣང་བ་ཙམ་གྱི་གཟུགས་ཏེ་ཕུང་པོ་ལྔའི་རྒྱུན་རྒྱུད་སྐྱེ་བ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་འབྱུང་བ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་གཟུགས་རྣམས་ཕན་ཚུན་དུ་རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ ཕྱིར་ཞེས་པ་སྤྱིར་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱང་ཕན་ཚུན་རྟེན་དང་བརྟེན་པར་གྱུར་པ་དང་།གཟུགས་དང་རོ་ལ་སོགས་པའམ། འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་འབྱུང་བ་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །དེའི་དོན་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ པར་འབྱུང་བར་སྣང་བ་ནི་དེ་ལྟར་སྣང་བ་ལས་གཞན་མ་སྐྱེས་པ་རྟག་པའི་དངོས་པོར་ཡོད་པ་ནི་མི་འཐད་ལ་སྣང་བ་དང་མཐུན་པར་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བའི་དངོས་པོ་ཡང་དག་པར་མི་འཐད་དེ།སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་འདིར་རྟེན་ཅིང་ འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་ནི་དངོས་པོའི་ཕྱོགས་རྟག་པའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་བཀག་ལ།དེ་ལས་གཞན་མི་རྟག་པའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ནི་ཡོད་མེད་སྐྱེ་འགག་ལ་སོགས་པའི་གཏན་ཚིགས་རྣམས་ཀྱིས་བཀག་པས་གཏན་ཚིགས་དེ་རྣམས་ནི་དངོས་པོའི་མཐའ་གཞན་བཀག་པས་ མཐར་ཐུག་པའི་དོན་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་གཏན་ལ་འབེབས་པའོ།།དེ་སྐད་དུ་ཡང་། གང་ཞིག་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པ་དེ་མ་སྐྱེས། །རྐྱེན་ལ་རག་ལས་གང་དེ་སྟོང་པར་བཤད། །ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་མདོ་སྡེ་གཞན་དག་ལས་ཀྱང་གསུངས་སོ། །ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་ལྟར་ཡིན་པ་ལ་ཉན་ ཐོས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པས་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་ཕྱོགས་སུ་ལྟ་བ་མཐོང་བ་སྟེ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་རྟག་པ་དུ་མའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་ལ།བདག་དང་བདག་གི་བའི་རང་བཞིན་དུ་མེད་དོ་ཞེས་དེ་འདྲ་བའི་ཕྱོགས་སུ་རྟོགས་ཤིང་གོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ན། དེ་འདྲ་བ་ སྤངས་ཤིང་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་རྣམས་ཀྱང་སྤངས་པས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ།།ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཉན་ཐོས་དབང་པོ་རྣོན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་རྟོགས་པར་སློབ་དཔོན་བྷ་བྱས་བཤད་དེ། དེའི་རྗེས་སུ་ འབྲངས་ན་སྔར་གྱི་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དེ་ཉིད་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དབང་པ་རྣོན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་རིག་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་ཅིང་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་མེད་དོ་ཞེས་ཟུང་འཇུག་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཕྱོགས་སུ་ལྟ་ཞིང་།མཐོང་ངོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།

这些的含义是：如所显现的觉知如幻般是依他起性，而愚者们执著于外境微尘聚合的实体，或者是一个实质的自性，或者是心的胜义本性等遍计所执的自性，如是执著分别五蕴显现，对如幻般的心性也如前所说执著我与我所的实体。
所谓'也非存在'等的含义，是指这些相的执著不存在，或者说在能执分别心前也不存在。
这是预流果位所断的遍计所执萨迦耶见。对此明确阐述即'彼亦'等，即以四谛十六行相通达无我的智慧断除执我。
俱生我执则是修道所断，此处是从对治门加以说明。其中'自他身平等性'等，是说萨迦耶见所依的自他相续所摄诸蕴唯是心性平等，心性也胜义空性平等。
又其因缘四蕴和显为色法的色蕴，五蕴相续相续不断生起，特别是大种及所造色互为因相，总之名色互为能依所依，色与味等或诸大种互为因果，缘起性故，胜义中无生即空性。
其义即是，缘起显现除其显现外非是未生常有之法，这是不合理的；与显现相应从因生起的实体也不合理，如前所说，果若有若无等生起不合理故。
因此，此处以缘起因由遮遣实有常性的一边，除此之外的无常自性有，则以有无生灭等因由遮遣，故这些因由遮遣实有他边，究竟义中抉择如幻空性。
如是所说：'从缘所生即未生，依缘故说彼即空'等，其他经中亦如是说。
诸蕴自性如是，预流声闻见有无二边，即了知缘起非是常有多我之性，无我我所自性，以如是见修圆满力，断除如是，以彼修断所断其他烦恼，而成阿罗汉。
又一种说法，如论师婆毗所说声闻利根者能通达法无我。若随顺彼义，则如前所说无颠倒义，即预流利根者了知如幻觉性是有，胜义实体是无，如是见修双运如幻等如前所说。

།དེ་ལྟར་བཤད་པ་འདི་ནི་མི་འཐད་པ་མ་ ཡིན་ཏེ།འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ཀྱང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་བསླབས་ཤིང་། རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱང་བྱུང་ངོ་། །འབྱུང་ངོ་། །འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ནས་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་བྱུང་ངོ་། །འབྱུང་ངོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་པ་དང་།གཞན་ཡང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ལ་སློབ་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ཉིད་མཉན་པར་བྱ། གཟུང་བར་བྱ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་དུ་འགྱུར་གྱི་ཉན་ཐོས་སུ་མི་འཐད་ དོ་ཞེ་ན།མ་ཡིན་ཏེ། བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་ཤས་ཆུང་བས་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་མེད་དེ། དམན་པ་ཉིད་དུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིའི་དོན་ཞིབ་[(]དུ་[,]ཏུ་[)]ནི་དབུ་མ་སྣང་བའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་སྒྲོན་མ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་བས་ན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ལྟ་བ་དེ་ནི་ལྟ་ བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་ཡིན་པས་དེ་སྤངས་པར་གྱུར་ན།དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་མི་འབྱུང་བའོ། །ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཐོབ་པ་དེ་ནི་བདེན་པ་བཞིའི་དོན་ཐོས་པ་དང་བསམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྟོགས་པའོ། །ཤིན་ཏུ་མཐོང་བ་ནི་གོམས་པས་མངོན་དུ་གྱུར་པའོ། །ལྟ་བ་གཉིས་ནི་བདག་དང་ བདག་གི་བ་གཉིས་སུ་རྟོགས་པ་སྟེ།དེ་རྣམས་སྤངས་པས་བདེན་པ་བཞིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཐེ་ཙོམ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སེང་གེ་དང་འཕྲོག་བྱེད་དང་དབྱིག་གི་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པ་སྟོན་པ་གཞན་རྣམས་ལ་འདི་རྣམས་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་དྲི་མ་དག་པའམ་མ་དག་པ་ཞེས་ རྟོགས་པའི་སྒོ་ནས་དེ་རྣམས་ལ་བརྟེན་པར་བྱ་བའི་འདུ་ཤེས་མི་འབྱུང་བའོ།།དེ་སྐད་དུ་ཡང་། དགེ་སྦྱོང་དག་དང་བྲམ་ཟེ་གཞན་ལ་བརྟེན་མི་བྱེད། །ཞེས་པའམ། རང་གི་ས་ལ་དོགས་མེད་རྟག་ཏུ་རི་རབ་འདྲ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །རྒྱལ་བའི་ཡུམ་བར་མ་དང་རྒྱས་པ་ལས་ཀྱང་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་ པ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་ས་ལ་གནས་པ་ནི་རང་གི་ས་ལ་ནེམ་ནུར་མེད་ཅིང་ཐེ་ཙོམ་མི་ཟའོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་ཐེ་ཙོམ་ཡང་གཉེན་པོའི་སྒོ་ནས་མཚོན་ཏེ་བསྟན་པའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མི་སྙེམས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ དང་དཀའ་ཐུབ་མེ་ལྔ་བསྟེན་པ་དང་མདུང་རྩེ་ལ་མཆོང་བ་དང་།ཆུ་བོ་འདུས་པའི་མཚམས་སུ་ལུས་འདོར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། ལོག་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཁྱི་དང་རྨ་བྱའི་བརྟུལ་ཞུགས་ལ་སོགས་པ་དང་། སྲོག་གི་མཆོད་སྦྱིན་ལ་སོགས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་འདི་དང་གཞན་དུ་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བའི་ གནས་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་མཐོང་བ་དང་།དེ་ལས་གཞན་པ་ཡང་དག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ཀྱང་མི་སྙེམས་པ་སྟེ་བདག་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་འགྱུར་བ་དག་གིས་ཞེས་པ་ནི་ལས་སོགས་པར་བྱེད་པའི་བདག་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ལོངས་སྤྱོད་དང་བསམ་གཏན་ ལ་སོགས་པའི་བདེ་བ་འདོད་པ་རྣམས་བདེ་བ་དེ་རྣམས་དང་ལྡན་པའི་ལྷ་དང་མིར་སྐྱེ་བ་དོན་དུ་གཉེར་ཏེ།དེ་དག་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་དང་བདག་ཅག་ལྡན་ནོ་ཞེས་སྙེམས་ཤིང་ང་རྒྱལ་བའོ། །དེས་མི་སྙེམས་སོ་ཞེས་པ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་དེ་ལྟར་མི་སྙེམས་པའོ། །གཞན་ དུ་བདག་གིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་སྲིད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་གཞན་དུ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་ཁྱད་པར་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་སྡོད་ཅིང་དོན་དམ་པར་དེ་རྣམས་སུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པའོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཡན་ལག་གིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔ་མ་ དེ་ཉིད་བཤད་པའོ།།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་རྣམས་སྤངས་པའི་ཕན་ཡོན་གསུངས་སོ།

如此所说的这些并非不合理，因为在《圣般若波罗蜜多》中也说：'在修学此甚深般若波罗蜜多时，预流果者已出现、正出现、将出现'，乃至'阿罗汉已出现、正出现、将出现'等如是宣说。
此外还说：'欲修学声闻地者，也应听闻、受持此甚深般若波罗蜜多'等。
若有人说：'如此则成为菩萨而不应成为声闻'，此说不然。因为慈悲心微弱，未发无上菩提心，而是发起下劣之心的缘故。
此义详细内容应当从《中观庄严论释·真实灯》中了知。
因此，如前所说，此见是一切见解和烦恼的根本，若能断除此见，则彼等一切皆不生起。
所谓通达获得，是指以闻思慧理解四谛之义。所谓极见，是指通过修习而现前。
二见即是我见和我所见的执著，断除这些后，对四谛所摄诸法便无疑虑。
因此，对于狮子、夺者、宝藏等其他导师，能了知他们是颠倒垢染的清净或不清净，由此了知而不生依止他们的想法。
如说：'不依止其他沙门和婆罗门'，或说：'于自地无疑常如须弥'。
在《佛母中般若》和《大般若》中也说：'预流果者住于预流果地时，于自地无动摇且无疑惑'等。
如是，疑惑也是从对治门中显示。
不以戒律和禁行骄慢的原因是：见到外道的戒律、苦行如事奉五火、跳向矛尖、在河流汇合处舍身等，以及邪妄禁行如狗行、孔雀行等，以及祭祀生命等，是今生来世痛苦生起之处。
即使是除此之外的正确戒律也不骄慢，因为已通达无我性。
所谓'以不变者'，是指因为执著作业等的我是常住的缘故，欲求业果凡夫受用和禅定等乐者，希求转生为具有这些快乐的天人，对于能获得这些的戒律等而骄慢自负说'我等具足'。
'彼不骄慢'是说圣者们不如是骄慢。
'于其他'等义，是说除了轮回受用等之外，为获得自证殊胜法身智慧而安住，胜义中对这些无有执著。
'以戒律支分'等是解释前文。
以'大慧'等说明断除这些的功德。

།བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་གསོལ་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་འདོད་ཆགས་གང་སྤངས་པ་ཉིད་སྟོན་ཏེ། ཡུལ་ལ་ལུས་ཀྱི་དབང་པོའི་འདོད་ཆགས་ ཞེས་པ་ནི་གཟུགས་དང་རེག་བྱ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལ་དེ་ཉིད་དང་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཡུལ་དེར་སྣང་བ་བྱུང་ཞིང་དེའི་རྗེས་སུ་སྐྱེས་པའི་བདེ་བ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའོ།།ད་ལྟར་བདེ་ལ་མ་འོངས་པ་ན་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་ཏིང་ངེ་ འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ལས།བུད་མེད་ལས་འབྱུང་འདོད་ཆགས་གང་། །འདོད་ཆགས་ནང་ན་འདི་ཆེ་སྟེ། །བུད་མེད་ཆགས་པས་ཡིད་བཅིངས་པ། །ཕྱི་ནས་མེ་ཡིས་སྲེག་པར་བྱེད། །ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁུ་ཚུར་དང་ཐལ་མོ་ནི་རྗེས་སུ་ཆགས་པས་རྩེད་མོའི་དོན་དུའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བདེ་ བ་ལ་གནས་པ་ཐོབ་པས་སྤངས་ཞེས་པ་ནི་ཕུལ་དུ་བྱུང་བས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའོ།།ཡང་ཉེས་དམིགས་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པ་གཉེན་པོ་གཞན་ཡང་ངོ་། །དེ་ལས་གཞན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྟོགས་པར་འདོད་པའམ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བདེ་བ་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་སྤངས་པའོ། ། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། འདོད་ཁམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ལྔ་པ་མན་ཆོད་སྤངས་པ་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་དང་། དྲུག་པ་སྤངས་པས་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་། བདུན་པ་དང་བརྒྱད་པའི་བར་སྤངས་པ་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་བར ཆད་གཅིག་པའོ།།དེའི་དོན་ཡང་འཕགས་པ་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་གཅིག་ལས་བར་ན་མེད་དོ། །ཚིག་གི་དོན་བཤད་པ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་གི་མཚན་མར་ལྟ་བའི་དོན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མཚན་གྱི་གཞི་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་པ་ནི་མཚན་ གཞི་དང་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་སྟེ།དེས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་ནི་དེ་དག་མེད་བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་སྣང་ཞིང་ཞེན་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉིད་ཡིན་ཞེས་པའོ། །དེ་འདྲ་བའི་རྟོག་པ་ལན་ཅིག་འབྱུང་ཞིང་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་མ་སྤངས་ པས་ཚེ་བརྗེས་ནས་ཀྱང་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་འདིར་ལན་ཅིག་འོངས་ནས་ཞེས་པ་སྟེ།མི་དང་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེ་བ་ལན་རེ་རེ་བླངས་ནས་བསམ་གཏན་གྱི་ཡུལ་གྱི་མཚན་ཉིད་མངོན་དུ་མཐོང་བ་སྟེ། དབང་པོ་རྟུལ་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ན། སྔར་བསྟན་པ་བྱིས་པ་ཉེར་ སྤྱོད་ཀྱི་བསམ་གཏན་གྱི་ཡུལ་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཙམ་མཐོང་བས་རང་ཉིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་མཐར་དབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ།།དབང་པོ་རྣོན་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ན་མཚན་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ལ་དེ་ལྟར་རྟོགས་པས་མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་ པ་ལན་ཅིག་བྱུང་ཞིང་།འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་མ་སྤངས་པས་སྔ་མ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་འདིར་ལན་ཅིག་འོངས་ནས་བསམ་གཏན་གྱི་ཡུལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རབ་ཏུ་མཐོང་བས་རང་གི་སྡུག་བསྔལ་མཐར་འབྱིན་པའོ། །ཡང་འཕགས་པ་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ནི་འདོད་པའི་ ཁམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་དགུ་པ་སྤངས་པས་དེ་ནས་ཚེ་བརྗེས་ཀྱང་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་མི་ལེན་པའོ།།དེ་ཡང་འཕགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མདོ་ལས། རྒྱས་པར་ཕྱེ་ན་རྣམ་པ་བདུན་དུ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་རྟེན་ལ་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ནས་བརྩོན་ འགྲུས་ནན་ཏན་དུ་བྱས་པས་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ།དེ་ཡང་བསྟན་བཅོས་དག་ལས། མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་ཞི་བ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཡང་གཟུགས་ཀྱི་རྟེན་ལ་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ནས་སྔ་མ་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། བར་མ་ དོར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་།སྐྱེས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། སྤྱོད་པ་དང་བཅས་པས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། སྤྱོད་པ་མེད་པས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། རྒྱུན་རབ་ཀྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ། །དེ་ལ་སྤྱོད་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་ གཉིས་ཏེ།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་གཉིས་བླངས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་སྐྱེ་བ་བཞི་ལེན་པའོ། །དེ་ལ་སྔ་མ་ནི་དབང་པོ་རྣོན་པོའོ།

以'大智慧请问'等句，是说明预流果位时所断除的贪欲。'对境的身根贪欲'是指对色、触等境，由此及身根等所生起的境相，随后对所生起的快乐产生执著。现在的快乐成为未来痛苦生起的因，如《圣三昧王经》中说：'从女人生起的贪欲，此贪欲在诸贪中最大，被女人贪欲缚心者，后为火所烧。'握拳和合掌是由于贪著而作游戏。'由获得安住三昧乐而断除'是指以殊胜而离贪。又有见过患等其他对治。除此之外，欲证涅槃或欲求三昧乐等则未断除。
一来果又分为三种：断除欲界烦恼五品以下而趣入不还果，断除第六品而得非殊胜果，断除第七品和第八品而得殊胜一间果。其义即是圣不还果与烦恼之间仅隔一品。
解释词义：即观察总相和别相之义，色等为相之所依，'彼等无相'是说无所依和能相，由此所成立的义是：虽无彼等而显现为色等之相并执著，即是分别。如是分别生起一次，正因如此未断欲贪而转生后，又一次来到欲界世间，即在人天中各受生一次后，现见禅定境相。
就钝根者而言，如前所说凡夫所行禅定境，仅见补特伽罗无我，为究竟出离自身痛苦而般涅槃。就利根者而言，通达无所依和能相，而一次生起显现为相等的分别，因未断欲贪如前一样来此世间一次，由彻见禅定境相法无我真实义而出离自身痛苦。
又圣不还果由断除欲界第九品烦恼，从此转生也不受生欲界。如《圣涅槃经》中广分七种：如是依欲界身获得不还果后，以精进勤勉断除三界烦恼而涅槃。诸论中称此为'现法寂灭'。又依色界身获得不还果后如前涅槃，中有涅槃，生已涅槃，有行涅槃，无行涅槃，上流涅槃。其中有行般涅槃又分二种：受二次色界生而涅槃和受四次生。其中前者是利根。

།གཉིས་པ་ནི་དབང་པོ་རྟུལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བའི་ཚུལ་གཞན་ཡང་བསྟན་ཏོ། །སྤྱོད་པ་དང་སྤྱོད་པ་མེད་པ་དེ་དག་ནི་ མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་དང་།འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །དེ་ལ་བར་མ་དོར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་བྱེད་པའི་ལས་དང་། སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་ལས་གཉིས་ལས། སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་ལས་ནི་སྤངས་ཤིང་བྱེད་པའི་ལས་འབའ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ ཕུང་པོ་སྤངས་ནས་གཟུགས་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བའི་བར་དུ་གཉེན་པོ་མངོན་དུ་བྱས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་སྟེ།དེ་ཡང་དབང་པོ་རྣོ་བར་གྱུར་པའོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་། རིགས་ཀྱི་བུ་འདོད་པའི་ཁམས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ལས་རྣམ་པ་གཉིས་ ཡོད་དེ།བྱེད་པའི་ལས་དང་། སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་ལས་སོ། །བར་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་བྱེད་པའི་ལས་འབའ་ཞིག་ཡོད་དེ། སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་ལས་མེད་དོ། །དེ་བས་ན་བར་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་བོར་དབང་པོ་རྣོ་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་ མ་ཕྱིན་པར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ནི་བར་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ལས་དེ་དག་ཉིད་ལ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། སྐྱེ་བའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཞེས་ཀྱང་བསྟན་བཅོས་དག་ལས་བཤད་དོ། །ཕུང་པོ་བླངས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་ ལས་དེ་དག་གཉིས་ཀ་མ་སྤངས་པས་དེས་འདོད་ཁམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བོར་ནས་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལེན་ཏེ།དེར་ལམ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་ནན་ཏན་དུ་བྱས་པས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ། །སྤྱོད་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་གཟུགས་ཁམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་གཉིས་སམ་ བཞི་པོ་དེ་རྣམས་ཀྱི་བར་ལ་རྟག་ཏུ་ལམ་ལ་ནན་ཏན་བྱེད་དེ།འདུས་བྱས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཤུགས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་ཡོངས་སུ་བཅད་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ། །སྤྱོད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་གང་ཟག་དེས་ངེས་པར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་ཤེས་ནས་དེའི་ཕྱིར་ལེ་ལོ་བྱེད་དོ། ། དེས་ཀྱང་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཤུགས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ཤིང་ཚེའི་དུས་བྱས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བའོ། །རྒྱུན་རབ་ཀྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་གང་ཞིག་བསམ་གཏན་བཞི་ཐོབ་ནས་རྐྱེན་འགའ་ཞིག་གིས་བསམ་གཏན་དེ་རྣམས་ལས་ཉམས་ཏེ། ཡང བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་དགའ་བའི་སེམས་སྐྱེས་ཏེ།དེ་ལྟར་ནན་ཏན་དུ་བྱས་པས་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཐོབ་ཅིང་། དེ་ནས་ཚེ་འཕོས་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ལྷར་སྐྱེ་བ་དང་། དེ་ལ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ཐོབ་ཅིང་། དེ་འདྲ་བའི་ལམ་གྱི་རྒྱུན་གྱིས་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ནས་བཞི་ པའི་བར་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།བསམ་གཏན་བཞི་པ་དེ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། གནས་གཙང་མའི་རིས་ལྔར་འགྲོ་བའོ། །དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དགའ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་མངོན་དུ་བྱས་ ནས་དེ་ནས་ཚེ་འཕོས་ཤིང་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་གྱི་གནས་གཞན་བཞི་པོ་དེ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞིང་།དེའི་རྗེས་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་བཅོས་དག་ལས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བ་ཞེས་བཤད་དོ། །གཉིས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ སྟེ།ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་གཙོ་བོར་བསྒོམས་པས་འཕགས་པའི་གནས་དེ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ཡང་བསམ་གཏན་བཞིའི་ཁྱད་པར་སྔར་བསྒོམ་པ་སྟེ། ཐ་མ་དང་། འབྲིང་དང་། རབ་དང་། རབ་ཀྱི་འབྲིང་དང་། རབ་ ཀྱི་ཡང་རབ་བོ།།དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་མི་ཆེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་རུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ཡང་བསྟན་ཆོས་དག་ལས། བསམ་གཏན་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་སྤེལ་མར་བསྒོམ་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། གསུམ་དུ་སྤེལ་བ་དང་། དྲུག་ཏུ་སྤེལ་བ་དང་། དགུ་ དང་བཅུ་གཉིས་དང་བཅོ་ལྔའི་བར་དུ་སྟེ།ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ནི་སུམ་ཆར་བསྒོམ་ཞིང་། ཟག་མེད་སུམ་གཉིས་སུ་བྱ་སྟེ་སྤེལ་མར་བསྒོམ་པའོ་ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་ལྟར་དེ་གཉིས་ཀྱང་གཅིག་ནི་སྨྲ་བ་ལ་དགའ་བ་དང་། གཅིག་ནི་ཞི་བ་ལ་དགའ་བའོ།

第二是称为钝根。此外还宣说了其他分类方式。那些有行和无行也称为有加行和无加行。
其中，中般涅槃是从作业和受生业两种业中，已断受生业而仅依作业，舍弃欲界蕴后，在生往色界之前现前对治而涅槃，这也是利根者。
如经中说：'善男子，欲界和色界众生有两种业：作业和受生业。中般涅槃者唯有作业，无受生业。因此称为中般涅槃，舍弃欲界蕴后，因为根器锐利，在未到色界之前即得涅槃，这就是中般涅槃。'等等。
论中也将这些业说为现证结使和生结使。
生般涅槃是由于未断这两种业，因此舍弃欲界蕴后受取色界蕴，在彼处精进修道而得涅槃。
有行般涅槃如前所说，在色界二生或四生之间常精进修道，以有为三昧之力断尽烦恼而涅槃。
无行般涅槃是此补特伽罗知道必定会涅槃，因此懈怠。他也是以有为三昧之力断除烦恼，命终后得涅槃。
转般涅槃是指某人获得四禅后，因某些因缘退失这些禅定，又生起对初禅的欢喜心，如是精进修习获得初禅，之后命终生为初禅天人，在彼处获得二禅，以如是道的相续而生至二禅乃至四禅。
四禅又有两种：往无色界者和往五净居天者。
其原因是喜好禅定者现前虚空无边处等，从彼命终后生于四种其他处所直至有顶，之后涅槃。
论中称此为往有顶行者。
第二是喜好智慧者，以智慧摄持的无漏禅定为主要修习，而生于圣者住处。
这也是先修四禅差别，即下、中、上、上中、上上。
以此依次生于五种处所，即小无烦等五处。
论中说此为修习有漏无漏相间禅定，如说：'三相间、六相间、九相间、十二相间乃至十五相间，修三次有漏，二次无漏相间而修。'
如是这二者，一个喜好言说，一个喜好寂静。

།དེ་ལ་ཞི་བ་ལ་དགའ་བ་ནི་ གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་འགྲོ་བའོ།།སྨྲ་བ་ལ་དགའ་བ་ནི་གནས་གཙང་མའི་རིས་ལྔར་འགྲོའོ། །དེའི་དོན་ནི་རང་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་ཞིང་། གཞན་ལ་ཡང་དེ་འདྲ་བའི་ལམ་སྨྲ་བ་ལ་དགའ་བའོ། །ཡང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་འགྲོ་བ་ནི་ བསམ་གཏན་བཞི་དང་ཁྱད་པར་ལྔ་བསྒོམ་མི་ནུས་སོ།།དེ་ལྟར་བསྒོམ་པར་ནུས་པ་ནི་འོག་མིན་གྱི་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བ་སྟེ། དེ་ཡང་བསྟན་བཅོས་དག་ལས། འཕར་བ་དང་། ཕྱེད་དུ་འཕར་བ་དང་། གནས་ཐམས་ཅད་དུ་འཆི་འཕོ་བ་དང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་གསུངས་པ་ལས་ འདི་ནི་ཐ་མའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ།།གཉིས་པོ་ཡང་དོན་གྱིས་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་བསམ་གཏན་གྱི་གནས་གཞན་བཅུ་གཉིས་ལས། ཚངས་པ་ཆེན་པོ་ནི་གཙོ་བོ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པའི་ས་དང་། ལྟ་བ་ངན་པའི་གནས་ཡིན་པས་འཕགས་པ་རྣམས་དེར་སྐྱེ་བ་མི་ལེན་ལ། དེ་ ལས་གཞན་པའི་བཅུ་གཅིག་དང་།གནས་ལྔར་བརྒྱུད་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ། །གལ་ཏེ་འདིར་བར་མ་དོར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དབང་པོ་རྣོན་པོ་ཡིན་ན། ཅིའི་སླད་དུ་ད་ལྟར་གྱི་དུས་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་རྟེན་འདི་ཉིད་ལ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་ཞེས་པ་དང་། གཞན་ཡང་། འདོད་པའི་ཁམས་ནས་ གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་འཕོ་བ་ལ་བར་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་མཆིས་ལ།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ནས་གཞན་དུ་འཕོ་བ་ལ་བར་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་མ་མཆིས་པ་ཅིའི་སླད་དུ་ལགས་ཞེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འོད་སྲུངས་ཀྱིས་ཞུས་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ ཀྱི་བུ་དེ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ན་ཆེན་པོ་བཞི་ཞན་པས་ལམ་བསྒོམ་མི་ནུས་ཏེ།དགེ་སློང་དག་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་དེ་ཡང་གནས་ཁང་དང་། བསོད་སྙོམས་དང་། གོས་དང་མལ་ཆ་དང་། ནད་ཀྱི་རྐྱེན་སྨན་ལ་སོགས་པའི་ཡོ་བྱད་རྣམས་སོ། །དེ་དང་མི་ལྡན་ན་ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་མི་ འགྱུར་རོ་ཞེས་སྔོན་གྱི་གླེང་གཞི་དང་བཅས་ཏེ་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ།།གཞན་ཡང་། ད་ལྟར་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་རྟེན་ལ་སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་ཕན་པའི་དོན་མང་པོ་བྱེད་པ་ལ་དགའ་བས་བྲེལ་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པར་མ་གྱུར་པས་ད་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་མ་གྱུར་ཏོ་ཞེས་པ་དང་། ཡང་བརྩད་པ་གཉིས་པའི་ལན་དུ་འདོད་པའི་ཁམས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྲེད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདོད་པ་ལ་སྲད་པ་དང་། གཟུགས་ལ་སྲད་པའོ། །དེ་ལ་སྲེད་པ་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཉེས་སྐྱོན་ལ་སོགས་པ་རྟོགས་ནས་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་དེ་དག་ལ་སྨོད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར སྨད་ནས་དེའི་བར་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བའོ།།གཞན་ཡང་། འདོད་པའི་ཁམས་ན་ཉོན་མོངས་པ་སྦོམ་པོ་སྨད་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་ཁྲེལ་བ་མེད་པ་དང་འཛེམ་པ་མེད་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་ལ་སྨོད་ཅིང་ཡིད་བྱུང་བས་དེ་ནས་འཕོ་བའི་བར་དུ་མྱ་ངན་ ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའོ།།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་ཉོན་མོངས་པ་སྦོམ་པོ་དང་། འདོད་པ་ལ་སྲེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་དམིགས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་རྐྱེན་དེ་དག་མེད་དེ། བསམ་གཏན་གྱི་བདེ་བ་ལ་གནས་པ་དེ་དག་གི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ནས་ གཞན་དུ་འཕོ་བའི་བར་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་མི་འཐད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།ཡང་བར་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ལ་དབྱེ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། རབ་དང་། འབྲིང་དང་། ཐ་མའོ། །དེ་ལ་རབ་ནི་ཕུང་པོ་སྤངས་ནས་འདོད་པའི་ཁམས་དང་མ་བྲལ་བར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ ལས་འདའ་བའོ།།འབྲིང་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་དང་བྲལ་མ་ཐག་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་མ་ཕྱིན་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ། །ཐ་མ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་དང་བྲལ་ནས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ལ་བསྙེན་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།

其中喜好寂静者，往生无色界。喜好言说者，往生五净居天。其意义是自己具有通达真如实相的智慧，并且喜欢向他人宣说这样的道路。再者，往生无色界者，不能修习四禅定和五殊胜。能够如此修习者，将往生色究竟天，这在论典中也说到：上升、半升、遍处死没三种，此处是就最后一种而言。其余两种也应当依义理而观察。
其中在十二禅定处所中，大梵天是决定为一主的处所，也是恶见之处，故圣者不在彼处受生，除此之外的十一处及五净居天，依次第而般涅槃。若此处中般涅槃者是利根，为何不在现世欲界依止此身而般涅槃？此外，从欲界往生色界时有中般涅槃，而从色界往生他处时却无中般涅槃，这是为何？菩萨迦叶如是请问。
世尊回答说：善男子，这是因为现在四大衰弱，不能修道。比丘们，四大即是住所、饮食、衣卧具、医药等资具。若不具足这些，则不能在现世般涅槃，如是详细宣说并附带往昔因缘。
另外，现在欲界众生乐于做诸多利益众生之事而忙碌，未能获得禅定，故未能现世般涅槃。又对第二问题回答说，欲界众生有两种贪爱：对欲的贪爱和对色的贪爱。了知这两种贪爱的过患后，一心专注呵责它们，如是呵责后即能在中阴中般涅槃。
再者，欲界中有粗重烦恼应当呵责的处所，即贪欲、嗔恚、无惭、无愧等，对这些生起厌离心而呵责，即能在往生之间获得般涅槃。色界中则无如是粗重烦恼，也无对欲贪等过患的认识因缘，因为安住于禅定之乐的他们无修习对治，故从彼处往生他处时不应有中般涅槃，如是等等宣说。
又中般涅槃若分类则有三种：上、中、下。其中上者，舍弃五蕴后未离欲界即般涅槃。中者，刚离欲界未至色界即般涅槃。下者，离欲界后依止色界而般涅槃，如是宣说。

།ཡང་འཕགས་པ་སྟུག་པོ་ བཀོད་པའི་རྒྱན་ལས།ཤེས་པ་རྣམས་དང་སློབ་པ་བཅུ། །བརྒྱད་པ་མང་ན་ལན་བདུན་དང་། །རིགས་ནས་རིགས་དང་ལན་ཅིག་འོང་། །བར་ཆད་གཅིག་པའི་གང་ཟག་དང་། །བར་མར་མྱ་ངན་འདའ་བ་དང་། །གཞན་སྐྱེས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ། །མངོན་པར་འདུ་བྱེད་མ་བྱས་པ། ། སྟེང་མའི་རྒྱུད་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཏེ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ཤེས་པ་རྣམས་ཟད་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་མི་སློབ་པ་རྣམས་ཡིན་ལ། སློབ་པ་བཅུ་ལས་བརྒྱད་པ་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ ཞུགས་པ་ཡིན་ལ།རིགས་ནས་རིགས་ནི་སྔ་མ་ལྟར་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེ་བ་གསུམ་མམ། ལྔ་བླངས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ། །ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་འདིར་མ་གསུངས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ལྔ་པ་སྤངས་པ་ཡང་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ཉིད་དུ་ འདུས་པར་དགོངས་པའོ།།བརྒྱད་པ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུ་མངོན་དུ་མ་བྱས་པས་དེར་མ་འདུས་པའོ། །གཞན་ཡང་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་བརྒྱད་པ་མན་ཆད་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཆོས་མངོན་པ་ཀུན་ལས་བསྡུས་པ་ལས་བཤད་པ་ནི་ འདིར་བར་ཆད་གཅིག་པའི་གང་ཟག་ཏུ་འདུས་པས་མདོ་སྡེ་དག་ལས་ལོགས་སུ་བཤད་པ་མེད་དོ།།ཡང་མཛོད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལས་ནི། དགུ་པ་སྤང་བའི་དོན་དུ་ལམ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་ནན་ཏན་དུ་བྱེད་པ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པའོ་ཞེས་བཤད་དེ། དེ་ལྟ་ན་བར་ཆད་གཅིག་པ་དང་མི་འདྲ་བས་ཐ་དད་དུ་བསྟན་ཀྱང་འགལ་བ་མེད་དོ། །སྟེང་མའི་རྒྱུད་ཀྱང་ཞེས་པའི་སྔར་བསྟན་པའི་རྒྱུན་རབ་ཀྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཉིད་དོ། །གལ་ཏེ་འདིར་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་མཐའ་དག་སྤངས་པ་འཕགས་པ་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ ཡིན་ན།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མདོ་ལས། ཐ་མའི་ཆ་ཅན་གྱི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལྔ་སྤངས་པས་ཕྱིར་མི་འོང་བའོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། དེ་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་གཙོ་བོ་ཉེ་བར་བསྡུ་བའི་དོན་དུ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་གཙོ་བོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞེ་ན། འགྲོ་ བ་ཐ་མ་དང་ཁམས་ཐ་མའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་དང་པོ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཐེ་ཙོམ་གྱིས་ནི་འགྲོ་བ་ཐ་མ་ངན་སོང་གསུམ་ལས་མི་འདའ་བས་དེའི་རྒྱུ་ཉིད་དོ། །འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་། གནོད་སེམས་ གཉིས་ཀྱིས་ནི་ཁམས་ཐ་མ་འདོད་པའི་ཁམས་ལས་མི་འདའ་བས།དེའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས། ཆོས་མངོན་པའི་བསྟན་ཆོས་དག་ལས་བཤད་དོ། །འཕགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཅིག་ཅར་སྤོང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནི་ལན་ཅིག་ ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་རམ།ཡང་ན་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་དགུ་སྤོང་བའི་ལམ་ལ་ཞུགས་པ་སྟེ། དེའི་དོན་དུ་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་ནི་འཕགས་པ་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་བསྟན་བཅོས་དག་ལས་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་ པ་ཞེས་ཀྱང་བསྟན་ཏོ།།དེ་སྤངས་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཐོབ་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའོ། །གཞན་འདིར་བསམ་གཏན་དུ་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་པའི་དོན་ནི་དབང་པོ་རྟུལ་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ན་དེ་དག་གི་མཚན་མར་རྟོག་པ་ལ་ཉེས་དམིགས་ སུ་ལྟ་བའི་སྒོ་ནས།དེ་ལྟར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ན་གནས་པའོ། །དབང་པོ་རྣོན་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་མཐུན་པར་བརྟག་བྱའི་ཡུལ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའོ། །བསམ་གཏན་དུ་བྱ་བ་ནི་དེའི་ དམིགས་པའི་ཡུལ་ལོ།།ཉོན་མོངས་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྟོག་པ་མེད་པ་ནི་དེ་དག་ཉེ་བར་སྤངས་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །གལ་ཏེ་འདིར་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མདོ་ལས། གོང་མའི་ཆ་ཅན་ གྱི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལྔ་སྤངས་པ་དགྲ་བཅོམ་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན།སྐྱོན་མེད་དོ།

又从《圣严密庄严经》中说道：'诸智者与学人十，第八多则七返还，从种性至种性来，一来补特伽罗与，中般涅槃者以及，异生般涅槃者等，无加行般涅槃者，上流般涅槃亦然。'对此，诸智者是指已获得漏尽智与无生智的阿罗汉和独觉等无学者。在十种学人中，第八是如前所说的预流果向。从种性至种性是如前所说在天界与人间受生三次或五次后而般涅槃。此处未说一来果向，是因为已断除五种烦恼者已包含在一来果中。第八则不然，因未现证果位故未包含其中。
又如《阿毗达磨集论》中说，趣向不还果者已断除第八以下烦恼，此处已包含在一间隔补特伽罗中，因此诸经中未另外说明。又《俱舍论》中说：'为断第九烦恼而精进修道者是不还果向。'如此则与一间隔者不同，虽分别显示亦无相违。'上流亦然'是指如前所说的渐次般涅槃。
若有疑问：若此处断尽欲界一切烦恼即成为圣者不还果，则与《般若波罗蜜多经》中说'断五种顺下分结而成不还果'相违。答：无过失。如前所说，这是就主要的摄略义而言。为何这些是主要的？因为是最下等趣与最下等界的因。其中，首先身见、戒禁取见和疑使人不超越三恶趣这最下等趣，故为其因。贪欲、嗔恚二者使人不超越欲界这最下等界，故为其因，如诸论中所说。
阿罗汉圣者是断除三界烦恼者。关于顿断的差别，与一来果不同之处如前所说。或者说是已入断除三界九品烦恼之道，为此精进修行者称为圣不还果。诸论中亦称其为趣向阿罗汉果。断除彼等获得解脱即为阿罗汉。
此外，关于无有禅修等分别念而称为阿罗汉的含义，就钝根者而言，是以见彼等相之分别为过患，而住于无如是分别的无漏定境界中。就利根者而言，与诸菩萨相顺，由通达所观境空性而无分别。禅修所缘即是其所缘境。无烦恼与苦的分别是从断除彼等的角度而言。
若有疑问：若此处断除三界一切烦恼即成阿罗汉，则与《般若波罗蜜多经》中说'断五种顺上分结成阿罗汉'相违。答：无过失。

།སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་གཙོ་བོ་ཉེ་བར་བསྡུ་བའི་དོན་དུའོ། །དེ་རྣམས་གཙོ་བོར་འགྱུར་བ་ཡང་ཁམས་གོང་མ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། བླངས་པ་མི་གཏོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་གོང་མ་ཉེ་ བར་ལེན་པ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་འདོད་ཆགས་ཏེ།དེ་དག་གིས་ཁམས་དེ་དག་ཏུ་སྐྱེད་པའོ། །བླངས་པ་མི་གཏོང་བ་ནི་རྒོད་པ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པ་སྟེ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་སྲེད་པ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། ཐེ་ཙོམ་ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་ལ་གནས་ཤིང་། དེས་ ཁམས་དེ་དག་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་འདིར་གསུང་རབ་དག་ལས་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བཀའ་སྩལ་ན། སྐབས་འདིར་བསྟན་པ་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་གང་ཞིག་ལགས་ཞེས་ཞུས་པ་ལ། དེ་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཡང་ཞི་བ་ཕྱོགས་གཅིག་གི་ལམ་རབ་ཏུ་ ཐོབ་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་འབའ་ཞིག་ཉེ་བར་ཞི་བའོ།།ལམ་ཞེས་པ་ནི་དེ་གནས་སྐབས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཙམ་ཡིན་གྱི་མཐར་ཐུག་པ་མ་ཡིན་པས་སོ། །བྱང་ཆུབ་ཏུ་སྨོན་ལམ་གོམས་པར་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་རྨོངས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་སེམས་བསྐྱེད་ཅིང་སྨོན་ལམ་བཏབ་ཀྱང་། དེ་ ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་འཁོར་གསུམ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཟིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་དང་མི་ལྡན་ཞིང་།གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཙམ་རྟོགས་པས་རེ་ཞིག་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་པར་འདུ་བྱས་པའོ། །འཕྲུལ་པས་སྤྲུལ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ཉིད་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཉན་ཐོས་སུ་སྤྲུལ་པ་སྟེ།གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །ལན་གྱི་དོན་ནི་འདིར་ཞི་བ་ཕྱོགས་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་དུས་ཡུན་རིང་དུ་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ན་གནས་ཤིང་། སྲིད་པར་ཉིད་ མཚམས་འབྲེལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་སྐད་དུ་ཡང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མྱོས་པས་མྱོས་པ་བསྐལ་པའི་བར་དུ་མི་སད་དོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་འོག་ནས་ཀྱང་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལས་གཞན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་སྤྱད་པར་སྨྲ་བ་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་སྨོན་ལམ་གོམས་པ་སྟེ། སྨོན་ ལམ་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཞེས་པ་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།འཕྲུལ་པས་སྤྲུལ་པ་ནི་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་ཐབས་ལ་མཁས་པའོ། །དེ་དག་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་མཛེས་པར་བྱ་བ་སྟེ། ཉན་ཐོས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་འདུན་གྱིས་སྤང་བའོ། །གཞན་ཡང་ཞིང་དེ་དག་ལ་ གནས་པའི་གདུལ་བྱའི་ཁྱད་པར་རྣམས་རྗེས་སུ་གཟུང་བའི་དོན་དུ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་སུ་སྐྱེ་ཞིང་ཉིང་མཚམས་འབྲེལ་པ་ལྟ་བུར་སྟོན་པའོ།།སྤྱོད་པ་སྤྱད་པར་སྨྲ་ཞེས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཟིན་པ་མེད་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་དངོས་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་པའོ། ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་འཕྲུལ་པས་སྤྲུལ་ཞེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་རྣམས་བདག་ཉིད་ཀྱི་མཐུ་ཡང་ཡིན་མོད་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་ཀྱང་མཐུ་དང་སྤོབས་པ་ལ་སོགས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་གཟུགས་སུ་བསྟན་པའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ སོགས་པ་ནི་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་མ་རྟོགས་ཤིང་།གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་ཞེན་པས་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་མི་འཐད་པས་དེ་དག་ཏུ་ཞེན་པ་ལས་ལྡོག་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པས་ཏེ། དེ་ལ་ འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །བསམ་གཏན་པ་ནི་དེ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་གང་ཟག་གོ། །དེ་ལྟར་འཁོར་གསུམ་དུ་སྣང་བ་ནི་བདེན་པའི་དངོས་པོར་མེད་ཅིང་རང་གི་ སེམས་སྣང་བ་ཙམ་དུ་རྟོགས་ཤིང་ཁས་ལེན་པས་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་མཚན་ཉིད་འདི་བསྟན་ཏོ་ཞེས་པ་སྟེ།མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་འབྲས་བུ་དེས་ཐོབ་པར་ནུས་ཀྱི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ཞེས་པའོ། །དེ་ཉིད་གསལ་བར་བསྟན་པ་ནི། གཞན་ཡང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གཉིས་སུ་འགྱུར་ཞེས་ པ་ནི་སྤང་བྱ་དང་སྤང་བྱས་དབེན་པའི་གང་ཟག་གཉིས་སུ་རྟོགས་པས་དེ་ཉིད་དེའི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པར་ལྟུང་བར་འགྱུར་ཏེ།སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ།

如前所述，这是为了总摄主要内容。这些成为主要的原因，是因为执取上界以及不舍已得。其中执取上界是指色界和无色界的贪欲，由此而生于彼等界中。不舍已得是指掉举、我慢和无明，由此等而住于以贪爱、我慢、疑惑为主的禅定中，因此使得彼等界成为烦恼。
若问：如果在此经典中宣说三种阿罗汉，此处所说是其中哪一种？对此回答：其义是获得寂静一分之道者，仅是息灭烦恼障。所谓'道'，仅是暂时的果位而非究竟。
对于菩提发愿所修善根愚昧者，虽发菩提心立大愿，但不具备能获得彼果的善根，即以三轮如幻智慧所摄持的诸波罗蜜多，仅证人无我，暂时现证阿罗汉果。幻化所化者，即是菩萨为利众生而化现为声闻，如长老舍利弗等。
答案的含义是此处指寂静一分，因为他长时住于无漏界中，并结生于轮回。如经中所说：'禅定醉酒而醉，经劫不醒'等，下文亦将说明。其他宣称修行菩萨行者，即前述熟习愿，应与'以愿为先'相连。幻化所化是通达二谛方便善巧。彼等是庄严佛陀眷属之坛城，由声闻与菩萨僧伽所摄。
又为摄受住于彼等刹土所化众生差别，示现以声闻等身投生结生。所谓'宣称修行'，是说因无真实智慧摄持，非真实菩萨行。'佛陀幻化所化'是说，虽是彼等菩萨自身威力，但也因如来加持而示现为具特殊威力、辩才等的声闻形象。
'大智'等是说，因为彼等圣声闻亦未证法无我，执著所取能取等事物，故不应得涅槃果，应从彼等执著中转。其中所得果位是指世间人的生起初禅等，以及预流果等。禅修者即是入定之补特伽罗。
如是三轮显现虽无实体，仅是自心显现，通达并承许此义，即说明此得果之相，意即唯有以此能得涅槃果，余则不能。为明显说明此义，即'复次'等，'成二'是说通达所断与离所断之补特伽罗二者，即堕入我见等，如前所说。

།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སྦྱར་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དགྲ་བཅོམ་པར་ཁས་ལེན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་ ཡེ་ཤེས་ཀྱང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་སེམས་སྣང་བ་ཙམ་གྱི་བདག་ཉིད་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་གྲུབ་ཅིང་། དེར་འཛིན་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ལམ་མ་ཡིན་པ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། གཞན་ཡང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་པས་ སེམས་ཁམས་གསུམ་ལས་འདའ་བར་འདོད་པ་རྣམས་དེ་ལས་འདའ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར།རང་གི་སེམས་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་འཛིན་པ་ལས་ཀྱང་ལྡོག་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཁྱད་པར་རྣམས་དང་། བསམ་གཏན་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་ཆོས་ཡིན་པས་དེ་རྣམས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ།།སེམས་ཙམ་ལ་ནི་ཡོད་པ་མིན། །ཞེས་པ་ནི་དེ་རྣམས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས་ཉིད་ཡིན་མོད་ཀྱི། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་མྱོང་རིག་ཙམ་གྱི་སེམས་ཀུན་རྫོབ་ པ་འདི་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།རང་གི་རང་བཞིན་དོན་དམ་པར་སྟོང་པའོ། །སྤོང་དང་བདེན་པ་མཐོང་བ་དང་། །ཞེས་པ་ནི་སྔ་མ་ལྟར་བདེན་པ་བཞིའི་ཆོས་བཅུ་དྲུག་གི་རྣམ་པར་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤོང་བའོ། །འདི་རྣམས་ཀྱང་། རང་རྒྱལ་རྒྱལ་སྲས་ ཉན་ཐོས་ཀྱི།།ཅི་སླད་འགྱུར་བ་བརྒྱ་པོ་དང་། །སྣང་བ་མེད་པ་བརྒྱ་པོ་ཡང་། །ཅི་སླད་འགྱུར་བ་བདག་ལ་གསུངས། །ཞེས་དྲིས་པའི་ལན་དུ་ཡང་དོན་གྱིས་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། བརྒྱ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཚུལ་ནི་འདྲི་བའི་ཚིག་གི་སྐབས་སུ་བསྟན་ཏོ། །གཞན་ཡང་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ ལ་སོགས་པས་ཤེས་བྱ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་དག་ཅེས་དྲིས་པའི་ལན་དུ་ཤེས་བྱའི་གནས་ཐམས་ཅད་ནི་རེ་ཞིག་བདེན་པ་གཉིས་སུ་འདུས་ལ།དེ་དག་གི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་ཤིང་གོམས་པས་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་དྲི་མ་སྤོང་བའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཚན་ ཉིད་འཛིན་པ་ལ་ཞེས་པ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དོན་དུ་སྣང་ཞིང་འཛིན་པ་ལ།མངོན་པར་ཆགས་པས་རབ་ཏུ་འཇོག་པའི་བློ་ཞེས་པ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དོན་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་བློ་འགའ་ཞིག་གིས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཚུལ་རྣམ་པར་འཇོག་པའོ། །བློ་གང་གིས་ཞེས་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྣམ་ པར་འབྱེད་པའི་ཤེས་རབ་གང་གིས་ཞེས་པའོ།།མཐའ་བཞི་དང་བྲལ་བ་མི་དམིགས་ཞེས་པ་ནི་མཐའ་བཞིར་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བ་ལ་མི་དམིགས་པའོ། །མཐའ་བཞི་པོ་འདིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་མཐའ་བཞིར་རྣམ་པར་བརྟགས་ ལ་དེ་རྣམས་མི་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་དོན་དམ་པར་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བརྟག་ཅིང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཞེས་པ་ནི་དོན་དང་མཐུན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བློ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཚ་ཞིང་གཤེར་བ་ལ་སོགས་པ་རང་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པའི་ དངོས་པོ་རྣམས་ལ་དེ་དང་མཐུན་པར་མངོན་པར་ཆགས་པའི་བློ་གང་གིས་ཞེས་སྦྱར་བར་བྱའོ།།ཡོངས་སུ་རྟོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་དེ་རྣམས་རྟོགས་པའི་བློ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའོ། །རྒྱུ་ནི་དེ་རྣམས་བློའི་བདག་ཉིད་དུ་གྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཏེ། ལྷན་ཅིག་དམིགས་པ་ངེས་ པ་ལ་སོགས་པའོ།།མཚན་ཉིད་ནི་དེ་ལྟར་སྣང་བའི་བློའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའོ། །དཔེ་ཡང་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་ཆོས་གཉིས་དང་ལྡན་པའི་དཔེའོ། །དེ་དག་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པས་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡང་དག་པའི་དངོས་པོར་སྒྲོ་འདོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྒྲོ་འདོགས་པ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་སེམས་ཙམ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་འཇོག་པའོ། །དེ་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། དོན་དམ་པར་སེམས་ཉིད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་འཇོག་པའི་བློ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གང་དང་ལྡན་པས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་དོན་གོ་བར་ཟད་དོ། །སྣང་བ་མེད་པ་ནི་མཉམ པར་གཞག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ་སོ་རང་རིག་པའོ།།སྤྱོད་པའི་ས་ནི་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་གནས་སྐབས་སོ། །བསྐལ་པ་བརྒྱར་ཐོག་མའི་མཐའ་དང་ཐ་མའི་མཐར་འཇུག་པ་ཞེས་པ་ནི་དུས་དེ་སྙེད་ཀྱི་བར་དུ་རང་དང་གཞན་གྱི་ཚེ་རབས་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་ཤེས་པའོ།

如同应用于预流果一样，承认阿罗汉的尽智和无生智也将成为颠倒。
如果认为心的显现自性是胜义实有，执著于此非为颠倒之道的话，则说'其他'等。由于这也是颠倒，为使欲超越三界之人超越三界，应当远离执著自心显现相为胜义实有。因此应当了知，诸等持差别、禅定、三摩地等一切皆是心性之法，故彼等非真实成立。
'于唯心亦非有'是说，虽然这些在世俗中是心性，但在真实中这个世俗的唯是能知觉的心并不存在，其自性胜义为空。
'断除及见谛'是说如前所述以见四谛十六行相断除所断烦恼。
这些也应当以义配合'缘觉、菩萨及声闻，何故有百种转变，及百种无显现，何故转变请对我说'之问。成为百的方式在问句中已经说明。
又以'大慧'等问'如何遍知所知'的回答是：一切所知处暂且摄于二谛中，如实了知并修习彼等自性而断除彼等垢染。
'于分别相执著'是说依他起的分别显现为境并执著，'由贪著而安立之心'，是说世俗中以某些随顺境的心安立世俗之理。
'以何慧'是说以何抉择真实的智慧。
'离四边不可得'是说离四边执著而不可得。
'以此四边于一切法遍察当善修习'是说以四边观察而不得彼等，由此门中当观察并修习胜义空性。
'另一方面分别'是说随顺境的分别心，即以此于世俗中对热湿等各自相执著的事物随顺贪著之心，应当如是配合。
'遍知相'是说不异于了知彼等之心。
'因'是说彼等成立为心性的理由，即同时观察决定等。
'相'是说具有如是显现心的体相。
'喻'如前所说具二法之喻。
于彼等由贪著以增益方式增益心性为真实事物，即安立一切法唯是心性。如是于世俗是心性，及胜义中安立心性如幻的二种心相，具何相等，义理已明。
'无显现'是等持智慧各别自证。
'行境'是有显现的阶段。
'于百劫入初际及后际'是说于如是时间中了知自他前后世。

།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ བརྒྱ་ཡང་འོད་ཀྱིས་སྣང་བར་བྱེད་པ་དང་།སྤྲུལ་པ་བརྒྱ་འགྱེད་པར་ནུས་པ་ལ་སོགས་པ་འཕགས་པ་ས་བཅུ་པ་ལས་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་བལྟའོ། །སའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོ་ག་ནི་གོ་རིམས་སོ། །སྨོན་ལམ་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ཞེས་པ་ནི་ས་དང་པོ་ལ་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་བཅུ་ གྲུབ་ཅིང་དེ་ཉིད་ཀྱང་གོང་ནས་གོང་དུ་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་བའོ།།མཐར་ཐུག་པའི་གནས་བཅུ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ། །སྐབས་ཀྱི་དོན་འདི་དང་འདིའི་རང་བཞིན་ཅན་སྔར་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཇི་ལྟར་ས་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར། གང་གིས་སའི་ རིམ་པར་འགྱུར་ཞེས་དྲིས་པའི་ལན་དུ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་ཚ་བ་དང་གཤེར་བ་ལ་སོགས་པའི་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་རྣམས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས་ཉིད་ཡིན་ཞིང་། དོན་དམ་པར་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་གྲུབ་པ་མེད་པར་རྒྱས་ པར་འཆད་དེ།མིང་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཙམ་ཞེས་པ་དེ་ཉིད་གསལ་བར་བསྟན་པ་ནི། མིང་དང་རང་གི་སེམས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེའི་དོན་ནི་མིང་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉིད་ཀྱང་མཐའ་བཞི་དང་བྲལ་བས་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་པའོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གནས་ཡང་དག་པ་ཇི་ ལྟ་བ་ནི་རིག་པ་དང་སྟོང་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་གནས་ལུགས་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་མ་སྐྱེས་པའོ།།རབ་ཏུ་མཐོང་ངོ་ཞེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ན་མཁས་པ་ཡིན་ཞེས་དྲིས་པའི་ལན་དུ་སྦྱར་ཏེ། ཚུལ་ལུགས་དེ་ལྟར་མཐོང་ཞེས་མཁས་པ་ཡིན་ཞེས་པའོ། །དེ་ལ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ ནི་དེ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ན།འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་གཟུགས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་ཤིང་། རབ་ཏུ་གྲགས་པ་འདི་ཉིད་མི་འཐད་དོ་སྙམ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། དེ་ལྟར་སྣང་ཞིང་གྲགས་པ་ནི་རྟོག་པའི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བ་བློ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ དུ་གྱུར་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་སྟེ།གཤེར་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉིད་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ནི་ཞེས་པ་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉིད་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ཡིན་གྱི། རྟོག་པ་ལས་ཐ་དད་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་ནི་མེད་ཅེས་པའོ། །དེ་འདྲ་བའི་རྟོག་པའི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ ལས་ཕྱི་དང་ནང་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཆུའི་ཁམས་སུ་སྣང་བ་སྒྲུབ་པའོ།།གཟུགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་འབྱེད་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ནི་ཇི་ལྟར་རི་དང་ཁང་བཟངས་དང་ཤིང་ལ་སོགས་པ་ནམ་མཁའ་སྟོང་པས་བར་དུ་ཆོད་པས་དེ་རྣམས་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་བྱེ་བྲག་འབྱེད་པ་རྣམ་ པར་རྟོག་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་སྟེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།ལོག་པ་ལ་བདེན་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་། འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་གཟུགས་དང་རེག་པ་རྣམ་པ་ཇི་ལྟར་བྱུང་བའི་ཚུལ་བསྟན་པ་སྟེ། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྔར་གསུངས་པ་དང་མཚུངས་སོ།།དེ་ཉིད་གསལ་བར་བསྟན་པ་ནི། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །མངོན་པར་ཆགས་ཤིང་འདོད་པ་ནི་སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་སྟེ། འདུ་བྱེད་མཐུ་དང་ལྡན་པར་བྱེད་པའོ། །སའི་འབྱུང་བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་རྣམས་སུ་སྣང་བ་ ལ་ཕྱི་རོལ་ཐ་དད་པ་འགོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་སྟོན་ཏེ།སའི་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཉིད་དུ་སྣང་བ་རྣམས་ལ་ནི་རྒྱུ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་སྟེ། སྔར་གསུངས་པ་ལྟར་གཤེར་བ་དང་ཚ་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཡོད་ཀྱི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ངོ་བོར་གྱུར་ པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ནི་མེད་དོ།

如同在圣者十地经中广说的那样，能以光明照耀百个佛土，能示现百种化身等。地的特征仪轨是次第。所谓'以愿力差别'，是指在初地圆满十大愿，并且此愿力在上上地中更加殊胜。十种究竟处，是指圆满如来十力。
此处所说的内容及之前所说的一切本性，如何趣入地位，以何方式成为地位次第，对此提问的回答也应如是配合。
'大慧'等所说，是广说先前所说的热、湿等诸大种及所造色，在世俗谛中是心性，在胜义谛中心的本性无所成立。'唯是名与分别'，这一点通过'名与自心'等来明显显示。其义是名与分别本身也离四边而为空性。
如实的自相之处，是指智慧与空性双运的实相，胜义谛中无生。'善见'是对'如何为智者'这一提问的回答，意为见到如是道理故为智者。
对此，'大慧'等是说，如果认为这些无自性，则如来所说的大种及所造色广为人知，这样就不合理的话，则无过失。因为如是显现及广知，是从遍熟分别种子而生，是心性的自性。
所说'湿性分别即大种'等，是说分别本身即是大种，离分别外无外境之自性。由如是分别种子成熟，成立外内有情相续所摄的水界显现。
'色之差别分别大种'是指，如山、宫殿、树木等被虚空间隔，分别它们差别性的分别大种，如前所说。
'于颠倒中执为真实'等，是说有情相续所摄的五蕴及所造色、触等如何生起的道理，与前说'以无明缘行'等相同。
通过'大慧'等来明显显示这一点。贪著欲求即是爱取，使诸行具有力量。
'地大'等是说明遮破彼等显现为外境差别的理由：对于显现为地大及所造色者，因是大种，如前所说，是湿性、热性等分别自性的大种为因，而非外境自性的大种。

།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དངོས་པོ་དང་མཚན་མ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་བམ་རགས་པའི་དངོས་པོ་དང་། དེ་རྣམས་མཚོན་པར་བྱེད་པའི་མཚན་མ་གློ་བུར་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་བྱ་རོག་ཆགས་པ་ནི་ལྷ་སྦྱིན་གྱི་ཁང་པའོ་ཞེས་པ་ལྟ་ བུ་དང་།རང་གི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའི་ཆོས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་གཤེར་བ་དང་ཚ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། གྲུ་བཞི་ལ་སོགས་པའི་དབྱིབས་དང་། སྨིན་པ་དང་སྡུད་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བའི་བདག་ཉིད་དེ། དེ་རྣམས་ཚོགས་པ་འམ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་སྦྱོར་ཞིང་འཕྲོད་ པ་དང་འདུ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་དོན་ཡང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཕྱོགས་གཅིག་དང་མཐའ་དག་གིས་སྦྱོར་བ་མི་འཐད་པ་ཉིད་དུ་རྒྱས་པར་བསྟན་ཏོ། །ཡང་བྱེ་བྲག་པ་རྣམས་ནི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་རྟག་པའི་རྫས་རྣམས་ལས་རགས་པ་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་རྩོམ་པ་ན་ཐོག་མར་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ ཏེ་རྩོམ་པ་ལས་འདིས་བྱ་བའི་བདག་ཉིད་དང་སྦྱོར་བ་མེད་པས་ཞེས་པ་དེ་དང་འབྲེལ་པ་མེད་པས་རྩོམ་པ་མི་འཐད་ཅེས་པའོ།།དངོས་པོ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་ཉིད་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་སྒོ་ནས་སྟོན་ཏོ། །བྱ་བ་འདུས་པ་ལས་སྐྱེ་ཞེས་པ་ནི་ལས་སུ་བྱ་བ་སྟེ། འབྲས་བུ་ཉིད་ལ་ སྦྱར་རོ།།མཚན་མ་དང་མི་ལྡན་ཞེས་པ་ནི་དངོས་པོ་དང་མཚན་མ་ལ་སོགས་པ་ཚོགས་ཤིང་སྦྱོར་བ་མེད་པར་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་མི་སྐྱེ་བ་སྟེ། ལྡོག་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པའོ། །གཞན་ཡང་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ གཞག་པ་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་གསུངས་སོ།།དེ་རང་བཞིན་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་མཚན་གཞི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོའོ། །ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། མཚན་ཉིད་མེད་པ་དང་། མཚན་ཉིད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ མཚན་ཉིད་དེ།ཇི་སྐད་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས། གཟུགས་ནི་གཞིག་ཅིང་གཞོམ་དུ་རུང་བའི་མཚན་ཉིད་དེ། དེ་ནི་མཚན་ཉིད་མེད་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་པ་ནས། དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་མཚན་ ཉིད་དང་།འདུ་ཤེས་ནི་མཚན་མར་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། འདུ་བྱེད་ནི་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དམིགས་པ་རྣམ་པར་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། དེ་ནི་མཚན་ཉིད་མེད་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ སོ་ཞེས་པའི་བར་དུ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།དེ་ལ་ཕུང་པོ་བཞི་ནི་མིང་བཞིའི་ཕུང་པོའོ། །འབྱུང་བ་བཞི་ལས་གྱུར་པ་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་གཟུགས་ཅན་ཉིད་དུ་གྲགས་པ་རྣམ་པ་བཅུའོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ནི་ཧ་ཅང་ཡང་འཁྲུལ་པར་གྱུར་པའི་སྡེ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ བརྟགས་པས་ཏེ།འདིར་སྨོས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཕན་ཚུན་དུ་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པ་ནི་གཤེར་བ་དང་སྲེག་པ་ལ་སོགས་པའོ། །གཟུགས་མེད་པ་ལ་བཞིར་བགྲང་བ་མེད་ཅེས་པའི་དོན་ནི་ཇི་ལྟར་གཟུགས་རགས་པར་འཇུག་པ་རྟོགས་པར་སླ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ འདི་དང་དེའོ་ཞེས་བགྲང་བར་ནུས་པ་ལྟར་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་པའོ།།ཡང་དོན་དམ་པར་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་ཞིང་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བས་གཅིག་དང་གཉིས་ལ་སོགས་པའི་གྲངས་དང་། བགྲང་བྱའི་དངོས་པོ་ལས་འདས་པའོ། །དེ་ ལྟར་ཡིན་ཀྱང་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐོགས་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་དང་བྲལ་བ་གཅིག་ནི་ནམ་མཁའོ་ཞེས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདི་ནི་ཚོར་བ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པར་གྲངས་དང་བགྲང་བྱའི་དངོས་པོར་བརྗོད་པའོ།།གནས་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ཞེས་པ་ནི་རྨི་ལམ་དང་གཟུགས་ བརྙན་གྱི་སྐྱེས་བུ་ལྟར་དོན་དམ་པར་ཕུང་པོ་འདུས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་སྐྱེ་གནས་གཞན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཀྱང་།འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་མ་ཐོབ་པའི་བྱིས་པ་རྣམས་ལ། དེ་འདྲ་བའི་ཕུང་པོའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བློ་ཉིད་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ དེ་འདྲ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་ལ།རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་གདམས་པའོ།

为什么这样说呢？说到'事物和相'等，微尘或粗大的事物，以及表示这些的暂时性标志，如同说'乌鸦停在提婆达多的房子上'这样的情况，以及作为自性的不共特征法，如湿性和热性等，方形等形状，以及成熟和聚集等作用的本质，这些聚合或微尘的结合、接触和和合都是不存在的。
其意义是详细说明了微尘无论是部分还是整体的结合都是不合理的。另外，胜论派认为从恒常的微细实体构成粗大的有分实体时，首先与作用相关而构成，由于这里没有作用本质的结合，所以说由于无关联故构成是不合理的。
'事物'等说的是从随顺的角度来显示这一点。'从作用和合而生'是指所作，应用于果。'不具相'是说事物和相等的聚合与结合不存在，大种不生，这是从遮遣的角度来说明的。
另外，'大慧'等说的是仅从世俗谛的角度来说明蕴等的安立。其自性是仅从世俗谛来说的所相事物色等。又从另一个角度来说，这些的自性即是真实性，无生、无相，相也是胜义谛中无相之相。
如《般若波罗蜜多经》中说：'色以可破坏为相，如来现证菩提时了知其无相'，乃至'受以领纳为相，想以取相为相，行以造作心识为相，识以了别所缘为相，如来现证菩提时了知其无相'等。
其中四蕴是四名蕴。四大种所成是指内外处中所知的十种色法。无表色是极为迷乱的部派所计度的，此处不必说明。相互间性质不同是指湿性和燃烧性等。
'无色中无四数'的含义是，如同粗色易于了解故能数为此彼，而无色法则不能如此计数。又胜义谛中五蕴一切皆如虚空，离戏论故超越一二等数量和所数事物。
虽然如此，愚者们如同执著'离碍触事物的一法是虚空'这样的分别，同样地说'这是受'等数量和所数事物。'非他处'是说如同梦境和影像中的人一样，胜义谛中蕴聚的众生没有其他差别的生处，但对未得圣智的愚者们来说，就是对如此蕴的分别念的分别。
'大慧'等是教诫断除如此分别，应当用于自他利益。

།རབ་ཏུ་དབེན་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་བྱས་པས་ནི་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་མཐོང་བ་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་གོམས་ཤིང་ཚོགས་བསགས་པས་ས་དང་པོ་ལ་བདེན་ པ་བཞིའི་ཆོས་ཉིད་མཐོང་བ་གོང་ནས་གོང་དུ་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་ཞིང་།ས་བདུན་པ་རིང་དུ་སོང་བའི་ས་ལ་ཡང་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་འགྱུར་བའོ། །དེས་དེ་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་མ་ལ་དབང་བསྒྱུར་ཞིང་ཡིད་ཀྱི་ལུས་རབ་ཏུ་ཐོབ་པས་ས་བརྒྱད་པ་ལ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ ཏིང་ངེ་འཛིན་རབ་ཏུ་ཐོབ་པོ།།གཞན་ཡང་ས་དེ་ཉིད་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་། དབང་བཅུ་པོ་རྣམས་རྟོགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་སོ་སོ་རང་རིག་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྟོགས་པའོ། །དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་ པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་རིགས་རྣམས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བརྒྱད་པ་ལ་ཐོབ་ཀྱང་།དེ་རྣམས་རྣམ་པར་དག་ཅིང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་ཀྱི་སྟོབས་བཅུ་ལ་སོགས་པ་ཡང་འཕགས་པ་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པའི་རྒྱལ་པོས་ ཞུས་པ་ལས་བསྟན་ཏེ་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་ནོ།།མངོན་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་དང་མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཆོས་མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས་དང་། འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་རྣམས་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་ནི་འཕྲལ་གྱི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ དང་།སྔོན་གྱི་ལས་ཏེ་དེ་ལ་དང་པོ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རུང་བར་བྱས་པ་འཕེལ་བ་རབ་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་བསམ་གཏན་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པ་བཞི་ལ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ལུགས་དང་མཐུན་པར་ སྙོམས་པར་འཇུག་ཅིང་།ཡང་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོའི་བར་དུ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ལུགས་ལས་ལྡོག་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྙོམས་པར་ཞུགས་ཏེ། དེ་ནས་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་བར་དུ་གོ་རིམས་བཞིན་སྙོམས་པར་ཞུགས་ཤིང་། བསམ་གཏན་བཞི་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ ནས་རྫུ་འཕྲུལ་ཐོབ་པར་འདོད་པ་ན།རང་གི་ལུས་ཤིང་བལ་ལྟ་བུར་ཡང་བ་ཉིད་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། མིག་དང་རྣ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པར་འདོད་པ་ན། གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་རྣམས་དབང་པོའི་ཉེ་འཁོར་ན་གནས་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་། དེའི་རྗེས་སུ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་གནས་ནས་དེ་ལས་ལངས་པའི་རྗེས་ཀྱི་ཤེས་པ་ལ་དེ་རྣམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བའོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་། བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཤིན་དུ་དག་ཐོབ་ནས། །མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་དང་། །ཇི་ལྟར་རྣམ་གནས་ཡིད ལ་བྱེད་པ་ལས།།མཐུ་གྲུབ་པ་ཡི་དམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པས་སོ། །གཞན་ཡང་འདི་རྣམས་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་ཀྱང་འབྱུང་བར་གསུངས་ཏེ། དེ་སྐད་དུ་འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལས། ཇི་ལྟར་ལྷ་ཡི་མིག་ཐོབ་འགྱུར། །ལྷ་ཡི་རྣ་བ་ཇི་ ལྟར་ཐོབ།།སེམས་ཅན་འཆི་འཕོ་སྐྱེ་བ་དག་།འདྲེན་པ་གང་གིས་འཚལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་དྲིས་པའི་ལན་དུ་འདྲེན་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས། མར་མེ་བྱིན་པས་མིག་ཐོབ་འགྱུར། །རོལ་མོ་སྒྲ་ཡིས་རྣ་བ་དག་།འཆི་འཕོ་སྐྱེ་བ་ཡེ་ཤེས་ ཀྱིས།།དེ་དག་དེ་ལྟར་འགྲུབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་ནས་ཡང་། འདྲེན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡི། །ཟག་པ་གང་གིས་བས་པར་འགྱུར། །ཚེ་རབས་སྔ་དྲན་ཅིས་འགྱུར་ལགས། །རྫུ་འཕྲུལ་ཅི་ཡིས་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་དྲིས་པའི་ལན་དུ། བཞོན་པ་བྱིན་པས་རྫུ་འཕྲུལ་ འཐོབ།།དྲན་པ་བསྒོམས་པས་རྗེས་སུ་དྲན། །མཐའ་གཉིས་རབ་ཏུ་སྤངས་བྱས་ནས། །ཟག་པ་ཟད་པ་རེག་པར་འགྱུར། །ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །འདི་རྣམས་ཀྱང་། འཇིག་རྟེན་མངོན་ཤེས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་། །འཇིག་རྟེན་འདས་ཀྱིའང་ཇི་ལྟ་བུ། །ཞེས་དྲིས་པའི་ལན་དུ་སྦྱར་བར་ བྱ་སྟེ།དེ་ལ་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་དང་ཐུན་མོང་པའོ། །ཟག་པ་ཟད་པ་ནི་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་སློབ་པའི་ས་ལས་འདས་པའམ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆོད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱིས་བསྡུས་པའོ།

由于宣说极为寂静的法，而见到诸法无我清净，这是说由于如此修习并积累资粮，在初地见到四谛法性，并且越来越清净，也将进入第七远行地。
由于他进入此地，能自在诸多三摩地，并获得意生身，在第八地获得如幻三摩地。
又于此地，通达如来十力、六神通和十自在，这些是以各别自证的方式通达。
关于如来的力、无畏等功德种类，虽然在菩萨第八地获得，但这些尚未清净圆满。
又菩萨十力等，如《圣幻化网王所问经》中所说，如前所述。
关于神通的境界、特征等，应当从《阿毗达磨论》和《圣般若波罗蜜多经》中了知。
获得这些的因是当下的加行和往昔的业。其中第一是以第四禅使一切适宜，增长到最极致。
如从初禅到有顶之间，次第顺入四禅和四无色定，又从有顶到初禅之间，次第逆入。
然后次第入定直至第四禅，依止第四禅想获得神通时，观想自身轻如棉絮。
想获得天眼、天耳等神通时，观想色声等境在根门附近，随后安住于不分别这些本性的智慧中，从彼起定后的智慧中，如实了知这些的神通生起。
如说：'获得极清净第四禅，摄持无分别智慧，从如是安住作意中，将获得殊胜神通力。'
又说这些也因往昔业力而生起，如《圣宝积经》中说：'如何获得天眼通？如何获得天耳通？众生死生等事相，导师以何能了知？'
作为回答，正等觉导师说：'施灯获得天眼通，音乐声得天耳通，死生智慧能了知，如是彼等得成就。'
又问：'导师菩萨之，漏尽由何得成就？前世宿命如何忆？神通如何得获得？'
回答说：'布施乘得神通力，修习忆念得宿通，远离二边而修行，漏尽证得得成就。'如是广说。
这些也可配合'世间神通如何生？出世间的又如何？'的问题来解释。
其中五神通是与世间共有的。漏尽通是超越声闻等有学地，或是菩萨第八地以上阶段所摄。

།དེ་ལ་དབང་རྣམ་པ་བཅུ་ནི་ འཕགས་པ་ཆོས་ཡང་དག་པར་སྡུད་པ་ལས་ཇི་སྐད་དུ།ཚེ་ལ་དབང་བ་དང་། སེམས་ལ་དབང་བ་དང་། ཡོ་བྱད་ལ་དབང་བ་དང་། ལས་ལ་དབང་བ་དང་། སྐྱེ་བ་ལ་དབང་བ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་ལ་དབང་བ་དང་། མོས་པ་ལ་དབང་བ་དང་། སྨོན་ལམ་ལ་དབང་བ་དང་། ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་བ་ དང་།ཆོས་ལ་དབང་བ་སྟེ་དེ་དག་ནི་དབང་བཅུའོ། །དེ་ལ་བདུད་རྩི་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཚེ་ལ་དབང་བའོ། །སེམས་ཙམ་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་སེམས་ལ་དབང་བའོ། །ལག་ན་རིན་པོ་ཆེ་དང་ནམ་མཁའ་མཛོད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རབ་ཏུ་རྙེད་པའི་ཕྱིར་ཡོ་བྱད་ལ་དབང་བའོ། །བག་ ཆགས་དང་བཅས་པའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཀུན་ཆད་པའི་ཕྱིར་ལས་ལ་དབང་བའོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་བཟློག་པའི་བསམ་གཏན་རྙེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ལ་དབང་བའོ། །ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་འཇུག་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རྫུ་འཕྲུལ་ལ་དབང་བའོ། །ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ ཕྱིར་མོས་པ་ལ་དབང་བའོ།།བསམ་པ་ཙམ་གྱིས་དོན་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་ལ་དབང་བའོ། །ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་བའོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མཉམ་པའི་ཡེ་ ཤེས་དྲི་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ལ་དབང་བའོ།།གཞན་ཡང་རིགས་ཀྱི་བུ་འཇིག་རྟེན་ནི་འཆི་བས་འཇིགས་སྐྲག་སྟེ། དེའི་གཉེན་པོར་ཚེ་ལ་དབང་བའོ། །འཇིག་རྟེན་ནི་སེམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པས་འཇིགས་སྐྲག་སྟེ། དེའི་གཉེན་པོར་སེམས་ལ་དབང་བའོ། །འཇིག་རྟེན་ནི་ཡོ་ བྱད་ཀྱིས་འཇིགས་སྐྲག་སྟེ།དེའི་གཉེན་པོར་ཡོ་བྱད་ལ་དབང་བའོ། །འཇིག་རྟེན་ནི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པས་འཇིགས་སྐྲག་སྟེ། དེའི་གཉེན་པོར་ལས་ལ་དབང་བའོ། །འཇིག་རྟེན་ནི་ངན་འགྲོས་འཇིགས་སྐྲག་སྟེ། དེའི་གཉེན་པོར་སྐྱེ་བ་ལ་དབང་བའོ། །འཇིག་རྟེན་ནི་ ཀུན་ནས་ཚོལ་བའི་རྩོལ་བས་འཇིགས་སྐྲག་སྟེ།དེའི་གཉེན་པོར་རྫུ་འཕྲུལ་ལ་དབང་བའོ། །འཇིག་རྟེན་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱིས་འཕོངས་པར་འགྱུར་བའི་ལས་ཀྱིས་འཇིགས་སྐྲག་སྟེ། དེའི་གཉེན་པོར་མོས་པ་ལ་དབང་བའོ། །འཇིག་རྟེན་ནི་འདོད་པའི་འཆིང་བས་འཇིགས་སྐྲག་ སྟེ།དེའི་གཉེན་པོར་སྨོན་ལམ་ལ་དབང་བའོ། །འཇིག་རྟེན་ནི་ཐེ་ཙོམ་གྱི་ཟུག་རྔུས་འཇིགས་སྐྲག་སྟེ། དེའི་གཉེན་པོར་ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་བའོ། །འཇིག་རྟེན་ནི་འཁོར་གྱི་ནང་ན་བག་ཚ་བས་འཇིགས་སྐྲག་སྟེ། དེའི་གཉེན་པོར་ཆོས་ལ་དབང་བའོ། །གཞན་ཡང་རིགས་ཀྱི་བུ་སྲོག་ གཅོད་པ་སྤངས་ཤིང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཁོང་ཁྲོ་བའི་སེམས་མེད་པ་ནི་ཚེ་ལ་དབང་བ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་རྒྱུའོ།།བདེ་བ་རྣམས་ལ་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་བྱམས་པ་ཆེན་པོ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་ལ་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་སེམས་ལ་དབང་བ་ཐོབ་པའི་རྒྱུའོ། །སེམས་ སྙོམས་ཤིང་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོ་བ་ནི་ཡོ་བྱད་ལ་དབང་བ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་རྒྱུའོ།།ལས་དང་བྱ་བ་ལ་ཞུགས་ནས་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ལས་ཀྱིས་ལས་ཀྱི་བྱ་བ། ལས་བདག་གིར་བྱ་བ་ལ་འཇུག་པར་སྟོན་པ་ནི་ལས་ ལ་དབང་བ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་རྒྱུའོ།།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པའི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་དབང་བ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་རྒྱུའོ། །རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་དང་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཐམས་ཅད་སྦྱིན་པ་དང་། བཞོན་པ་སྦྱིན་པ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་ ལ་དབང་བ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་རྒྱུའོ།།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་བཀོད་ཅིང་འཛུད་དེ་མོས་པར་བྱེད་པ་ནི་མོས་པ་ལ་དབང་བ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་རྒྱུའོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལུས་དང་ངག་དང་། ཡིད་ཡོངས་སུ་དག་པ་སྒྲུབ་པ་ནི་སྨོན་ལམ་ལ་དབང་ཐོབ་པར་བྱ་ བའི་རྒྱུའོ།།ཟང་ཟིང་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཆོས་སྦྱིན་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་བ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་རྒྱུའོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཆོས་མཉན་པ་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་མཚུངས་པར་སྟོན་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་སྟེ་ཟང་ཟིང་གི་སྐུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ ཡོངས་སུ་འབྱེད་པ་ནི་ཆོས་ལ་དབང་བ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་རྒྱུའོ།

关于十种自在，如《圣法集经》中所说：寿命自在、心自在、资具自在、业自在、生自在、神通自在、胜解自在、愿自在、智慧自在、法自在，这就是十种自在。
其中，为获得甘露而有寿命自在。为完全了知唯心而有心自在。为获得手持珍宝和虚空藏三昧而有资具自在。为断除一切带有习气的业道而有业自在。为获得逆转诸三昧的禅定而有生自在。为获得任运成办而有神通自在。为获得遍处而有胜解自在。为仅以意愿即能成办利益而有愿自在。为获得以智慧为先导的身语意业而有智慧自在。为获得真如、法界、实际平等无垢智而有法自在。
复次，善男子，世间畏惧死亡，为对治此而有寿命自在。世间畏惧心的烦恼，为对治此而有心自在。世间畏惧资具，为对治此而有资具自在。世间畏惧恶行，为对治此而有业自在。世间畏惧恶趣，为对治此而有生自在。世间畏惧追求的劳累，为对治此而有神通自在。世间畏惧缺乏正法的业，为对治此而有胜解自在。世间畏惧欲的束缚，为对治此而有愿自在。世间畏惧疑惑的刺，为对治此而有智慧自在。世间畏惧众中怯懦，为对治此而有法自在。
复次，善男子，断除杀生且对一切众生无嗔恨心，是获得寿命自在的因。对安乐者无碍的大慈，对痛苦者无碍的大悲，是获得心自在的因。心平等且回向一切事物的布施于菩提，是获得资具自在的因。从事事业后以清净身语意业宣说业的作为、业的承担，是获得业自在的因。以菩提心摄持的十善业道，是获得生自在的因。布施利养、恭敬和一切偈颂，布施乘骑，是获得神通自在的因。安立引导一切众生于三宝并令其胜解，是获得胜解自在的因。成就一切众生清净身语意，是获得愿自在的因。以无所依着心而行法布施，是获得智慧自在的因。令一切众生通达所闻之法，平等说法，并开示如来身是法身非物质身，是获得法自在的因。

།རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དབང་བཅུའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་རྣམས་སྤང་བྱ་གང་གི་གཉེན་པོ་ཡིན་པ་དང་། རྒྱུ་གང་ལས་མངོན་པར་གྲུབ་པ་སྟེ། དེ་ཡང་སྔོན་གྱི་ལས་དང་འཕྲལ་གྱི་འདུ་བྱ་བ་གཉིས་ སུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།མངོན་པར་ཤེས་པའི་སྐབས་སུ་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འཚོ་བར་གྱུར་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ ས་བརྒྱད་པ་ནས་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ། ས་བརྒྱད་པ་ལ་མི་གནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་རང་དང་གཞན་གྱི་སྡེ་པ་རྣམས་ཀྱིས་འདོད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དང་། དེའི་རང་བཞིན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་ པ་གང་ཡིན་སྙམ་དུ་དོགས་པ་བསལ་བའི་དོན་དུ་དེ་ཉིད་སྟོན་པ་ནི།གཞན་ཡང་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་གང་གི་ཚེ་ན་རྣལ་འབྱོར་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཞི་བ་རོ་གཅིག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་དེའི་ཚེ། བདག་ དང་བདག་གི་མཚན་མར་བརྟགས་པའི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་མེད་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་བརྟགས་པ་དང་རྟོག་པའི་མཚན་མ་ཞི་བ། བདག་རྟག་པ་གཅིག་པུའི་རང་བཞིན་མངོན་དུ་བྱས་པ་སྟེ། དེ་འདྲ་བའི་དངོས་པོ་ནི་ཁས་ལེན་པའོ་ཞེས་སློབ་དཔོན་ཡེ་ཤེས་དཔལ་གྱིས་གསུངས་སོ། །མཚན་ཉིད་ སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཚངས་པ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་དོན་དམ་པའི་ཚངས་པ་སྨྲ་བ་རྣམ་རིག་གཉིས་སུ་མེད་པ་རྟག་པ་གཅིག་པུའི་རང་བཞིན་མངོན་དུ་བྱས་པ་ན་དེ་ལས་གཞན་མཚན་ཉིད་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟེ།ཇི་སྐད་དུ། བུ་ཞིག་ཚངས་པ་མཆོག་ ཏུ་བདེན།།རིག་པའི་དབང་ཕྱུག་མུན་མཐའ་ཡས། །འགའ་ཞིག་ཡོད་པ་ཉིད་སྨྲ་བ། །དེ་ཡང་ཞགས་པར་རབ་ཏུ་བརྗོད། །ཅེས་བསྟན་པ་དང་། གཞན་ཡང་། རྣམ་རིག་ཙམ་ནི་རྟག་ཏུ་རྣམ་པར་དག་།ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྔར་བསྟན་པ་ལྟ་བུའོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ མེད་པར་རྟོགས་པ་ནི་གྲངས་ཅན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་སྐྱེས་བུ་ཤེས་པ་རིག་པས་ཡོན་ཏན་གསུམ་ཆ་མཉམ་པ་གཙོ་བོའི་རང་བཞིན་ཡུལ་དུ་བྱས་པ་ན།མི་མཉམ་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་སྣ་ཚོགས་མེད་པར་རྟོགས་པའོ། །ཡང་རང་གི་སྡེ་པ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན། དངོས་པོའི་རང་བཞིན་མེད་པ་ནི་ཉན་ཐོས་སྡེ་པ་རྣམས་ཀྱིས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་འཇུག་པ་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་ཆད་ནས་མེད་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། མ་ཞུམ་པ་ཡི་སེམས་ཀྱིས་ནི། །ཚོར་བ་དང་དུ་བླང་མི་བྱ། །མར་མེ་ཤི་བར་གྱུར་པ་བཞིན། །དེ་ཡི་སེམས་ནི་རྣམ་པར ཞི།།ཞེས་བསྟན་པ་ལྟ་བུའོ། །གཞན་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རྒྱུན་ཆད་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱང་འདི་ཉིད་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའོ། །གཉིས་པའི་དོན་ནི་སེམས་ཙམ་རྣམ་པ་བརྫུན་པར་སྨྲ་བ་གང་དག་།ད་ལྟར་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་དུས་ན་གཟུང་འཛིན་གྱི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་ནི་ བརྫུན་པ་ཉིད་དེ།ཇི་སྐད་དུ། རིག་བྱ་རིག་བྱེད་རྣམ་པ་མེད། །སྐྲ་སོགས་ཤེས་པའི་ཐ་དད་བཞིན། །གང་ཚེ་གཟུང་འཛིན་རྣམ་ཕྱེ་བའི། །མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་བསླད་པ་ཅན། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སྣང་བ་ནི་ཐོག་མ་མེད་པའི་འཁྲུལ་པའི་བག་ཆགས་ ཀྱི་དབང་གིས་ཏེ།དེས་ན་བག་ཆགས་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ལ་ནི་མཚན་ཉིད་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བའི་རྣམ་པས་དབེན་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་རིག་པ་འབའ་ཞིག་སྟེ། དེ་འདྲ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་ པ་ཞེས་ཁས་ལེན་པའོ།།དེ་ཡང་སེམས་ཙམ་གྱི་གནས་སྐབས་ནི་ཤེས་པ་གཉིས་མེད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པས་ཁ་མ་བསྒྱུར་བ་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་འདོད་དེ། དེ་ཡང་སྐད་ཅིག་གི་བདག་ཉིད་པས་ན་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་དང་མི་མཚུངས་པའོ།

善男子，这些是菩萨的十种自在力。所说的这些，是对应所断烦恼的对治，以及从何因缘而成就。这又应当了知是从往昔业力和当下造作两方面而来，如在神通品中所说明的那样。如是，菩萨成为一切众生的依怙，与佛陀的无住涅槃相随顺，这是从第八地开始获得的，如经中所说：'第八地得无住涅槃'等。
如是，为了断除对于自宗他宗所许涅槃差别及其无颠倒自性的疑惑，因此宣说此义，即'复次，大慧'等。其中，无实性涅槃是指当瑜伽行者获得寂静一味三昧时，无有我与我所执著的实性，如是执著与分别相寂灭，显现常一自性，这样的实性是所承许的，如智吉祥论师所说。
无种种相实性涅槃是梵语论师们所说的，当证得胜义梵语无二分别常一自性时，即无有其他种种相的实性。如说：'有说梵天最胜谛，智慧自在暗无边，有说唯有有性者，此亦说为系缚因。'又如前说：'唯识恒时极清净'等。
了知无自相实性是数论派所说的，即如当补特伽罗以觉知慧观察三德平等的自性为境时，了知无有不平等的种种自相实性。又从自宗诸部的角度来说，无实性是声闻部所说的，即诸行相续断灭无有即是涅槃。如说：'不怯弱之心，不应受诸受，如灯焰熄灭，其心得寂灭。'此外，承许佛智断灭者也与此相顺。
第二义，唯识虚妄论者认为，现在凡夫位时所显现的能取所取种种相都是虚妄的。如说：'所知能知无有相，如发等觉有差别，若时分别取能取，其相即是虚妄性。'因此，如是显现是由无始虚妄习气力所致。
因此，对于断除一切习气的圆满正觉佛陀而言，离于种种相显现，唯有无二自证。如是即是所承许的佛陀涅槃。而且，唯识的境界是以识无二之体性未被境相所转变为胜义实性，由于是刹那性故，与外道不同。

།འདི་ནི་མི་འཐད་དེ། ཤེལ་སྒོང་དག་པ་ འདྲ་བ་ཡི།།ཤེས་པ་རབ་ཏུ་ཚོར་བ་མེད། །ཅེས་གསུངས་པ་དེ་འདྲ་བ་ལ་སྒྲུབ་བྱེད་མེད་པ་དང་། སྐད་ཅིག་གི་དངོས་པོ་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་མི་འཐད་ལ། རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱང་སྔར་བཀག་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ ཙམ་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པར་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དོན་དམ་པ་དངོས་པོར་གྱུར་པ་སྤངས་པ་དང་།རྟོག་པ་རབ་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པས་ཕྱེ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཉིད་དུ་ འདོད་པའོ།།ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱུན་ཆད་པ་ནི་ཉན་ཐོས་སྡེ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕུང་པོའི་རྒྱུ་རྒྱུན་ཆད་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ལུས་ཙམ་དུ་གནས་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་ཁས་ལེན་པའོ། །དེ་དག་ནི་བློ་ གྲོས་ཆེན་པོ་མུ་སྟེགས་བྱེད་རྣམས་ཀྱིས་འདོད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ཏེ།ངའི་གསུང་རབ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ལ་འདིར་མུ་སྟེགས་བྱེད་ནི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ཐམས་ཅད་དོ་ཞེས་འོག་ནས་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་རྣམས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་ མཚན་ཡང་།དངོས་པོར་མངོན་ཞེན་ཡོད་ན་ནི། །འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་མི་བཟད་འབྱུང་། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྔར་རྒྱས་པར་བསྟན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྡོག་པར་འགྱུར་ལ་ཞེས་པའི་དོན་ནི་ཇི་ལྟར་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་བརྒྱད་ལོག་ཅིང་གནས་ པར་གྱུར་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་མི་གསུང་བར།རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབའ་ཞིག་ལོག་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བ་དང་བཅས་ཏེ་གསུངས་པ་དང་མི་འཐད་ཅེས་རྒོལ་བའོ། །ལམ་གྱི་དོན་ནི་འདིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ ཡིད་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཀུན་གཞི་ལས་བྱུང་ཞིང་ཀུན་གཞི་ལ་དམིགས་པ།སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། དེ་དག་གི་ཡུལ་ལ་བྱེ་བྲག་འབྱེད་ཅིང་། དངོས་པོའི་རང་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ཀུན་གཞི་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བག་ཆགས་ འཇོག་ཅིང་རྒྱས་པར་བྱེད་པས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་ཞིང་།དེ་ཉིད་བཟློག་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདུན་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ལྡོག་པར་འགྱུར་བས་དེ་ཉིད་ལོག་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དམིགས་ཀྱིས་བསྟན་པ་སྟེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་དེ་འདྲ་བ་ལོག་ཅིང་ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་ན་བག་ཆགས་ལ་སོགས་པར་མི་བྱེད་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ལྡོག་པའོ།།འདིར་ཚིག་གི་དོན་བཤད་པ་ལ་དེའི་རྒྱུ་དང་དམིགས་པའི་ ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའི་རྒྱུ་དང་དམིགས་པ་ནི་ཀུན་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བདུན་པོ་རྣམས་འབྱུང་བའོ།།ཚུལ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་ཞེ་ན། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་དེ་རྣམས་ དངོས་པོའི་རང་བཞིན་དུ་བརྟགས་པས་ཀུན་གཞི་ལ་བག་ཆགས་རྒྱས་པར་བྱས་པའི་ཚུལ་གྱིས་འབྱུང་བའོ།།དེ་ཉིད་གསལ་བར་བསྟན་པ་ནི་ཡིད་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཀུན་གཞི་ལ་བདག་དང་བདག་གིར་མངོན་ པར་ཆགས་པས་ངར་སེམས་པ་སྟེ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དང་མཐུན་པར་རྗེས་སུ་འཇུག་པའོ། །དེ་ལྟར་འཇུག་པའི་དབང་གིས་ཀུན་གཞི་ལ་བག་ཆགས་རྒྱས་པར་བྱས་པས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་དང་དམིགས་པར་གྱུར་པའོ། ། ལུས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་པ་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་རྒྱ་མཚོ་དང་རླབས་བཞིན་དུ་གནས་པའོ།

这是不合理的。如经中所说'如同清净的水晶，其心识完全无所感受'，这种说法没有成立的依据，刹那的事物不可能无因而生，从因中生起的观点也已经在前面破除了。
对于了知无自相实体，唯识宗认为色等外境的自相实体不存在，是现量证悟的智慧，远离了胜义实体，由最极的分别智所分析，这就是他们所承许的佛陀涅槃。
声闻部派承许诸蕴的自相和共相相续断灭，即有漏蕴的因相续断灭，在无漏界中仅以禅定身安住，这就是涅槃。
大慧，这些都是外道所承许的涅槃，而不是我的教法中所说的涅槃。这里的外道是指一切颠倒的宗派，这将在下文中说明。
这些不是涅槃的原因是：如前所说'若执著实体，则生起难忍的贪嗔'等。
关于'如何转依意识'的含义，为何不说凡夫八识聚的转依安住是涅槃，而是特别指出仅仅带有分别的意识转依是涅槃，这是不合理的。
此处道的含义是，与染污意俱行的意识从阿赖耶识生起并缘于阿赖耶识，五识及其对境的差别分别，以及对事物本性的分别，在阿赖耶识中熏习一切识的习气并使之增长。
依此而生起的一切转识，若能遮止它，则七识皆能转依，因此特别指出它的转依即是涅槃。如果以正确的智慧了知这些颠倒识的自性为空性，就不会产生习气等，从而使一切颠倒识转依。
此处解释文义：'因为是它的因和所缘'是说转识的因和所缘是阿赖耶识，因此依此而生起七识。
如何生起呢？大慧等，如前所说，由意识执著这些为实有自性，从而在阿赖耶识中增长习气而生起。
为明显说明这点，'意和'等，染污意和意识共同对阿赖耶识执著我和我所而起我想，随顺染污意而转。
由于如此运行，在阿赖耶识中熏习增长习气，使得阿赖耶识成为一切识的因和所缘。
'非别体'是指如前所说的如海浪般安住。

།གཅིག་གི་རྒྱུར་གཅིག་གྱུར་པ་ནི་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་ཀུན་གཞི་ཡང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་སྐྱེད་ལ། དེ་ལས་ཀྱང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར ཤེས་པ་འབྱུང་བ་དང་།འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཕན་ཚུན་གཅིག་གི་རྒྱུར་གཅིག་འགྱུར་བ་སྟེ། དོན་ཞིབ་ཏུ་ནི་སྔར་བསྟན་ནོ། །བྱ་བ་དང་ནི་མཚན་ཉིད་དང་། །དངོས་པོར་མྱ་ངན་ང་མི་འདའ། །ཞེས་པའི་དོན་ནི་ཇི་ལྟར་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡང་སེམས་ ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་བྱ་བ་ཕྲིན་ལས་ཉིད་ཡིན་ལ་གཞན་ཡང་ཚེའི་དུས་བྱེད་པ་ལྟ་བུར་སྟོན་པའི་མཚན་ཉིད་དང་།དེ་ལ་སོགས་པ་པུར་ཞུགས་ལ་བཞེན་པ་དང་། སྐུ་གདུང་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་སྟོན་པ་ནི་གདུལ་བྱའི་སྣང་བ་ཉིད་ཡིན་གྱི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་དེ་འདྲ་ བ་མེད་ཅེས་པའོ།།དེ་རྒྱུ་དེ་ལ་དམིགས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཀུན་གཞི་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་དང་དམིགས་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུད་ཀྱང་རྒྱུན་ཆགས་སུ་གནས་པའོ། །སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་ རྣམས་དེ་འབྱིན་ཞེས་པ་ནི་ས་བོན་དང་བཅས་པའི་ཀུན་གཞིས་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་འབྱིན་པ་སྟེ།དེས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན་ཀྱང་རབ་ཏུ་གནས་ཤིང་འབྱུང་བའོ། །རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱང་འགགས་པ་ཞེས་པ་ནི་ས་བོན་སྣ་ཚོགས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་རྟོག་པ་ དང་བཅས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཀུན་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཚུལ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན།གཞན་ཡང་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཀུན་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་སྔར་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ བསྟན་པས་ཀྱང་ཀུན་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རྟོགས་པས་དེ་ལྟར་རྟོག་པའི་བློ་ཉིད་ལྡོག་པར་འགྱུར་བའོ།།གང་ལ་གནས་ཏེ་བརྗོད་པར་འཇུག་པར་འགྱུར་ཞེས་པ་ནི་ཤེས་བྱ་གང་ལ་དམིགས་ཏེ་བརྗོད་པ་འཇུག་པར་འགྱུར་བའི་བརྗོད་བྱ་ཡོད་དོ་ཞེས་པའོ། །རྒྱུའི་ མཚན་ཉིད་ལ་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་སྣང་བར་བྱེད་པ་ནི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་ཉིད་དུ་དམིགས་པའོ།།ཡང་ན་སྔར་ནས་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་གསལ་བར་བྱེད་པའམ། སྔར་མེད་པ་ཉིད་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་སྣང་བར་བྱེད་པ་སྟེ། གྲངས་ཅན་དང་བྱེ་བྲག་པ་ལ་སོགས་པས་ འདོད་པ་བཞིན་ནོ།།རིག་པ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ཇི་ལྟར་བདག་རྟག་པའི་ངོ་བོ་འགའ་ཞིག་མེད་ན། ལས་དང་འབྲས་བུའི་འབྲེལ་པ་མི་འཐད་པར་འགྱུར་བ་ལས་དེ་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་གང་ཟག་གི་བདག་ཡོད་ཅིང་། དེ་ལ་ལྟོས་ནས་བཞག་པ་བདག་གི་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་དེ། དེ་ལྟར་འཇོག་པ་ནི་རིགས་པ་དམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །སྐྱེ་བ་ལ་རྟོག་པ་ནི་འབྲས་བུའི་ཕྱོགས་ནས་སོ། །མི་སྐྱེ་བ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་རྒྱང་འཕེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྔོན་གྱི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུས་སྐྱེད་པ་ནི་མ ཡིན་གྱི།འོན་ཀྱང་སྔར་མེད་པ་ལས་ས་ལ་སོགས་པའི་འབྱུང་བ་འདུས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྤང་ལས་ཤ་མོ་རྡོལ་བའི་ཚུལ་དུ་གློ་བུར་དུ་བྱུང་བའོ་ཞེས་རྟོག་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་རྒྱུ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། སྐྱེ་བ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གསུམ་ནི་ལྡོག་པ་མི་ འདྲ་བའི་སྒོ་ནས་སོ་སོར་བསྟན་ཀྱང་རྒྱུ་འབྲས་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཅིག་ཉིད་དུ་འདུས་པའོ།།འབྲེལ་པ་ནི་བདག་ཉིད་གཅིག་པ་དང་དེ་ལས་བྱུང་བའམ། ཡང་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ཀྱིས་བརྟགས་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། འདུ་བའི་འབྲེལ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །བཅིངས་པ་དང་མ་བཅིངས་ པ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའམ།དེ་ལས་གཞན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་བྱ་བའི་བཅིངས་པ་དང་མ་བཅིངས་པའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དེ་དག་ནི་ཞེས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་བརྟགས་པའོ།

一者为一之因即是带有习气的阿赖耶识生起转识，由此又生起转识，转识之间也互为因果，详细的道理前已说明。
'以事业、相状及实体我不涅槃'的含义是：如化身示现涅槃也是为利益众生的事业和佛行，其他如示现寿命终尽、火化、舍利等实体，都是应化众生的显现，而佛的本性中并无此等。
'彼因缘于彼'等说明阿赖耶识是一切识的因和所缘，正因如此，依此而染污意识和意识相续不断。
'心之诸因生彼'是说带有种子的阿赖耶识生起诸转识，因此识的相续安住和生起。
'种种相亦灭'是指种种种子。
如此，具有分别的意识所遍计的自性如何详细分别呢？'复次大慧'等，即是对前述遍计自性从分类角度详细阐述。
如此宣说也是为了如实了知遍计自性而令分别心得以止息。
'依何而起言说'是指依何所知境而起言说，即有所诠义。
因相中有生无生显现，是指随顺和违背的所缘。
或者是说本有之事物由因缘显明，或无中由因缘显现，如数论派和胜论派等所许。
对正理的分别是指：如果无某常住性的我，则业果关系不合理，因此有补特伽罗我，依此安立我所相，如是安立是最胜正理，如是分别。
对生的分别是从果的方面。
对不生的分别是指顺世外道认为：有情相续所摄的一切事物并非由往昔业和烦恼因所生，而是如同粪中生蛆般，由地等大种和合的缘忽然产生，如是分别。
如是，对因的分别、对生的分别、对不生的分别三者虽从不同角度分别宣说，但都归属于对因果的一种分别。
关联是指同一自性、从彼所生，或外道所计的和合、相应等关联。
对系缚和解脱的分别是指轮回和涅槃，或其他世间言说的系缚和解脱。
'大慧，彼等'是指由彼等分别所计。

།འདིར་ཀུན་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་ གྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་འདི་རྣམས་ལས་མང་བའམ་ཉུང་བ་ཉིད་དུ་མི་སྟོན་པར་འདི་རྣམས་འབའ་ཞིག་ཙམ་བསྟན་པ་ནི་གདུལ་བྱ་ཉེ་བའི་བསམ་པ་ལ་དགོངས་པ་སྟེ།འདི་དག་ཙམ་བསྟན་པས་གདུལ་བ་ཉིད་དུ་གཟིགས་པའོ། །དེ་ལས་གཞན་པའི་གྲངས་ངེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་མ་ མཐོང་ངོ་།།གལ་ཏེ་ཀུན་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེའི་ཕྱིར་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་མངོན་པར་ཆགས་པའི་ཡུལ་དུ་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྔར་ བཤད་པ་ལྟར་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་བློའི་སྣང་བ་དེ་ཉིད་བློའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་གཞན་གྱི་དབང་ཡང་དེ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཆགས་ཤིང་རྟོག་པའོ། །དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མས་སྤྲུལ་པའི་གནས་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྟ་དང་གླང་པོ་ལ་སོགས་པར་མཐོང་བ་བཞིན་དུ་ བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཉིད་རིག་པའི་སྒྱུ་མ་ལ་གཟུང་འཛིན་གྱི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་མཐོང་ཞིང་ཞེན་པའི་བློས་རྣམ་པར་རྟོག་སྟེ།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དེ་ལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་དང་། སེམས་ཉིད་རིག་པའི་སྒྱུ་མ་ནི་གཅིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྔར་རྣམ་པ་བདེན་པའི་ཕྱོགས་དགག་པ་རྒྱས་ པར་བསྟན་ནོ།།ཡང་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སེམས་ལས་ཐ་དད་པའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཁྱབ་པའི་དོན་ནི་སྔར་བསྟན་ནོ། །དེ་སྟེ་སྣ་ཚོགས་དང་སྒྱུ་མ་ཐ་མི་དད་པ་དེ་གཅིག་ཉིད་ཡིན་ན་ནི། དེ་ དག་བྱེ་བྲག་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ། གང་ཕྱིར་སྣ་ཚོགས་ངོ་བོ་རུ། །སྣང་བ་ཅན་གྱི་དངོས་པོར་གཅིག་།རྣམ་པ་རྣམས་བདེན་ཇི་ལྟར་འགྱུར། །གཅིག་པ་ཉིད་དེ་ཉམས་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་དོན་ཡང་ཕ་རོལ་པོ་སྣ་ཚོགས་གཉིས་ སུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་ནི་ཤེས་པ་གཅིག་གི་བདག་ཉིད་དུ་བདེན་པར་འདོད་པ་ལ་དེ་ལྟ་ན་ཤེས་པ་གཅིག་པོ་ཉིད་དུ་མར་འགྱུར་ཏེ་དུ་མ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་སྐར་མའི་དཀར་པོ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་རྣམས་ཀྱང་གཅིག་ཉིད་དུ་ འགྱུར་ཏེ་གཅིག་དང་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་རྣམ་པ་རྣམས་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བ་ནི་འདོད་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། ཤེས་པ་དུ་མ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ལ་དུ་མ་དངོས་དང་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་གཏན་ཚིགས་སུ་སྦྱོར་ན་ནི་གཏན་ཚིགས་འདི་མ་གྲུབ་པར་འགྱུར་ལ། དུ་མར་སྣང་བ་དང་ཐ་ མི་དད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་གཏན་ཚིགས་སུ་སྦྱོར་ན་ནི་ཁྱབ་པ་མ་གྲུབ་སྟེ་དུ་མར་སྣང་བ་ནི་དུ་མར་བདེན་པ་མ་ཡིན་ཞིང་རང་བཞིན་གཅིག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན།མ་ཡིན་ཏེ། དུ་མར་སྣང་བ་དངོས་པོའི་བདག་ཉིད་དུ་བདེན་པ་དང་། སྐྱེ་འགག་གི་རྣམ་པར་འགལ་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་དཀར་པོའི་ རྣམ་པར་སྣང་བ་འགགས་ཀྱང་དམར་པོའི་རྣམ་པར་སྣང་བ་མི་འགག་ཅིང་།དེ་བཞིན་དུ་དེ་འགགས་ཀྱང་ཅིག་ཤོས་མི་འགག་ལ་གཅིག་སྐྱེས་ཀྱང་གཞན་མི་སྐྱེ་བས་དེ་རྣམས་སུ་སྣང་བ་ནི་དུ་མ་ཉིད་ཡིན་ཞིང་། དེ་དང་ཐ་མི་དད་པས་དུ་མ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྣ་ཚོགས་སུ་ སྣང་བ་གཅིག་ཉིད་དུ་འདོད་པ་ལ་ཡང་མངོན་སུམ་ལ་སོགས་པའི་བསམ་པ་འཇུག་པས།དེ་ལྟར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྒྱུ་མ་དང་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་མཐོང་བས་ན་གཅིག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་སྔ་མ་ལྟར་རྒྱུ་འབྲས་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པས་ཐ་དད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ ནི་ཡུལ་དང་ཀུན་དུ་འབྲེལ།།ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཇུག་པའི་ཚུལ་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་སོགས་པར་སྣང་ཡུལ་དང་འབྲེལ་ཞིང་། དེ་ལས་གཞན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ ཀྱང་རྟོག་པས་བརྟགས་པའི་དོན་ལ་འཛིན་པའོ།

在此，对于遍计所执自性的分类，不显示比这些更多或更少，仅仅显示这些，是考虑到所化众生近前的意乐，因为观察到仅显示这些就能调伏众生。除此之外，未见其他确定数量的理由。
如果说遍计所执自性在一切方面都不存在，因此不应成为凡夫众生贪著的对象，对此说：'大慧，于依他起相中'等。如前所说，分别遍计所执即是心的显现，这本身作为心的本性就是依他起，对此贪著和分别。
就像幻化所现的各种境相被视为外在的马、象等一样，凡夫们以执著的心见到并分别心性觉知的幻化为能取所取的各种相。大慧，其中各种显现相和心性觉知的幻化并非一体，如前已广说破除实相之理。
而且各种显现也不是与心识分离的外境实体，因为各种显现不是从心的因中产生的，遍及义已如前所说。如果说种种显现与幻化无别即是一体，则它们将无有差别。如说：'由于种种自性，显现为一事物，诸相怎能为真，因为一性已失故。'等等。
其义为：对方宗主张种种显现无二，认为种种显现相是一个心识的真实本性，若如此则一个心识将成为多体，因为与多体无别的缘故，如星宿的白色。同样，诸相也将成为一体，因为与一体无别的缘故。
若说诸相成为一体是所许，而心识成为多体则以'与多体实相无别故'作为因，此因不成立；若以'与多相显现无别故'作为因，则遍及性不成立，因为多相显现并非多体真实，而是一体自性的缘故。对此答：不然。多相显现为事物本性实有与生灭相违。
如白色相显现灭时红色相显现不灭，同样，彼灭时另一者不灭，一者生时他者不生，故彼等显现确实是多体，与此无别故成为多体。因此，主张种种显现为一体则有现量等观察，故不应理。
因此，由见到幻化与种种显现的差别，故非一体，如前所说不应成为因果，故也非异体。'心与境普遍相连'等一偈显示识的运行方式，其中阿赖耶识与身体受用等显现境相相连，其他诸识也执著分别所计度的对象。

།སྣང་བ་མེད་དང་བྱེ་བྲག་ལ། །ཤེས་རབ་ཡང་དག་རབ་ཏུ་འཇུག་།ཅེས་པ་ནི། སྣང་བ་མེད་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ནི་དོན་དམ་པ་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་འཇུག་པར་འགྱུར་ལ། གཞན་གྱི་དབང་གིས་བསྡུས་པ་ཀུན་རྫོབ་པའི་བྱེ་ བྲག་ལ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་འཇུག་པའོ།།ཀུན་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི། གཞན་དབང་དོན་དམ་པ་ཉིད་འགོག་པ་སྟེ། དེ་ལ་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཀུན་བརྟགས་རྟོག་པའི་གཟུང་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྟོག་པའི་བློ་ཉིད་དུ་ཡོད་ཅིང་བློའི་ ངོ་བོར་གྱུར་པའི་གཞན་དབང་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་མེད་པ་སྟེ།དེ་ལྟ་ན་བློའི་ངོ་བོ་དོན་དམ་པ་ཉིད་དུ་མྱོང་བ་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན། ནོར་པ་དག་གིས་བརྟགས་པ་སྣང་། །ཞེས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་སྣང་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་བློས་བརྟགས་པ་ཉིད་རྟོག་པའི་བློའི་ངོ་ན་སྣང་བ་སྟེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་དེ་ལ་དེ་ལྟར་མི་བརྟག་ཅེས་ཉེ་བར་གདམས་པའོ།།དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་སྔགས་དང་སྨན་ལ་སོགས་པའི་ཡན་ལག་མང་པོས་གྲུབ་པའི་སྒྱུ་མའི་གླང་པོ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་དབང་པོ་མ་བསླད་པ་རྣམས་ཀྱི་བློའི་ངོ་ན་མ་གྲུབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་མ་སྣ་ ཚོགས་ཀྱང་།ཡང་དག་པའི་རིགས་པས་བརྟགས་ན་མི་འགྲུབ་པའོ། །དེ་ཉིད་གཞན་གྱི་དབང་དུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། མཚན་མ་གནས་ངན་ལེན་གྱི་དངོས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཚན་མ་དང་། དེས་བསྒོས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་ འཆིང་བར་བྱེད་པ་ནི།སེམས་ཉིད་སྔ་མ་རྣམས་ལས་བྱུང་བས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གཞན་གྱི་དབང་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་མི་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་གཞག་པ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་སྟེ། གཞན་གྱི་དབང་དོན་དམ་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པས་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ ཏེ་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་བློའི་ངོ་བོར་ཡོད་ན།དེ་ཉིད་རྒྱུ་མེད་པ་མི་འཐད་པས་གཞན་གྱི་དབང་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་ན་འགྱུར་བའོ་ཞེས་སྟོན་པ་ནི་གང་འདི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཕྱེད་སྔ་མ་ནི་ཕྱེད་ཕྱི་མས་བཤད་པའོ། །ཀུན་རྫོབ་དང་ནི་ཞེས་པ་ལ་ སོགས་པས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་ཀ་ཡང་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་ཏེ།དེ་ལ་དོན་དམ་པ་ནི་དེ་བཅད་འཕགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཞེས་པ་གཞན་གྱི་དབང་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ། འཕགས་པ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དོན་དམ་པ་ ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ།།རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་ངོ་། །རྣལ་འབྱོར་ཅན་གྱིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་རྣལ་འབྱོར་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་གི་རིག་པའི་དོན་དམ་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གནས་པ་ སྟེ།དེ་ལྟར་གནས་པ་ན་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་གཅིག་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་མཛེས་ཀྱང་ཞེས་པ་སྟེ། རང་བཞིན་གཅིག་ཉིད་ལ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བའི་རྣམ་པས་སྤྲས་ཤིང་སྣང་བའོ། །དེ་ལྟར་སྣང་ཡང་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་ལ་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་ དུ་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མེད་པའོ།།ཇི་ལྟར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་གཞན་གྱི་དབང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་སྟོན་ཏེ། ཇི་ལྟར་རབ་རིབ་ཀྱིས་དབང་པོ་ཉམས་པ་རྣམས་ལ་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའི་གཟུགས་ལ། དེ་ལྟར་བདེན་པའི་གཟུགས་སྣ་ཚོགས་སུ་བརྟགས་པ་ན་རྟོག་པའི་ གཟུང་བ་དེ་དག་བདེན་པའི་གཟུགས་མ་ཡིན་ཞིང་དེ་ལྟར་སྣང་བ་ཤེས་པའི་ངོ་བོར་ཡོད་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ།མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་དབང་ཟུང་འཇུག་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་རྟོགས་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཡོངས་ གྲུབ་དངོས་པོར་མི་འཐད་པ་ཉིད་སྟོན་ཏེ།གསེར་ལ་སོགས་པ་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་སྤངས་པ་བཞིན་དུ་སེམས་ཉིད་རིག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་གྱུར་པ་སྔར་ནས་གནས་པ་དང་བྲལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བརྟགས་པ་ནི་དེ་ལྟར་མི་བདེན་ཞེས་པའོ།

'对于无相和差别，智慧正确地趣入'这句话的意思是：对于无相的真如，趣入胜义智慧；对于他力所摄的世俗差别，则趣入世俗智慧。
关于'遍计所执的自性'等，是在遮遣他力为胜义，如前所说，分别的遍计所执所取境在世俗中是分别心本身而存在，而成为心之本性的他力在真实中是不存在的。
如果说：这样的话，心的本性作为胜义来体验是不合理的。'由颠倒者所执而显现'，即如是显现是由颠倒心所执著，仅在分别心前显现，因为是颠倒的缘故，教诫不应如是执著。
又如咒语、药物等众多要素所成的幻化大象等显现，在感官未受损害者的心前是不成立的，同样，他力的种种相状，若以正理观察也是不成立的。
若问：这如何成为他力呢？说到'相及习气之事'等，分别的相状及其熏习的习气束缚凡夫，是从前前心所生，故在世俗中即是他力性，而不了知此者执为胜义事物即是遍计所执，因为是由分别心执著他力为胜义的缘故。
若说：如果遍计所执在心的本性中存在，则其无因不合理，应成他力。为显示从某个角度而成立，说'此即'等，偈颂前半由后半解释。
'世俗及'等说明三自性皆不成立为胜义事物。其中胜义是'断除彼圣者行境'，即他力中空离遍计所执自性，是圣者各自证知的行境胜义圆成实自性。
从因生起是他力。'瑜伽行者'等显示遍计所执无实有性，其中瑜伽行者的事物是于无二自证胜义一心专注，如是安住时，虽种种显现庄严为心性一体，即于一体自性以种种显现相而庄严显现。
如是显现然于心性中无种种，如是遍计相也无。
'如何'等显示他力无自性，如同眼病损害感官者前发丝等显现的色相，如是执为真实种种色相时，彼等分别所取非真实色相，如是显现是心的本性而存在，故非一切种皆无，如是智者应了知他力为双运如幻。
'如何'等显示圆成实不成立为事物，如同金等离垢般，心性觉性真如离于本来存在的胜义事物之暂时垢染的体性所执，说明如是不真实。

།བརྟགས་པ་ ལ་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ངོ་བོ་ཉིད་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བ་ཉིད་སྟོན་ཏེ།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ལ་དེ་ལྟར་བརྟགས་པའམ། གཞན་ཡང་རུང་སྟེ་ཀུན་བརྟགས་པ་ནི། ཇི་ལྟར་བརྟགས་པ་བཞིན་དངོས་པོར་མེད་ལ་གཞན་གྱི་དབང་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་ཡོད་པ་སྟེ། དེ་དག་ལས་བཟློག་ སྟེ་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་བ་འདེབས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་བདེ་འགྲོ་དང་ཐར་པ་ཐོབ་པ་ལས་ཉམས་པར་བྱེད་པའོ།།འདིར་གཞུང་ཉིད་ཀྱང་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་བ་འདེབས་པའི་མཐར་རྟོག་པ་ནི་རླག་པར་འགྱུར་ཞེས་འདོན་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་གཞུང་འདི་ལྟར་ན་མཐའ་གཉིས་ སུ་བརྟགས་པའི་དོན་རིགས་པས་རྣམ་པར་བརྟགས་ན་འཇིག་པར་འགྱུར་ཞེས་པའོ།།གལ་ཏེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བརྟགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་ཅིང་། གཞན་དབང་དོན་དམ་པ་པ་དགག་པ་ཉིད་དུ་ཚུལ་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་སྟོན་ཏེ། དེའི་དོན་ཡང་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་དང་།གཞན་གྱི་དབང་ནི་ངོ་བོ་གཅིག་པ་དང་། ཡང་སྔ་ཕྱིར་གྱུར་པ་རྣམས་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་ཡང་སྔར་གསུངས་ཏེ། དེས་ན་དེ་དག་གཅིག་པས་བརྟགས་པ་དངོས་པོ་མེད་པར་གཞན་གྱི་དབང་གི་དངོས་པོ་ཉིད་འགྱུར་བའམ། དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་ ཉིད་དུ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པར་འགྱུར་བ་སྟེ།འགལ་བ་བདག་ཉིད་གཅིག་ཏུ་འགྱུར། །ཞེས་པའོ། །གཞན་ཡང་དེ་དག་རྒྱུ་འབྲས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་དངོས་པོ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའམ། མིང་དང་མཚན་མས་འབྲེལ་པའི་གཞན་གྱི་དབང་ གི་དངོས་པོ་ལས་ཀུན་བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའོ།།ཀུན་བརྟགས་པ་ལ་གནས་ནས་ནི། །གཞན་གྱི་དབང་ནི་ཉེ་བར་དམིགས། །ཞེས་པ་ནི་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་དོན་ཉིད་གསལ་བར་བསྟན་པ་སྟེ། སྔར་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །མིང་དང་མཚན་མ་འབྲེལ་ཞེས་པ་ ནི་བརྗོད་པ་དང་འདྲེས་པར་སྣང་བ་རྟོག་པའི་གཟུང་བ་སྟེ།རྟོག་པ་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་གཞན་གྱི་དབང་ངོ་། །བརྟགས་པ་ཤིན་དུ་མ་གྲུབ་སྟེ། གཞན་ལས་འབྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་ཐལ་བ་ལས་བཟློག་པའི་དོན་ཏེ། ནམ་མཁའི་པདྨ་ལྟར་ཤིན་དུ་མ་གྲུབ་པ་ནི་གཞན་ལས་ འབྱུང་བའི་འབྲས་བུར་མི་འཐད་ཅེས་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བློའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་ལ། བློའི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་གཞན་དབང་ཡང་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་མི་འཐད་དེ། སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །ཡང་འདི་དག་གི་ཁྱད་པར་ནི་མཚན་ ཉིད་ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་ཡང་མེད་ལ།གཞན་གྱི་དབང་ནི་ཡོད་པ་སྟེ་སྔར་བསྟན་པ་དང་འགལ་བ་མེད་པ་ནི་རྟོགས་པར་སླའོ། །ཐལ་བ་ལས་བཟློག་པའི་གཏན་ཚིགས་གཞན་ཡང་དངོས་པོ་དངོས་པོ་མེད་པར་འགྱུར་བ་མེད་པ་ཡིན་པ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་དངོས་པོ་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་ཡང་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཀུན་བརྟགས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་མེད་ལ། གཞན་དབང་བདེན་པར་ཡོད་པ་མི་འཐད་ཅེས་པའོ། །དེ་ཚེ་དོན་དམ་རང་བཞིན་ནི། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དོན་དེ་ལྟར་རྟོགས་པའི་ཕན་ཡོན་འཆད་དོ། །དེ་ནས་ཚིག རྐང་གཉིས་ཀྱིས་དེ་དག་གི་དབྱེ་བ་སྟོན་ཏོ།།སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་གསུམ་ནི་རྒྱུ་འབྲས་སུ་བརྟགས་པ་གཅིག་ཉིད་དུ་འདུས་པས་བཅུ་གཉིས་སུ་གསུངས་པ་དང་མི་འགལ་ལོ། །གལ་ཏེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་བརྒྱད་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་ པས་གཞན་གྱི་དབང་དྲུག་ཏུ་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན།དེ་ལྟར་བདེན་མོད་ཀྱི་ཀུན་གཞི་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ནི་རྒྱུ་བ་ཆ་ཕྲ་བ་རྣམ་པ་གསལ་བ་མེད་པས་འདིར་མ་སྨོས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །སོ་སོ་རང་གིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དེ་འདྲ་བའི་བྱེ་ བྲག་ཏུ་དབྱེ་བ་མི་འཐད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏེ།སྣ་ཚོགས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོར་རོ་གཅིག་ཅིང་། དེ་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་ཤིང་། གོམས་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཆོས་སྐུའི་རང་བཞིན་ཐོབ་པ་ལས་མི་འདའ་བའོ།

以'对于所观察'等词句显示二种自性的本质实相。对于圆成实性如是观察或其他观察，遍计所执性如同所观察般实为无实，依他起性如幻而有。
与此相反的增益和诽谤，会使来世获得善趣和解脱的机会退失。此处经文也说'增益和诽谤的边执见会导致毁灭'。
又按此经文，以理观察二边所执之义则会破灭。
以'若是'等词句从另一角度说明遍计所执在一切方面皆无，并否定依他起为胜义有。其义即是：名言遍计所执与依他起是一体，又如前所说，前后诸法互为因果。
因此，由于它们是一体，则遍计所执无实应成依他起实有，或者同样地实有也应成无实，即'相违成一体'。
又由于它们是因果关系，则应从无实生实有，或从与名相关联的依他起实有中生遍计所执无实。
'依遍计所执，而观依他起'，这是明显显示因果之义，如前所说。
'名相关联'是指与言说混合显现的分别所取，即成为分别自性的依他起。
'遍计极不成，非从他而生'是遮遣过失之义，即如虚空之花极不成立者不应理成为从他生起之果。
因此，名言遍计所执在世俗中是心的自性而有，但成为心体性的依他起在胜义中也不应理，如前所说。
又此等差别是：相性断绝的遍计所执即使在世俗谛中也无，依他起则是有，与前说无矛盾易于理解。
遮遣过失的其他因相也是：实有不应成无实，从无实生实有不应理，故名言遍计所执即使在世俗中也无，依他起真实有不应理。
以'尔时胜义性'等词句解说如是了悟的功德。
其后两句偈颂显示彼等差别。
如前所说三种遍计所执摄于一因果执著中，故说十二种不相违。
若问：在大乘教法中承许八识集，故依他起为六不应理。虽然如此，但阿赖耶识和染污意识因为行相细微无明显相，此处只是未说而已。
以'各自内证'等词句显示各自内证真如不应有如是差别，种种安立皆同一真如体性，瑜伽行者证悟此义，若修习则不离获得现前真如法身之自性。

།གལ་ཏེ་བརྗོད་ པ་དང་འདྲེས་པར་སྣང་བ་གཞན་གྱི་དབང་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན།མིང་དང་མཚན་མ་དག་མཚུངས་པ་ཡིན་ནམ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་ནི་མཚན་མ་དག་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འདིའི་དོན་ནི་སྔར་བསྟན་ནོ། །ཀུན་བརྟགས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་རྣམ་གྲངས་ ཀྱི་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་དང་།མཚན་མ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་སྔ་མ་རྣམས་ལས་འབྱུང་བའོ། །བློས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་དངོས་ལ་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ། །ཅི་ཞིག་རྣམ་པར་བརྟག་ཅེས་པ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་ཅི་དང་ཅི་འདྲ་བར་རྣམ་པར་བརྟག་ སྟེ།བརྟག་བྱའི་དོན་དེ་འདྲ་བ་གྲུབ་པ་མེད་ཅེས་པའོ། །གལ་ཏེ་འདིར་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་མཐའ་གཉིས་སྤངས་པའི་གྲུབ་པའི་དངོས་པོ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱིས་དབུ་མ་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། དེ་འདྲ་བ་འགལ་ཏེ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ནི་རྣམ་གཅོད་དང་ཡོངས་གཅོད་ ཀྱི་འགལ་བ་ཡིན་པས་གཅིག་བཀག་པས་གཞན་གྲུབ་པ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར།དེ་དག་གཉིས་ལས་གྲོལ་བ་ནི་ཕྱིར་ཞིང་གཉིས་ཀའི་བདག་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན་དེ་འདྲ་བ་ནི་མི་སྲིད་པའོ། །དེ་ལྟ་ན་དེ་འདྲ་བའི་འགལ་བ་གང་ལ་སྲིད་ཅེ་ན། ཀུན་བརྟགས་པ་ཡི་རང་བཞིན་ལ། །རང་བཞིན་ གཉིས་ནི་རབ་གནས་ཏེ།།ཞེས་པ་དེ་ལྟར་རྟོག་པའི་བློ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ངོ་ན་ཡོད་པའོ། །དེ་ལྟར་འགལ་བ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་ནི་བརྟགས་པ་ཡིན་ལ། དེ་འདྲ་བའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྣམ་པར་དག་པ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའོ། ། བརྟགས་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བའི་བློ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་གྱི་ཚུལ་མ་འདྲེས་པར་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །རྣམ་པ་གཞན་དུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་སྒྱུ་མ་ལས་གཞན་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་བརྟགས ན་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རྟོགས་པས་གཞག་པ་ནི་བརྟགས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་བརྟགས་པ་བཞིན་དུ་མ་གྲུབ་ལ། རྟོག་པའི་བློ་ནི་མཐོང་ཞིང་མྱོང་བའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་གཞན་དབང་ངོ་། །རྣམ་རྟོག་གཉིས་ལས་གྲོལ་བ་སྟེ། མཐའ་གཉིས་སུ་རྟོག་པ་ སྤངས་པའི་རིགས་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དོ།།ཡང་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པའི་ལམ་དང་། འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཐེག་པ་གཅིག་ཉིད་རྒྱས་པར་སྟོན་པ་སྟེ། དེ་ལ་འཕགས་པ་སོ་སོ་རང་གི་ཡེ་ཤེས་ནི་ ལམ་གྱིས་རྟོགས་པར་བྱ་བའམ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་འབྲས་བུའོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་གཞན་གྱི་དྲིང་ལ་མི་འཇོག་ཅེས་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་ལུགས་རྟོགས་པ་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟོགས་པ་སྟེ། སྔར་གསུངས་པ་ལྟར་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་ཉིད་རྟོགས་ པའི་ཡན་ལག་ཏུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདིར་ལན་གྱི་དོན་ལ་དང་པོ་འཕགས་པ་སོ་སོ་རང་གི་ཡེ་ཤེས་རྟོགས་པ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚད་མ་དང་། ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གིས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དོན་སྤྱིའི་ཚུལ་དུ་གཏན་ལ་ཕབ་ནས། ཞི་གནས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ནམ་ཡན་ལག་ ཏུ་གཅིག་པུ་དབེན་པར་སོང་སྟེ་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་དྲན་པ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆར་གཏོགས་པ་ཆོས་ཟབ་མོ་ལ་བཟོད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་གཟུངས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཐབས་འགའ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་སྤྱིའི་རྣམ་པར་སྒྲོ་འདོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དྲི་མ་ཞི་བར་བྱ་སྟེ།རྣམ་པར་ རྟོག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡུལ་དུ་བྱས་ནས་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ན་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཐེག་པ་གཅིག་པོ་རྟོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གཅིག་གི་ལམ་རིག་ཅིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ ཐེག་པ་གཅིག་པོ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའོ།

如果所说的与其他显现混杂而成为他者所控制，如果认为名称和相是否相同，则说'相等'等等，这个意思前面已经说明。由'遍计'等说明如前所述的异名遍计，相是从前面的依他起而生。由'心'等总结说明三自性实际上是不存在的。'何所分别'是指任何差别法如何分别，即所分别的义理如此不成立。
如果这里说离开有无二边的成立事物唯识作为中观胜义谛的事物是存在的，那么这样是矛盾的，因为有和无是遮诠和表诠的相违，遮遣一个则依赖另一个成立，若离开这两者则反而成为两者的本性，这样的情况是不可能的。那么这样的矛盾在何处存在呢？'于遍计自性，二自性安住'，如是在颠倒分别心前是存在的。
如是种种矛盾显现是遍计，如此颠倒清净是圣者们各自所证知的圆成实。显现为种种遍计的心是如幻的依他起，如是在世俗谛中不混杂地安立三自性的方式。'若异此'等是说若将依他起幻相执著为异于此的胜义谛事物则成为颠倒。
因此如是了解而安立的是遍计，如所遍计般不成立，而分别心是所见所经验的，故在世俗谛中是从因而生的依他起。离开二种分别，即远离二边分别的如幻道理是圆成实的特征。又'大慧'等说明如来藏清净之道，以及一乘的果性广说，其中圣者各自证智是由道所证得或所获得的果。
于一切佛法不依赖他者是说了解大乘宗义即是了解一切佛法，因为如前所说一切也是宣说为证悟彼性的支分。此处回答的内容，首先证悟圣者各自证智是以比量等量和可信教言确定真如义的总相，
作为止观的因相或支分独自前往寂静处，如前所说成为念慧分所摄的能忍持甚深法的因缘之陀罗尼的某些方便，依此息灭真如总相的增益分别垢染，以无分别慧如实缘取而修习，如是修习力完全圆满时所获得的智慧。一乘了解的特征是通达了知大乘一道而称为了解一乘。

།དེ་ཉིད་རིག་ཅིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་སྣང་ཞིང་རྟོགས་པའི་བློ་ལས་མ་གཏོགས་པ་ཆོས་གཞན་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་ཡང་མི་སྲིད་ ལ།།བློ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པས། སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ཐེག་པ་གཅིག་པོ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་དོན་ཡང་དེ་ལྟར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་དོན་ནི་རྟོགས་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་དབེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ དབྱེར་མེད་པ་ཡིན་ལ།དེ་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་འབྱུང་ཞིང་། དེ་ཡང་དབྱེར་མེད་པའི་རང་བཞིན་མཐར་ཐུག་པའི་དོན་གཅིག་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་རྟོགས་པའི་ལམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཐེག་པ་ཡང་མཐར་ཐུག་པ་གཅིག་ཡིན་ཞེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱས་པའོ། །ཇི་ ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གནས་པ་ནི་རྟོགས་པའི་དོན་ནོ།།ཁོང་དུ་ཆུད་པ་འདི་ནི་ཞེས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པ་མཐར་ཐུག་པའོ། །དེས་ན་དེའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པས་ཐོབ་པའི་རྟོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྲས་བུ་མཐར་ཐུག་པར་འབྱིན་མ་ནུས་པས། དེ་དག་གི་རྟོགས་པ་ནི་མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་མ་ཡིན་ཞིང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་ཉིད་དུ་འགྱུར་གྱི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་པས་ཐེག་པ་གཅིག་ཅེས་པ་སྟེ། འདིའི་དོན་ཞིབ་ཏུ་ནི་སྔར་བསྟན་ནོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་གསོལ་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་ཉིད་ལ་རྩོད་པ སྤངས་པ་གསུངས་ཏེ།འདི་དག་གི་དོན་ནི་ཉན་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་ཐེག་པ་གསུམ་དུ་བསྟན་པས་འདུལ་བར་འགྱུར་གྱི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། རྒྱས་པར་སྔར་གཏན་ལ་ཕབ་པོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་འདུལ་བ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་གདུལ་བྱའི་བསམ་ པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཆོས་འདུལ་བ་སྣ་ཚོགས་ཐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པ་དང་།འདུ་འཛི་ལ་སོགས་པས་དབེན་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ལུང་གིས་གྲོལ་བ་སྟེ། ཁྱད་པར་དུ་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །རང་གིས་མ་ཡིན་ཞེས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ བསྟན་པ་ལ་མ་ལྟོས་པར།རང་གི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་གྲོལ་ཞིང་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་མ་ཡིན་པའོ། །ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་མ་སྤངས་ཞེས་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། ཉོན་མོངས་མེད་ཀྱང་དེ་དག་ལ། །ལས་ཀྱི་ཉེས་པ་མཐོང་བ་བཞིན། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་དང་། གཞན་ཡང་ ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་ཡང་མ་སྤངས་པའོ།།བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བའི་ཤི་འཕོ་མ་ཐོབ་ཅེས་པ་ལ། དེ་ཉིད་ཐོབ་པ་དང་མ་ཐོབ་པའི་བྱེ་བྲག་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཡང་འཇིག་རྟེན་གྱི་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པ་ རྗེས་ཀྱིས་ཤེས་པས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་རྫོགས་པར་བྱེད་པའོ།།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེ་ལ། ལྷ་དང་ཚངས་པའི་ཐེག་པ་ནི། །སྙན་པར་སྨྲ་ཞིང་ཁྲོ་མི་བྱ། །སློང་ན་ཆུང་ཡང་སྦྱིན་པར་བྱ། །རྣམ་པ་འདི་ གསུམ་གནས་པས་ནི།།ལྷར་སྐྱེ་བ་ཡི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའམ། གཞན་ཡང་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམས་པ་དང་། དེ་དག་གི་འབྲས་བུའོ། །ཚངས་པའི་ཐེག་པ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཚད་ མེད་པ་རྣམས་སོ།།ཇི་སྲིད་སེམས་རྣམས་འཇུག་གི་བར། །ཞེས་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ས་བོན་དང་བཅས་པའི་ཀུན་གཞི་འཇུག་པའི་བར་ལ་དེ་ལས་བྱུང་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ལམ་དང་། འབྲས་བུའི་གནས་ཐུག་པ་མེད་པའོ། །དེ་འདྲ་བ་གནས་གྱུར་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་ དུ་བྱས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལ་ནི་ཐེག་པ་མེད་ཅིང་།དེ་ལ་བརྟེན་ནས་གྲོལ་བའི་གང་ཟག་ལ་སོགས་པའི་སྤྲོས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བའོ། །དེ་ལྟར་ན་སྣ་ཚོགས་སུ་གསུངས་པ་ཅི་ཞེ་ན། ཐེག་པ་རྣམ་པར་གཞག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་གསུམ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ སྤངས་པ་ཉིད་དུ་མཚུངས་པའི་བྱང་ཆུབ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ།

什么是了知并通达真实义？如此说道：除了显现为能取所取等相的分别心之外，如前所说，其他诸法即使在世俗谛中也不存在。
由于以该心如实了知真如实相，不生种种分别，故通达唯一乘。其义理也是如此，所应了知的义理是远离种种分别的无二法界。
由于如实了知彼义，故不生分别。又因为彼义是无二自性究竟一义，故通达如是了知之道的本质即是究竟一乘。
如实安住即是所证义。此通达即是如实究竟了知。因此，声闻缘觉等依靠其所证无法引出究竟果位，故彼等证悟非究竟道，而是大乘道的支分，除此之外别无他途，故说一乘。此义详细已如前述。
大慧菩萨问等文句是遮除对此的诤论。其义为声闻等以三乘教化而得调伏，非由他途。详细已如前抉择。
如来调伏等文句的含义是：观待所化众生意乐而宣说种种调伏法门的方便差别，以及远离喧嚣等的瑜伽教法而得解脱，特别是就独觉而言。
非自力者，即非不依如来教法，仅凭自己智慧而得解脱涅槃。
未断业习气者，如说：'彼等虽无烦恼，然见业之过患'等，又未断烦恼习气。
未得不可思议变化死者，对于获得与未获得此义的差别，应如前所说而了知。
又世间等文句的含义是以清净世间后得智圆满布施等资粮。出世间无漏即是等持智慧。
关于此，如说：'天与梵天乘，说悦耳语不瞋，虽少亦行施，住此三相者，即是生天因。'或者修习禅定与无色定，以及彼等果位。梵天乘特指以三摩地所摄持的无量。
乃至诸心转起者，即是带有颠倒种子的阿赖耶识转起期间，由此所生的暂时道果无有究竟。
对于如是转依且现前无相智慧的境界，则无有乘，依此而解脱的补特伽罗等戏论寂灭。
若问：既然如此，为何宣说种种？故说立乘等。其中三种解脱即是同样断除烦恼的三种菩提。

།ཆོས་ལ་བདག་མེད་དེ་ཉིད་དང་། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་དོན་དམ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། དེ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་གྲོལ་ཞིང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཡང་སྤངས་པས་ཏེ། འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཐེག་པ་ ཆེན་པོའོ།།ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་དེ་དག་སྤངས་པས་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་ནི། ཇི་ལྟར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་ལ་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་གཡེངས་ཞེས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་སྣ་ཚོགས་སུ་རྟོགས་པས་གཡེངས་པ་སྟེ། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་ པ་མ་སྤངས་པའོ།།དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་མངོན་དུ་རྒྱུ་བ་སྤངས་མོད་ཀྱི། བག་ལ་ཉལ་བ་མ་སྤངས་པའོ། །དེ་རྣམས་ཀྱང་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་ལ་སྐྱོན་དུ་ལྟ་བའི་སྒོ་ནས་དེ་དག་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཐབས་འགའ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཤེས་ རབ་དང་བྲལ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མྱོས་པས་མྱོས་ཤིང་།ཉོན་མོངས་པ་མངོན་རྒྱུ་སྤངས་པས། ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ན་འཁོད་པའོ། །དེ་ཉིད་རང་གི་འབྲས་བུ་མཐར་ཐུག་པ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། མཐར་མར་ཕྱིན་པ་དེ་ལས་མེད་ཅེས་པའོ། །དེ་ལྟ་ན་ཕྱིར་ཞིང་འཁོར་བར་ལྡོག་གམ་ སྙམ་ན།ཕྱིར་ཀྱང་དེ་ལས་མི་ལྡོག་སྟེ། གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་འདུ་བྱེད་པ་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་དང་། བདག་ཉིད་བྱ་བ་བྱས་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པས་འཁོར་བར་སྐྱེ་བའི་ལས་སོག་པ་མེད་པ་དང་། སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་མངོན་དུ་རྒྱུ་བའི་རྐྱེན་ཉིད་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་ལྟར་ རྒྱ་མཚོར་བསྐྱུར་བའི་ཤིང་གཏིང་དུ་མི་ནུབ་པ་དང་།ཡུལ་གཅིག་ན་གནས་ཤིང་ངེས་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ན་དུས་ཇི་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་འཁོད་ཅིང་གནས་སྙམ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ན་དེ་དག་ང་ཡི་ཡང་། །ཞེས་པ་ ལ་སོགས་པ་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བའི་ས་བོན་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་ནམ་ཞིག་ན་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ནས་སད་ནས་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་དེ། ཚོགས་གཉིས་སུ་ཁ་བསྐངས་ནས། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ བའོ།།འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ལས་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ལེའུ་སྟེ་གཉིས་པའི་བཤད་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ལ་ལེའུ་ལྷག་མ་འདི་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པའི་དོན་ཤེས་པར་བྱ་བའི་གནས་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོར་འགྱུར་བ་དང་།དེ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པའི་ལམ་དང་། ལམ་གྱིས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་སྟེ། བཞི་པོ་དེ་རྣམས་ཉིད་རྩོད་པ་སྤངས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་སྟོན་ཏེ། དེས་ན་མདོ་སྡེ་འདིའི་དོན་ནི་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་རྣམས་སུ་འདུས་ ཤིང་དེ་རྣམས་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པ་ཡིན་པ་ལ།དོན་དམ་པར་སྟོང་པ་ཉིད་དེ། དེ་ལྟར་ན་རིག་པ་དང་སྟོང་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱིས་དབུ་མ་ཉིད་འདིའི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྔར་བསྟན་ནོ། །དེ་ལ་ལེའུ་གསུམ་པ་འདི་ནི་དོན་རྣམ་པ་བཅུ་བཞིས་སྟོན་པ་ ལས།དང་པོ་སྔར་བསྟན་པའི་ཡིད་ཀྱི་ལུས་ཉིད་རྒྱས་པར་སྟོན་པ་ནི། དེ་ནས་ཡང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ཡང་དོན་རྣམ་པ་དྲུག་གི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་དང་པོ་ཡིད་ཀྱི་ལུས་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཁྱད་པར་ཅན་ཏེ། དེ་ཡང་ས་གསུམ་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ རྣམས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཐོས་པའི་གཟུངས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཐོབ་པར་གསུངས་པས་ཡིད་ཀྱི་ལུས་ཀྱང་དང་པོར་ཐོབ་པའི་ས་མཚམས་ནི་གནས་སྐབས་དེ་ཉིད་ནས་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།འདིའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་འདུས་པ་མ་ཡིན་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་ བོར་གྱུར་པའོ།།རྣམ་པ་ནི་མཚན་གྱི་མེ་ཏོག་གིས་བརྒྱན་པར་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ལྟ་བུར་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་བའོ། །ངེས་པའི་ཚིག་གམ་སྒྲ་བཤད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་སྔར་བཤད་པ་ལྟར་ཡིད་ལྟར་མགྱོགས་ཤིང་ཐོགས་པ་མེད་པ་དང་། ཆ་ཤས་འདུས་ པས་ཡིད་ཀྱི་ལུས་ཞེས་པའོ།

'诸法无我性'等句，是说明胜义谛的真如以及通达真如的智慧已从烦恼中解脱，并且断除所知障，这是果位本性的大乘。
声闻们并未断除这些，如何说呢等句，其中'为诸相所散乱'是说被蕴等自相和共相等种种相的执著所散乱，即未断所知障。
虽然已断除了真如中烦恼障的现行，但未断除其种子。他们也是从观察受蕴和想蕴过患的角度，依靠某些寂灭它们的方法，而缺乏通达真实义的智慧，陶醉于禅定的醉意中，由于断除了烦恼现行，而安住于无漏界中。
这是否就是他们的究竟果位呢？'到达彼岸即是终点'。那么是否会再次回到轮回呢？'也不会从此退转'，因为已通达补特伽罗无我、诸行刹那性，并且了知自己已完成所作，不会再造轮回生死之业，现行贪爱和取的缘不具足的缘故。
就如同投入大海的木头既不会沉底，也不会停留在一处确定位置一样。
思维在无漏界中会住多久呢？经中说'禅定'等。
'彼等亦是我'等句，如前所说，由于他们的善根种子以及如来加持力，有朝一日从无漏界中醒来，发起无上菩提心，圆满二资粮，将获得法身。
《圣入楞伽经》摄诸法品第二释完。
其余诸品也是为了了知摄诸法的所依处、这些法的真如即如来藏、净化如来藏的道以及道所获得的果位这四者，通过遣除诤论等方式广说。
因此，此经的内容归纳为这四个方面，这些在世俗谛中是心的幻化，胜义谛中是空性。如是，智慧与空性双运的唯识中观即是此经所要阐述的，如前所说。
其中此第三品以十四种内容来阐述，首先广说前述意生身，即'尔时复'等。这也应当从六个方面来了知：
首先获得意生身的因是殊胜禅定，由于说菩萨在第三地获得殊胜的禅定和闻持陀罗尼，应知意生身最初获得的阶位也是从此开始。
此身的自性是非微尘积聚的禅定和智慧的本性。
其形相如同相好庄严，显现如同四大种及所造色的色相形状。
词源学解释或语义解释的理由如前所说，因为如意迅速无碍，以及由诸分聚合而称为意生身。

།རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི་གསུམ་དུ་འགྱུར་བ་ལས། དང་པོ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བདེ་བ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཡིད་ཀྱི་ལུས་ནི་ས་གསུམ་པ་ནས་བདུན་པའི་བར་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་བརྒྱད་གནས་མ་གྱུར་པ་རྣམ་པ་མང་པོར་སྣང་བ། རང་རང་གི་ངོ་བོས་ དབེན་པར་རྟོགས་ཤིང་བསྒོམས་པ་ཀུན་གཞིའི་རྒྱ་མཚོ་ལ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རླབས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་བདེ་བ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཡིད་མི་འབྱུང་སྟེ།སྲིད་པ་ཤས་ཆེ་བ་ལ་སོགས་པའི་བསམ་གཏན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་སྤང་བའོ། །དེས་ན་ཟག་པ་ མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བདེ་བ་ལ་རེག་པར་གནས་པ་སྟེ།རང་གི་སེམས་སྣང་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཀུན་རྫོབ་སེམས་ཀྱི་དངོས་པོར་ཡོད་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་མེད་པ་སྟེ། ཟུང་འཇུག་གི་དོན་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཆོས་སུ་གྱུར་པས་ཡིད་ཀྱི་ལུས་ཞེས་བྱའོ། །གླེགས་ བམ་འགའ་ཞིག་ལས།བདེ་བ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཡིད་ཀྱི་ལུས་འབྱུང་སྟེ་ཞེས་སྟོན་པའི་སྐབས་སུ་ནི། གནས་སྐབས་དེར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་མ་གྱུར་པ་དང་། དབེན་པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པས་དེ་འདྲ་བའི་བདེ་བ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཡིད་ཀྱི་ ལུས་ཐོབ་ཅེས་པའོ།།གཞན་ཡང་འདིར་ས་གསུམ་དང་ཞེས་པ་ནི། དང་པོ་ནས་གསུམ་པའི་བར་ཏེ། ས་དང་པོ་ལ་ཡང་ནམ་མཁའ་མཛོད་[(]གྱི་[,]ཀྱི་[)]ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པར་གསུངས་པས་གནས་སྐབས་དེ་ཉིད་ནས་ཡིད་ཀྱི་ལུས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ལ་ཡང་འགལ་བ་མེད་དེ། ཇི་སྐད་དུ། འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས། མཐོང་བའི་ལམ་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ནི། མིག་གི་ནད་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཡིད་ཀྱི་ལུས་ནི། ཁྱད་པར་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་བརྒྱད པ་ལ་སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་ནས།དེ་ལྟར་ཞི་བའི་བསམ་གཏན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ན། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་དེའི་ཚོགས་གཉིས་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ལངས་ནས་རྗེས་ཀྱི་ཤེས་པ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲ་བར་ རྟོགས་པ་དང་།སྟོབས་དང་། མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རིགས་ཐོབ་ཅིང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པ་དང་། དེ་འདྲ་བའི་ལུས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་ཞིང་། དེ་རྣམས་ལས་ཐེ་ཚོམ་གྱི་གནས་ ཐམས་ཅད་བཅད་པས་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རྟོགས་པའོ།།དེ་སྐད་དུ་ཡང་། ས་བདུན་དག་ནི་སེམས་ཡིན་ཏེ། །སྣང་བ་མེད་པས་བརྒྱད་པའོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ལ་སྣང་བ་མེད་པའི་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་ཞེས་པ་ནི་ སྔ་མ་ལྟར་སྣང་བ་མེད་པ་ལས་ལངས་ནས་རྗེས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ལ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའོ།།སེམས་ཀྱི་གནས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་མ་དག་པའི་སྣང་བ་གནས་གྱུར་པའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་གཞན་ནི་ཐོད་རྒལ་གྱི་ཏིང་ ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པའོ།།གཞན་ཡང་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། དབང་བཅུ་ལ་སོགས་པའི་མེ་ཏོག་གི་རྒྱན་གྱིས་རྒྱས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རིས་སུ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་བྱ་བའི་ཡིད་ཀྱི་ལུས་ནི་ས་བརྒྱད་པ་དེ་ཉིད་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐེག་པ་གཞན་དང་མ་འདྲེས་པ་སངས་ རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་རིས་སུ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ།མཚན་མ་དང་རྩོལ་བ་མེད་ཅིང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་སེམས་ཅན་གྱི་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཚོགས་སུ་གྱུར་པའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གིས་རིག་པ་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྟོབས་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ ཏན་གྱི་རིགས་རྣམས་ཐོབ་པའོ།།འདིར་ས་བརྒྱད་པ་ནས་ཐེག་པ་གཞན་དང་མ་འདྲེས་པ་ཡང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འགྲེལ་པ་ལས་ས་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆོད་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ལམ་ཉིད་དུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་ པའི་དོན་ནི་བདེན་པ་གཉིས་ལ་ལྟོས་ཏེ་ཤེས་པར་བྱའོ།

分类有三种，第一种是入定安乐的意身，从第三地到第七地，八识聚未转依而显现多种形相，以各自的本性了知空性并修持，阿赖耶识大海中生起识浪的特征，不生起入有漏安乐的意，这是为了断除偏重于有等烦恼禅定。
因此安住于无漏禅定安乐的触证，自心显现的境界在世俗心识上是存在的，在胜义中是不存在的，由于了知双运之义而成为智慧和禅定的法，故称为意身。
在一些经典中说'生起入定安乐的意身'时，是说在那个阶段获得了识未转依和了知空性的智慧与禅定，因此获得了这样入定安乐的意身。
此外这里说的'三地'是指从初地到第三地，因为说在初地也获得虚空藏等禅定，所以从那个阶段获得意身也无矛盾。如《圣般若波罗蜜多经》中说：'获得见道的菩萨不会生起眼疾等'。
其中了知法性的意身，特别是在菩萨八地获得无相禅定后，如是入于寂静禅定时，诸佛为了令其圆满二资粮，从禅定中起定后，在后得智中了知一切法如幻等，获得力、无畏等一切佛法种性，如实了知它们的自性，以这样的身前往一切佛土，断除其中一切疑惑处而如实了知法性。
如说：'七地是心性，以无相故为八地。'因此这里所说的'无相等法的殊胜分别'是指如前所说从无相定起后，在后得位中对如幻等法作殊胜分别。
心的住处是诸识的不净显现转依。其他禅定门是顿超禅定等。
此外还应以三十二相、十力等妙花庄严广说。
其中同类俱生行为的意身，即在八地时菩萨与其他乘不共，同类俱生于佛性中，无相无功用而任运成办众生事业等的禅定聚。
自证一切佛法是如前所说获得佛陀力等功德种性。
这里说从八地起与其他乘不共，是因为在《般若波罗蜜多释》中说八地以上是菩萨们的不共道。
偈颂的含义应依二谛而了知。

།དེ་ནས་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྔར་བསྟན་པའི་དགོངས་པ་ཅན་གྱི་མདོའི་དོན་གསལ་བར་འཆད་དེ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་བཞིར་འགྱུར་བ་ལས་དང་པོ་དོན་གཞན་ལ་དགོངས་པ་ནི་གང་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ མཚམས་མེད་པ་ལྔའི་ལས་བྱས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པར་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་འམ།གཞན་ཡང་མཚམས་མེད་པ་ལྔའི་ལས་བྱས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་ཐར་པ་ལ་མི་སྒྲིབ་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་ངག་དང་པོའི་དགོངས་གཞི་ནི་སྲེད་པ་དང་ མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་མ་དང་ཕ་ལ་སོགས་པ་དང་ཅུང་ཟད་ཆོས་མཐུན་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བཅད་ཅིང་བསད་པར་གྱུར་པའོ།།དགོངས་པ་ནི་གང་ལ་ལ་དག་གིས་མི་དགེ་བ་རུ་གཏོགས་པའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་མཚམས་མེད་པའི་ལས་བྱས་ཤིང་། འགྱོད་པ་ཆེན་པོས་ ཡིད་ཟིལ་གྱིས་མནན་ཏེ།གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་ལ་བརྩོན་པར་མི་བྱེད་པར་གནས་པ་ནས་དེ་དག་ལ་མཚམས་མེད་པའི་ལས་བྱས་ནས་ཕྱིར་ཞིང་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པས་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་དབུགས་འབྱིན་པ་སྟེ་མྱ་ངན་གྱི་གདུང་བ་སེལ་བའོ། །ཡང་དེ་དག་གིས་དགོངས་དོན་ཐོས་ པར་གྱུར་པ་ན།ཕྱིར་ཞིང་སྐྲག་པར་འགྱུར་བའམ། དེ་ལས་གཞན་ཡང་རུང་སྟེ། སྤྲུལ་པའི་ཉན་ཐོས་འགའ་ཞིག་གི་མཐུས། ཕྱི་རོལ་གྱི་མཚམས་མེད་པ་བྱས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་དེ་དག་གིས་སྒྲིབ་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་། ཕྱིར་ཞིང་མངོན་ པར་རྟོགས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྟོན་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་རྒྱལ་པོ་མ་སྐྱེས་དགྲའི་འགྱོད་པ་བསལ་བ་ལས། ཇི་ལྟར་རྒྱལ་པོ་དེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཕ་བསད་པའི་འགྱོད་པ་བསལ་བའི་ཐབས་ཞུས་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འགྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་ དེ་དག་འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་གྱིས་ལྷག་མ་མ་ལུས་པར་སེལ་ནུས་པ་ཉིད་དུ་དགོངས་ནས།སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཐུས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུས། རྒྱལ་པོ་མ་སྐྱེས་དགྲ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་སང་བཤོས་ལ་སྤྱན་དྲངས་ ཤིག་དང་།དེས་ཁྱོད་ཀྱི་ཐེ་ཚོམ་ངན་པ་དེ་ཡང་བསལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། རྒྱལ་པོ་དེས་ཀྱང་ཤཱ་རིའི་བུས་ཇི་ལྟར་བསྒོས་པ་བཞིན་དུ་སྤྱན་དྲངས་ཤིང་བཤོས་དྲངས་ནས་འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་བདག་གི་འགྱོད་པ་དེ་བསལ་དུ་གསོལ་ཞེས་བྱས་པ་དང་། འཇམ་དཔལ་གྱིས་སྨྲས་པ། ཁྱོད་ཀྱི་འགྱོད་པ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱིས་ཀྱང་བསལ་བར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ནས་རྒྱལ་པོ་དེ་ཤིང་བཅད་པ་བཞིན་དུ་ས་ཆེན་པོ་འདི་ལ་འགྱེལ་བར་གྱུར་ཏོ། །དེ་ནས་གནས་བརྟན་འོད་སྲུངས་ཆེན་པོས་རྒྱལ པོ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་ཏེ།རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་མ་འཇིགས་མ་སྐྲག་ཅིག་།འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ནི་དགོངས་པའི་བཤད་པ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་གྱིས་འདི་ཅི་ལ་དགོངས་ཏེ་དེ་སྐད་དུ་སྟོན་ཅེས་ཞུས་ཤིག་།དེ་ནས་རྒྱལ་པོ་དེས་སའི་སྟེང་ནས་སླར་ལངས་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་ ཞུས་པ་དང་འཇམ་དཔལ་གྱིས་སྨྲས་པ།རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། ཆོས་གང་ཆོས་གང་གིས་ཀྱང་སྐྱེད་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཆོས་དེས་ཆོས་གང་ཡང་བསལ་བར་ནུས་སམ། གསོལ་པ། འཇམ་དཔལ་དེ་མ་ལགས་སོ། །འཇམ་དཔལ་གྱིས་སྨྲས་པ། ངས་དེ་ལ་དགོངས་ཏེ་སངས་རྒྱས་དེ་སྙེད་ཀྱིས་ཁྱོད་ཀྱི་འགྱོད་པ་དེ་བསལ་བར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་དེ་སྐད་སྨྲའོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་བར་རྒྱས་པར་གསུངས་ཏེ། དོན་དམ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་བསལ་བར་བྱ་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་མེད་པས་བསལ་མི་ནུས་སོ་ཞེས་ཟབ་མོ་བསྟན་པས་དེས་སྣང་བ་མེད་པའི ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་ཅིང་།གཞན་ཡང་བསྟན་པ་འདི་བསྟན་པའི་ཚེ་རྒྱལ་པོ་མ་སྐྱེས་དགྲས་མཐུན་པའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་གསུངས་ཏེ། དེ་དག་གི་འགྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་བསལ་ཏེ་མཐར་གྱིས་བསྐལ་པ་མཐོང་ན་དགའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཇིག་རྟེན་ གྱི་ཁམས་འདམ་གྱི་རྙོག་པ་མེད་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཡུལ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།

其后，以'复次菩萨'等语句，明显阐释前述具密意经典之义。此中分为四种，其一为别义密意：如世尊所说造作五无间业者当成为识，或者如说虽造五无间业，以佛菩萨加持力亦不障解脱等。
其中第一句之所依为贪欲、无明等与父母等稍有相似，以通达空性之智慧断除杀害。密意为某些人造作属不善之外在五无间业，以大悔心压制其意，而不精进修习对治，住于彼等造无间业后复得解脱之理，以此开示而首先予以安慰，消除忧苦。
复次，彼等闻知密意义时，或复生畏惧，或由其他化现声闻之力，虽造外在五无间业，以佛菩萨加持力彼等不成障碍，复得现证等开示。如阿阇世王除忧经中，如是王向世尊请问除杀父忧悔之方便，世尊思维文殊师利能尽除彼等忧悔等。
以佛力具寿舍利子对阿阇世王如是说道：'大王请邀请文殊师利童子明日受供，彼当能除汝恶疑'等。彼王亦如舍利子所嘱邀请供养，祈请圣者文殊师利除我忧悔。文殊师利言：'汝之忧悔，纵恒河沙数诸佛亦不能除。'尔时，彼王如断树般倒于大地。
尔时，大迦叶尊者对王如是说道：'大王勿惧勿怖，文殊师利童子善巧密意解说，汝当问此有何密意而作是说。'尔时，彼王从地上起，如是请问。文殊师利言：'大王意云何？不为任何法所生之法，彼能除任何法否？'答曰：'文殊师利，不能。'文殊师利言：'我于此密意而说如是多佛不能除汝忧悔'等广说。
于胜义谛如是性中无所除等，故不能除，以示甚深义故，彼得无相三昧。复次，说此教时，阿阇世王得顺法忍等广说。除彼等忧悔等，最终于喜见劫中，在无泥浊世界成为如来应供正等觉，名为清净境如来等如是宣说。

།ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྤྲུལ་པའི་ཉན་ཐོས་སུ་སྔར་བསྟན་ནོ། །དེ་ལ་འདིར་ཚིག་གི་དོན་ བཤད་པ་ལ།དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པ་ནི་དགའ་བ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའམ། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་འདོད་ཆགས་ཏེ། དེ་དང་འབྲེལ་བའི་སེམས་རྒྱུད་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་སྲེད་པ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ཉིད་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ཡང་བུ་ལ་རྗེས་སུ་ ཆགས་པར་གྱུར་པའི་མ་དང་ཆོས་མཐུན་པས་མ་ཞེས་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་ཕ་ནི་བུ་རྣམས་ལ་ཁ་ཟས་དང་གྲོང་ཁྱེར་སྐྱེད་ཅིང་གཏོད་པར་བྱེད་པ་ལྟར་མ་རིག་པས་ཀྱང་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གྲོང་སྐྱེད་ཅིང་གཏོད་པར་བྱེད་པས་ཕ་ཞེས་པའོ། །དེ་ གཉིས་ཤིན་ཏུ་རྩ་བ་ནས་བཅད་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རལ་གྲིས་སོ།།སྒྲིབ་པ་གཉིས་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་བ་ནི་སྐབས་སུ་བབ་པ་ན་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་དགྲ་དང་མཚུངས་པ་སྟེ། དཔེ་གཞན་ཡང་སྐྱེས་བུའི་ལུས་ལ་བྱི་བའི་དུག་ཞུགས་པ་ན། དེ་མ་ཐག་ཏུ་སྡུག་ བསྔལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཀྱང་།དུས་ཕྱིས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྐྱེན་གཞན་དང་ཚོགས་པ་ན་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་བཞིན་དུ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་རྣམས་ཀྱང་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། ལུས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་རྣམས་ནི། །བསྐལ་པ་བརྒྱར་ཡང་ཆུད་མི་ཟ། །ཞེས་པ་ལ་ སོགས་པ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།དེ་དག་བཅོམ་པ་ནི་སྔ་མ་ལྟར་རོ། །དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་ནི་ཕུང་པོ་ཕན་ཚུན་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་ལས་དང་སྲིད་པའི་སྲད་བུས་བསྡུས་ཤིང་ཚོགས་ཉིད་དུ་བྱས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཚོགས་སུ་གྱུར་པའི་མཆོག་དགེ་འདུན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་རྣམ་པར་ ཕྱེ་ཞིང་དེངས་པར་བྱས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པའམ། དེ་རྣམས་རང་གི་སེམས་སྣང་བ་ཙམ་དུ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་དང་ཐ་མལ་པའི་ཤེས་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཙམ་འཛིན་པ། རྣམ་པར་ ཤེས་པ་བརྒྱད་ཀྱི་ཚོགས་ཏེ།ཤེས་བྱའི་ཡུལ་རིགས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའོ། །དེ་རྣམས་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་རྟོགས་པ། ཟག་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་གནོད་སེམས་ཀྱིས་བཅོམ་ཞིང་ཁྲག་ཕྱུང་བའོ། །མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ ཆོས་ཅན་ནི་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་སྟེ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ།།དེ་ལྟར་ཆོས་མཐུན་པ་ལ་དགོངས་ཏེ་ཚིག་དེ་སྐད་དུ་གསུངས་པའི་དགོས་པ་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་རོ། །དེ་ལྟར་དགོངས་དོན་ཐོས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ལ་ལ་དག་ཕྱིར་ཞིང་སྐྲག་པར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། མི་དགེ་བར་གཏོགས་ པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་མཚམས་མེད་པ་གང་ཡིན་ཞེས་ཐེ་ཚོམ་ལ་སོགས་པས་རྨོངས་པར་གྱུར་པ་ན་དེ་ཉིད་བསལ་བའི་ཕྱིར་གཞན་ཡང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།སྤྲུལ་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་མ་རྟོགས་སོ་ཞེས་པ་ལ། དོན་ནི་སྤྲུལ་པའི་ཉན་ ཐོས་ཀྱི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་གང་ལ་ལས་ཀྱིས་ཕྱི་རོལ་གྱི་མཚམས་མེད་པ་རྣམས་བྱས་ཀྱང་མངོན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའོ།།དེ་ཉིད་གསལ་བར་བསྟན་པ་ནི། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་ཚུལ་ཇི་ལྟར་མངོན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་སྙམ་ན། ཉན་ཐོས་དེ་ཉིད་གང་ཟག་གང་ལ་ལ་མཚམས་མེད་པ་བྱས་པ་འགྱོད་པས་ཡིད་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐད་དུ་སོང་སྟེ། དེའི་འགྱོད་པ་བསལ་ཞིང་སླར་རབ་ཏུ་སྤྲོ་བར་བྱེད་པར་འགྱུར་སྙམ་ནས། དེ་ལ་འདི་སྐད་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱིན་རླབས་སམ། དེ་བཞིན གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་ཁྱོད་ཀྱི་སྡིག་པ་འདི་དག་ལས་གྲོལ་ཞིང་མྱུར་དུ་ཐར་པར་འགྱུར་བས་དེ་དག་གི་ཐད་དུ་སོང་ཞིང་ཚོགས་སོག་ལ་ཐབས་ཞུས་ཤིག་ཅེས་རབ་ཏུ་བསྟན་པས་སོ།།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་མཚམས་མེད་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་འདྲ་བའི་ཚིག་ཀྱང་དེ་ལྟར་བདེན་པའི་དོན་ ཅན་མ་ཡིན་ཏེ།འགའ་ཞིག་དེ་ལྟར་འགྱུར་བ་སྲིད་པ་ཙམ་ལ་དགོངས་པའོ།

舍利弗等人也如前所说是化现的声闻。对此处词义解释如下：
具有喜爱贪著，是指对喜乐的执著，或与之相应的贪欲，即与之相关的相续心成为引发后有的因的渴爱，应当与贪欲本身结合。这也如同对儿子生起贪著的母亲一样，故称为母。
如同父亲给予儿女饮食和城邑一样，无明也通过有漏业的造作而生起和安立诸处之城，故称为父。
彻底断除这二者，是以通达空性的智慧之剑。
二障的随眠，因为在适当时机会产生痛苦，故如同敌人。另外比如，当毒蛇的毒进入人身时，虽然不会立即产生痛苦，但之后与其他大种因缘和合时就会产生痛苦，业和烦恼的习气也是如此。如所说：'众生的诸业，即使经过百劫也不会失坏'等等。
摧毁它们如前所述。僧团的分裂是指蕴与蕴之间性质不同，由业和有的线索所摄集而成为集合，如说'成为僧团集合之最胜'。
将其分离并驱散是以正确的智慧。
如来是指了知蕴等的自相与共相，或知道这些仅是自心显现，以及凡夫之识仅执取色等的本性，八识之聚，以理趣随顺如来的所知境。
以三解脱门的证悟、无漏定和智慧的害心摧毁并出其血。
具有现证之法是指现证诸谛即解脱。
如是依据法的相应而说此等言词的必要如前所述。如是听闻密意义时，有些人会再次恐惧等，以及对属于不善的外在五无间罪产生疑惑等迷惑时，为了断除这些而说'复次'等。
关于'以化现加持而现证'之义，是指以化现声闻的加持力，某些造作外在无间罪者也能获得现证。
为明显显示此义而说'大慧'等。若问以其加持如何获得现证？那些造作无间罪后因追悔而心受压迫者，声闻前往他们面前，为除其追悔并令其重新生起欢喜，对他说：'以菩萨加持或如来加持，你将从这些罪业中解脱并迅速获得解脱，故应前往他们处积集资粮并请求方便。'如是开示。
大慧，关于无间等所说的这些话语并非如是真实义，只是针对某些可能如是的情况而说的。

།གལ་ཏེ་བརྒྱ་ལམ་ན་ཞེས་པ་ནི་སྤྲུལ་པའི་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་བསྟན་པའམ། དེ་ལས་གཞན་པའི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་ཕྲད་པ་ལས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ དབེན་པར་རྟོགས་པ་ན་ཉེས་པ་ལས་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ།།མཚམས་མེད་པར་ནི་མཚམས་བཅད་པས་ཞེས་པ་ནི་འཇམ་དཔལ་མཚམས་མེད་པ་ཞེས་བགྱི་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་མཚམས་མ་མཆིས་པའི་ཚིག་བླ་དགས་སོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །གཞན་ཡང་གཉེན་ པོ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུན་རྒྱུད་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་བར་མཚམས་མེད་པ།དེ་འདྲ་བའི་བར་མཚམས་བཅད་པས་དེ་ནི་མཚམས་མེད་པའི་ལས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཐུན་མོང་གི་ངེས་པའི་ཚིག་གོ། །ཡང་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྔར་བཤད་པ་ལྟར་ཐེག་པ་གཅིག་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ བསྟན་པ་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏེ།དེའི་དགོངས་གཞི་ཡང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱང་མཐར་གྱིས་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པ་ན་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་མཐར་ཐུག་གི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གཅིག་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ། ། སངས་རྒྱས་པ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་པའི་ཚུལ་ལུགས་སོ། །ཤི་འཕོ་གཉིས་ནི་རྣམ་པར་ཆད་པ་ལས་གྱིས་འཆི་འཕོ་བ་དང་། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བའི་འཆི་འཕོ་བའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར འཕགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལས་ཀྱི་ལྷག་མ་འགའ་ཞིག་གིས་འཆི་འཕོ་བ་ན།གང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འགྱུར་བའི་གནས་དེ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བར་སྨོན་ལམ་བཏབ་ནས། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱས་པས་ཚོགས་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ལྟར། ཉན་ཐོས་དང་རང་ སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱང་ངོ་།།བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འཆི་བ་ལ་དབང་ཐོབ་པའི་སྒོ་ནས་སྔ་མ་ལྟར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་གཉིས་ནི་བག་ལ་ཉལ་དང་ཀུན་ནས་ལྡང་བའོ། །ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ དོན་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་རིམ་གྱིས་ཆོས་དེ་དག་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དང་།ཐོབ་པ་དང་། སྤངས་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་པ་ཉིད་དེ། དེ་སྐད་དུ་དཔལ་ཕྲེང་སེང་གེའི་ང་རོའི་མདོ་ལས། ཉན་ཐོས་སུ་འགྱུར་ཞིང་རང་སངས་རྒྱས་སུ་ཡང་འགྱུར་ལ། ཕྱིས་ནི་ཡང་ དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སུ་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།འདིའི་དོན་ཞིབ་ཏུ་ནི་སྔར་བསྟན་ནོ། །དེ་ལྟར་དོན་གཞན་ལ་དགོངས་པ་ཉིད་བསྟན་ནས་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་དགོངས་པ་ནི། དེ་ནས་ཡང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྔར་དྲིས་པའི་སྐབས་སུ། འོད་སྲུངས་ལོག་པར་དད་སེལ་དང་། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གསུང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་དེ་ལྟར་སྣང་ཞིང་བརྟགས་པ་ནི་རྟོགས་པའི་བློ་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའོ།

'如果百千次'是指遇到化现的声闻所教导，或者遇到其他的佛陀、菩萨等善知识时，了悟一切法空性，就能从过失中解脱。
'无间即是划定界限'，如文殊所说'所谓无间，是法界中无有界限的异名'等。
另外，对治智慧相续在心相续中无有颠倒的间隔，由于划定这样的界限，称为无间业，这是共同的定义。
又如'大智慧'等，如前所说唯一乘的教法是具有密意的，其密意基础是声闻和独觉最终也会证悟法无我和人无我等功德，成就佛果，故最终唯一是大乘。
'成佛'是指成佛的方式。两种死亡是业力断绝的死亡和不可思议变化的死亡。
其中第一种如何成为获得佛果的因缘呢？如诸圣菩萨以某些业力余报而死亡时，发愿往生于对众生有利的处所，通过利益众生圆满资粮而成佛，声闻和独觉也是如此。
不可思议变化是指通过获得生死自在而如前般利益众生。两种烦恼是指随眠和现行。
'通达这些法'等的含义是声闻和独觉也能逐渐通达、获得和断除这些法而成佛。如《吉祥鬘师子吼经》中说：'将成为声闻，也将成为独觉，之后也将成为圆满正等觉'。
此义详细内容如前所述。如是显示了别义密意后，关于平等性密意，则说'复次'等，应与前问中'迦叶除邪信'等相联系。
语言分别是对所化众生如是显现，而所分别即是证悟智慧的本性。

།རྣམ་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་ནི། གསང་བའི་བདག་པོས བསྟན་པ་ལས་གསུངས་ཏེ།ཞི་བའི་བློ་གྲོས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་དང་ལྡན་པ་འབྱུང་སྟེ། རྣམ་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། མཉེན་པའི་གསུང་འབྱུང་བ་དང་། འཇམ་པ་དང་། ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་། ཡིད་དུ་འཐད་པ་དང་། དག་པ་དང་། དྲི་མ་མེད་པ་དང་། འོད་གསལ་བ་དང་། སྙན་ཅིང་འཇེབས་པ་དང་། མཉན་པར་འོས་པ་དང་། མི་ཚུགས་པ་དང་། སྙན་པ་དང་། དུལ་བ་དང་། མི་རྩུབ་པ་དང་། མི་བརླང་བ་དང་། རབ་ཏུ་དུལ་བ་དང་། རྣར་སྙན་པ་དང་། ལུས་སིམ་པར་བྱེད་པ་དང་། སེམས ཚིམ་པར་བྱེད་པ་དང་།སྙིང་དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་། དགའ་བདེ་སྐྱེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་གདུང་བ་མེད་པ་དང་། ཀུན་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། རྣམ་པར་རིག་པར་བྱ་བ་དང་། རྣམ་པར་གསལ་བ་དང་། དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་། མངོན་པར་དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཀུན་ཤེས་ པར་བྱེད་པ་དང་།རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་དང་། རིགས་པ་དང་འབྲེལ་པ་དང་། ཟློས་པའི་སྐྱོན་མེད་པ་དང་། སེང་གེའི་སྒྲའི་ཤུགས་ཅན་དང་། གླང་པོ་ཆེའི་སྒྲ་སྐད་དང་། འབྲུག་གི་སྒྲ་དབྱངས་དང་། ཀླུའི་དབང་པོའི་སྒྲ་དང་། དྲི་ཟའི་གླུ་དབྱངས་དང་། བྱ་ཀ་ལ་པིང་ཀའི་སྒྲ་ དབྱངས་དང་།ཚངས་པའི་སྒྲ་དབྱངས་བསྒྲགས་པ་དང་། ཤང་ཤང་ཏེའུའི་སྒྲ་དབྱངས་སུ་བསྒྲགས་པ་དང་། ལྷའི་དབང་པོའི་སྒྲ་དབྱངས་ལྟར་སྙན་པ་དང་། རྔའི་སྒྲ་དང་། མ་ཁེངས་པ་དང་། མི་དམའ་བ་དང་། སྒྲ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་དང་། ཚིག་ཟུར་ཆགས་པ་མེད་པ་ དང་།།མ་ཚང་བ་མེད་པ་དང་། མ་ཞུམ་པ་དང་། མི་ཞན་པ་དང་། རབ་ཏུ་དགའ་བ་དང་། ཁྱབ་པ་དང་། ཆུབ་པ་དང་། རྒྱུན་ཆགས་པ་དང་། འབྲེལ་པ་དང་། སྒྲ་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། དབང་པོ་ཐམས་ཅད་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་དང་། མ་སྨད་པ་དང་། མི་འགྱུར་བ་དང་། མ་ བརྟགས་པ་དང་།འཁོར་ཀུན་དུ་གྲག་པ་དང་། འདོད་ཆགས་ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་། ཞེ་སྡང་འདུལ་བ་དང་། གཏི་མུག་སེལ་བ་དང་། བདུད་ཚར་གཅོད་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པར་འབྱུང་བ་སྟེ། ཞི་བའི་བློ་གྲོས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་ནི་ཡན་ལག་དྲུག་ ཅུ་རྩ་བཞི་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་པར་འབྱུང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་སྦྱར་རོ།།ཀ་ལ་པིང་ཀ་ནི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོའི་གླིང་ལ་གནས་པའི་བྱའི་ཁྱད་པར་རོ། །འདིར་གསུང་མཚུངས་པ་ཡང་འདུལ་བའི་དབང་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་གསུང་སྣ་ཚོགས་སུ་སྟོན་པ་ནི་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་འདིར་ཡང་ སྦྱར་ཏེ།འོན་ཀྱང་འདུལ་བའི་དབང་གིས་སྐུ་དང་གསུང་སྣ་ཚོགས་སུ་སྟོན་པ་ཡང་སངས་རྒྱས་གཅིག་གིས་སྟོན་པ་བཞིན་དུ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་སྟོན་པར་སྤྱོད་པས་མཚུངས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །འདིར་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་དགོས་པ་ནི་དབང་པོ་དམན་པ་གང་དག་སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ནི་ སྙིགས་མ་ལྔའི་དུས་སུ་འཁྲུངས་པ།སངས་རྒྱས་གཞན་རྣམས་ལས་སྐུ་ཚེ་ཐུང་ཞིང་བསོད་ནམས་དམན་པའོ་སྙམ་དུ་དོགས་པ་སེལ་བའོ། །ཡང་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དོན་གཞན་ལ་དགོངས་པ་སྟེ། ཡི་གེ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་གསུངས་ཞེས་པའི་ལན་དུ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། འདིའི་དོན་ནི་གསུང་རབ་ཀྱི་ཕྱོགས་འགའ་ཞིག་ལས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཚིག་དང་གང་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཞལ་དང་ལྗགས་ཀྱི་དབང་པོས་ཆོས་བསྟན་པ་མེད་པ་སྟེ། དེ་འདྲ་བ་ནི་ངག་ཀུན་ནས་སློང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་ལྟོས་ཤིང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ ལ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་མངའ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པས་འདིར་ཡན་ལག་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་པར་གསུངས་པ་དང་འགལ་བར་མི་འགྱུར་རམ།དེའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་གང་ལ་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་ཡིན་ཞེས་དྲིས་པའི་ལན་དུ་རྣམ་པ་གཉིས་ལ་དགོངས་ཏེ་གསུངས་ པའོ།།དེ་ལ་དང་པོའི་དོན་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་དག་གིས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་སོ་སོ་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཆ་ནི། སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་སྒྲ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པས། དེ་ལ་དགོངས་ཏེ་སྒྲའི་སྒོ་ནས་ཆོས་བསྟན་པ་མེད་ཅེས་པའོ།

六十四种相是密主所说的：寂慧，如来的语言具有六十四种相而出现。什么是六十四种相呢？即是：柔和语而出现，温和，悦意，称心，清净，无垢，光明，动听悦耳，堪闻，不可阻挡，悦耳，调柔，不粗暴，不狂躁，极为调柔，悦耳，令身安适，令心满足，令心欢喜，生起喜乐，完全无热恼，应当了知，应当觉知，明显，令欢喜，令极欢喜，令了知，令觉知，与理相应，无重复过失，具狮子声势，象王音声，雷鸣音韵，龙王音声，乾闼婆歌声，迦陵频伽鸟音韵，梵音宣说，舍利鸟音韵宣说，如帝释天音韵悦耳，鼓声，不傲慢，不低劣，随顺一切音声，无言辞缺陷，无缺漏，不怯弱，不衰弱，极为欢喜，周遍，圆满，相续，相应，圆满一切音声，令一切根满足，无诽谤，不变异，无思虑，遍闻众中，息灭贪欲，调伏嗔恚，驱除愚痴，摧毁魔众，具足一切相中最胜而出现。
寂慧，如来的语言具有这六十四种支分而出现。
迦陵频伽是居住在大海洲的一种特殊鸟类。此处相同的语言也是除了如来们以调伏力而显示各种语言之外。虽然以调伏力而显示各种身语，但如同一佛显示一样其他佛也显示，故说相同。此处如是宣说的必要是为了遣除根机低劣者认为释迦牟尼佛是生于五浊恶世，较其他佛寿命短暂福德低劣的怀疑。
又'大慧'等是针对其他意义，也可用作对'无文字如何说法'的回答。此义是在一些经典中说：如来不以言语和表示的方式用口舌根宣说法，因为那样依赖于发语分别念，而如来无分别念等。此处说六十四支分是否相违？因此问及这些是针对什么而说的回答是针对两个方面而说。
其中第一义是如来们所证悟的自证智慧分，如前所说非是声音和分别念的对境，针对此义而说无以声音说法。

།གཉིས་པའི་དོན་ནི་ཡང་ སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྔོན་གྱི་ལུགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ནི།སྟོང་པ་ཉིད་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཤིན་ཏུ་ཡང་སྒྲའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྒྲའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་མེད་ཅེས་པའོ། །འདིར་ངེས་པའི་དོན་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་སངས་རྒྱས་མཚན་ དང་དཔེ་བྱད་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་བ་དང་།གསུང་ཆོས་འཆད་པར་སྣང་བ་ནི་གདུལ་བྱ་འབའ་ཞིག་གི་སྣང་བ་ཡིན་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་མེད་པས། དེ་འདྲ་བའི་ཆོས་སྟོན་པའི་སྒྲར་སྣང་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ལ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡང་དེ་འདྲ་བའི་ སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བས་སྒྲའི་སྒོ་ནས་ཆོས་སྟོན་པ་མེད་དོ།།འོན་ཀྱང་འདིར་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་བ་དང་། གསུང་ཆོས་སྟོན་པར་སྣང་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཡོད་ཅིང་། དེ་ཡང་ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་ པས་གསུང་དབྱངས་ཡན་ལག་དྲུག་ཅུ་པ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་དེ།དེའི་ཕྱིར་མེད་པར་བསྟན་པས་ནི་སྔ་མ་ལྟར་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་ཞེས་པའོ། །གཞན་ཡང་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ལ་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་བཤད་པ་མི་འཐད་པས་དེ་ ལ་དགོངས་ནས་ཀྱང་ཡི་གེ་གཅིག་ཀྱང་མ་བཤད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་དགོངས་པ་ཡང་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་གང་དག་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་གསུང་ཕན་ཚུན་འགལ་བའམ། གཅིག་ལ་ཟབ་མོ་བསྟན་པ་ནི་ངེད་ཅག་ལ་མ་བསྟན་པས་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ ཉི་ཚེ་བར་འགྱུར་རམ་སྙམ་པ་ལ་སོགས་པའི་དོགས་པ་སེལ་བའོ།།དེ་གཉིས་ཡུལ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་བྱ་རྗོད་བྱེད་ཀྱི་ཡུལ་ལས་འདས་པའོ། །ལྷག་ཆད་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་སྔ་མ་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་པ་བཞིན་དུ་སྟེ། དེ་ འདྲ་བ་ནི་སྒྲའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ།།སྔོན་གྱི་ལུགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་མི་འགྱུར་ཞིང་དེ་རྟོགས་ཤིང་གོམས་པ་ལས། ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་ནི་རིན་པོ་ཆེའི་འབྱུང་ཁུངས་སམ། གྲོང་ཁྱེར་སྙིང་པོའི་ལམ་དང་མཚུངས་པའོ། །དེའི་ཆོས་ཉིད་དང་ཆོས་ཀྱི་གནས་ཉིད་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ སྟོང་པ་ཉིད་དང་།དེ་ཉིད་རྟོགས་ཤིང་གོམས་པས་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བའི་གནས་སུ་གྱུར་པའོ། །གང་ལ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཞེས་པ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཚེའི་དུས་བྱས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བསྟན་པའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་ནི་དེ་འདྲ་བ་ཡོད་པ་ མ་ཡིན་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ། སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ཡོངས་མི་འདའ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོ་སོ་རང་རིག་ཆོས་ལུགས་རྣམས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོ་རང་གི་རིག་པ་དང་། སྔོན་གྱི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་སོ། །ཅུང་ཟད་བྱེ་བྲག་བྱས་པ་མེད། །ཅེས་ པ་ནི་ཆོས་ཉིད་ལ་ཁྱད་པར་ཐ་དད་པ་བྱས་པ་མེད་པའོ།།དེ་ནས་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་མཐའ་གཉིས་རྣམ་པར་བཀག་པ་ཉིད་ཚུལ་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་སྟོན་པའོ། །ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་གནས་ཞེས་པ་ནི་དེ་དག་གི་མཚན་མར་ འཛིན་ཅིང་བློའི་མདུན་དུ་བྱེད་པའོ།།སྐྱེ་བ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ལ་མོས་པ་ཡང་དེ་དག་ཉིད་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །ཡོད་པ་སྐྱེ་བ་སྐྱེ་སྟེ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་གྲངས་ཅན་པ་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པ་ལྟར་ཐོག་མ་ནས་ཡོད་པའམ། ཡང་འགའ་ཞིག་གི་ལུགས་ཀྱིས་ཕྱིས་འབྲས་བུའི་དུས་ ན་ཡོད་པ་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་ཞིང་དེ་ཉིད་ཀྱི་རིགས་མཐུན་པ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་འཇུག་པས་སྐྱེ་བ་སྐྱེ་ཞེས་ཚིག་གཉིས་སྨོས་པའོ།།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དེ་དེ་སྐད་དུ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་དག་དོན་དམ་པར་ཡོད་པར་སྨྲ་ན། ཕྱིར་ཞིང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་བཀག་པ་ཡིན་ཏེ། དོན་དམ་པའི་ དངོས་པོར་ཡོད་པ་ལ་སྔར་བསྟན་པའི་ཚད་མའི་གནོད་པ་འཇུག་པ་དང་།སྐྱེ་བ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཁས་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱང་མེད་ཅིང་རབ་ཏུ་གྲགས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ངོ་བོ་ཡང་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་འདྲ་བ་ནི་མི་འཐད་དོ།

第二个意义是，诸佛所证悟的诸法的本来法性，是空性远离一切戏论，因为极其超越言语的境界，故无法通过言语来宣说。此处的了义是，化身佛以相好庄严的形相显现，以及显现说法的语言，仅是所化众生的显现，而在佛的自性中并不存在，因此如是显现说法的声音并非佛所说，法身也远离如是戏论故无从言语门中说法。
然而此处圆满受用身以相好庄严形相显现，以及显现说法，是存在于佛智慧中，而且是彼智慧的本体，故以六十种音支等所说的在世俗谛中是存在的。因此说不存在是如前所述的密意。另外，对法身和化身如前所说的解释不合理，故针对此密意而说'一个字也未说'等。
如是宣说的密意也是为了遣除愚者的疑虑，即有些人认为诸佛的教言互相矛盾，或者认为对某人宣说甚深法而未对我等宣说是大悲心有所偏袒等疑虑。
二者解脱于境界是指自相超越能诠所诠的境界。'无增无减地通达'是指如同前诸佛所证悟那样，如是境界非言语所能及。
本来法性不变且通过证悟修习而生起一切功德，犹如珍宝源或本性城市之道。其法性与法住性即是诸法空性，以及通过证悟修习而成为生起一切功德之处。
'于何处示现涅槃'是指化身示现寿命终尽而入涅槃。在佛的自性中并不存在如是情况，如经中所说：'诸佛不入般涅槃'等。
'各别自证法轨'是指各别自证智慧和本来法性的法轨。'未作丝毫差别'是指在法性上未作差别分别。
其后'复次菩萨'等，是从其他方式广说遮遣二边。'住于有无'是指执著彼等相而作意。对生与不生的胜解也与前者依次配合。
'有生而生非无'是如数论派所许，从最初即有，或如某些宗派所说，后来在果位时有，最初生起，其同类相续不断，故说'生而生'两次。
大慧，若如是说因果事物胜义中存在，则再次遮遣因果事物，因为胜义中存在者会遭受前述量的破斥，且不承认如幻生起故。
此后因缘也无，且广为人知的世间本性也成为无因而有的说法，如是主张不应理。

། མེད་པ་ལ་གནས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་གང་དག་སྔར་གཉེན་པོ་མ་སྐྱེས་པའི་དུས་ན། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་སྤང་བྱ་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་ནས། ཕྱིས་གཉེན་པོ་སྐྱེ་བའི་དུས་ན་དེ་རྣམས་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། འདི་ཡང་མི འཐད་པ་ཉིད་དོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དབུ་མ་པ་གང་དག་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་དངོས་པོ་རྣམས། དངོས་པོར་སྣང་བ་ཉིད་ཀྱི་དུས་ན་རང་རང་གི་མཚན་ཉིད་དོན་དམ་པ་པས་སྟོང་པས་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་ པར་ཁས་མི་ལེན་པ་དང་།སྔར་བདེན་པའི་དངོས་པོར་ཡོད་པ་ཕྱིས་གཉེན་པོས་དེ་རྣམས་སྤངས་ནས་དབེན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཡོད་པར་ཁས་མི་ལེན་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་སྔར་ནི་ཡོད་པ་ལ་ཕྱིས་ནི་མེད་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་། སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་དབུ་མ་པ་རང་བཞིན་གྱིས་དབེན་པར་སྨྲ་བ་འདི་ གཉིས་ལས།དངོས་པོ་འཇིག་པར་བྱེད་པའི་ལྟ་བ་གང་ཡིན་ཞེས་བརྟག་པར་བྱའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་གོ་བར་བཤད་དོ། །མེད་པ་འབའ་ཞིག་རྣམ་པར་འཇིག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་པ་ནི་སྔར་གྱི་སྤང་བྱའི་དངོས་པོ་ཕྱིས་མེད་ཅེས་པའི་དགག་བྱའི་ དོན་སྔར་ཡོད་པ་འབའ་ཞིག་རྣམ་པར་འཇིག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།འོན་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡང་འཇིག་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ལྟ་བར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་དོན་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དོན་དམ་པར་གཅིག་དང་དུ་མ་དང་བྲལ་ཞིང་། ལུས་ཀྱི་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་དུ་བཙལ་ན་མ་རྙེད་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་མེད་ཅིང་། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་སྔོན་དུ་སོང་བའི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མི་བདེན་པས་དེ་ལྟར་འཛིན་པ་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བའོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་ལ་དེ་ཡང་། ཡང་དག་[(]དུ་[,]ཏུ་[)]ན རྣམ་པར་ཤེས།།ལུས་ཀྱི་ནང་ནའང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྔར་བསྟན་ནོ། །གཞན་ཡང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་དང་བཅས་པའི་ལུས་རིས་སུ་ཡོངས་སུ་བཅད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་ཏུ་མི་དམིགས་པའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་ སོགས་པས་སྐབས་ཀྱི་དོན་བསྡུ་བའོ།།བཅིང་བར་བྱ་བ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་ཉིད་རྣམ་གྲངས་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་སྟོན་པ་སྟེ། དོན་དམ་པར་དེ་འདྲ་བའི་ཉོན་མོངས་པས་བཅིང་བར་བྱ་བའི་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུ་དང་། བཅིང་བའི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་བཅིངས་པ་མེད་པས་དེ་སྔོན་དུ་ སོང་བའི་ཕྱིར་གྲོལ་བ་ཡང་མེད་དེ།དེས་ན་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་ཞིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་བཅིངས་པ་དང་གྲོལ་བའི་དངོས་པོར་སྨྲ་བ་ཡང་བྱང་ཆུབ་གསུམ་འཇིག་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་ཕྱོགས་ལ་གནས་པ་གཉིས་ཀ་ཡང་ ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བས་བསྡུས་པའི་བདེན་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།དོན་འདི་ཉིད་སྔར་ཡང་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ངས་དེ་ལ་དགོངས་ནས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལས། གང་ཟག་ཏུ་ ལྟ་བ་རི་རབ་ཙམ་ཡང་བླའི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་སྟེ།ཇི་ལྟར་གང་ཟག་གི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཆེན་པོ་ནི་དེའི་ཡུལ་རགས་པ་རྟོགས་པར་སླ་བ་ཉིད་ཀྱིས་མྱུར་དུ་དེ་ལས་བཟློག་པར་ནུས་པས་ཐར་པའི་ གེགས་ཆེན་པོ་མ་ཡིན་ལ།འདི་འདྲ་བའི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་འཛིན་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ཞིང་དེ་ཡང་ལྡོག་པར་དཀའ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཐར་པའི་གེགས་ཆེན་པོར་འགྱུར་བའོ། །མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཐོབ་པར་བྱ་རྒྱུ་མ་ཐོབ་བཞིན་དུ་ཐོབ་པར་འཛིན་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་ ཁེངས་པའོ།།ཡང་ཞེས་པ་ནི་ཕན་ཚུན་བསྡུ་བའི་དོན་ཏོ།

住于无的声闻和独觉，是指在先前未生起对治时，承认贪欲等所断是胜义实有，后来在生起对治时，认为它们是无的分别。这也是不合理的。
为什么呢？如经中说'大慧'等，中观师们对于一切烦恼和清净诸法，在显现为事物之时，由于各自的自相是空的缘故，不承认它们是胜义实有。
也不承认先前是真实存在的事物后来被对治所断而成为空无。如此，先说有后说无的说法，与前述中观师宣说自性本空这两者之中，应当观察何者是破坏诸法的见解。'大慧'等的含义已经解释清楚了。
'不仅是破坏无'是指不仅破坏先前所断的事物后来成为无的所破义，而且也破坏三种菩提，因为这是颠倒见解。
其义是说，诸烦恼胜义中离一多，于身内外寻求不得，故无胜义实体。正因如此，先前存在的事物成为无也不真实，如此执著即是邪见。
如前所说：'诸烦恼是心法，而心真实中，识于身内亦不存在'等。
此外，贪欲等无法划分为有相的形体，故内外皆不可得。以'大慧'等总结本段内容。
以'所系缚'等从另一角度说明此义：胜义中既无如是烦恼所系缚的众生之因，也无系缚之因，故无系缚，因此也无以此为前提的解脱。
故自性本解脱、涅槃。因此，说有系缚和解脱实体者也是破坏三种菩提。
如是，住于有和无二边者都是破坏烦恼和清净所摄的诸谛，此义前已说明。
'大慧，我于此密意'等义，如《圣宝积经》所说：'宁可有如须弥山般的人我见，也不可有增上慢执著空性见。'
如同执著人我的大见解因其对境粗显易知，故能迅速对治，不成为解脱的大障碍。而如此执著空性则是颠倒，又难以对治，故成为解脱的大障碍。
增上慢者，是指未得真实见解而执著已得的傲慢心态。'又'字表示相互涵摄之义。

།གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པ་སྤོང་བའི་ཚུལ་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སྤྱོད་ཡུལ་རྣམ་པར་སྤངས་ནས་ནི། །སེམས་ཀྱང་ཡང་དག་འགག་པར་འགྱུར། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ ཏེ།།ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་མཐའ་གཉིས་སུ་རྟོགས་པའི་ཡུལ་སྤངས་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་དང་བཅས་པའི་སེམས་འགག་པར་འགྱུར་ཞིང་། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཡུལ་ལ་འཛིན་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་སོགས་པ་འགོག་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་ཐམས་ཅད་ ཡོད།།ཅེས་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་མཐའ་གཉིས་སྤངས་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་གནས་འཕགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་བདེན་པའོ། །དེ་ལས་གཞན་དུ་དོན་དམ་པར་རྐྱེན་གྱིས་ཡོད་པ་སྟེ། སྔར་མ་བྱུང་བ་ལས་རྐྱེན་གྱི་རྗེས་ཐོགས་སུ་གང་ཞིག་སྐྱེ་ཞིང་། ཡང་རྐྱེན་གྱིས་ མེད་པ་སྟེ་བྱུང་ནས་འགལ་རྐྱེན་གྱིས་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་པ་ནི་ངའི་བསྟན་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་བློ་གྲོས་མི་གནས་པ་སྟེ།དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་རྟོགས་པའོ། །འདིར་གླེགས་བམ་འགའ་ཞིག་ལས། མ་བྱུང་བ་ལས་གང་བྱུང་ཞིང་། །བྱུང་ནས་ཀྱང་ནི་རྣམ་འཇིག་པ། ། རྐྱེན་ལས་ཡོད་དང་མེད་དེ་དག་།ང་ཡི་བསྟན་ལ་དེ་མི་གནས། །ཞེས་འབྱུང་བ་དེར་ནི་ཚིག་གི་དོན་ཤིན་ཏུ་ཡང་འགྲིག་པར་འགྱུར་བའོ། །རྐྱེན་གྱིས་ཡོད་པར་མ་བསྒྲུབས་ཅེས་པ་ནི་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པའི་མཐུ་མེད་པས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཡོད་པ་སྔོན་དུ སོང་བའི་མེད་པ་ཡང་མི་འཐད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།དོན་གོ་བར་ཟད་དོ། །དེ་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་བཀག་པ་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཉིད་དུ་གསུངས་པས་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའོ། །འདིར་དགོངས་པ་དང་ལྡེམ་ པོར་དགོངས་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཞིབ་ཏུ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལ་སོགས་པ་ལས་གསུངས་པས་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་བཤད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ་རྟོགས་པར་བྱའོ།།དེ་ནས་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྔར་བསྟན་པའི་ གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་།བཤད་པའི་ཚུལ་རྣམ་པ་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་སྟོན་ཏེ། དེ་ཡང་། ཁྱོད་ཀྱི་གྲུབ་མཐའ་རྣམ་པ་དུ། །ལྟ་བ་དག་ཀྱང་རྣམ་པ་དུ། །ཞེས་དྲིས་པའི་ལན་དུ་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། ཞིབ་ཏུ་ནི་འོག་ནས་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། །འདིར་བསྒྲུབ་པའི་མཐའི་བྱེ་བྲག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ རྟོགས་པས་སངས་རྒྱས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟོག་གེ་པ་དང་།མུ་སྟེགས་བྱེད་ལ་སོགས་པ་གཞན་གྱིས་བསྟན་པ་ལ་རག་མ་ལས་པ་སྟེ། སྟོན་པ་གཞན་ལ་མི་རྟེན་པའོ། །སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་བྱེ་བྲག་གི་མཚན་ཉིད་དེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཕྱོགས་འགའ་ཞིག་ གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་དང་།གཟུང་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བའི་དོན་སྒྲ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡུལ་ལས་འདས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པའི་མཐའི་ཚུལ་ཡིན་ལ། སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཇི་ལྟ་ བ་བཞིན་དུ་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ནས་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་མཐར་ཐུག་པའི་དོན་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིའོ།།ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་རྟོགས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ནི་སོ་སོ་རང་རང་གིས་མི་སློབ་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའོ། །མུ་སྟེགས་ཅན་དང་བདུད་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ནི་ དེ་རྣམས་བཅོམ་པ་སྟེ།གང་ཟག་ཏུ་ལྟ་བ་སྤངས་པ་དང་མཐར་གྱིས་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་གྱི། འཁོར་བར་ལྡོག་པ་མེད་པ་སྟེ། །ཕྱིར་ལྡོག་པ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྔར་བསྟན་པའོ། །གཞན་ཡང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གནས་ སྐབས་ན་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཚད་མས་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་སྤྱིའི་ཚུལ་དུ་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ཐོས་པ་དང་བསམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་སྟེ་རང་རང་གི་འདོད་པའི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ ལ་བཤད་པའི་ཚུལ་ནི་བསྟན་པའི་ཆོས་གསུང་རབ་ཡན་ལག་དགུ་གདུལ་བྱའི་མོས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྣ་ཚོགས་སུ་བཤད་པའོ།

如果这样的话，那么圣者们是如何断除烦恼等的呢？如说:'断除一切所缘境已，心也将真实灭尽。'等。世俗谛中，若断除执著二边的所缘境，则具有烦恼种子的心将灭尽，由此并非不能遮止对境的颠倒执著等。如将说明:'世俗中一切皆有。'因此，远离二边的如是真如境界是圣者的行境，如是为真实。
除此之外，胜义中由缘而有，即从先前无中由缘而生起，又由缘而无，即生已由违缘而坏灭，若承许如是，则于我教法的真实义中智慧不住，即未证悟真实义。此处某些经典中说:'从无中何者生起，生已复当坏灭者，由缘有及无彼等，于我教中彼不住。'如是文义极为相顺。
说'由缘不能成立有'是因为胜义中无有成立为有的能力。正因如此，有为先导的无亦不应理等，义理已明。如是遮止空性见是密意说，如前所说一切法的自性空性是了义无倒。此处密意及隐密意趣的差别详细解说，应随大乘经庄严论等所说的解释而了知。
其后又说'菩萨'等，是从其他方面显示前述的宗义和解说方式。即对'您的宗义有几种？见解亦有几种？'的提问作答，详细将在下文说明。此处如实了知宗义差别的诸佛教徒不依赖外道等他者的教说，即不依止其他导师。
所谓'各别自证的差别相'等义，是指法界的某些方面，声闻缘觉现证人无我及所取无自性的各别自证智慧，超越言说和分别的境界是声闻缘觉的宗义方式；如实通达心性一切方面的究竟智慧是诸佛的境界。
获得无漏界证悟是各自获得无学果位。断除一切外道和魔即降伏彼等，断除人我见及次第获得不住涅槃，不会退转轮回，如说:'亦无有退转。'等前已说明。
复次，在凡夫阶段以有分别量简别人无我等共同道理的闻思所摄慧，也是随顺的宗义，并非如实了知各自所许义。其中解说方式是指随所化众生意乐而作种种解说的九分教法。

།དེ་ལ་གསུང་རབ་ཡན་ལག་དགུ་ནི་འཕགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་ཀྱང་དགུ་ཉིད་དུ་གསུངས་ཏེ། མདོའི་སྡེ་དང་། དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའི་སྡེ་དང་། ལུང་ དུ་བསྟན་པའི་སྡེ་དང་།ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་སྡེ་དང་། ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་སྡེ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་བའི་སྡེ་དང་། སྐྱེས་པའི་རབས་ཀྱི་སྡེ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་སྡེ་དང་། རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་ཀྱི་སྡེ་རྣམས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སུ་ བསྟན་པ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན།དེ་ནི་རྒྱས་པ་དང་། བསྡུས་པའི་སྒོ་ནས་ཕྱེ་བ་སྟེ། ཤིན་ཏུ་སྤྲོས་ན་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་བསྟན་ལ། ཤིན་ཏུ་བསྡུས་ན་སྡེ་སྣོད་གསུམ་དུ་ཡང་འདུ་བར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་མདོའི་སྡེ་ནི་འདི་ སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་ཞེས་པ་ནས་དགའ་ནས་རྗེས་སུ་ཡི་རང་ངོ་ཞེས་པའི་བར་དུ་ཆོས་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་དགོངས་པ་ཡང་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའི་དོན་དེ་ཉིད་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སོ་སོར་ཕྱེ་སྟེ་དོན་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ན། སྡུད་པ་པོའི་སྟོན་པ་ལ་སོགས་པས་ གཞག་པར་སླ་བ་དང་།ཕྱི་རབས་ཀྱི་འཆད་པ་པོ་དང་ཉན་པ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བཤད་པ་དང་གཟུང་བར་སླ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕན་ཡོན་རྣམ་པ་བཅུ་འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་ཀྱིས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའི་སྡེ་ནི་མདོའི་སྡེ་དེ་ཉིད་དུ་དབུས་དང་ཐ་མར་ཚིགས་ སུ་བཅད་དེ་དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པ་སྟེ།སྔོན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སློང་རྣམས་ལ་བདེན་པ་བཞི་ཕན་ཡོན་དང་བཅས་པ་སྟོན་པའི་མདོ་སྡེ་གསུངས་ནས་དེའི་ཚེ་ན་སྐྱེ་བོ་དབང་པོ་རྣོན་པོ་དག་དེའི་འོག་ཏུ་ཆོས་ཉན་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་ལྷགས་ཏེ། གཞན་དག་ལ་ འདི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྤྱན་སྔ་འདིར་ཅི་ཞིག་མཛད་ཅེས་དྲིས་པ་དང་།བཅོམ་ལྡན་འདས་མཁྱེན་བཞིན་དུ་མདོ་སྡེ་སྔར་གསུངས་པ་ལས་ཡང་ཚིགས་སུ་བཅད་དེ་འདི་སྐད་དུ། ངས་སྔོན་ཁྱེད་དང་འདྲ་བར་ནི། །བདེན་པ་བཞི་པོ་མ་མཐོང་སྟེ། །དེ་བས་འཁོར་བར་ ཡོངས་སུ་འཁོར།།སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོའི་རྒྱ་མཚོར་ལྷུང་། །གང་གིས་བདེན་པ་བཞི་རྟོགས་ན། །འཁོར་བ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་འགྱུར། །སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ཀུན་ཟད་ན། །སྲིད་པ་ཐམས་ཅད་ལེན་མི་སྲིད། །ཅེས་གསུངས་པ་དང་། དེ་འདྲ་བའི་རིགས་ཅན་ དག་གོ།།ཡང་དྲང་བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་རྟོགས་པར་བྱེད་པས་དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའོ་ཞེས་ཀྱང་བསྟན་བཅོས་དག་ལས་གསུངས་སོ། །ལུང་དུ་བསྟན་པའི་སྡེ་ནི་མདོ་སྡེ་དང་འདུལ་བ་ལས་ལྷ་དང་མི་རྣམས་སངས་རྒྱས་སུ་ལུང་བསྟན་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་བྱམས་པ་ལུང་བསྟན་པ་ལ་ སོགས་པ་ལྟ་བུའོ།།གཞན་ཡང་ཉན་ཐོས་འདས་ཏེ་ཤི་བའི་དུས་བྱས་པ་དང་འབྱུང་བ་ལུང་བསྟན་པ་དང་། ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེས་ངེས་པའི་དོན་ཉིད་ལུང་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་སྡེ་ནི་མདོ་སྡེ་དང་འདུལ་བ་གང་ལས་ལྷག་པར་ཚིགས་སུ་བཅད་ པའི་ཚིག་བཞི་པ་འདི་དག་སྨོས་པ་སྟེ།སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྤང་། །དགེ་བའི་ཆོས་ནི་རྫོགས་པར་བྱ། །བདག་གི་སེམས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་འདུལ། །འདི་ནི་སངས་རྒྱས་བསྟན་པའོ། །ཞེས་སྨོས་པ་དང་། དེའི་རང་བཞིན་ཅན་རྣམས་སོ། །སྔ་མ་དང་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ བསྟན་པ་ལ།སྔ་མ་ནི་འཁོར་ཐམས་ཅད་འཕྲལ་དུ་དགའ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ། འདི་ནི་འཕྲལ་དུ་སྙན་ནམ། མི་སྙན་ཡང་བླའི་ཡུལ་དུ་ཕན་པར་འགྱུར་བའོ། །ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་སྡེ་ནི་སུས་ཀྱང་ཞུས་པ་མེད་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་རྗེས་སུ་ཡི་རངས་ནས་བརྗོད་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་ དུ།དགེ་སློང་དག་འདི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ལྷར་སྐྱེས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཤིན་ཏུ་ཡང་ཚེ་རིང་ངོ་། །དགེ་སློང་ཁྱེད་ལ་ཕ་རོལ་པོ་གཞན་གྱི་ཕྱིར་རྙེད་པ་མི་འཚོལ་བ་ལེགས་སོ། །འདོད་པ་ཉུང་བ་ལེགས་སོ། །ཆོག་ཤེས་པ་ལེགས་སོ། །དུར་ཁྲོད་ན་གནས་པ་ཡང་ལེགས་སོ་ ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།

关于九分教法，在《圣涅槃经》中也说到九种，即：契经部、应颂部、记别部、伽陀部、自说部、因缘部、本生部、方广部、希法部。若问为何又说十二分教，这是从广略角度分类。若极为广说则有八万四千法蕴等，若极为略说则摄于三藏。
关于十二分教，契经部是从'如是我闻'到'欢喜信受'之间略说之法。如此宣说的意趣是，将所略说的义理按次第分别阐述时，对结集者如说者等容易安立，对后世的讲说者和听闻者容易解说和领受等十种利益，是圣无著所说。
应颂部是在契经中间和末尾以偈颂形式宣说。如从前世尊为比丘们宣说四谛及其功德的经典后，利根者为听法来到佛前。其他人问'在世尊前做什么'时，世尊明知故问，又以偈颂重说前经：'我昔如汝等，未见四谛时，轮回生死海，沉溺大苦中。若能证四谛，永断轮回因，生有悉尽时，不受诸有身。'等类似的教法。论中也说应颂是为了理解不了义经。
记别部是在经律中授记天人成佛，如弥勒授记等。此外还有声闻圆寂时的授记和未来事的授记，也包括了义经，因为宣说了义之故。
伽陀部是在经律中特别宣说的四句偈颂，如'诸恶莫作，诸善奉行，自净其意，是诸佛教。'等类似的教法。与前者（应颂）的区别在于：前者令众生当下欢喜，此者无论当下悦耳与否，但对未来有益。
自说部是无人请问，如来随喜而说，如说：'诸比丘当知，生天者皆长寿。比丘们，你们不为他人而求利养是善哉！少欲善哉！知足善哉！住于尸陀林亦善哉！'等。

།[(]གླིང་[,]གླེང་[)]གཞིའི་སྡེ་ནི་མདོ་སྡེ་ལས་ཉེས་པ་འབྱུང་བ་དགག་པའི་དོན་དུ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུངས་པ་སྔོན་གྱི་གླེང་གཞི་དང་བཅས་ཏེ་འབྱེད་ཅིང་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་སྔོན་མཉན་དུ་ཡོད་པ་ན་སྐྱེས་བུ་གཅིག་གིས་བྱ་རྒྱས་བྱ་བཟུང་ནས་གསེལ་པོར་བཅུག་སྟེ། ཆུ་དང་འབྲས་བསྙོད་ནས་ཕྱིར་བཏང་ངོ་། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མཁྱེན་པས་དེ་གླེང་གཞིར་བྱས་ཏེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། སྡིག་པ་ཕྲ་མོ་ཆུང་ངུ་ལ། །མི་གནོད་སྙམ་དུ་བརྙས་མི་བྱ། །ཆུ་ཡི་ཐིགས་པ་ཟག་པ་ཡང་། །སྣོད་ཆེན་ཡོངས་སུ་གང་བར་འགྱུར། །ཞེས གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།རྟོགས་པ་བརྗོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུལ་བ་ལས་དཔེ་བསྟན་པ་རྣམས་ཏེ། རྟོགས་པའི་དོན་དཔེ་དུ་མ་གསལ་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལྟ་བུར་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སློང་དག་འདི་ལྟར་རིག་པར་བྱའོ། །ང་འཇིག་རྟེན་དུ་གཤེགས་ ཏེ་གསུངས་པ་རྣམས་ནི་ཁམས་ཀྱི་མདོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུར་བྱུང་བ་དང་།བཅོམ་ལྡན་འདས་བསོད་སྐྱབས་འཇིག་རྟེན་དུ་གཤེགས་ཏེ་གསུངས་པ་ནི་བདུད་རྩི་ལྔ་སྒྲ་ཞེས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་རྣམ་པར་གཟིགས་འཇིག་རྟེན་དུ་གཤེགས་ཏེ་གསུངས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་མེ་ལོང་ཞེས་པ་ དང་།བཅོམ་ལྡན་འདས་འོད་སྲུངས་འཇིག་རྟེན་དུ་གཤེགས་ཏེ་གསུངས་པ་ནི་སྟོང་པ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་ངོ་ཞེས་པ་སྟེ། དེ་འདྲ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་སྔོན་གྱི་སྦྱོར་བ་སྟོན་པའོ། །སྐྱེས་པའི་རབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྔོན་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་ན་སྐྱེ་བའི་གནས་འདི་དང་འདི་དག་ཏུ་སྐྱེས་ཤིང་དཀའ་བའི་སྤྱོད་པ་འདི་དག་སྤྱོད་ཅེས་སྟོན་པ་སྟེ།རི་བོང་གི་ལུས་དང་། རྒྱལ་པོའི་ལུས་ལ་སོགས་པ་བླངས་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་མདོ་སྡེ་དོན་ ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་ལ་ཡངས་པ་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བ་སྟོན་པ་རྣམས་སོ།།རྨད་དུ་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་བསྟན་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐོག་མ་བཙས་ མ་ཐག་ཏུ་སུས་ཀྱང་མ་བསྟན་པར་གོམ་པ་བདུན་སོང་བ་དང་།སྤྲེའུས་སྦྲང་རྩི་ཕུལ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་ལྟ་བུའོ། །གཏན་ལ་ཕབ་པར་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ཙམ་དུ་དོན་ལ་འབབ་པར་བྱེ་བྲག་ཕྱེ་སྟེ་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་མདོ་སྡེ་འདི་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་དགུར་བསྟན་པ་ནི་རྟོགས་པ་བརྗོད་པ་དང་། གླེང་གཞི་ནི་དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་བའི་སྡེ་ཉིད་དུ་བསྡུས་ཏེ། ངའི་རྟོགས་པ་དེ་དང་དེ་ལྟ་བུར་བྱུང་ཞེས་པ་དང་། སྔོན་གྱི་དུས་ན་གཞི་འདི་ལས་ཉེས་པ་འདི་ལྟར་བྱུང་བས་ཞེས་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཏན་ལ་ཕབ་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་བསྡུས་ཏེ། དེས་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དགོངས་དོན་འགའ་ཞིག་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་མདོ་སྡེ་འདི་དང་། དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །འདི་རྣམས་སྡེ་སྣོད་གསུམ་དུ་འདུས་ཏེ། འདི་ལྟར་མདོའི་སྡེ་དང་། དབྱངས་ཀྱིས་བསྙེད་པའི་སྡེ་དང་། ལུང་དུ་བསྟན་པའི་སྡེ་དང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་སྡེ་དང་། ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་སྡེ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་མདོ་སྡེའི་སྡེ་སྣོད་དོ། །གླེང་གཞི་དང་། རྟོགས་པ་བརྗོད་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་བ་དང་། སྐྱེས་པའི་རབས་ནི འདུལ་བའི་སྡེ་སྣོད་དོ།།ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་དང་། རྨད་དུ་བྱུང་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མདོ་སྡེའི་སྡེ་སྣོད་དོ། །གཏན་ལ་ཕབ་པ་ནི་གཉིས་ཀའི་ཆོས་མངོན་པའི་སྡེ་སྣོད་དོ། །དེ་ལས་སྡེ་སྣོད་གསུམ་གྱི་ཚུལ་སོ་སོར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་གང་ཞིག་གཙོ་ཆེར་ཐེ་ཚོམ་གྱི་གཉེན་པོར་གསུངས་ པ་ནི་མདོ་སྡེའི་སྡེ་སྣོད་ཡིན་ལ།དེ་བཞིན་དུ་རང་གི་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་གཉེན་པོར་གསུངས་པ་ནི་མངོན་པའི་སྡེ་སྣོད་དོ། །འདོད་པ་བསོད་སྙོམས་ཀྱི་མཐའ་དང་། ངལ་ཅིང་དུབ་པའི་མཐའ་སྟེ། དེ་ལྟར་མཐའ་གཉིས་ཀྱི་གཉེན་པོར་གསུངས་པ་ནི་འདུལ་བའི་སྡེ་སྣོད་དོ།

关于（因缘，序分）部类，是从经典中为了遮止过失而宣说偈颂，并附带往昔因缘而分别开示。比如从前在舍卫城，有一个人抓住一只大鸟放入笼中，给它水和米后又放生。世尊了知其因缘，以此为序分而宣说偈颂：'微小细小罪，勿轻视无害，水滴虽渗漏，亦能满大器。'
所谓证悟宣说，是律藏中所显示的譬喻，以多种譬喻明显阐释证悟的意义。所谓如是发生，是世尊对比丘们说：'应当如是了知。'如我出现于世间所说的是《界经》等如是发生，世尊善护出现于世间所说的是《五甘露声》等，毗婆尸佛出现于世间所说的是《法镜》等，世尊迦叶出现于世间所说的是《分别空性》等如是发生，显示具有如是本性的往昔修行。
所谓本生，是说世尊往昔行菩萨行时，出生于这些处所，行持这些苦行，如说取兔子身、国王身等。所谓方广，是大乘极为广大的经典，显示极为广大而宽广如虚空的义理。
所谓希有，是声闻、缘觉、正等正觉佛陀们稀有希有的教法，如说菩萨刚出生时无人教导就行走七步，猴子供养蜂蜜等教法。所谓论议，是说详细分析义理而显示其性相。
此经和《涅槃经》说为九分教，其中证悟宣说和因缘归入如是发生部，因为显示'我的证悟如是发生'以及'往昔因此过失如是发生'。论议归入方广部，因为解释般若波罗蜜多等方广的密意。如此经和《解深密经》等。
这些归纳为三藏：契经部、应颂部、记说部、讽诵部、自说部等是声闻经藏。因缘、证悟宣说、如是发生、本生是律藏。方广和希有是菩萨经藏。论议是二者的对法藏。
其中三藏各自的建立，主要是为对治怀疑而说的是经藏，同样为对治执著自见而说的是论藏，为对治贪欲放逸边和苦行边二边而说的是律藏。

།གཞན་ཡང་། གནས་རྣམས་དང་ནི་མཚན་ཉིད་དང་། །ཆོས་དོན་སྨོས་ཕྱིར་མདོ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ས་བཅུའི་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོས་གསུངས་པ་རྣམས་ཀྱང་འདིར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཕྱོགས་སྤངས་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ནོ། །ཐ་དད་ཤེས་པ་ནི་སུས་མཐོང་ཞེས་པ་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་མ འདྲེས་པར་རྟོགས་པའོ།།ཇི་ལྟར་ཐར་པ་དངོས་མེད་པར། །ཞེས་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་མེད་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཙམ་དུ་རྟོག་གེ་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་རྟོགས་པའོ། །ལྟ་བ་གཉིས་ནི་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་བའི་ལྟ་བའོ། །ཡིད་སྤངས་པ་ནི་རྟོག་པ་ དང་བཅས་པའི་ཡིད་སྤངས་པའོ།།དེ་ནས་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་འབྱུང་བ་དང་ལྡོག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྒྱས་པར་སྟོན་ཏེ། དོན་ལ་ཇི་ལྟར་ཅི་ཞིག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་ཚུལ་ཇི་ལྟར་རང་གི་ངོ་བོ་ཅི་ཞིག་།རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གང་གིས་གང་ཟག་སུའི་ཡང་ དག་པ་མ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་འབྱུང་བ་འབྱུང་ཞེས་ཟློས་པའི་སྒྲས་རྒྱུན་ཆགས་སུ་འབྱུང་བ་ཉིད་སྟོན་ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་རང་གི་ངོ་བོ་ཅི་ཞིག་ཅེས་པའི་དོན་བསྟན་ཏོ། །ཅི་ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཡུལ་གང་ལ་བརྟགས་པས་རྒྱུན་ཆགས་སུ་འབྱུང་བར་ འགྱུར་བའི་རྒྱུ་སྟོན་ཏོ།།ལན་གྱི་དོན་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བའི་དོན་ལ་ཡང་དག་པའི་དངོས་པོར་བརྟགས་ཤིང་། བརྟགས་པའི་དོན་ལ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་ཞེན་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་འབྱུང་བའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་གཟུང་ བ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྔ་མའི་དོན་རྒྱས་པར་འཆད་དེ།དེ་ལ་རང་གི་སེམས་སྣང་བ་ཙམ་དུ་མ་རྟོགས་ཤིང་། གཟུང་འཛིན་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཅན་རྣམས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཆགས་པའི་བག་ཆགས་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་རྣམས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་སྣ་ཚོགས་དམིགས་པ་ ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་དང་ཞེས་འོག་ཏུ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།ཡོད་པ་དང་མེད་པར་ལྟ་བའི་ཕྱོགས་སུ་ལྷུང་བ་མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱི་ལྟ་བ་ལ་སོ་སོར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བག་ཆགས་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་རྣམས་བདག་དང་བདག་གིར་མངོན་པར་ཆགས་ཞེས་སྦྱར་བར་བྱའོ། །སེམས་ནི་ཡིད་ ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁྱད་པར་རོ།།སེམས་ལས་བྱུང་བ་ནི་དད་པ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དོན་དེ་ཉིད་བརྩད་པ་སྤང་བའི་སྒོ་ནས་དེའི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྒྱས་པར་འཆད་པའོ། །དེ་ལ་ བརྩད་པའི་དོན་ནི་གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་མི་ལྡོག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།ཇི་སྟེ་ཕྱིའི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་བརྟགས་པའི་དོན་ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་བཟློག་སྟེ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ རང་རིག་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་རྟོགས་པས་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྒྱུན་ལས་བཟློག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཞིང་འདོགས་པར་འགྱུར་བས་ཉེས་པ་སྔ་མ་ལས་གྲོལ་ལོ་ཞེ་ན།དེ་ལྟ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་རིག་པ་དོན་དམ་པ་ཡང་སྤྱིར་ཚད་མའི་ ཡུལ་ལས་བཟློག་པ་དང་།ཁྱད་པར་དུ་དབང་པོའི་ཡུལ་ལས་འདས་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། མིག་དང་རྣ་བ་སྣ་ཡང་ཚད་མ་མིན། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པས་དོན་དམ་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེ་འདྲ་བ་དབང་པོའི་མངོན་སུམ་ལ་སོགས་པས་མ་གྲུབ་ཅིང་། ཤེས་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ཚུལ་ གསུམ་དང་ལྡན་པའི་རྟགས་དང་།གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཡན་ལག་དཔེ་ལས་འདས་པས་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཡུལ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། ཡང་ཆ་ཤས་ལས་རྣམ་པར་ལོག་པ་སྟེ། སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བའི་རྣམ་པའམ། ཤེས་པ་སྐད་ཅིག་མའི་ཆ་ཤས་ལས་ལོག་པ་སྟེ། གནོད་ པར་བྱེད་པའི་ཚད་མ་སྔར་བསྟན་པ་ལྟ་བུའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་འདྲ་བའི་ཡུལ་རྣམ་པར་བཟློག་པ་ན་དེ་ལྟར་རྟོག་ཅིང་འཇལ་བའི་ཤེས་རབ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་ཡང་བཟློག་པར་བྱ་ཞིང་ལྡོག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།

此外，如'诸处及诸相，为说法义故，是为经'等，十地自在大士所说的这些也应当在此处运用。其中，远离偏执是真实义。'谁见差别智'是指不混杂地了知彼等差别。
'如何无实体解脱'是说声闻等论师们未能了知涅槃无有胜义实体，仅是颠倒寂灭而已。二见即是增益见和损减见。远离意即是远离有分别之意。
其后'复次菩萨'等，广说遍计所起及还灭之真如。'于义如何何者'等义，是说以何方式、何自性、何因缘，何人生起非正遍计。重复'生起'一词，表示相续不断生起。'世尊'等说明'何自性'之义。'于何'等说明缘何境相续生起之因。
答义为：于所取能取种种显现之义上执为实有，以执著所计义相续之方式，颠倒分别相续生起。'大慧，所取'等广释前义。
其中，未了知唯是自心显现而执著能取所取者是声闻种性者。如是执著习气极重者执著种种外境所缘，如下文所说。
落入有见无见一边，于外道见分别习气极重者执著我及我所。心即是意识差别。心所即是信、嗔等分别品类所摄。
'大慧'等以遮除诘难的方式广说其真如。其中诘难义为：若如是生起分别，则染污品应成不能还灭。
若以正慧遮除种种所计外在有无诸法，通达无二自证胜义谛而从如是分别相续中还灭，则脱离前过。若尔，世尊，无二自证胜义总超离量境，特别超离根境。如说：'眼耳鼻非量'等，故如是胜义真实非根现量等所成，
且超离具三相因相及比量支分例证，故亦非比量境界。复离分位，即离种种显现相或离刹那心分位。能破量如前所说。
是故遮除如是境时，如是计度衡量之慧亦当遮除且应还灭。

།གལ་ཏེ་དེ་འདྲ་བའི་དོན་དམ་པ་ལས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་འབྱུང་ཞིང་དེ་ཉིད་ ཀྱིས་བཟློག་པར་བྱ་བ་མེད་དོ་ཞེ་ན།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཕྱིའི་དོན་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་ལ་རྟོག་ཅིང་ཞེན་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ལ། དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་ཆགས་ཤིང་རྟོགས་པས་ནི་རྣམ་རྟོག་རྒྱུན་ཆགས་སུ་མི་འབྱུང་བའི་ཁྱད་པར་གྱི་རྒྱུ་མཚན་ ཁས་ལེན་དགོས་པར་འགྱུར་ན།དེ་ཡང་མི་འཐད་ཅེས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གམ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཤེས་པ་ཡང་རུང་སྟེ། སྔར་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་ཞིང་བྱུང་ནས་ཀྱང་འཇིག་པ་ཉིད་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་ཁས་ལེན་ན། འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་ འཕེན་པའི་ཕྱོགས་ལ་བརྟེན་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་དག་གིས་མངོན་པར་གསལ་བའི་སེམས་ཅན་སྔར་མེད་པ་ལས་འབྱུང་བ་འདུས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་བྱུང་ཞིང་དེ་ཉིད་ཡང་ལྡོག་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་དང་། ཐར་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཁས་མི་ལེན་པ་དང་མཚུངས་པར་འགྱུར་བའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་པའོ།།ལན་གྱི་དོན་ནི་དོན་དམ་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གམ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱང་རུང་སྟེ། སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ལྡོག་པ་ཉིད་དུ་ཁས་མི་ལེན་པས་དེ་འདྲ་བའི་ཉེས་པ་ལས་གྲོལ་བའོ། །གཞན་ཡང་ཕྱིའི་དོན་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ ལྟར་ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་མ་གྲུབ་པས་དེ་ལྟར་འཛིན་པའི་བློ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་པ་དང་།ལོག་པ་གཞན་གྱི་ཡང་རྒྱུར་འགྱུར་ལ། དེའི་རང་བཞིན་ཤེས་པས་ལྡོག་པར་འགྱུར་གྱི། དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་སོ་སོ་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་ ལ་དེའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའམ་མ་ལོག་པ་གཞན་གྱི་རྒྱུར་མི་འཐད་ཅིང་རྒྱུན་ལས་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བས་མཚུངས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འདིར་ཚིག་གི་དོན་ནི་འབྱུང་བ་འབྱུང་ན་ཞེས་པ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཚུལ་ལུགས་རྗེས་སུ་བརྗོད་ནས་དེ་ལྟ་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པའི་ཕྱོགས་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བརྩད་པ་དང་།དེའི་ལན་གྱི་དོན་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཟློག་པར་བྱ་ཞིང་ལྡོག་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ལ། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རང་རང་གི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་ཅིང་། ཕན་ཚུན་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་ མེད་པར་ལྟ་བའི་ཕྱོགས་སུ་ལྟུང་བ་དེ་འདྲ་བའི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་འཛིན་པ་ལས་དབེན་པ་དེ་ལྟར་ལྟ་བའི་མཚན་ཉིད་ལས་ཇི་ལྟར་བཟློག་པ་སྟེ།དེའི་ཡུལ་བཀག་པའི་སྒོ་ནས་བཟློག་པའོ། །གཅིག་ལ་ཞེས་པ་ནི་ཕྱིའི་དོན་ནོ། །ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་ཕྱོགས་ནི་ སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ།།ཁྱོད་ལ་ཞེས་པ་ནི་ཁྱོད་ཀྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཕྱོགས་ལའོ། །ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྔར་གྱི་དོན་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ། །སྒྱུ་མའི་ཡན་ལག་གི་སྐྱེས་བུ་ནི་ཡན་ལག་འདུས་པའི་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའོ། ། ཐ་དད་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ནི་སྔགས་དང་སྨན་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ནོ། །དེ་རྣམས་ལས་སྒྱུ་མའི་གཟུགས་གཅིག་གྲུབ་ཅིང་། ཡང་ལྡོག་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྟོག་པས་སྣ་ཚོགས་སུ་བརྟགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྒྱུན་ཆགས་སུ འབྱུང་བ་ལས།སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་དེའི་ཡུལ་བཀག་པའི་སྒོ་ནས་རྟོག་པའི་རྒྱུན་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རྒྱང་འཕེན་པ་དང་མཚུངས་ཞེས་པའོ། །འདིར་སྒྱུ་མ་དཔེར་བྱས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་འབྱུང་བ་དང་། ལྡོག་པ་སྒྱུ་མ་དང་འདྲ་བར་ རྟོགས་ཤིང་།ཤུགས་ལ་དེ་ལྟར་སྟོན་པའོ། །གཞན་དུ་ན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་འབྱུང་བ་དང་ལྡོག་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་སྟོན་པའོ། །ལོ་རྒྱུས་ལས་བྱུང་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཞེས་པ་ནི་ནང་གི་མངོན་པར་ཆགས་པའི་ས་བོན་དང་། ཕྱི་རོལ་དུ་སྣང་བ་མི་དགེ་བའི་གྲོགས་པོ་ལ་སོགས་ པས་བསྟན་པའི་སྒྲ་ལས་ཐོག་མར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འབྱུང་ཞིང་།དེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་གྱི་རྒྱུན་གཞན་ཡང་འབྱུང་བའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་ལྡོག་པའི་ཚུལ་གསུངས་པའོ། །འབྲས་བུའི་ཉེས་པ་ན་དེ་དག་ཏུ་སྒྲོ་འདོགས་པའོ། །གཞན་ ནི་ཕལ་ཆེར་གོ་བར་ཟད་དོ།

如果有人说：'如果这样的胜义谛中不生分别，且由其自身无有所遮'，对此回答：世尊，对于显现为种种外境的执著分别而生起分别，但对于胜义谛的特征若生执著了知，则不会生起相续不断的分别，必须承认这种差别的理由，然而这也不合理。
因此，无论是颠倒或正确智慧所摄的心识，从未生而生，生已即灭，若承认这是胜义实体，这将依于顺世外道的观点。因为这与他们所承许的明显的有情从无而生，由聚合力而生，且必定还灭，以及不承认解脱涅槃相同。
答复的意思是：在胜义谛中，无论是颠倒或正确的智慧，都不承认心的本性是从未生而生以及还灭，因此远离这样的过失。
此外，如前所说，外境即使在正确的世俗谛中也不成立，因此执著它的心识是颠倒的，也会成为其他颠倒的因。通过了知其本性而得以遮除。但胜义的特征是无颠倒的各别自证智慧，如幻化般，因此不应成为颠倒或无颠倒的他因，且不会从相续中退失，故不相同。
此处文义，从'生起若生'到此，是随说如来的规律后，质疑说：'如此则烦恼分不会遮除'。对此回答的意思如前所说，应遮除分别且显示遮除。
有和无是指色等各自本性为有，而互相本性为无的见解。远离如是执著实有和实无的特征，如何能遮除，即从遮除其对境方面而遮除。'于一'是指外境。有无二边如前所说。'于你'是指你的宗派观点。'非真实'等是总结前义而说。
幻化支分的士夫是指显现为支分聚合的男女等。种种差别是指咒语、药物等因缘。由彼等成就一个幻化色相，复又还灭。如是依于分别所计种种，而生起相续不断的实有实无分别。如前所说，从遮除其对境方面遮除分别相续，故说与顺世外道相同。
此处以幻化为喻，是菩萨大慧了知生灭如幻化，并以此隐含显示。'若不尔'等的意思是显示生灭如幻化。'随经历而生为先导'是指内在的贪著种子，以及外在显现的恶友等所说的声音，首先生起分别，以此为先导又生起其他相续。
'云何'等是说世俗中遮除分别的方式。果过失是于彼等增益。其余大多易解。

།གང་ནའང་ཡོད་མེད་ཡོད་མིན་ནང་། །ཞེས་པ་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མ་གྲུབ་པའོ། །སེམས་ཀྱང་རྣམ་རྟོག་ཞེས་པ་ནི་ས་བོན་སྤངས་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་སེམས་མེད་པའོ། །གང་ཕྱིར་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བས་ན། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་ པའི་དོན་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་དོན་དམ་པ་པ་འགོག་པ་སྟེ།འདིའི་ཆོས་ཅན་དང་དགག་བྱ་ལ་སོགས་པ་ནི། སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ནི་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བར་སྣང་བ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་རྟེན་འབྲེལ་ཏེ། མངོན་ སུམ་ལ་སོགས་པའི་ཚད་མས་གྲུབ་པའོ།།གཏན་ཚིགས་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་འགོད་པ་ན། སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པས་ཁྱད་པར་དུ་མ་བྱས་པར་རྐྱེན་ལས་སྐྱ་བར་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པའོ། །དེ་ཉིད་ལ་དོན་དམ་པར་མ་སྐྱེས་པས་ཁྱབ་པ་གྲུབ་པའི་ཚུལ་ནི། རྐྱེན་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ ལ་སོགས་པ་སྟེ།གང་འགའ་ཞིག་ཁོ་ནའི་རྗེས་ཐོགས་སུ་འགའ་ཞིག་བྱུང་བ་ནི་སྔ་མ་དེའི་འབྲས་བུ་སྟེ། དེས་ན་འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་ནི་ལྟོས་པ་ཡིན་ལ། འབྲས་བུ་འབྲས་བུའི་དུས་སུ་མ་གྲུབ་ན། རྒྱུ་སྔ་མ་དེ་ཉིད་གང་གི་རྒྱུར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་ལྟོས་པའི་རྒྱུའི་ངོ་བོར་མི་ འཐད་དོ།།དེས་ནི་དེ་ཉིད་རྒྱུའི་ངོ་བོར་གྲུབ་པ་འབྲས་བུ་ལ་ལྟོས་པས། དེའི་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་འབྲས་བུ་མ་སྐྱེས་ནས་མེད་པའི་དུས་སུ། རྒྱུ་རང་གི་རྒྱུ་སྔ་མ་ལས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ལྟོས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་འགགས་ནས་མེད་པའི་ དུས་ན།འབྲས་བུ་རང་གི་འབྲས་བུ་ཕྱི་མ་ལ་ལྟོས་ནས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ལྟོས་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་རང་གི་འབྲས་བུ་ཕྱི་མ་མ་སྐྱེས་ནས་མེད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ལྟོས་ནས་གྲུབ་པ་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་དུ་རང་གི་རྒྱུ་སྔ་མ་ཡང་འགགས་ནས་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ ལྟོས་ནས་གྲུབ་པ་མི་འཐད་དོ།།གཞན་ཡང་གལ་ཏེ། འདིར་འབྲས་བུ་ཕྱི་མའི་དུས་ན། རྒྱུ་འགགས་ནས་མེད་ཀྱང་སྔར་རྒྱུའི་དུས་ན་ཡོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས། འབྲས་བུ་ཕྱི་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ལ། རྒྱུ་སྔར་གྱི་དུས་ན་མེད་ན་འབྲས་བུ་ཡང་ཕྱི་མའི་དུས་སུ་མི་འབྱུང་བས། དེ་ལ་ལྟོས་པར་ འཐད་ལ།རྒྱུ་ནི་དེ་ལྟར་འབྲས་བུ་ལ་ལྟོས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། མཚུངས་ཏེ། འབྲས་བུ་ཕྱིས་ཀྱི་དུས་སུ་ཡོད་པས་རྒྱུ་སྔར་གྱི་དུས་སུ་བྱུང་ཞིང་། གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་ཕྱིས་ཀྱི་དུས་སུ་མ་གྲུབ་ན། རྒྱུ་ཡང་སྔར་གྱི་དུས་སུ་མི་འགྲུབ་པས། དེ་ཡང་འབྲས་བུ་ལ་ལྟོས་པ་ཉིད་དུ་མཚུངས་སོ། །དེ་ ལྟར་ན་རྐྱེན་རྣམས་ནི་རང་གི་འབྲས་བུ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན།དེ་ནི་སྐྱེ་བ་མི་སྲིད་དེ། འབྲས་བུ་དེ་ཉིད་ཀྱང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ལ། དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་ཡང་གཉིས་སུ་འགྱུར་བས་སོ། །དེ་ནི་འདོད་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུ་གཅིག་པོ་དེ་ཉིད་སྔ་མའི་འབྲས་བུར་འགྱུར་ ལ།།ཕྱི་མའི་རྒྱུར་འགྱུར་བས་སོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། འདིར་འབྲས་བུར་འདོད་པ་གཅིག་པོ་དེ་ཉིད་དུས་གཅིག་ཏུ་རང་གི་རྒྱུ་སྔ་མ་གཅིག་པོ་ལ་ལྟོས་ཏེ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཉི་གར་འགྱུར་ལ། རྒྱུ་སྔ་མ་གཅིག་པོ་ཡང་འབྲས་བུ་ཕྱི་མ་གཅིག་པོ་ལ་ལྟོས་ཏེ། དུས་གཅིག་ཏུ་རྒྱུ་ འབྲས་གཉིས་ཀར་འགྱུར་ན།དེ་འདྲ་བ་ནི་འགལ་བས་མི་སྲིད་ཅེས་པའོ། །དེས་ན་འདིར་ཁྱབ་པའི་དོན་ནི། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་སྣང་བ་དོན་དམ་པར་བདེན་ན། སྣང་བ་དང་མཐུན་པར་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བས་ཁྱབ་ལ། དེ་ཡང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཕན་ཚུན་མ་འཆོལ་ བས་ཁྱབ་པ་ལས།འདིར་རྒྱུ་འབྲས་འཆོལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། རྒྱུ་འབྲས་དོན་དམ་པ་པར་མི་འཐད་ཅེས་པའོ། །དམིགས་པ་དང་། དམིགས་བྱ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སེམས་ཉིད་རིག་པའི་གཞན་གྱི་དབང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་སྟོན་ཏེ། དེ་ལས་དང་པོ་རྣམ་པར་ དག་པ་མཐར་ཐུག་པ་སེམས་ཙམ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དྲི་མ་རྣམས་ས་བོན་དང་བཅས་ཏེ་སྤངས་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ་རང་རིག་པ་ཙམ་གྱི་ངོ་བོ་ཡེ་ཤེས་བཞིས་བསྡུས་པའོ།།སེམས་མེད་པའི་སེམས་ཙམ་ཞེས་པ་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་ཟུང་འཇུག་གི་དོན་ནོ།

'无论在何处有无与有非'这句话是说有和无的自性也未成立。
'心亦分别'这句话是说因断除种子而无颠倒之心。
'由从缘起故'等句义是以缘起因缘来破除胜义中因果事物，此中法相和所破等如前所说。
因的含义是从缘而生现如幻缘起，由现量等量所成立。
若作为因来安立时，不须以幻等差别而说'由现从缘而生故'。
对此胜义中无生的遍摄成立之理是'一切诸缘'等，即某一事物之后生起某一事物，前者即是后者之因，因此果的特征是依待，若果在果时未成立，则前因将成为何者之因，对此依待的因性不应理。
由此，彼因性的成立依待于果，故成为彼之果。
若谓如此，在果未生而无之时，因从自己前因而成立故，不依待于彼，则同理，在因已灭而无之时，果依待于自己后果而成立故，亦应不依待于彼。
若谓自己后果未生而无故，依待彼而成立不应理，则同理，自己前因亦已灭而无故，依待彼而成立不应理。
复次，若谓此中在后果之时，虽因已灭而无，但依于前因时之有而后果得以成立，若因在前时无则果亦不生于后时，故依待于彼应理，而因则不如是依待于果，则不然，相等，因为果后时之有使因生于前时，若果后时未成立，因亦不成立于前时，故彼亦同样依待于果。
如是，诸缘将从自果而生，然彼不可能生起，因为彼果亦将成为因果二者，如是因亦将成二。
若谓此正是所许，因为一果即成为前者之果及后者之因，则不然，因为此中所许一果同时依待于自己一前因而成为因果二者，一前因亦依待于后果一者而同时成为因果二者，如是相违故不可能。
因此，此中遍摄义为，若缘起显现胜义谛实，则遍于如显现从因缘而生，彼复遍于因果互不混杂，此中因果将成混杂故，胜义因果不应理。
'所缘及所缘'等显示心性觉知依他起如幻，由此最初清净究竟心性于世俗中断除诸垢及种子，无二自证唯一体性，为四智所摄。
'无心之心性'如前所说是双运之义。

།གལ་ཏེ་འདི་ཙམ་ཞེས་པ་དེ་ལས་གཞན་ པའི་དངོས་པོར་ནི་མ་གྲུབ་ལ།དེ་ཉིད་བདེན་པའི་དངོས་པོར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། ཙམ་དེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དབྱིངས། །ཞེས་པ་སྟེ། དོན་དམ་པར་ཆོས་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་བའོ། །དེ་ཉིད་གསལ་བར་སྟོན་པ་ནི། རྐྱེན་དང་དངོས་པོ་སྤངས་ཞེས་པའོ། །མཐར་ཐུག་ དངོས་པོ་ཚངས་པའི་མཆོག་།ཅེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་མཐར་ཐུག་པ་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་ས་བོན་དང་བཅས་ཏེ་སྤངས་པའོ། །བདེན་པར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་བདག་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པ་སྟེ། དེ་ལ་གང་ཟག་གི་བདག་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་རྒྱུན་རྒྱུད་ལ་བཏགས་པ ཡིན་གྱི།རྫས་སུ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་ཉིད་ཀྱང་དེ་ལྟར་སྣང་བ་ཙམ་གྱི་རང་བཞིན་ལ་བཏགས་པ་ཡིན་གྱི་རྫས་སུ་གྲུབ་པ་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་རྣམ་པ་བཞིས་མཉམ་པ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པའི་མཚན་ ཉིད་ཀྱིས་མཉམ་པ་དང་།རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོ་ལས་བྱུང་བར་མཉམ་པ་དང་། དོན་དམ་པར་བདག་མེད་པར་མཉམ་པ་སྟེ། ཤེས་བྱའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །བཞི་པ་ནི་སྔ་མ་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཡེ་ཤེས་མཐར་ཐུག་པ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་དྲི་མ་དང་། རྟོག་ པ་དང་རྟོག་པའི་གཟུང་བ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་སྤངས་པ་སྟེ།མཐར་ཐུག་པའི་སེམས་ཙམ་མོ། །དངོས་པོ་མེད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྤྱིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཙམ་སྟོན་ཏེ། དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་མེད་ཅིང་རི་བོང་གི་རྭ་ལྟར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རིག་པ་མ་འགགས་པ་ཟུང་འཇུག་གི་བདག་ཉིད་དེ། སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སེམས་ཙམ་དུ་སྟོན་པའོ། །མཐའ་ནི་ཡང་དག་པའི་མཐའོ། །རྣམ་རྟོག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པས་འཇིག་རྟེན་པའི་སེམས་ཙམ་སྟོན་ཏེ། དྲི མ་དང་བཅས་པའི་གནས་སྐབས་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་ནི་སེམས་ཉིད་དེ།འོན་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་པས་དེ་ལྟར་མ་རྟོགས་ཞེས་པའོ། །གཞན་ནི་ཤེས་པར་ཟད་དོ། །ཡང་འདིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འབྱུང་བའི་ཚུལ་ལ་བརྩད་པ་སྤངས་པའི་ གཞུང་གི་དོན་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་ལ་རྟོག་ཅིང་ཆགས་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་འབྱུང་བ་འབྱུང་ན།བཅོམ་ལྡན་འདས་གཅིག་ལ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་སྣ་ཚོགས་སུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་གཞུང་གི་དུམ་བུ་འོག་མ་དང་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། དེའི་དོན་ནི་ ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་ལ་རྟོག་ཅིང་ཆགས་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འབྱུང་ན།དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་ཆགས་ཤིང་རྟོག་པས་ཀྱང་ཇི་ལྟར་མི་འབྱུང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ། དེས་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་བའོ། །ཡང་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་སྣ་ཚོགས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་ལྟར་བརྟགས་ཤིང་ཞེན་པ་ལས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འབྱུང་ཡང་།དེའི་ཡུལ་བཀག་པའི་སྒོ་ནས་བཟློག་པར་བྱ་ཞིང་ལྷག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་ནི། དེ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་སྔ་མ་ བཞིན་ནོ།།དཔེ་དང་རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་ལས་རྣམ་པར་བཟློག་པ་ན། དེ་ལྟར་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་འཕེན་གྱི་ལྟ་བ་དང་བསམ་པར་ལྷུང་བར་འགྱུར་ཞེས་འོག་མ་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེའི་དོན་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། དེའི་གཉེན་པོ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཏུ་ཁས་ ལེན་པའི་རྣམ་པ་གཉིས་ཆར་ཀྱང་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་།བྱུང་ནས་ཀྱང་བཟློག་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་མཚུངས་ཤིང་ལྡོག་པར་འགྱུར་བས་རྒྱང་འཕེན་པ་དང་མཚུངས་ཞེས་པའོ། །དེ་ནས་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྔར་བསྟན་པ་གསལ་བྱེད་ཀྱིས་ རྐྱེན་གྱི་ཁྱད་པར་ཚུལ་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འཆད་པ་སྟེ།དེ་ལ་ཚིག་དང་ཡི་གེར་ཕྲད་པ་ནི་གོ་རིམས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་འདུས་པའོ། །བག་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་དེ་ལས་དོན་དུ་སྣང་བའི་བསམ་པ་དང་དེ་ལས་བརྗོད་པར་འདོད་པ་ལ་སོགས་པའོ།

如果说除了'仅此而已'之外的事物并不成立，而这个本身不是真实存在的事物吗？'仅此'即是本性之界，也就是说，在胜义中成为法性空性的自性。明显显示这一点的是'远离缘与事物'。'究竟事物清净最胜'是指究竟智慧，断除一切烦恼及其种子。
'真实'等词是显示在一切时处都是无我性，其中补特伽罗我是假立于五蕴相续之上，并非实质性成立。同样，蕴体本身也是仅仅假立于如是显现的自性上，并非实质性成立。因此，一切有为法以四种平等性而平等：世俗中以生住灭相而平等，以从因缘事物而生起而平等，胜义中以无我而平等，这是就所知而言。第四是如前所说瑜伽士的究竟智慧，断除萨迦耶见等烦恼、分别以及分别所取的种种显现，即是究竟唯心。
'无事物'等词是总的显示真如的唯心，即胜义中无事物，但也不像兔角那样一切方面都不存在，而是不灭的觉性双运之体性，如前所说。'真如'等词是显示空性的异名唯心。'边际'是真实边际。'分别'等词是显示世间唯心，即在有垢位时由分别习气力而显现种种相即是心性，然而世间人未如是了知。其他易于了知。
又此处遣除分别生起方式的诤论的经文含义是：对于外境种种显现执著贪着而生起相续不断的分别，若生起时，'世尊，于一非真实义种种'等经文段落应与下文相连。其义是：对外境种种显现执著贪着而生分别时，对胜义相执著分别为何不生起等如前所说，因此烦恼分不会转。
又'世尊，外境种种'等词说明如是观察执著而生分别，虽然通过遮遣其对境而应当遮止且成为殊胜，'如是世尊'等义如前。从譬喻和因相中遮遣时，由于如是遮遣而堕入世间顺世外道的见解与思维，应与下文相连。其义是：颠倒分别及其对治正确智慧这两者都是从无而生，生已亦应遮遣而平等且将遮遣，故与顺世外道相同。
其后'复次菩萨'等词是通过前说的明显缘的差别以其他方式广说，其中文字相遇是以次第方式和合。从习气因所生是从彼显现为义的思维及从彼生起欲说等。

།རང་གི་བློ་ནི་ མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་སྟེ།དེ་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་གནས་རབ་ཏུ་གྱུར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །འདིར་དོན་ལ་མཁས་པའི་ཡུལ་དེ་ཉིད་དོན་ཇི་ལྟ་བ་ཡིན་པས་དྲིས་པའི་ལན་དུ་འགྱུར་བའོ། །སྒྲའི་དོན་ལ་མཁས་ཞེས་པ་ནི་སྒྲ་དང་དོན་ གཉིས་ཀའི་དོན་ལ་མཁས་པ་སྟེ།དེ་དག་དོན་དམ་པར་དེ་ཉིད་དང་གཞན་དུ་བརྗོད་དུ་མེད་པས་སྟོང་པ་ཉིད་དེ། དེ་ལྟར་རྟོགས་པའོ། །སྒྲ་དང་དོན་གཅིག་པ་དགག་པ་ནི་རྒྱས་པར་སྔར་བསྟན་ནོ། །གཞན་ཡང་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ ཉེས་པ་སྟོན་ཏེ།སྒྱུ་མ་སྣ་ཚོགས་མཐོང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལྟ་བུར་ཞེས་པ་སྒྱུ་མའི་གླང་པོ་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་ལ་རྟ་གླང་ཡང་དག་པར་སྒྲོ་འདོགས་པ་ལྟ་བུར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་ལ་ཡང་དག་པ་དུ་མར་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། སྣང་ཞིང་ མྱོང་བ་ཙམ་ཡང་མེད།།ཅེས་སྐུར་བ་སྟེ། ཤེས་བྱའི་རང་བཞིན་རྣམ་པ་གཞན་དུ་གནས་པ་ལ་རྣམ་པ་གཞན་དུ་རྟོགས་པའོ། །རྣམ་པ་གཞན་དུ་ལྟ་བ་ཡིན་ཞེས་པ་མཁས་པ་རྣམས་བྱིས་པ་དང་མི་མཐུན་པར་ལྟ་བའོ། །ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་བདག་མེད་དེ། །ཞེས་པ་དེ་རྣམས་བདག་གི་ རང་བཞིན་མ་ཡིན་ཏེ།བདག་དང་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་དོན་བདག་ནི་རྟག་པ་དང་གཅིག་པུ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ལ། ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཚུལ་དུ་ཡང་མེད་ལ། ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱང་བདག་ལ་ བརྟེན་པའམ།དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་མེད་པས་ཏེ། བྱིས་པས་རྟོག་པ་བཞིན་དུ་དེ་དག་མེད་པའོ། །ཡང་བདག་ཏུ་བརྟགས་པའི་རྟེན་ཕུང་པོར་སྣང་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་གཞན་དུ་བྱིས་པས་བརྟགས་པ་བཞིན་དངོས་པོ་བདེན་ན། བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ ཅད་ཡང་དག་པའི་དོན་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ།།ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་ཀུན་རྫོབ་པ་ཙམ་ཡང་མེད་ན། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། སེམས་ཉིད་དྲི་མ་དང་བཅས་པ་དང་། དེ་དང་བྲལ་བ་ལ་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་འཇོག་པའི་ ཕྱིར་རོ།།རྐང་པ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་དོན་བསྡུས་པ་བསྟན་པའོ། །གཞན་ཡང་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྔར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཡེ་ཤེས་བསྟན་པ་ལ། གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་དག་གི་བྱེ་བྲག་མ་རྟོགས་ཤིང་ཐེ་ཚོམ་དུ་གྱུར་པས་དེ་དགག་པའི་དོན་དུ་དེ་དག་གི་བྱེ་བྲག་ གསལ་བར་སྟོན་ཏོ།།སྐྱེས་ནས་འཇིག་པ་ནི་ཇི་ལྟར་རིགས་པ་བཞིན་རྒྱུན་དང་སྐད་ཅིག་གི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། སྔར་རྒྱས་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ནོ། །མ་སྐྱེས་མི་འཇིག་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་སོ་ཞེས་པ་ལ། གཞན་དག་དེ་ལྟ་ན་ཡེ་ཤེས་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བ་གཞན་གྱི་དབང་ཉིད་དུ་སྔར་བསྟན་པ་དང་། དེ་ བཞིན་དུ་རིགས་པས་ཀྱང་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནམ།གལ་ཏེ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་མ་སྐྱེས་ཤིང་མི་འཇིག་པས་དེ་ལྟར་བསྟན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་མ་སྐྱེས་ཤིང་མི་འཇིག་པས་མཚུངས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། འདིར་མེ་ལོང་ལྟ་ བུའི་ཡེ་ཤེས་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ།དེའི་རིགས་ཙམ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་ཡོད་པས་གློ་བུར་དུ་སྔ་ན་མེད་པའི་རྒྱུན་གཞན་གྱིས་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་ལ། རྟག་ཏུ་རྒྱུན་དང་ལྡན་པས་མི་འཇིག་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། སླར་ཡང་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་ཞིང་། །རྟག་ དང་ཆད་པ་སྤོང་བྱེད་པའི།།འཆི་མེད་དེ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་བརྗོད། །ཅེས་གསུངས་པའམ། ཡེ་ཤེས་འཆི་མེད་དམ་པ་དེ་ལས་གཞལ་མེད་ཐོབ། །ཅེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་རྣམ་གྲངས་གཅིག་ཏུ་ན་སྐྱེ་འགག་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མར་འཛིན་པ་མེད་པས་དེ་ལྟར་བསྟན་པའོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་མཚན་མར་འཛིན་པའོ། །མཚན་མ་མེད་པར་ལྷུང་ཞེས་པ་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་མཚན་མར་འཛིན་པའི་ཕྱོགས་སུ་ལྷུང་བ་སྟེ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཀུན་གཞི་བག་ཆགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་དུ་གྱུར པའམ།འཇུག་པའི་རྣམ་ཤེས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འདུས་པའོ།

自己的心即是见道和修道，由见道和修道所断除的习气之处已经完全转变等等。此处是对通达义理者的境界本性如何的提问之答复。所谓通达语言义理，即是通达语言和义理两者，这些在胜义中不可说是一体或他体，即是空性，如是了知。否定语言和义理为一体的道理在前已广说。
另外，以'大智慧'等说明执著字面的过失，如同见到种种幻象的分别，譬如对幻化的大象等种种显现执著为真实的马和象一样，对色等种种显现执著为真实的多体，以及'显现和感受也无'的诽谤，即是对所知的自性住于一种状态却理解为另一种状态。所谓'以另一种方式观察'，即是智者与凡夫不同的见解。
'诸蕴无我'是说这些不是我的自性，因为与我的特征不相符合。其义是：我是常一等的自性，而诸蕴则与此相反。因此，既不以依止的方式存在，诸蕴也不以依止我或以我的本性方式存在，即不像凡夫所分别的那样存在。又，所执为我的所依蕴的显现在世俗谛中并非不存在。若如其他方式凡夫所执著那样实有，则一切凡夫都将见到真实义。
如果连蕴等显现为心的本性的世俗谛也不存在，则将无有染污和清净，因为正是依于心性有垢和离垢而如是安立。以两偈颂总结其义。
另外，以'大智慧'等对前说的识和智，所化众生未能了知其差别而生疑惑，为断除此疑而明显显示其差别。'生而灭'是随理而言依相续和刹那而说，前已广说。'不生不灭是智慧'，对此，有人说：如是则与前说智慧从因生起是他缘性，以及如是以理成立相违。若说是因为智慧的法性真如不生不灭而如是说，则识的法性也是不生不灭，岂不相同？
无过失。此处是就如镜智法身自性而言，其种性从无始以来本有，非由暂时前无的其他相续所生，恒时具足相续故不灭。如说：'复次不变异，远离常与断，无死即智慧。'或如说：'从彼无死胜智慧，获得无量。'又一说法是因为无有执著生灭等相而如是说。
识则不然，因为执著彼等为相。'堕于无相'是说堕入执著无相之相的一边。意识等的特征是一切习气的所依阿赖耶，或者是能取所取种种相聚集的转识。

།བྲི་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ས་བོན་བྲི་ཞིང་འགག་པའོ། །རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རགས་པར་རྟོགས་པ་ནི། གྲུབ་པའི་མཐས་བློ་མ་ བསྒྱུར་བ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ལ་དེ་དག་གི་བྱེ་བྲག་ཞིབ་ཏུ་རྟོགས་པ་སྟེ།གཟུགས་ནི་གཞིག་ཅིང་གཞོམ་དུ་རུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་པ་ནས། འདུ་བྱེད་སྐད་ཅིག་ལ་སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པ་དང་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་སྤྱིའི་ཚུལ་དུ་རྟོག་པར་བྱེད་པ་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་ ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི་གྲུབ་མཐས་བསྒྱུར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ།།ཡོད་དང་མེད་པའི་ཕྱོགས་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ཀྱིས་བདག་རྟག་པའི་ངོ་བོར་ནི་ཡོད་ལ། དེ་ལས་གཞན་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་མེད་པའམ། གཞན་ཡང་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་དངོས་ པོ་རྣམས་རང་རང་གི་ངོ་བོར་ཡོད་ལ།ཕན་ཚུན་གྱི་དངོས་པོར་མེད་དོ་ཞེས་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་བཅས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་འཇིག་རྟེན་པའིའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞིང་། གཞན་ཡང་དེ་འདྲ་བ་ཡེ་ཤེས་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དེ། དེ་ཉིད་ཤེས་ཕྱིར་ཡེ་ ཤེས་དང་།།ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་བདེན་མོད་ཀྱི། འདིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཐ་དད་པའམ། དངོས་པོ་མེད་པའི་རི་བོང་གི་རྭ་ལྟ་བུར་འཛིན་ཅིང་རིག་པ་ནི་མ་ཡིན་ཞིང་། འོན་ཀྱང་རང་གི་རང་བཞིན་ཀུན་རྫོབ་པ་འཛིན་ཅིང་རིག་པ་ ཡིན་ལ།དེ་ཡང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དང་དབྱེར་མེད་ཅིང་གཅིག་པས། དོན་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་གཅིག་།བདག་ཉིད་མངོན་སུམ་ཡིན་པ་ལ། །ཚད་མ་རྣམས་ཀྱིས་བརྟག་བྱ་གང་། །མ་མཐོང་ཆ་གཞན་ཅི་ཞིག་ཡོད། །ཅེས་གསུངས་པའི་ཚུལ་དུ་ཤེས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་རིག་ ཅིང་སྣང་བ་ན་དེ་དང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་རིག་ཅིང་སྣང་བས་དེ་འདྲ་བའི་ལྡོག་པ་ནས་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་ཀྱང་བྱ་ལ།ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་སྒྲོ་འདོགས་གཅོད་པར་མི་ནུས་ཤིང་། ཆོས་ཅན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ངོ་བོ་རིག་པའི་ཆ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པ་ཡང་ཇི་སྐད་དུ། གཟུགས་ཆོས་མཐུན་པ་མཐོང་བ་ལས། །ཉ་ཕྱིས་ལ་དངུལ་རྣམ་པ་ལྟར། །གལ་ཏེ་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས། །ཡོན་ཏན་གཞན་སྦྱོར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟར་སྒྲོ་འདོགས་པའི་ལྡོག་པ་ནས་རང་ངམ་གཞན་གང ཡང་རིག་པ་མེད་པས་ཤེས་པ་ཉིད་དང་མ་ཡིན་ལ།འོན་ཀྱང་རང་གི་བདག་ཉིད་རིག་པའི་ཆ་ནས་ཤེས་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །དེ་ལྟར་ན་བྱིས་པ་དང་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་མྱོང་བའི་དོན་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པ་སེལ་བར་ནུས་པ་དང་། མི་ནུས་པའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་ གཞག་གོ།།ཡང་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་ནི། སྒྲོ་འདོགས་ཕྱོགས་གཅིག་གམ་མཐའ་དག་ས་བོན་དང་བཅས་ཏེ་སེལ་བའི་སྒོ་ནས་སོ། །གཞན་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པས་དེའི་དེ་བཞིན་ཉིད་འཛིན་པར་གསུངས་ ཏེ།།རྣམ་ཤེས་ཡུལ་འཛིན་པ་ཡི་ཆོས། །དེ་ནི་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་བཞིན། །འཛིན་འགྱུར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དུ་ལྷུང་ཞེས་པ་ལ། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། དེ་རྣམས་ཉིད་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་ སོགས་པ་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་དང་།བཟུང་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་ཤིང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་སྒྲོ་འདོགས་དགག་པ་སྟེ། དེས་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་མཚུངས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྔར་བསྟན་པ་ཡེ་ཤེས་དང་ རྣམ་ཤེས་ཁྱད་མེད་པར་དོགས་པ་སེལ་བའོ།།གལ་ཏེ་ཡེ་ཤེས་སྔ་མ་དེ་ཉིད་གཉིས་ཀྱང་ཡུལ་སྣ་ཚོགས་ལ་ཆགས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ཆགས་པའི་སེམས་དང་འབྲེལ་མོད་ཀྱི་གང་ལ་ཡེ་ཤེས་སུ་འགྲོ་བའི་ལྡོག་པ་དེ་ཉིད་ནས་མངོན་པར་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། ། མངོན་པར་ཆགས་པ་དེ་ཡང་ཁྱད་པར་དུ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ།

写的特征是有漏种子的书写和灭尽。对自相和共相等的分类粗略了知，是未被宗派所转变者的识。对这些细致了知的差别，即从'色是可破坏摧毁的特征'开始，乃至有为法刹那生灭以及胜义无生等以共同方式思维，为凡夫相续所摄的是被宗派所转变的识。
对有无二边的执著，即外道们认为我是常有的本性，而其他色等事物是无，或者凡夫们执著诸法各自本性为有，而互相的事物为无的带有执著的智慧是世间的。若如此，则与识相同，而且如此的智慧不应理，因为说'由知真实故为智慧'等。
虽然如此，此处诸识也并非执取外境差别或如兔角般的无实法，而是执取了知自性世俗谛，而且如幻般与胜义谛无别且为一体，如所说'一义之自性，本身为现量，诸量所观察，何有未见分'，了知觉性自体显现时，与之无别的真如也了知显现，从这样的角度称为世间智慧。
又因不能断除对真如的颠倒增益，从了知有法世俗本性的角度称为识。对此增益如所说'由见色相似，如贝现银相，若由迷乱因，增益余功德'等。如是从增益的角度，无有了知自他任何，故非为知，然从了知自体的角度安立为知。
如是凡夫与圣者智慧的差别，是从能否遣除所经验对境的增益而安立。又声闻等圣者与菩萨等的差别，是从遣除一分或一切增益及其种子的角度而分。
又说识执取其真如，如说'识执取境法，如其所有性，而成执取'等。关于堕入自相共相，即对蕴等自相以及无常苦等补特伽罗无我和所取无自性法性如实了知并遮遣颠倒增益，因此与世间智慧不同。
其他等是遣除前说智慧与识无别的疑惑。若问前说的二智不也是贪著种种境吗？虽与贪著心相应，但从成为智慧的角度而言，其特征并非明显贪著。明显贪著即是意识。

།གསུམ་འདུས་པ་ནི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྔ་མ་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ལས་སུ་བྱ་བ་སྐྱེས་པ་དང་ལྡན་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །ཐོབ་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་སྔར བསྟན་པ་ལྟར་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རིགས་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་ཡོད་པས་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་གློ་བུར་དུ་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་པའོ།།འོན་ཀྱང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་དྲི་མ་གློ་བུར་བ་ལམ་གྱིས་སྦྱངས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དོ། །དེས་ན་དེ་འདྲ་བའི་ཡེ་ཤེས་གློ་བུར་དུ་འཇུག་ཅིང་ ལྡོག་པ་མེད་པ་སྟེ།ཆུ་ལ་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གློ་བུར་དུ་ཞུགས་ཤིང་ལྡོག་པ་མེད་པ་དང་མཚུངས་སོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དོན་ནི་ཀུན་གཞི་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་ལས་སོག་ཅིང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འབྱིན་པར་བྱེད་ལ། ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་ བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རྣམ་པར་འབྱེད་ཅིང་ལས་ཆུད་ཟོས་པར་བྱེད་པའོ།།ཡེ་ཤེས་དང་ཤེས་རབ་ནི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའམ། ཡང་ན་སྔར་བཤད་པ་ལྟར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྣང་བ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ངོ་བོ་ཐོབ་པར་བྱེད་ཅིང་། དེ་ལས་ སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་མཐུ་ཡང་རབ་ཏུ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའོ།།ཡང་ན་ཡེ་ཤེས་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་འགག་པ་མེད་པར་སྤྱིའི་ཚུལ་དུ་རྟོགས་པ་མེད་པར་ཤེས་པས་བསྡུས་པའོ། །སེམས་ཀྱི་ལས་ཇི་ལྟར་སོག་ཅེ་ན། ཡུལ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་དང་འབྲེལ་ཅིང་དེ་ ལྟར་བརྟགས་པས་སོ།།ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཡང་། དེ་ལྟར་བརྟགས་པའི་དོན་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་འཇུག་པའོ། །ཡང་དོན་དམ་པ་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་ནི་སྣང་བ་མེད་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་འཇུག་ཅིང་། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་མ་འདྲེས་པ་ ལ་འཇུག་པའོ།།སྣང་བ་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་དང་ཡེ་ཤེས་ནི། སེམས་དང་ཡིད་ལ་སོགས་པ་སྤངས་པ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་མཆོག་གི་ཡེ་ཤེས་སོ། །གཟུང་འཛིན་དུ་རྟོག་པའི་ཆོས་དང་འབྲེལ་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་སྔར་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སྐྱོན་དུ་ལྟ་བའི་སྒོ་ནས་མན་ངག་གི་སྟོབས་ཀྱིས་དེ་འདྲ་བ་བཀག་ཅིང་མཉམ་པར་གཞག་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ཡིན་ལ། བརྟག་བྱའི་ཡུལ་སྟོང་པར་མ་རྟོགས་པས་རྗེས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འབྱུང་བའོ། །ཞི་དང་བཟོད་པའི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཁྱད་པར་འཕགས་པར་སྟོན་པ་སྟེ། གོང་ནས་གོང་དུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཞི་བ་དང་། ཟབ་མོའི་དོན་ལ་བཟོད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཁྱད པར་དུ་གྱུར་ཅིང་མཐར་ཐུག་པས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའོ།།དགེ་བ་ནི་ཉེས་པའི་བག་ཆགས་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་སྟེ། གཞན་ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་གྱུར་པའི་དོན་ཉིད་དུ་སྐྱེས་པ། མཚན་མ་དང་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་སྤངས་པའོ། །ཤེས་རབ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་འཕགས་པའི་ གང་ཟག་གི་བྱེ་བྲག་ཤེས་པ་དང་།ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བར་རྟོགས་པ་དང་། དངོས་པོའི་བྱེ་བྲག་ཇི་སྙེད་པ་ཤེས་པའོ། །ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་གསུམ་ལ་ཡང་སློབ་དཔོན་ཡེ་ཤེས་དཔལ་གྱིས་བཤད་དེ། དེ་ལྟར་ན་ང་ཡིས་སྔར་སྦྱངས་པའམ་བཤད་ པའི་ཤེས་རབ་ཅེས་སྦྱར་བར་བྱའོ།།དེ་འདྲ་བའི་ཤེས་རབ་དེ་ཉིད་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་གཉིས་དང་མི་ལྡན་ཞིང་གཉིས་སུ་སྣང་བ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་མཆོག་གི་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཚིག་གཞན་ནི་ཤེས་པར་ཟད་དོ། །གཞན་ཡང་ཞེས་ པ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་མུ་སྟེགས་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པ་འགྱུར་བར་ལྟ་བ་སྟོན་ཏེ།དེ་ལ་མཚན་ཉིད་ནི་མཚན་མ་སྟེ་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་གཞན་དུ་འགྱུར་བའོ། །རྒྱུ་ནི་ཕྱི་རོལ་པས་བརྟགས་པའི་བྱེད་པ་སྟེ། འབྲས་བུ་བྱུང་བའི་ཚེ་ གཞན་དུ་འགྱུར་བའོ།།སྦྱོར་བ་ནི་རྐྱེན་མང་པོ་འདུས་པ་སྟེ་དེས་དྲི་དང་རོ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བའོ།

三和合是指根、境和前面的作意，具有这些作业所生相的特征即是五识。无所得的特征如前所说，镜像般智慧的种性从无始以来就存在，因此不是通过道的力量突然获得的。然而，只是通过道净除颠倒的暂时垢染而已。因此，这样的智慧突然进入而无有退转，如同月轮突然映现于水中而无有退转一样。
偈颂的含义是：阿赖耶识和意识等如前所说造作业并产生异熟，而智慧通达它们的自性为空性，如实分别并使业消尽。智慧和般若是同义词，或者如前所说。如是，以般若获得无相智慧法身的本质，由此也获得利益众生的殊胜力量。
或者，智慧是如前所说以总的方式通达无生无灭，为无分别智所摄。心如何造业呢？与种种境相关联并如是分别。智慧的分别也是，对如是分别的义理如实了知的智慧趣入。
又，了知胜义的般若趣入无相真如，了知世俗则趣入诸法不混杂的差别。通达无相的般若和智慧，是舍离心意等的出世间殊胜智慧。与能取所取分别法相关的是声闻等的智慧。
若如是，前面不是说声闻等也具有无分别智慧吗？不是的，那是从观察分别为过患的角度，以教授力遮止如是分别而安住等持的阶段，由于未通达所观境为空，故后得智生起分别。
'寂静与安忍'等显示如来智慧的殊胜，即渐次息灭颠倒，对甚深义生起安忍的智慧殊胜并究竟，故为殊胜。善即远离一切过患习气，生起异于他者的义，断除相和烦恼的一切行为。
三种般若是了知圣者补特伽罗的差别、如实通达法的相、了知事物的一切差别。智慧吉祥论师也解释闻思修三慧，如是应配合'我前所修习或所说的般若'。
如是般若不具足声闻缘觉二乘，断除二相，即出世间殊胜智慧。其他文句易知。'复次'等显示世间智慧的差别，说明外道所许的变异见。其中，相即色等相的变异。因是外道所计的作者，当果生时变异。加行是众多缘聚合，由此香味等变异。

།ལྟ་བ་ནི་མཐོང་བའི་རྣམ་པ་སྟེ་ཡུལ་འགའ་ཞིག་འདོད་བྱའི་རྣམ་པར་མཐོང་བ་ལས་ཕྱིས་འདོད་བྱ་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་སྣང་བ་ལྟ་བུའོ། །སྐྱེ་བ་ནི་ས་བོན་གྱི་དུས་ན་མྱུ་གུ་ མི་སྣང་ཞིང་མ་སྐྱེས་པ་ལས་དེའི་རྗེས་ཐོགས་སུ་སྐྱེ་ཞིང་།དེ་ཡང་གཞན་དང་གཞན་དུ་སྐྱེ་ཞིང་འགྱུར་བའོ། །དངོས་པོར་འགྱུར་བ་ནི་ལྗོན་ཤིང་ངམ་འགྲོ་བ་གཞོན་ནུའི་ལུས་རིམ་གྱིས་ཆེས་ཆེར་འཕེལ་བ་ནི། སྔར་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངོ་ཤེས་ཀྱི་བློའི་ཡུལ་དུ་བྱེད་པ་ ལྟ་བུའོ།།རྐྱེན་སྣང་བར་བྱེད་པ་འགྱུར་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཤིང་གཙུབས་པ་ལས་མེ་དང་། ཏིལ་རྣམས་ལས་མར་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །བྱ་བ་སྣང་བར་བྱེད་པའི་འགྱུར་བ་ནི་ཇི་ལྟར་སྦྲུལ་གྱི་སོས་སྐྱེས་བུའི་ལུས་ལ་གཟུང་བས་ཉམས་པ་ལ། སྔགས་དང་ སྨན་ལ་སོགས་པས་སྲོག་ཆགས་སྣང་བར་བྱེད་ཅིང་དབུགས་འབྱིན་པ་ལ་སོགས་པར་བྱེད་པའི་འགྱུར་བའོ་ཞེས་སློབ་དཔོན་ཡེ་ཤེས་དཔལ་གྱིས་བཤད་དོ།།ཡང་མཚན་ཉིད་འགྱུར་བ་ནི་ཇི་ལྟར་གདུ་བུ་ལ་སོགས་པའི་དབྱིབས་འགྱུར་བ་ན། དེ་དག་གི་མཚམས་ཉིད་ཀྱང་གཞན་དུ་འགྱུར་ བའོ།།རིགས་པ་འགྱུར་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཉེ་བར་འཇལ་བའི་ཚད་མས་བ་མེན་ནི་བ་ལང་འདྲའོ་ཞེས་པའི་ཚིག་ལས་བཞོ་དགལ་གྱི་བྱ་བར་བྱེད་པར་རྟོགས་པ་ལ། ཕྱིས་དེ་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བ་ན་སྔར་གྱི་ཚད་མ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བའམ། ལ་རྒྱབ་ཀྱི་མེ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མས་རྟོགས་ པ་ལས་དེའི་དྲུང་དུ་ཕྱིན་པས་མེ་མངོན་སུམ་དུ་རྟོག་པ་ན།གང་ཟག་དེའི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་འགྱུར་བ་མེད་ཀྱང་དོན་དེ་རྟོགས་པའི་ཚད་མ་སྔ་མ་ལས་གཞན་མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །རྐྱེན་སྣང་བར་བྱེད་པ་ནི་སྒྲོན་མ་དང་། ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་ལ་སོགས་པའི་རང་ བཞིན་ལ་འགྱུར་བ་མེད་ཀྱང་ཡུལ་གཞན་དང་གཞན་དུ་འཕོ་ཞིང་།དངོས་པོ་གཞན་དང་གཞན་སྣང་བར་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ། །བྱ་བ་སྣང་བར་བྱེད་པ་ནི་ཇི་ལྟར་སྟ་རེས་ཤིང་གཅོད་པར་བྱེད་པའམ། རྫ་མཁན་གྱིས་བུམ་པ་བྱེད་པ་ན། དེ་དག་གི་བྱ་བ་གྱེན་དུ་ལྡིང་བ་དང་ཐུར་དུ་འབབ་པ་དང་། ལག་ པའི་འདུ་བྱེད་གཞན་དུ་འགྱུར་ཞིང་།དེའི་ལས་སུ་བྱ་བ་ཡང་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་རྣམས་ཀྱང་གནས་སྐབས་འགྱུར་བ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་ཡིན་གྱི་རང་བཞིན་ནི་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བ་ཕལ་ཆེར་དེ་ལྟར་འདོད་པའོ། །དེ་དག་ལ་བསམས་ནས་གྲངས་ཅན་པ་རྣམས་ནི་ འབྲས་བུའི་རང་བཞིན་སྔར་ནས་ཡོད་པ་དང་།གནས་སྐབས་མེད་པ་ལས་གློ་བུར་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཉིད་དུ་སྨྲ་ལ། ཡང་རྒྱུའི་རང་བཞིན་རྟག་ཏུ་ཡོད་པ་དང་། གནས་སྐབས་འབྲས་བུའི་དུས་ན་མེད་པ་ལས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བའོ། །གཞན་ཡང་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ ལས་ཇི་ལྟར་རིགས་པ་བཞིན་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་སྟེ།གཙོ་ཆེར་འབྲས་བུའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་དག་པའི་དངོས་པོར་རྟོགས་པའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ངག་སྔ་མའི་དོན་གསལ་བར་སྟོན་པའོ། །མུ་སྟེགས་བྱེད་ཁ་ཅིག་ཅེས་པ་གྲངས་ཅན་ལ་སོགས་པའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་རྒྱུ་ལ་ རྟོག་ཅེས་པ་རྒྱུ་ཡོད་པ་གཙོ་བོའི་རང་བཞིན་དང་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའམ།དུས་དང་རང་བཞིན་གྱིས་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པ་སྟེ། གཙོ་བོར་རྒྱུའི་ཕྱོགས་ལ་དངོས་པོར་རྟོག་པའོ། །དེ་ལྟར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་རྟོག་པ་དེ་དག་ནི། ཡོངས་སུ་བརྟག་པར་བྱ་བའི་དོན་བློ་ཡིས་ཉེས་པར་བཟུང་ ནས།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དེ་དག་ནི་གནས་སྐབས་མི་གསལ་བའི་སྒོ་ནས་ཐ་དད་པས་དེ་བཞིན་དུ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ། རང་བཞིན་ནམ་སྤྱིའི་སྒོ་ནས་གཅིག་པས་གཞན་དུ་ཐ་དད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོགས་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་ཆང་དང་ཆང་གི་མྱོས་པ་དང་དེའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་དང་། མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུ་དང་། འཇིམ་པ་དང་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་མུ་སྟེགས་བྱེད་པ་དག་གིས་འགྱུར་བ་རེ་རེ་རྣམ་པར་བརྟགས་ཏེ་དེ་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་འགྱུར་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་ཡང་མི་འཐད་ལ། ཞོ་དང་འོ་མ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་གྱུར་པ་ཡང་རེ་རེ་བ་ཉིད དུ་མི་འཐད་དེ།ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་སྐད་ཅིག་ཏུ་སྐྱེ་ཞིང་འགག་པར་འགྱུར་རོ།

见解是指见到的形态，即某些对象先是以所欲求的形态显现，而后又以非所欲求的形态显现。生起是指在种子阶段时芽苗不显现且未生起，而后随即生起，并且不断地生起变化。事物的变化是指树木或众生幼小的身体逐渐增长，虽然与先前是同一事物，但可被认知为变化的对象。
显现因缘的变化是指如同摩擦木头而生火，从芝麻中出现油等情况。显现作用的变化是指如同被蛇咬伤的人身体受损后，通过咒语和药物等使生命体显现并得以呼吸等的变化，这是智慧吉祥论师所说的。
特征的变化是指如同手镯等形状改变时，其边界也随之改变。理解的变化是指如同通过比量度量'野牛似牛'这样的语言而了解其可以挤奶等行为，之后亲眼见到时，与先前的认知方式产生变化；或者如同通过推理认知山后有火，到达火边时亲眼见到火，虽然此人心的本性未变，但认知该对象的方式从先前的推理变为现量等情况。
显现因缘是指灯、日、月等虽本性不变，但转移到不同处所，使不同事物显现。显现作用是指如同斧头砍伐树木，或陶师制作陶罐时，其上升下降等动作发生变化，手的造作也随之改变，其所作业也随之改变。
这些都是被认为是状态的变化，而非本性的变化，这是大多数宗派论师的观点。考虑到这些，数论派主张果的本性本来就存在，而状态是从无中突然产生；又说因的本性恒常存在，而状态在果时不存在而后产生果。
其他如前所述，从有和无中依理产生果，主要是从果的方面认知为真实事物。'如是'等词是用来明显说明前文的含义。'某些外道'是指数论派等。'有些观察因'是指认为有因——胜性的本质和自在天等，或时间和自性产生果，主要是从因的方面认知为实有。
如此观察因和果的那些人，以心错误地执取所应观察的对象，认为因和果由于状态不明显而有差别，因此既非同一，又由于本性或共相而为一，也非相异。
对此，酒与醉意及其因，花与果，泥与瓶等，这些都被外道们各自观察为变化，其中作为外在本质的变化即使在世俗谛中也不合理，而显现为酸奶和牛奶等的识的本质变化也不能是各自独立的，因为识的本质是刹那生灭的。

།སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་དུ་ཡང་སྔར་བཤད་པ་ལྟར་དོན་དམ་པར་གྲུབ་པ་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་ཕྱི་རོལ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་གོམས་པ་རྒྱུན་གྱིས་འཇུག་ཅིང་ སྡོག་པ་ཡང་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་བལྟ་སྟེ།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མ་དང་རྨི་ལམ་གྱི་གཟུགས་འབྱུང་བ་དང་ལྡོག་པ་མཐོང་བ་བཞིན་དུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ངོ་བོའམ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་དུ་སྣང་བ་འདི་ལ། ཆོས་གང་འཇུག་པའམ་ལྡོག་པ་མེད་དོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་ པའི་དོན་ནི་ས་ལ་སོགས་པའི་འབྱུང་བ་དང་།འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང་། དུས་ཀྱི་དབང་གིས་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལས་གཞན་པའི་རྒྱུས་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གྲུ་བཞི་ལ་ སོགས་པའི་དབྱིབས་དང་།དབྱིབས་ཀྱི་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་སྔར་བསྟན་པ་རྣམས་དང་། སྲིད་པ་བར་མ་བསྡུ་བ་སྟེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་རྒྱུད་འགྲོ་བ་གཞན་དུ་ཉིང་མཚམས་འབྲེལ་པར་བྱེད་པ་ན་སྐྱེ་གནས་གཞན་ནས་འཕོས་ཏེ་བར་དོའི་ཕུང་པོ་འགྲུབ་ པ་དང་།དེ་ལས་ལས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་གཞན་དུ་ཉིང་མཚམས་འབྲེལ་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་བསྡུ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་འབྲེལ་པའོ། །ཡང་ན་དེ་ཉིད་བསྡུས་ཏེ། ཚེ་འཕོ་བའོ། །དེ་འདྲ་བ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་རྟོག་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའོ། །དེ་ནས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་ གིས་ནི་འགྱུར་བ་དང་བཅས་པའི་རྟེན་འབྲེལ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་སྟོན་ཏོ།།དེ་རྣམས་ཀྱང་ཇི་ལྟར་ཁྱེད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་འཇིག་ཅེས་དྲིས་པའི་ལན་དུ་སྦྱར་ཏེ། ཞིབ་ཏུ་ནི་འོག་ནས་ཀྱང་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་རྟེན་འབྲེལ་གྱིས་བསྡུས་པ་ མཚམས་སྦྱོར་བ་འཇུག་པ་དང་།ལྡོག་པའི་ཚུལ་རྒྱས་པར་སྟོན་ཏོ། །འདི་རྣམས་ཀྱང་བཅིངས་པ་སུ་ལགས་གང་གིས་གྲོལ་ཞེས་དྲིས་པའི་ལན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་མཚམས་སྦྱོར་བ་ནི་གང་གིས་རིགས་ཕྱི་མ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། འདིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སེམས་ཙམ་དུ་འདུས་ལ། དེ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་པ་གཉིས་ལས། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་གིས་རིགས་ཕྱི་མ་ཉིང་མཚམས་འབྲེལ་པར་བྱས་ཤིང་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་ལུགས་སུ་འཇུག་པར་འགྱུར་ལ། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་སེམས་གང་གིས་དེའི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ ནི་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་ལུགས་ལས་ལྡོག་ཅིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པར་འགྱུར་བའོ།།མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མ་ལགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ནི་གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སྲིད་པར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་ཐབས་ལ་མཁས་པས་ བདག་ཉིད་འཆིང་བར་མི་འགྱུར་བའོ།།སྒྲ་ཇི་བཞིན་གྱི་དོན་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་དོན་ལའོ། །སྟོབས་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ་དེ་ཡང་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཙམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ བརྒྱད་པ་ནས་ཐོབ་པར་གསུངས་པའམ།གཞན་ཡང་འཕགས་པ་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པའི་རྒྱལ་པོས་ཞུས་པ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་ཀྱི་སྟོབས་བཅུ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །གཟུངས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱས་བཏབ་པ་ནི་གང་གིས་ཇི་ལྟ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པ་རྣམས་ཆུད་ མི་གསོན་ཅིང་འཛིན་པ་སྟེ།དྲན་པ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱག་རྒྱས་རྒྱས་བཏབ་པའོ། །དེ་ཉིད་རིམ་གྱིས་མཐར་ཐུག་པའི་གནས་བཅུ་དང་ཤིན་ཏུ་འབྲེལ་པའི་བློ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བརྟེན་ནས་ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་རྟོགས་པ་མེད་ཅིང་། ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་ པར་སྤྲུལ་པའི་འོད་ཟེར་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་ཅིང་།ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་རང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཡང་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་དོ།

刹那间也如前所说，胜义中无所成立。'如是'等词的含义是，如同外境一样，分别念的自性相续串习而转起，还灭也应观为胜义无自性。大慧，如同见到幻化和梦境的色相生起和还灭一样，对于显现为外境自性或分别念自性的这些，无有任何法的生起或还灭。
偈颂的含义是地等诸大种，以及由大种所生的色等外处，内处诸法，以及由时间所产生的差别。由其他因缘所产生的差别。同样，方形等形状，形状的变化等前述诸法，以及中有的摄集，即有情心相续转生他趣结生时，从一处死亡后形成中阴蕴体，从此随业力转生他趣结生。
其中摄集是指与心续相连。或者说即是摄集，即寿命迁移。执著如是等事物为实有是颠倒。其后一偈显示有为缘起如幻。
这些也是对'如何刹那坏灭'之问的回答，详细内容后面还会说明。其后'复次菩萨'等文广说缘起所摄相续、转起和还灭的方式。这些也应配合'谁为所缚，由何得解脱'之问的回答。
其中相续是指能生后类，此处一切法摄于唯心，此又有颠倒与不颠倒二种。由颠倒分别使后类结生，有支顺行；由无颠倒心完全了知其本性则有支逆转，无有相续。
于一切相续与非相续善巧方便，即使为众生利益而结生有中，然由通达二谛方便善巧故自身不被束缚。如言之义是指蕴等存在的意义。力有十种，如前所说，从第八地获得如来力、无畏等少分，或如圣变化王所问经中所说菩萨十力等。
以陀罗尼印印持，即如实通达真实义者不失且能持，为念慧所摄之印所印持。此渐次究竟与十处极相应的智慧，依法身智慧，如月日等无分别而任运显现种种光明利益众生，应配合'一切法中自分别'等文。佛地即是法身智慧。

།སྒྲ་གཞན་གྱི་རྣམ་གྲངས་ལ་འཇུག་པའི་གནས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་འགོད་པར་ འགྱུར་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའམ།ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་དོན་གཅིག་ཉིད་རྣམ་གྲངས་དུ་མའི་སྒོ་ནས་སྟོན་པར་མཁྱེན་པ་དང་། འགྲོ་བ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྐད་མཁྱེན་པའི་སྒོ་ནས་སོ་སོའི་སྐད་དུ་ཆོས་སྟོན་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། འགྲོ་ བ་ཀུན་གྱི་སྐད་རྣམས་ཇི་ཙམ་པར།།ཐམས་ཅད་སྐད་དུ་བདག་གིས་ཆོས་བསྟན་ཏོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་གདུལ་བྱའི་མོས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དོན་སྣ་ཚོགས་སྟོན་པའི་སྒྲ་སྣ་ཚོགས་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་ངོ་། །དེ་ལ་གནས་ནི་དེ་ལྟར་མཁྱེན་པར་སྤྱོད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །ལམ་ གྱི་སྐབས་སུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལོག་པའི་ལམ་ལ་མཐའ་མེད་མོད་ཀྱི།དེ་དག་ལས་ཕྱོགས་འགའ་ཙམ་བསྟན་པ་ནི། མཚན་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དོན་གོ་བར་ཟད་དོ། །རང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་། ཐེག་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཚམས་སྦྱོར་བ་ནི། གཉེན་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་རྟོག་པའོ། །ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་ཕྱོགས་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་གནས་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་བདག་རྟག་པ་ཞི་བའི་ངོ་བོར་ནི་ཡོད་ལ་དེ་ལས་གཞན་པའི་ངོ་བོར་མེད་ཅེས་རྟོག་པའོ། ། མཚམས་སྦྱོར་བ་དེ་དག་ལ་མཚམས་སྦྱར་ཞེས་པ་ནི་རང་གི་རིགས་ཀྱི་རྒྱུ་སྔ་མ་དེ་དག་ལ་མཚམས་སྦྱར་ནས་རིགས་མཐུན་པའི་རྟོག་པ་ཕྱི་མ་རྣམས་མཚམས་སྦྱོར་བའི་མཚན་ཉིད་ལ་ཡང་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་མངོན་པར་ཆགས་ཤིང་ཞེན་པས་ཇི་ལྟར་དར་གྱི་སྲིན་བུ་རང་གི ལུས་ལས་བྱུང་བའི་སྤུ་ཡིས་བཅིངས་པ་ལྟར་རྟོག་པའི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་རང་ཉིད་བཅིངས་ཤིང་གཞན་ཡང་འཆིང་བར་འགྱུར་བའོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་ཐར་པ་ཉིད་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྟོག་པ་དང་ བརྟག་པར་བྱ་བའི་དོན་དབེན་པར་མཐོང་བས་དེ་དག་ལས་གྲོལ་བའོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབེན་པར་ལྟ་ཞིང་གནས་ཞེས་པ་ནི་དོན་དམ་པར་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཆོས་ཀྱང་དབེན་པར་ལྟ་ཞིང་། ཡུན་རིང་དུ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དོན་ནི་ཕྱིའི་དོན་ཡང་ དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་ཡང་དབེན་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་ཞིང་གོམས་པས་མཚམས་སྦྱོར་བ་ལྡོག་པའོ།།གཞན་ཡང་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པས་འགྲོ་བ་གཞན་དང་གཞན་དུ་ཉིང་མཚམས་འབྲེལ་པར་བྱེད་པ་གསུངས་ཏེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་ པ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཁམས་གསུམ་གྱི་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་ལམ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནས་སུ་སྣང་བ་ལ། སེམས་ཁོང་ནས་འཁྲུགས་པ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཅན་དང་། མ་རྟོགས་པ་དང་། ལོག་པར་རྟོགས་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་གྱིས་བསྡུས་པ་ཁམས་གསུམ་གྱི་མི་ ཤེས་པའོ།།ཉོན་མོངས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་མི་དགེ་བའི་ལས་སམ། ལས་ཀྱི་ས་བོན་ལ་དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པ་ཡང་སྲིད་པ་ཅན་གྱི་སྲིད་པས་མཐུ་དང་ལྡན་པར་བྱས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ལས་དགེ་བ་ལ་ སོགས་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟ་ན་ས་བོན་དང་ལྡན་པའི་ཀུན་གཞི་ལ་སོགས་པ་གང་ལ་མཚམས་སྦྱར་ནས་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་མཚམས་སྦྱོར་བར་འབྱུང་བ་སྟེ། འབྲས་བུས་བསྡུས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་གྲུབ་པའོ། །དེ་ ལྟར་ན་ཐར་པར་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་གཏི་མུག་རྣམ་པར་བཟློག་སྟེ། ཆགས་སྡང་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་ན་དེ་འདྲ་བའི་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཆད་ནས་ཐར་པར་འགྱུར་བའོ།

关于进入其他声音类别的处所而详细安立者，是通过通达各别法或通达各别词义，依次第通过多种类别门来了知宣说一义，以及通过了知各种众生语言而以各自语言宣说法，如说：'随诸众生有几许语言，我皆以一切语言宣说法。'又通过随所化众生意乐而宣说种种义理的种种声音。其中处所即是如是了知而行持的智慧。
在道的阶段中，虽然众生的邪道无边，但从其中略说几分即是：执著于相等，义理已明了。通达自己分别的相续以及通达乘的分别相续，是对治的执著分别。外道所住的有无二边，如前所说，执著恒常寂静本性的我为有，执著除此之外的本性为无。
关于那些相续，说'相续'者，是对自类前因相续后，相续同类后分别的特征，也由于执著实有和非实有，如同蚕以自身所生丝缠缚自身一样，以从分别本性的识所生的分别而缠缚自身及他人。若如是则解脱不应理者，说'大慧'等，由见分别和所分别义空而从彼等解脱。
'于一切法见空而住'者，是见胜义智慧本性的法亦空，应当长时修习。又如'复次'等，义理是见外境即使在世俗谛中也是空性，由串习而断除相续。复次大慧等，说以烦恼分所摄而相续结生于种种趣处，贪等依次是三界执著、
苦或苦处显现时内心扰动的损恼、不了知、邪解、疑惑所摄的三界无明。由彼等烦恼所发起的不善业或喜乐业种的贪著，以有后有的存在而具力，如是亦当配合无明缘起的有漏善业等，如是于具种子的阿赖耶等相续后而生起诸趣的相续，即成就果所摄的识及名色等。
若如是则解脱不应理者，说'大慧'等。以正确智慧遣除愚痴，当证知贪嗔等境为空性时，断除如是相续而得解脱。

།གཞན་ཡང་བློ་གྲོས་ ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ད་ལྟར་བའི་ཚེ་འདི་ཉིད་ལས་མ་འོངས་པའི་ཚེ་གཞན་དུ་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྟོན་ཏེ།ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་འདུས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡུལ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་རེག་པ་དང་། དེའི་བྱ་བ་སྦྱོར་བ་སྟེ། རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་ དང་།ཚོར་བའི་རྒྱུ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པའི་སྲིད་པ་དང་ལེན་པས་མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བ་འགྲུབ་པའི་ལས་མཐུ་དང་ལྡན་པར་བྱས་པའི་སྲིད་པས་མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་འགྲུབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་ཚུལ་གྱིས་བར་ཆད་མེད་པར་ སྲེད་པ་མཚམས་སྦྱོར་བར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་མདོ་འདིས་ཀྱང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཚེ་གསུམ་ལ་རྫོགས་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏེ། འདིའི་དོན་རྒྱས་པར་ནི་སྔར་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་དག་ལུགས་ལས་བཟློག་པ་ཉིད་སྟོན་ཏེ། དོན་སྔར་བསྟན་ པ་བཞིན་ཤེས་པར་བྱའོ།།ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དོན་ནི་ཕལ་ཆེར་གོ་བར་ཟད་དོ། །དངོས་པོར་ཤེས་པའི་སྒྲ་འཛིན་པས་ཞེས་པ་ནི་སྒྲ་དང་འདྲེས་པའི་དོན་འཛིན་པའམ། ཡང་ན་སྒྲ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་དངོས་པོ་མེད་པས་དེ་ལྟར་འཛིན་པ་ནི་མིང་གི་རང་བཞིན་གྱི་སྒྲ་ཉིད་འཛིན་པའོ། །ཡང་ བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བརྩད་པ་སྤོང་བའི་སྒོ་ནས་སྔར་བསྟན་པའི་དོན་རྒྱས་པར་འཆད་དེ།མཚན་ཉིད་མི་རིག་ཅེས་པ་ནི་རྟོག་པའི་བློ་ཡིས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་སྐད་བཀའ་སྩལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་ལེའུ་དང་པོར་འབོད་འགྲོགས་ལ་གསུངས་པའོ། །དེ་ ལ་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་དང་།ཆོས་ཀྱི་སྤྱན་འཕགས་པའི་གང་ཟག་གི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རྟོགས་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱན་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་ཡེ་ཤེས་དང་མཐོང་བ་ནི་འཁྲུལ་པ་ མེད་པ་དང་།རྟོག་པ་མེད་པ་སྟེ་རྟོག་པ་དང་བྲལ་ཞིང་མ་འཁྲུལ་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེ་ཉིད་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པས་ཤེས་རབ་ཅེས་ཀྱང་བྱའོ། །ཡང་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་ཤེས་པ་ནི་རབ་ཏུ་འབྱེད་པའི་དོན་ཏོ། །མཐོང་བ་ནི་རབ་ཏུ་ཚོལ་བའི་དོན་ཏེ། འདི་ ལྟར་ཟག་པ་མེད་པ་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་ཅིང་།ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གཞན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྡོ་རྗེ་གཅོད་པའི་འགྲེལ་པ་ལས་སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱིས། འཕགས་ པའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་ནི་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བ་ཞེས་པའོ།།ཤེས་པ་འབའ་ཞིག་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཤེས་པ་འདི་ཡིས་ཤེས་པར་འགྱུར་བའོ། །དེས་ཀྱང་ཐ་མལ་པའི་མིག་གིས་བལྟ་བ་ལས་ཀྱང་རྣམ་པར་འབྱེད་དོ། །མཐོང་བ་ཁོ་ན་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདི་ ལྟ་སྟེ།ཤའི་མིག་ལ་སོགས་པས་མཐོང་བར་འགྱུར་བའོ། །དེས་ཀྱང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཤེས་པ་ལས་རྣམ་པར་འབྱེད་དོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། འདིར་ནི་དེ་རྣམས་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཞུང་དང་མི་མཐུན་པས་སོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་གསོལ་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་སངས་ རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་དོན་རྗེས་སུ་བརྗོད་པ་སྟེ།དེ་ལ་འཕྲུལ་གྱི་མིག་ནི་ལྷའི་སྤྱན་ཏེ། གཙོ་བོར་སྔོན་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་ཞིང་ཡེ་ཤེས་ལ་བརྟེན་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྷའི་སྤྱན་གྱིས་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ལྷའི་མིག་ཤེས་ལ།ལྷ་རྣམས་ཀྱི་མིག་གིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལྷའི་སྤྱན་ཤེས་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཤའི་མིག་ནི་ཇི་སྐད་དུ། འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན། སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ ལ་ཐུག་པའི་བར་དུ་མཐོང་བ་དང་།དབང་པོ་ལ་བརྟེན་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།

此外，以'大智慧'等词说明从现在这一世到未来其他世连接的方式：通过境、根、识三者和合的方式，完全了知境的触及其作用的结合，以及由触缘所生的受，以及对受的因贪著的有取，由此成就未来生的业力，具有此业力的有能成就未来生等的方式而相续。如是以三种烦恼的方式无间断地爱取相续。
因此此经也说明缘起在三世中圆满，此义广说如前。'以诸识'等说明彼等逆次第，其义如前所说当知。
偈颂之义大部分易懂。'以执实知声'是指执持与声结合的义，或者说除声之外无实在，如是执持即是执持名的自性声。
复次，以'大智慧'等遮除诘难而广说前述之义。'不知相'是指分别心。'世尊如是宣说'等义，是在第一品中对呼友说的。
其中圣智等三者依次配合佛眼是一切法的所缘，法眼了知圣者补特伽罗的差别，及慧眼。或者说智与见是无错乱和无分别，即离分别且无错乱的智慧。由如实了知彼义故亦称为慧。
又瑜伽师地论中说：智是遍分别义，见是遍寻求义，如是以无漏圣智遍分别及遍寻求，故称圣智见。
又于般若波罗蜜多金刚经注中，论师世亲说：圣智现量是智和见。单说智者，即是以此智而知。彼亦区别于凡夫眼见。单说见者，即是以肉眼等而见。彼亦区别于比量智。此处彼等并非相关，因为与论典不符。
'大智慧白言'等是重述佛所说义。其中神通眼是天眼，主要从前世业报所生且依智慧。如般若波罗蜜多中说：菩萨以天眼知三十三天等诸天的天眼智，而诸天以天眼不能知菩萨的天眼等。
肉眼如说：就声闻圣者而言，能见至三千大千世界，依根而转。

།དེ་དག་གིས་མཐོང་བ་མ་ཡིན་པ་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པས་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྟོགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་བདེན་གྱི། བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོས་ཇི་ལྟར་བརྟགས་པ་དེ་ལྟར་མ་ལགས་ན་ཞེས་སྔར་ གསུངས་པའི་དོན་རྗེས་སུ་བརྗོད་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོའི་དོགས་པ་དང་བསྟུན་ནས། དེ་ཉིད་བསལ་བའི་དོན་དུ་སྐྱོན་བརྗོད་པའོ། །དེའི་དོན་ཡང་ཇི་ལྟར་བྱིས་པས་འཕགས་པས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ངོ་བོ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྣམ་ པར་རྟོག་པ་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་།གཞན་ཡང་དེ་ལྟ་ན་བྱིས་པའི་བློ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ངེས་ཏེ། འཕགས་པས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོའི་ངོ་བོའི་རང་བཞིན་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཡང་མ་ལགས་ཤིང་། ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གཞན་དབང་རྣམ་ པར་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་མཐའ་གཉིས་ལས་ལོག་པ་སོ་སོ་རང་གི་རིག་པའི་ཕྱིར།ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ཡང་མ་ལགས་ཞེས་པའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་གྲོལ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རིག་ཅིང་ཡུལ་ དུ་བྱས་མོད་ཀྱི།སྔར་བསྟན་པ་ལྟར། གཟུགས་ཆོས་མཐུན་པ་མཐོང་བ་ལས། །ཉ་ཕྱིས་ལ་དངུལ་རྣམ་པ་ལྟར། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་སྒྲོ་འདོགས་མ་ཆོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་མི་ རྟག་པ་དང་དུ་མའི་རང་བཞིན་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་བརྟགས་ཤིང་།དེ་ལྟར་རྟོགས་པའི་བློ་ཡང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་དོན་དམ་པའི་ཡུལ་ལ། སྤྱོད་ཡུལ་དུ་བྱེད་ཅིང་རྟོགས་པ་མ་ལགས་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་བརྟགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་བདེན་པར་མི་འགྱུར་བའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་པ་ ལ་སོགས་པས་བྱིས་པ་དང་འཕགས་པ་དེ་དག་གིས་ཡུལ་དུ་བྱས་པའི་གཞན་གྱི་དབང་གི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་དང་།མཚན་ཉིད་དེ་ཡང་རྒྱུ་མ་བསྟན་པས་ཞེས་པ་སྟེ། རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་གི་།དངོས་པོ་ཡང་དག་པའི་རྒྱུ་ལས་མ་ བྱུང་བ་ལ།དེ་ལྟར་མ་བསྟན་ཅིང་མ་རྟོགས་ཏེ། དངོས་པོ་ཡང་དག་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་དུ་ཀུན་བརྟགས་པས་མི་བདེན་པའི་དོན་བློ་ཡིས་གཞག་པའི་ཕྱིར་ཀུན་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་སྣང་བའོ། །དེ་ལྟར་ན་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་ལ་ལྟ་བར་ལྷུང་བས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་བློ་ ལས་གཞན་དག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་འཛིན་པའི་བློ་ཡིས་དངོས་པོའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཕྱི་མའི་མཐའི་ཐུག་པ་མ་མཆིས་པར་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ལྡོག་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཞེས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་དོན་དེ་རྣམས་ཉིད་རྒྱས་པར་སྟོན་ཏེ།ཀུན་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་སྔར་བཤད་པ་ལྟར་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་རྟོག་པའི་གཞན་དབང་སྔ་མ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་པ་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་གྱི་མཚན་ཉིད་མ་ལགས་ པ་ན་ཞེས་པའོ།།དེ་ལྟར་མ་ལགས་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པའི་དངོས་པོའི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་ཤིང་། དེ་འདྲ་བའི་དངོས་པོར་ཀུན་བརྟགས་པས་ཇི་ལྟར་ན་ཀུན་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་འདྲ་བའི་གཞན་དབང་ནི་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་བའོ། །དེའི་དོན་ཡང་སྒྱུ་མ་ ལྟ་བུའི་གཞན་དབང་ལ་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་བརྟགས་པ་ནི་མི་བདེན་པའི་དོན་བློས་བརྟགས་པའི་ཕྱིར།བརྟགས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ཞེས་པའོ། །བརྟགས་པ་ཇི་ལྟ་བུར། བརྟགས་པ་དེ་བཞིན་ཞེས་པ་ནི་དོན་གཅིག་པ་སྟེ་སྔ་མའི་བཤད་པ་ཉིད་དུ་ཕྱི་མ་སྦྱར་བར་བྱ་བའོ། །བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་གཞན་དབང་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་རྒྱུ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའོ། །དེའི་དོན་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་གཞན་དབང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྔ་མ་ལས་བྱུང་བ་དང་། དངོས་པོའི་རང་བཞིན་དོན་དམ་པ་པ་ཡོད་ན་དོན་དམ་པའི་ རྒྱུ་ལས་འབྱུང་བར་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ།

那些不是他们所见的圣者智慧等所了悟的事物自性，如是为真；如前所说，并非如凡夫众生所分别那样的意义重述。
从'世尊'等开始，随顺凡夫众生的疑虑，为了断除彼疑而说过失。
其义即是，如凡夫因不了知圣者所应了悟的自性，故颠倒分别不能止息，
复次，若如是，则凡夫之心不定是唯颠倒，因为不了知圣者所应了悟的事物自性的本性，故非不颠倒，
又因为烦恼所依的分别自性，远离有无二边，是各自内证的缘故，也非颠倒。
若如是，则一切凡夫众生皆应解脱耶？不然。虽然如实了知并缘虑事物自性，如前所说：'由见色法相似性，如贝壳现为银相般'，因为未断除颠倒增益。
从'世尊'等开始，是说声闻等圣者们分别蕴等事物为无常及多性等，如是了悟的心，因为不以胜义境界自相为所行境而了悟，故如其所分别不成为真实。
从'世尊'等开始，凡夫与圣者彼等所缘的依他起事物的自性与相，也因为未说因，即是说未说也未了知如幻的遍计所执自性从非真实事物因所生，而执著是从真实事物因所生，故由心安立不真实义，因此显现为遍计所执自性。
如是，由于执著事物相而堕入颠倒心之外，成为其他所行境，因此如是执著的心因不了知事物自相，故成为无有后际边际的颠倒，即是说一切种类皆无有还灭。
从'世尊'等开始，广说彼等义，从遍计所执自性因所生，如前所说是异门遍计，如是分别的依他起从前者诸因所生，非是胜义事物自性相。
虽非如是，却执著从真实事物因所生，并执著为如是事物，岂不成为遍计所执自性，如是依他起唯成遍计。
其义即是，于如幻的依他起执著为胜义事物，因为是心所计度的不真实义，故成唯是遍计。
'如其所计，即如是'是同义，即应将后者配入前者的解释中。
从'世尊'等开始，说如幻的依他起非是胜义事物自性，因为彼等因不相顺的缘故。
其义是，如幻的依他起分别从前分别所生，若有胜义事物自性，则应从胜义因生起的缘故。

།དེ་ལ་འདིར་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་གཞན་དབང་སོ་སོར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་། དོན་དམ་པའི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་གྱི་མཚན་ཉིད་དུ་བརྟགས་ལ། དེ་ཡང་སོ་སོར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་བརྟགས་ པ་ན་ཕན་ཚུན་དུ་ཇི་ལྟར་བརྟགས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ།མི་བདེན་པའི་དོན་བློ་ཡིས་སྒྲོ་བཏགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྐབས་ཀྱི་དོན་བསྟན་པར་བྱའོ། །འདི་ལྟར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བརྩད་པའི་དོན་བསྡུ་བ་སྟེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྟོག་པ་བཟློག་པའི་དོན་དུ་ཇི་ལྟར་འཕགས་པའི་ཡེ་ ཤེས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སོ་སོར་རྣམ་པར་རྟོག་པས་བརྟགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བགྱིའམ།གཞན་ཡང་སྔར་བྱ་རྒོད་ཕུང་པོའི་རི་ལ་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་མཐའ་གཉིས་སུ་ལྟ་བ་བཟློག་པ་སྟེ། ཡང་མདོ་སྡེ་འདི་དང་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལ་སོགས་པས་དངོས་ པོའི་རང་བཞིན་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་སྟེ།བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཞན་དབང་ཡོད་པར་བསྟན་པས་དེ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་དང་། འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། ཡུལ་ཡོད་པར་བསྟན་པས་ཡོད་པར་ལྟ་བ་ལ་འགོད་ཅིང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པར་བསྟན་པས་སྔར་རབ་ཏུ་དབེན་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་མ་མཆིས་པར་བགྱིའམ་ཅི་ལགས་ཞེས་མ་རངས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བརྩད་པའོ།།ལན་གྱི་དོན་ནི་དེ་ལྟར་བསྟན་པ་ནི་གཞུག་པ་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ཡིན་གྱི། སྒྲ་ཇི་བཞིན་གྱི་དོན་དུ་མ་ཡིན་ཞེས་པའོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ ཏུ་ན་འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་གིས་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པ་དེ་ལྟ་བུར་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ནི་དངོས་པོར་སྣང་བ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་རྟོགས་པ་དེ་ལྟ་བུར་དངོས་པོའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྒྲ་ཇི་བཞིན་གྱི་དོན་དུ་ཡང་འགྱུར་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་ དངོས་པོའི་སྒྲ་སྨོས་པས་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་ཡང་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་དག་དོགས་པར་འགྱུར་བས།དེ་འདྲ་བའི་སྒྲ་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཉིད་ཡིན་ཞེས་པའོ། །མངོན་པར་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ལྟ་བས་རབ་ཏུ་བདེན་པའི་ཆོས་སྟོན་ཞེས་པ་ནི་དེ་འདྲ་བའི་ཐབས་ལ་བརྟེན་ནས་མཐར་གྱིས་རབ་ ཏུ་དབེན་པ་རྟོགས་པར་བྱེད་ཅེས་པ་སྟེ།འདིའི་དོན་ནི་སྔར་རྒྱས་པར་བསྟན་ནོ། །དངོས་པོའི་རང་བཞིན་བསྟན་པ་ནི་མ་བྱས་མོད་ཀྱི་ཞེས་པ་ལ། དེ་ཉིད་མཐར་ཐུག་པའི་དོན་ཡིན་ཞིང་དེ་འདྲ་བའི་རྟོགས་པ་ལ་དགོད་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་མ་བསྟན་ཞེས་པའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་ པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་དབེན་པའི་ཆོས་རྟོགས་པ་ན་ཡང་།ཐོག་མར་དངོས་པོར་འཛིན་པའི་ཐབས་ལ་བརྟེན་ནས། མཐར་གྱིས་དབེན་པའི་ཆོས་རྟོགས་པས་གཞན་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྟོན་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། སྐྱོབ་པ་ཉིད་གཟིགས་ལམ་གསུང་བ། །འབྲས་མེད་ཕྱིར་ན་ བརྫུན་མི་གསུང་།།ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །གཞན་ཡང་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྔར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་དམ་བཅས་པ་ན་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་དག་དེ་ལྟར་ན་མངོན་སུམ་ལ་སོགས་པ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་དོགས་པས་དེ་དག་ བསལ་བའི་དོན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་དམ་བཅའ་བར་མི་བྱ་བ་སྟེ།བྱིས་པའི་སྨྲ་བ་བདེན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཉེ་བར་གདམས་པའོ། །དེའི་དོན་ནི་དམ་བཅའ་བའམ། དམ་བཅའ་བའི་ཚིག་ཀྱང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་དུ་འདུས་པས་ཀུན་རྫོབ་དུ་ཡང་ མ་སྐྱེས་པར་འགྱུར་བ་དང་།ཡང་དམ་བཅའ་བའི་དོན་དེ་ལྟར་ཤེས་ཤིང་འདོད་པའི་རྒྱུ་ཡིས་ཚིག་འཇུག་པར་འདོད་པས་ཤུགས་ལ་སྐྱེ་བ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར། དངོས་ཀྱི་དམ་བཅའ་བ་དང་། ཤུགས་ཀྱི་དམ་བཅའ་བ་གཉིས་འགལ་བར་འགྱུར་བས་དམ་བཅས་པ་ལས་ཉམས་པའོ། །གཞན་ ཡང་དམ་བཅའ་བའི་ཚིག་ལས་ཕ་རོལ་པོ་ལ་རྟོགས་པ་སྐྱེ་བར་འདོད་ལ།དེ་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་དུ་འདུས་པས་མ་སྐྱེས་པར་ཡང་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་འགལ་བས་དམ་བཅས་པ་ལས་ཉམས་པའོ།

在此，凡夫众生将如幻般的依他起性的分别相，也执著为胜义实体的自性相。当执著为分别相时，就成为仅仅是互相执著而已，因为是以心识增益不真实的义理之故，应当如此宣说此处的义理。
'如是'等文是总结所问义理，为了遣除颠倒分别，是否说'如同圣者智慧等境不存在一样'？此外，先前在灵鹫山遣除有无二边见。又此经与解深密经等说诸法自性，凡夫众生对此贪著，由于显示凡夫境界分别依他起是有，而对此贪著，由于显示圣智境界及境是有，而安立于有见，由于显示智慧自性也是有，是否说先前未宣说极为远离之法？如是以不满意的方式提问。
回答的意思是：如此宣说是为了引导而作隐密意趣，并非是如言词般的意义。另一方面，'圣者以智慧眼如何了知诸法自性，诸法自性即是如此'的意思是：了知诸法显现的自性如幻，诸法法性即是如此，虽然也可以作为如言词般的意义，但是由于说'诸法'之词，凡夫众生会怀疑是胜义诸法，因此这样的言词即是具有密意的。
'以贪著相见而宣说极为真实之法'是说依止如是方便而渐次证悟极为远离，此义如前广说。'虽未宣说诸法自性'等文，是说彼即是究竟义，为了安立于如是证悟而未宣说。
'大慧'等文说如来自身证悟远离法时，最初也是依止执著诸法的方便，而后渐次证悟远离法，对他人也如是宣说，如说：'救护者见道而说，无果故不说妄语。'
此外，'大慧'等文说先前立宗一切法无生等时，凡夫众生认为如此则与现量等相违而生疑惑，为了遣除彼等疑惑，如来不立宗说世俗生等是无，因为凡夫言说将成为真实。
其义是：立宗或立宗语言也摄入一切法中，故世俗中也将成为无生，又由于承许以了知并欲求立宗义的因而发起语言，以间接承许有生的缘故，直接立宗与间接立宗二者相违，故失坏立宗。
又认为由立宗语言令他方生起证悟，彼亦摄入一切法中，故承许无生的缘故，自语相违故失坏立宗。

།དམ་བཅས་པའང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དོན་དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་སྟོན་ ཏེ།།དམ་བཅའ་བའི་ཚིག་དམ་བཅའ་བའི་དོན་ཤེས་པ་དང་དེ་ལྟར་བསྟན་པར་འདོད་པ་ལས་བྱུང་བར་དོན་གྱིས་ཁས་བླངས་པས་ཞེས་པ་སྟེ། སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་སྟེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དམ་བཅའ་བའམ། དེའི་ཚིག་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མ་སྐྱེས་པར་འདོད་ན། དེ་དག་རང་གི་ངོ་བོ་མ་ ཐོབ་པའི་ཉམས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་སྟེ།བདག་ཉིད་ལ་བདག་ཉིད་སླུ་བར་བྱེད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དོ། །དམ་བཅས་པ་ཡང་མཚན་ཉིད་ཐ་མི་དད་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་དུ་འདུས་པས་དེ་རྣམས་ལས་མཚན་ཉིད་གཞན་མེད་པའོ། །དམ་བཅའ་བའི་ཡན་ལག་གི་རྒྱུས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་ པས་ན་དོན་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་སྟོན་པའོ།།དེའི་དོན་ནི་དམ་བཅའ་བའི་ཡན་ལག་དང་། གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། དཔེའི་ཡན་ལག་སྟེ་རྣམ་པ་གསུམ་ལས། འདིར་དམ་བཅའ་བའི་ཡན་ལག་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལས་མ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་དམ་བཅའ་བ་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་རྒྱུ་མཚན་གྱི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་པས་ཡན་ལག་གི་རྒྱུས་ཞེས་གཞི་མཐུན་པའི་བསྡུ་བ་ཉིད་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །རྒྱུ་མཚན་དེས་ན་མ་ཐོབ་པའི་ཉམས་པའམ། འགལ་བ་ཁས་བླངས་པས་ཉམས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དམ་བཅའ་བའི་དོན་དེ་ལྟར་འདོད་པའི བློ་དང་།དམ་བཅའ་བའི་ཚིག་མ་སྐྱེས་པ་དེ་ཡིས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པའོ་ཞེས་དམ་བཅའ་བར་བྱེད་ན་ཞེས་པ་དམ་བཅའ་བའི་དོན་འཇོག་ཅིང་རྟོགས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ན་ཡང་། དམ་བཅས་པ་ལས་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ། སྐྱེ་བའི་ཁྱད་པར་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དམ་བཅས་པ་ཞེས་པ་ལ་ སོགས་པས་ནི་གཞན་དག་དམ་བཅས་པའི་ཚིག་ལ་སོགས་པ་མ་སྐྱེས་པའི་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་དུ་གྲུབ་པས་མ་ཐོབ་པའི་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།མ་སྐྱེས་པའི་དངོས་པོ་ནི་འགལ་བས་དེ་ལྟར་དམ་བཅའ་བར་མི་བྱ་ཞེས་པའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་འཆད་ པའོ།།ཡན་ལག་ཕན་ཚུན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་དེ་ལྟར་དམ་བཅས་པའི་ཡན་ལག་ལས་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེའི་ཡན་ལག་འཇུག་ཅིང་། དེ་དག་ལས་ཀྱང་དམ་བཅའ་བའི་ཡན་ལག་གི་དོན་རྟོགས་པ་དང་། དེ་འདྲ་བའི་ཚིག་འཇུག་པའི་ཕྱིར། ཕན་ཚུན་དུ་རྒྱུར་གྱུར་པའི་མཚན་ཉིད་མི་ འདྲ་བ་དང་།དེ་དག་གིས་ཀྱང་འབྲས་བུའི་བྱེ་བྲག་མི་འདྲ་བར་བྱས་ཤིང་། དེ་ལྟར་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱིར་འགལ་བར་འགྱུར་བས་ཡན་ལག་རྣམས་དམ་བཅའ་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་གདམས་པའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྔར་གསུངས་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།དེ་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པ་དང་སྟོང་པ་ལ་སོགས་པར་དམ་བཅའ་བར་མི་བྱ་མོད་ཀྱི་སྔར་བསྟན་པའི་དོན་ནི་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་མ་སྐྱེས་ཤིང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དེ་ལྟར་ སྣང་བ་སྟེ།ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའོ། །གཞན་དུ་ན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མ་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་གཞན་ནོ། །དོན་དམ་པར་མ་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པར་བསྟན་པས་བྱིས་པ་རྣམས་ཡོད་པར་འཛིན་པའི་ཕྱོགས་སུ་ལྷུང་བ་དེ་དག་སྐྲག་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། མེད་པར་འཛིན་པའི་ཕྱོགས་སུ་ལྷུང་བ་རྣམས་ཀྱང་སྐྲག་པར་མི་འགྱུར་བའོ། །ཡང་ན་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་ལ་དགོངས་ཏེ། སྐྱེ་བ་དང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་བསྟན་པས་བྱིས་པ་རྣམས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པར་འཛིན་པའི་སྐྲག་པ་སྤོང་བར་འགྱུར་བའོ། ། སྣང་བ་དང་མི་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་ཞེས་པ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་བདག་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་སྣང་བ་དང་། རིགས་པས་དཔྱད་པའི་དོན་མི་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་འདྲ་བས་བསྡུས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་དང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུའོ། །ལྟ་བ་དང་བློ་སླུ་བར་བྱེད་པ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་ལ དངོས་པོའི་བདག་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་དང་།དེ་ལྟར་འཛིན་པའི་བློ་སླུ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དོན་ནི་ཕལ་ཆེར་ཤེས་པར་ཟད་དོ།

以'立誓言等'等词句广说此义。由于实际上承许立誓言词是从了知立誓言义及如是欲说而生，如前所说。
以'彼若'等词句说明，若许立誓言或其言词于世俗中不生，则彼等将成为未得自性之过失，仅仅是自欺而已。
'立誓言亦相同之性相'是指包含于一切法中，故彼等无有异于其他性相。
以'立誓言支分之因'等词句分别显示彼义。其义为立誓言支分、因支分、喻支分三者中，此处立誓言支分即是'一切法非从有无而生'之立誓言，彼即是因由之因，故'支分之因'应作为同位释。
由此因由，将成为未得之过失或违背承许之过失。
以'大慧'等词句说明，若以如是立誓言义之心及未生之立誓言词立誓说'一切事物皆未生'，则于安立立誓言义及生起了解时，亦将违背立誓，因为接受了生起之差别。
以'立誓言'等词句说明，若他人说由于立誓言词等成立为未生事物之性相故不成为未得之过失，则答以未生事物相违故不应如是立誓。
以'大慧'等词句广说此义。
'支分互相'等词句之义为：从如是立誓言支分而安立因与喻支分，从彼等亦了解立誓言支分之义及如是言词安立，故由于互为因之性相不同，彼等亦造作果之差别不同，如是承许故成相违，是故不应立誓诸支分，如是教诫。
若问如是则与如来先前所说相违否？以'大慧'等词句答：如是即使于世俗谛亦不应立誓一切法未生及空性等，然先前所说之义是如幻等于胜义中未生无自性等，及于世俗中如是显现，即是显示双运。
'若非如是'等词句之义为：异于世俗未生等。由显示胜义未生等，愚者堕入执有一边者不生怖畏，执无一边者亦不生怖畏。
或者，依世俗谛与胜义谛，由显示生与无生等，愚者依次能断除执有执无之怖畏。
'显现与不显现之性相'是指依他起自性仅于世俗显现，以及以理观察之义不显现之性相故，如是所摄之一切法如幻如梦。
见解与心造作欺惑是指于依他起见为实有之自性，及如是执著之心造作欺惑故，说一切法如幻等。
偈颂之义大多易知。

།རང་བཞིན་ནི་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་མོ། །དངོས་པོ་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་སྐྱེ་ མཆེད་གཟུགས་ཅན་ནོ།།མེད་ཀྱང་དེ་ལྟར་སྣང་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་གཡོ་བ་མེད་པས། རོ་དང་འདྲ་བའི་བྱིས་པ་ལོག་པའི་རྟོག་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་བརྟགས་པའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ན། རྣམ་རྟོག་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ལས། །དོན་གསལ་སྣང་བ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པས་བརྟགས་པ་ ཡིན་ན།གསལ་བར་སྣང་བ་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དོ་གསལ་བར་སྣང་བ་ནི་དངོས་སུ་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་ཞིང་བརྟགས་པའི་དབང་གིས་སྣང་བར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ལ་མ་ལྟོས་པར། ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པར་བསྟན་པ་ ནི་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་ཉིད་དུ་ལྟ་བའི་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་བློ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་དང་།གཞན་ཡང་དོན་དམ་པར་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པས་སོ། །ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མི་སྐྱེ་བར་དམ་བཅའ་བའི་དོན་ལ་བདེན་པ་ཉིད་དུ་མི་བརྟགས་ཏེ། དེ་འདྲ་བའི་དམ་བཅའ་བ་འགྲུབ་ པའམ།དེའི་ཚིག་རྒྱུ་དང་ལྡན་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་འགལ་བའམ། གལ་ཏེ་ཚིག་དང་དམ་བཅའ་བའི་དོན་འགྲུབ་པར་འདོད་ན། དེ་དག་བློ་ཡང་ཉམས་པར་འགྱུར་ཞེས་པ་སྟེ། མ་ཐོབ་པའི་ཉམས་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མ་སྐྱེས་པར་བསྟན་པ་ ལ་ནི་འགལ་བའི་སྐྱོན་མེད་དེ།དོན་དམ་པར་མ་སྐྱེས་ཤིང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དེའི་ཚིག་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་མི་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་མེད་བཞིན་དུ་སྣང་བ་དཔེའི་སྒོ་ནས་སྟོན་པའོ། །རྣམ་པར་ཐར་པ་གསུམ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་ སྟེ།དེ་གོམས་པ་ལས་དག་པ་སྐྱེས་པའོ། །ཇི་ལྟར་དངོས་པོ་དངོས་མེད་དང་། །མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་བྱེད། །ཅེས་པ་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་མཚན་མར་འཛིན་པ་སྤངས་ཤིང་། རིག་པ་དང་སྟོང་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པར་རྟོགས་ཤིང་། འོད་གསལ་བའི་རང་བཞིན་དུ་ཇི་ ལྟར་འགྱུར་ཞེས་དྲིས་པའོ།།འཇིག་པར་བྱེད་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་དམིགས་པ་དང་། དམིགས་པར་བྱ་བའི་མཚན་མ་ཉེ་བར་ཞི་བའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དམིགས་བྱ་དམིགས་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ལ་བརྩད་པ་སྤང་བའོ། ། དེ་ལ་ཐ་མི་དད་པར་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པ་ནི་སྣ་ཚོགས་སེམས་སུ་རོ་གཅིག་པ་དང་། དེ་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མ་རྟོགས་པའོ། །གཞན་ཡང་མཚན་ཉིད་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བས་ཤེས་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་ཤེས་པས་མི་དམིགས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཉིན་མོའི་དུས་ན སྐར་མ་སྣ་ཚོགས་ཡོད་བཞིན་དུ་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་གྱིས་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་མི་དམིགས་པ་ལྟ་བུའོ།།ཡང་ན་འདི་རྣམས་ཀྱི་དོན་ནི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ། གཙོ་བོའམ་བདག་ཤེས་པ་རིག་པ་ཙམ་དུ་རིག་པར་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པའམ། དེ་འདྲ་བ་ལ་སོགས་པའི་ དངོས་པོའི་ངོ་བོ་འགའ་ཞིག་གིས་མཚན་ཉིད་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཟིལ་དུ་བརླག་པའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་ཞེས་སྦྱར་བར་བྱའོ།།ཤེས་པ་མ་ལགས་ཞེས་པའི་དོན་ནི་གལ་ཏེ་ཤེས་བྱ་ཡོད་བཞིན་དུ་ཤེས་པས་མི་དམིགས་པ་སྟེ། དམིགས་པ་བཀག་པའི་མེད་དགག་ནམ་མཁའི་པད་མ་ལྟ་བུ་ ཡིན་ན་དེ་ཤེས་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་ལ།ཡང་དམིགས་པ་མེད་པའི་མྱོང་རིག་ཙམ་གྱི་ངོ་བོ་ཡིན་ཡང་ཡུལ་དེ་ལ་ལྟོས་ཏེ། ཤེས་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དེ། ཡུལ་ཡོད་བཞིན་དུ་མ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་མྱོང་བའི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་ཤེས་པར་འཐད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ན་བདེན་མོད་ཀྱི། དེ་ ཁོ་ན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་མེད་པས་ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ལམ་དང་འབྲས་བུ་མཐར་ཐུག་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་ཅེས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཡུལ་མེད་པ་ལ། དེ་ལྟར་སྣང་བའི་བློ་བྱུང་བ་ཡང་མེད་པའི་ཡུལ་དེ་ལ་ལྟོས་ཏེ། ཤེས་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དེ། ཅི་ཡང་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ཡུལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་བྱའི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་དང་ལྡན་པས་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བློ་མ་ཚང་ཞེས་པ་ནི་བློའི་འགལ་རྐྱེན་ཉེ་བར་གནས་པའམ། མཐུན་རྐྱེན་མ་ཚང་བས་སོ།

自性有遍计所执等三种。事物是外内处有形色。虽无而如是显现是因为无智慧的动摇，如同尸体般的愚童执着妄想分别者所计执。若如是，则'由随逐分别，无有明显现境'所说是遍计，则明显显现不应理。答无过失，明显显现非是直接遍计，而是由遍计力而显现故。
复次，不依二谛差别，说一切法无生等，是为了遮遣胜论外道执著胜义生的见解而说，复次是因为胜义中无从缘生。又于世俗中立一切事物不生的宗义，不应执为真实，因为若许如是宗义成立或其语具因，则相违。若许语与宗义义成立，则彼等智慧亦成损减，即未得的损减。
如来说如幻等无生，则无相违过失，因为胜义无生而世俗中许其语等生起不相违故。'如何'等是以喻显示虽无而显现。三解脱是空性等三摩地与智慧，由修习彼而生清净。
'如何事物与无事，平等性中如何作'，是问已断事物与无事相执取，了知明觉与空性双运，如何成为光明自性。破坏是颠倒所缘及所缘相寂灭。'大慧'等是遣除所缘能缘等无相唯识之诘难。
于彼不了知无差别是种种心一味，彼亦未证空性。复次由种种相显现故，智无二自性被遮蔽而不可得，如同日间虽有种种星辰，为日光遮蔽而不可见。
或者此等义是种种自相共相显现，未了知主体或我知是唯识，或由如是等事物自性某些相遮蔽种种相故不可得。
'非是智'之义是，若有所知而智不得，即遮遮诠如虚空莲花，则不应是智，又若是无所缘唯觉知自性，亦依彼境不应是智，因为境虽有而不知故。若谓由觉知自性故应是智，如是虽然，因无如实了知真如故，不应是圆满道果所摄正智。
'世尊'等说无境而如是显现的心生起，亦依彼无境不应是智，因为全无所知故。故如实了知境是由具足如实所知义而名为智。'智不圆满'是由智障碍近住或顺缘不具足故。

།འདིར་ལན་གྱི་དོན་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱི་སྒོ་ནས་མི་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ངས་ཤེས་བྱའི་དོན་ཡོད་བཞིན་དུ་ཤེས་པས་མི་དམིགས་པ་ལ་དགོངས་ཏེ། དམིགས་བྱའི་དོན་ཤེས་པས་མི་དམིགས་པའི་ཚེ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་གཞག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མ་བཤད་དེ། འོན་ཀྱང་ དམིགས་བྱའི་དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས་མི་དམིགས་ཤིང་མྱོང་བ་འགགས་པ་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་མོ།།ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་མེད་ཅེས་པ་ནི་དེ་དག་ལས་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཕྱིའི་དངོས་པོ་གྲུབ་པ་མེད་པའོ། །རྟོག་པ་ཅན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་རང་གི་སྡེ་ པ་ཕྱིའི་དོན་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་མི་རྟོགས་ཤིང་།མ་རྟོགས་པས་ཕྱི་རོལ་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་ལ་སོགས་པ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་རྟོགས་པར་བྱས་ནས། དེ་འདྲ་བའི་རྟོག་པ་མི་འབྱུང་བ་ནི་སེམས་ཙམ་དུ་སྟོན་ཏོ། །དེ་དག་ནི་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་མཐའ་གཉིས་སུ་ལྟུང་བར་འགྱུར་ རོ་ཞེས་སྟོན་པ་ནི།བདག་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །རྣམ་པར་འབྱེད་པ་མི་དམིགས་ཞེས་པ་ནི་འབྱེད་པའི་ཤེས་རབ་མི་དམིགས་པའོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དོན་ནི་ཕལ་ཆེར་གོ་བར་ཟད་དོ། །དེ་དག་རྟོག་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ། །གཞན་མིན་ཞེས་མཚམས་བཅད་དེ། དེ་འདྲ་ བ་ལོག་པའི་རྟོག་གེས་བརྟགས་པའི་ཚུལ་ཡིན་གྱི།གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལོག་པའི་ཤེས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཤེས་བྱ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་འཇུག་པ་ལོག་པའོ། །གཞན་ཡང་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་གྲུབ་པའི་ མཐའ་དང་བཤད་པའི་ཚུལ་ཤིན་དུ་རྒྱས་པར་སྟོན་ཏེ།དེ་ལ་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཀྱི་སྤྲོས་པ་ལུས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ལུས་ཀྱི་གནས་ངན་པ་ལེན་པར་བྱེད་པ། རང་གི་སོ་སོར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྒྱ་མཚོའི་རླབས་ལྟར་སྣ་ཚོགས་སུ་འཇུག་ཅིང་། གར་ཐབས་སུ་གར་བྱེད་ པའོ།།ཐབས་སུ་བསྟན་པ་ནི་དབེན་པར་རྟོགས་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་བདག་དང་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པའོ། །སླུ་བར་མི་འགྱུར་བ་ནི་ལོག་པའི་ལམ་ལ་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་བའོ། །སྣ་ཚོགས་ཀྱི་མདོ་ནི་སྔར་བཤད་པ་ལྟར་གསུང་རབ་ཡན་ལག་དགུའི་ཆོས་ བསྟན་པ་ལ་སོགས་པའོ།།རྒྱུ་དང་ལྟ་བ་དང་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཕྱི་རོལ་པ་ལ་སོགས་པས་བརྟགས་པའི་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུར་འདོད་པའམ། དེ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་རུང་སྟེ་རྒྱུ་དོན་དམ་པ་ཉིད་དུ་བརྟགས་པའོ། །ལྟ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།རིགས་པ་ནི་ཐ་སྙད་པའི་ཚད་མ་སྟེ། དེའི་ཡུལ་ལས་བཟློག་པའོ། །དེ་ནས་ཡང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དགག་པ་རྒྱས་པར་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་སྔགས་དང་སྤོབས་པ་སྣ་ཚོགས་ནི་ཀེ་བ་ལང་སྣ་ཚོགས་སྨྲ་བ་ཐོད་ལེ་ཀོར་ཀྱི་རིག་པ་དང་། དེ་ལས་གཞན་ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པའི་མཐུ་སྣ་ཚོགས་སོ། །རྒྱུ་དང་ཚིག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལོག་པའི་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་སྣ་ཚོགས་དང་། ཚིག་དང་ཡི་གེ་རྣར་སྙན་པ་སྣ་ཚོགས་སོ། །རིགས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་འབྲེལ་པའི་རྩ་བ་ཅན་གྱི་ཚུལ་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་རྟགས་ཚད་མས་གྲུབ་པ་སྟེ། དེ་འདྲ་བ་མེད་ཅེས་པའོ། །ཚིག་དང་ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱང་བདེན་པའི་དོན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡང་དག་པའི་ཚུལ་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་པས་མ་ཡིན་གྱི་ལོག་པའི་ཚུལ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་པའོ། །གཞན་ཡང་ཟློས་པའི་མྱ་ངན་ནི་འཆི་ཞིང་འབྲལ་བའི་ཚེ། མྱོས་ཤིང་ཆགས་པར་འགྱུར་བས སེམས་ཡོངས་སུ་གདུངས་པའོ།།མྱ་ངན་ལས་བྱུང་བའི་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་ནི་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པའོ། །དབང་པོ་ལྔའི་ཉམས་སུ་བབ་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །ཡིད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་ལྟ་བའི་ཉམས་སུ་བབ་པ་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བའོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་མང་པོ་བྱུང་བ་ནི་འཁྲུག་པ་སྟེ། དེ་ལ་ སོགས་པ་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་རྣམས་སོ།།གཙུག་ལག་མང་པོ་ལ་མཁས་པ་ནི་རིག་པའི་གནས་དང་སྒྱུ་རྩལ་ལ་སོགས་པ་ལ་མཁས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ལྷ་རྣམས་ཀྱི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་ནོ།

此处回答的内容是关于无二智慧，通过阐述其原因而非不知，大智慧者我知道虽有所知之义但以智不能缘取，我并非说当所缘之义不被智所缘取时安立为唯识，然而通过了悟所缘之胜义为空性而不缘取、经验已灭即是唯识。
所谓'离有无之外无外境'是说不以从彼等生起的方式而成立外境。'有分别者'等说明自部宗执著外境者不如是了解，由于未了解而了知外境有支物等是无，作如是了解后，令彼等分别不生即是宣说唯心。
说明彼等将堕入常断二边是由'我'等所说。'不见分别'即是不见分别慧。偈颂之义大部分易于理解。'彼等是分别者之理，非他'作如是判定，说明如是乃是颠倒寻思所计度之理，并非无二智，因为无其相故。'颠倒智'即是对所知不如实趣入之智。
复次由'大智慧'等广说宗义及解说之理，其中无始时分别身之习气即是取有漏身之恶习，各别分别如海浪般种种趣入，而作舞蹈。
方便教示即是作为了悟空性支分而说有我及蕴等。不欺诳即是不趣入邪道。种种经即如前所说九分教法等开示。
因、见及智相即是外道等所计度之主宰等认为是一切众生之因，或其他诸者亦可，即是计度因为胜义。见即是萨迦耶见等。理即是世俗量，从其境转。
其后由'复次'等广说破除颠倒宗义，其中种种咒及辩才即是吠世师种种说法、颅髻派之明及其他智慧等种种力。
'因及语'等即是邪因及种种喻，以及悦耳之种种语言文字。具理即是具足相属根本之三相因为量所成立，说明无如是。语言文字亦非具实义，因为非由趣入正理而是趣入邪理。
复次轮回之忧即是死别时，醉著而生贪使心极为苦恼。从忧所生语言即是发出哀叹。五根境界即是苦。意境观受即是忧。多苦忧生起即是扰乱，即彼等轮回支分。
通达众论即是通达明处及工巧等，即帝释天。

།དེའི་འཁོར་འདུས་པའི་ནང་དུ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་སོང་སྟེ། ཁོ་བོ་རྩོད་པ་ལས་ རྒྱལ་བར་གྱུར་ན་ཁྱོད་ཀྱི་ཤིང་རྟ་རྩིབ་མ་སྟོང་དང་ལྡན་པ་བཅག་པར་བྱ་ཞིང་།ཁྱེད་རྒྱལ་བར་གྱུར་ན་ངའི་ལུས་རེ་རེ་ནས་གཅད་དོ་ཞེས་སོ་སོར་དམ་བཅས་པའོ། །ཆོས་དང་ལྡན་པ་ནི་ཚིག་དོར་དང་ལྟག་ཆོད་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རིག་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །བྱོལ་སོང་ལས་བསླབས་པ་ནི་ཀླུའི་སྐྱེ་གནས་ ནི་བྱོལ་སོང་གི་འགྲོ་བར་གཏོགས་པས་སོ།།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་བཤད་པའི་ཚུལ་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་རབ་ཏུ་གྲགས་པའི་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པ་ནི། ཆང་དང་ཆང་གི་ནུས་པ་ལྟར་སེམས་ཅན་གྱི་ལུས་ཉིད་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གསལ་བ་འཇིག་རྟེན་སྔ་ མ་ནས་མ་འཕོས་པ།ཕྱི་མར་མི་འགྲོ་བའོ། །བློ་ནི་དེ་དང་ཐ་མི་དད་པ་མིག་གི་བློ་ལ་སོགས་པའོ། །ཡུལ་ནི་མངོན་པར་མི་གསལ་བའི་སེམས་ཅན་ཕྱིའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའོ། །དེ་ལས་གཞན་པའི་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པའི་ཁྱད་པར་ཁས་ལེན་པའམ། གཞན་ཡང་རུང་སྟེ་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཕྱིན་ཅི་ ལོག་ཁས་ལེན་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཉེ་བར་བརྟགས་པའི་སྒོ་ནས་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདུ་བ་དང་ཟད་པར་ཁས་ལེན་པར་མཐུན་པ་དང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་འདྲ་བའི་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པ་ནི་འབུམ་ཞེས་པ་ཉེ་བར་ མཚོན་པ་སྟེ།གྲངས་མང་བ་ཉིད་དོ། །ལྔ་བརྒྱ་ཐ་མ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསྟན་པ་ལོ་ལྔ་བརྒྱ་ཕྲག་བརྒྱད་དམ་བཞིར་གནས་པ་ལས་དེའི་ཐ་མར་གྱུར་པ་སྟེ། དེ་ཡང་བཞིའི་ཐ་མར་གྱུར་པ་ལ་སྦྱར་ན་འགྲིག་པར་སྣང་ངོ་། །དེ་ལ་ངན་པའི་རྟོག་གེ་པ་རྣམས་ཀྱིས་འབྱུང་བ་འཕྲོད་པ་འདུ་ བའི་རྒྱུར་ལྟ་བ་བསྟན་པས་སྔ་མ་ལྟ་བུའི་ལུས་བསྡུས་པར་གྱུར་པ་ལ།དེ་ཉིད་ཤི་བའི་དུས་སུ་གྱེས་ཤིང་དེངས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རང་གི་སློབ་མ་རྣམས་ལ་སྟོན་ཅིང་། སྔར་སློབ་མ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱང་ཚིག་དང་ཡི་གེ་སྙན་པས་ཡོངས་སུ་བཟུང་ནས་དེ་ལྟར་སྟོན་པའོ། །དེ་ཡང་ རྒྱང་པན་པ་དངོས་ཀྱི་བསྟན་པའི་ཚུལ་ལོ།།གཞན་ནི་དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་གེགས་སུ་འགྱུར་བ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན། རྒྱུར་ལྟ་བ་བསྟན་པས་ཉན་པ་པོའི་འཁོར་བསྡུས་ཤིང་གྱེས་པར་འགྱུར་ཞེས་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཆོས་སྟོན་པ་ན་ལྷ་ལ་ སོགས་པའི་འཁོར་འདུས་ཤིང་སླར་རང་རང་གི་གནས་སུ་གྱེས་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུའོ།།འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་གྱི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་དེའི་ཚིག་སྣ་ཚོགས་སུ་འབྲེལ་པས་སྔ་མ་ལྟར་འཕྲོད་པ་འདུ་བའི་རྒྱུ་ལས་སེམས་ཅན་གྱི་ལུས་བསྡུས་ཤིང་གྱེས་པར་བསྟན་པ་དེ་ཉིད། རང་གི་རྒྱུ་ལ་ཆགས་ཤིང་ ཞེན་པའི་མུ་སྟེགས་བྱེད་རྣམས་འཆད་དེ།དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་སྟོན་པའོ། །དེ་རྣམས་ཀྱང་རང་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའི་ཚུལ་ནི་འཇིག་རྟེན་སྔ་ཕྱི་ཡོད་ཅིང་། མཐོ་རིས་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་ཁས་ལེན་མོད་ཀྱང་། དེ་དང་འདྲ་བར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཉིད་མི་ཐོབ་པས་རང་གི་ ཚུལ་ལས་ཉམས་ཤིང་རྒྱང་པན་པ་དང་མཐུན་པར་འགྱུར་བའོ།།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་འཆད་དེ། རྒྱུའི་སྒོ་ནི་རྒྱུ་མཚན་གྱི་རྒྱུའམ། སྐྱེད་པའི་རྒྱུའི་ཁྱད་པར་དུ་མའི་སྒོ་ནས་དངོས་པོ་སྣ་ཚོགས་འདུ་ཞིང་སྐྱེད་པ་དང་། ཟད་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་དུ་སྟོན་པའོ། །བློ་ གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་ཉིད་ལ་བརྩད་པ་སྤོང་བ་སྟེ།གཞན་དག་དེ་ལྟ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ལས། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕུང་པོ་སྐྱེ་བ་དང་། དེ་ཉིད་འཇིག་པ་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་དང་ནང་གི་རྟེན་འབྲེལ་གསུངས་པས་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་ པན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞེས་པའོ།།ལན་གྱི་དོན་ནི་དེ་འདྲ་བའི་རྒྱུ་འབྲས་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་ཁས་མི་ལེན་པས། སྐྱོན་མེད་ཅེས་པའོ། །འདུས་པ་འོང་བ་ལས་འབྱུང་ཞེས་པ་ནི་སྔ་མ་ནས་འདིར་འོང་བའི་ཚུལ་གྱིས་འབྱུང་བའོ། །འཇུག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའམ། ཡང་ ན་གནས་པ་དང་འཇུག་པ་གཉིས་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ།

他用神通进入其眷属聚集之中，说道：'如果我在辩论中获胜，就要折断你那有千辐的车轮；如果你获胜，就要斩断我的每一个身体部分'，他们各自立下誓言。
具有法性者不是通过词藻和诡辩等，而是通过正理。从旁生学习是指龙的出生处属于旁生趣。
'大智慧'等词是显示其宗义和解说方式。其中广为人知的世间顺世外道认为：如同酒和酒的作用一样，有情的身体本身即是心的自性，明显未从前世转生来，也不往后世去。心即是与之无别的眼识等。境是不明显的有情外在的四大。
除此之外承认生灭差别，或其他任何承认颠倒宗义者，都是从观察角度称为世间顺世外道，因为他们一致承认聚合和灭尽，由于颠倒而不能得涅槃。
因此，这样的顺世外道以'十万'来表示，即数量众多。'最后五百'是指如来教法住世八个或四个五百年中的最后时期，如果配合四个五百年的最后时期则显得合理。
其时恶劣的论师们以教导认为四大和合为因的见解，使如前所说的身体聚合，在死亡时分散消失，如是教导自己的弟子们，对以前非弟子者也以悦耳的言词文字摄受后如是教导。
这也是真实顺世外道的教法方式。其他则是随顺于此成为涅槃障碍的教导。
另一种解释是：以因见教导而摄受听众并使其散去，如同如来说法时天等眷属聚集后又各自返回住处一样。
'顺世外道'等词的含义是：由于其言词种种关联，如前所说四大和合为因而有情身体聚合分散的教导，执著耽着自因的外道们宣说并教导随顺于此。
他们虽然各自的宗义承认前后世、天界和涅槃，但因同样不能获得涅槃，故从自宗退失而与顺世外道相顺。
'大智慧'等词广说此义，'因门'是通过众多因缘之因或能生因的差别门而显示种种事物聚合生起及灭尽。
'大智慧'等词遮除对此的诤难：若如此，则如来也从业和烦恼因而生起有漏蕴，以及宣说此等灭尽等内外缘起，岂不成为顺世外道？
答义是：因为不承认如是因果为胜义实有，故无过失。'聚合来而生起'是指从前而来的方式生起。'二种趣入'是指无实或者配合住和入两者。

།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ངས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གླེང་གཞི་དང་བཅས་ཏེ་བསྟན་པའོ། །འཐད་པའི་གཏན་ཚིགས་སྣ་ཚོགས་པ་ནི་སྤྱི་གཅིག་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའམ། ངེས་ཤེས་ཀྱི་བློ་འཇུག་པ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། ཐམས་ཅད་གཅིག་ པའམ།གཞན་ཡང་གནས་སྐབས་དང་གསལ་བའི་བྱེ་བྲག་འགལ་བར་དམིགས་པས་ཐ་དད་པའམ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་སྤྱི་དང་རང་བཞིན་གྱི་སྒོ་ནས་གཅིག་པ་ཡང་ཡིན་ལ། གནས་སྐབས་སམ་གསལ་བའི་སྒོ་ནས་ཐ་དད་པ་ཡང་ཡིན་པས་གཉིས་ཀ་ཞེས་པའོ། ། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ་ཡང་དེ་ཉིད་ལས་མཚོན་པས་ཤེས་པར་ཟད་དོ། །ལུང་བསྟན་པ་ནི་གཅིག་དང་ཐ་དད་པ་ལ་སོགས་པར་དྲིས་པ་ལ་ལུང་སྟོན་པའོ། །ཐམས་ཅད་ལུང་མ་བསྟན་པ་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་རམ། ཡང་ན་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་ལུང་བསྟན་དུ་མེད་པས་དྲིས་པ་ལ་ལུང་བསྟན་པར་བྱ་བ་མ ཡིན་ཞེས་པའོ།།འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཡོད་མེད་གཉི་ག་ཞེས་པ་ནི་སྔར་གཉིད་ཀྱིས་ལོག་པ་ལས་སད་པ་ན་སྔར་གྱི་གནས་སྐབས་དེ་ཉིད་ཀྱང་ཕ་རོལ་གྱི་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའམ། ཡང་ཚེ་སྔ་མས་བསྡུས་པའི་ཕ་རོལ་མེད་པ་ཡོད་མེད་གཉིས་ཀ་ཞེས་པའོ། །ཀྱེ་བྲམ་ཟེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་ དང་འགག་པའི་ཚུལ་གསུངས་པ་སྟེ།དེ་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོར་འགྱུར་བའི་དམིགས་པའི་ཡུལ་མེད་པས་དེ་ལས་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་པའོ། །འདི་གཉི་ག་ཡང་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་པའི་དངོས་པོའམ། རྒྱུ་མེད་པའི་མཚན་མར་འཛིན་པའོ། །ཡིད་ལ་རྣམ་པར་གཡོས་པ་ནི་སེམས་ཉིད་གཉུག་མར་གནས་ པའི་ཆོས་ཉིད་ལས་སོ།།དེ་ལྟར་ན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་ཉེ་བར་བརྟགས་པའི་སྒོ་ནས་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པ་ཞེས་བྱའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་ཐར་པ་མི་འཐད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། སེམས་ནི་དམིགས་ དང་བཅས་རྣམས་ཀྱི།།མྱ་ངན་འདས་པ་དཀའ་བར་གནས། །ཞེས་གསུངས་པས་མཐར་ཐུག་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མི་ཐོབ་པའོ། །ཡང་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཚུལ་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་བརྩད་པ་སྤང་བ་སྟེ། དེའི་དོན་ནི་བྲམ་ཟེ་རྒྱང་པན་པ་གང་དག་གི་གྲགས་པ་སྟེ། གྲུབ་པའི་ དོན་བསྡུས་པ་དང་གྱེས་པ་ནི་མུ་སྟེགས་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དཔེ་དང་གཏན་ཚིགས་དུ་མས་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་སྟོན་པ་སྟེ།ཚད་མས་གྲུབ་པའི་དོན་ཉིད་སྟོན་པ་ཡིན་ལ། དེ་འདྲ་བ་སྟོན་པ་ཡང་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པ་ཡིན་ན་རྒྱང་པན་པ་མ་ཡིན་པ་གང་ཡང་ཡོད་དམ་ཞེས་འཁྱོག་པོའི་དྲི་བ་སྟེ། ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྒྱང་པན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བརྩད་པའོ། །ལན་གྱི་དོན་ནི་ཁྱོད་ཀྱི་ཚད་མས་གྲུབ་པར་འདོད་པ་དེ་འདྲ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཚད་མས་མ་གྲུབ་ཅིང་ཚིག་དང་ཡི་གེ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཉེ་བར་བྲིས་ནས་ཚད་མས་གྲུབ་པའི་དོན་མི་སྟོན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། དེ་འདྲ་བ་སྟོན་པའི་ཐེག པ་ཆེན་པོའི་གསུང་རབ་དོན་དང་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།དོན་དང་ཡང་ལྡན་པ་ཡོད་ལ་དེ་འདྲ་བའི་དོན་དུ་མུ་སྟེགས་བྱེད་ཐམས་ཅད་དང་། ཁྱོད་ཀྱི་བློ་ཡིས་མི་རྟོགས་པ་རིག་པ་དང་སྟོང་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་དོན་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་ཞིང་འོད་གསལ་བ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་བདེན་པ་ཡིན་ལ། དེ་འདྲ་བ་རྣམ་ པར་འཇོག་པ་ནི་རྒྱང་པན་པ་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་པའོ།།དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་ནི་གང་ཚད་མས་མ་གྲུབ་ཅིང་གནོད་པའི་དོན་སྟོན་པ་དེ་འདྲ་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་འཁྱོག་པོའི་དྲི་བ་ཡིན་པས་ཚད་མས་གནོད་པ་དེ་འདྲ་བ་སྟོན་པ་ནི་རྒྱང་པན་པ་ཡིན་ལ། ཁོ་བོ་ཅག་ནི་དེ་འདྲ་བ་སྟོན་པ་མ་ ཡིན་པས་དེ་ལྟར་མི་འགྱུར་བའོ།།འགྲོ་བ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་འགྲོ་བ་ལྔའམ་དྲུག་གི་བྱེ་བྲག་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དུ་འདུ་བ་དང་ཟད་པས་བསྡུས་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་རྒྱང་པན་པ་ཉིད་དོ། །འདོད་པ་ནི་འདུན་པའོ། །སྙེམས་པ་ནི་སེམས་ཁེངས་པའོ།

以'大智慧者我'等开始，连同颠倒的缘起而宣说。各种正确的理由是：由于观察到共相随行，或者由于观察到决定性认知心识的趣入，故一切是一，或者由于观察到时位和显现的差别相违，故是差别，或者正因为如此，诸事物从共相和自性的角度是一，从时位或显现的角度是差别，故说是二者。
非二者也从此可以了知。授记是对于询问一与差别等作出授记。一切无记，是如前所说，或者说由于不能确定地授记，故对所问不应授记。
'后世有无二者'是指如从睡眠中醒来时，前面的那个状态也属于后世的范畴，或者说前世所摄的后世有无二者。
从'婆罗门'等开始宣说世俗谛中生灭的道理，其中由于没有成为外境事物的所缘对象，故非从彼生。'此二者'是指执著为从因所生的事物，或无因的相。
'意识动摇'是从心性本住的法性中。如是，一切从真实义中颠倒者，如前所说，从遍计的角度称为断见外道。若如是，则声闻和独觉将不能获得解脱，对此回答：如所说'有所缘心者，涅槃难安住'，故不能获得究竟涅槃。
复次从'大智慧者'等开始遮遣从其他方式提出的诘难，其义是：凡是断见外道婆罗门的所知，即总摄和分别的所成义，一切外道以众多比喻和理由来证成而宣说，即宣说以量所成的义，若如是宣说也是断见外道的话，则有何非断见外道存在吗？这是曲解的提问，即诘难说一切将成为断见外道。
回答的意思是：你所认为的以量所成的义不是那样，也不是完全不以量成立而用种种文字书写不显示以量所成的义，也不是如是宣说的大乘经典无有意义，而是有具义者，对于如是义一切外道和你的心都不能了知的明空双运之义，离戏而明朗，如是确实为真实，如是安立怎么会成为断见外道呢？
对此，断见外道不就是宣说以量不成且有害的义吗？这也是曲解的提问，宣说以量所害如是义者是断见外道，我等不是如是宣说故不会如此。
从'趣'等开始，宣说五趣或六趣差别等一切法性事物的集聚和灭尽所摄者即是断见外道。欲是希求，慢是心高傲。

།བྲམ་ཟེ་དེ་ཉིད་ འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་པའི་དོན་ནི་གླིང་དེ་ཡང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གཞན་ཡིན་ལ།དེ་ལ་གནས་པའི་དུས་ཀྱི་ཁྱོད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡང་ད་ལྟར་གྱི་ཕུང་པོ་ལས་གཞན་ཡིན་པས་དེ་ཉིད་དང་དེ་ལྟར་གྱི་འཇིག་རྟེན་ལ་ལྟོས་ནས་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཞེས་བྱའོ། །གལ་ཏེ་དེ་འདྲ་བའི་ཕ་རོལ་ནི་ཡོད་ མེད་ཀྱི་ཚེ་སྔ་མས་བསྡུས་པའི་ཕ་རོལ་ནི་མེད་དོ་ཞེ་ན།མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་སྔར་བསྒྲུབས་ཟིན་ཏོ། །ང་ལ་མ་དྲིས་པར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་གཞན་གྱི་ཚུལ་གསུངས་པ་སྟེ། གཞན་པོ་དེ་དག་གི་བསམ་པའི་ཚུལ་ནི་ང་ལ་མ་དྲིས་པར་དགེ་སྦྱོང་གཽ་ཏ་མ་རང་གི་གྲུབ་མཐའི་ཚུལ་སོ་སོར་རྣམ་པར་གཞག་ པ་བརྗོད་པར་སེམས་ཏེ།དེ་ནི་ངའི་ཚུལ་ལུགས་ཟབ་མོ་ལས་ཕྱི་རོལ་ཏུ་གྱུར་པའི་དོན་ཏེ། ཉོན་མོངས་སྡུག་གེ་དེ་ནི་འཇུག་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་སྨྲ་ཞིང་རང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་རློམ་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་འཇུག་པ་ཟབ་མོའི་དོན་ལ། རང་གིས་རྟོགས་ཤིང་ གཞན་ལ་སྨྲ་བའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའོ།།གཞན་ཡང་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཁྱོད་ཀྱང་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ང་ལ་འདྲི་ཞེས་པའི་དོན་ནི་རྒྱང་པན་པ་བསྙེན་ཅིང་བསྟན་ན་ཟང་ཟིང་སྡུད་ཀྱི་ཆོས་སྡུད་པ་མིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་གསུངས་ཞེས་ང་ལ་འདྲི་སྟེ། དྲི་བར་མི་འོས་ཞེས་པའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཆོས་དང་ཟང་ཟིང་གི་བྱེ་བྲག་སོ་སོར་སྟོན་པའོ། །ཟང་ཟིང་དང་ཞེས་པ་ནི་སྤྱིར་འདུ་འཛི་སྣ་ཚོགས་པའོ། །རེག་པ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་འཁྲིག་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ཟང་ཟིང་སྟེ། ཡུལ་ལ་ལུས་ཀྱིས་རེག་པ་དང་། ལག་པས་འདྲེན་པ་དང་། ཐལ་མོས་ཉུག་པ་དང་ཐོབ་པ་བདག་གིར་བྱས་པས་སེམས་ཁེངས་པ་དང་། དེ་དག་གི་བདེ་བའི་རོ་མྱོང་བ་དང་། དེ་ལས་གཞན་ཕྱིའི་ཡུལ་སྣ་ཚོགས་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པའོ། །ཡེ་ཤེས་སུ་དབང་བསྐུར་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་རྒྱལ་ཚབ་ཏུ་དབང་བསྐུར་བ་རང་རིག་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྟོགས་པ་སྟེ་ཐོབ་པའོ། །དེ་བཞིན དུ་ཤེས་བྱའི་གནས་ཐུག་པ་མེད་པ་མཁྱེན་པ་དང་།འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་དབང་བྱེད་པའོ། །རྒྱུའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུའི་རྒྱུན་ཀྱང་ལྡོག་པས་ཆད་པར་ལྟ་བ་དང་། དེ་འདྲ་བའི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་ པས་མི་མཐོང་བ་ནི་ཆོས་ཞེས་བྱའོ།།ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དོན་ནི། བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་ལ་དང་པོ་སྦྱིན་པ་དང་སྙན་པར་སྨྲ་བས་ནི་སེམས་ཅན་འདུལ་བ་སྟེ། དང་པོས་སྣོད་དུ་རུང་བར་བྱས་ཤིང་དེ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་ཆོས་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཤེས་རབ་ནི་དོན་མཐུན་པ་ དང་དོན་སྤྱོད་པ་མཚོན་པ་སྟེ།དེ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ནི་གཞན་ལ་སྟོན་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རང་ཉིད་བསྒྲུབ་པས་སེམས་ཅན་དབང་དུ་བྱེད་པའམ། དེ་ལས་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱེ་བས་རང་གི་སེམས་དབང་དུ་བྱེད་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་རང་དང་གཞན་གྱི་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་འཇོམས་པར་བྱེད་ལ། རྣམ་ ཐར་སྒོ་གསུམ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནམ་ཤེས་རབ་གོམས་པས་དེ་ཉིད་ཤིན་ཏུ་སྤེལ་བའོ།།དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་རིམ་པ་བཞིན་དུ་མ་བསྡུས་པ་སྡུད་པ་དང་། བསྡུས་པ་སྨིན་པ་དང་། སྨིན་པ་གྲོལ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་ཡང་གསུངས་སོ། །དེ་ལས་གཞན་སྔར་བསྟན་པའི་ཚུལ་འདི་ཀུན་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་ པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་ཕལ་ཆེར་གོ་བར་ཟད་དོ།།རྟག་དང་ཆད་པ་སྤངས་པ་ཡི། །སེམས་ནི་གཟུང་དང་འཛིན་པ་ཡི། །དངོས་པོ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྣང་། །ཞེས་སྦྱར་བར་བྱའོ། །སེམས་འཇུག་པ་ནི་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཡིད་ཀྱི་གཡོ་བ་སྣ་ཚོགས་པའོ།

婆罗门彼即是他世间否的含义是：那个世界也是另一个器世间，住在那里时你的蕴体也与现在的蕴体不同，因此相对于彼与现在的世间而言称为他世间。如果说这样的他方不存在，则前者所摄的他方不存在的话，不是的，这个也已经证明过了。
'不要问我'等说的是别人的方式，那些他人的想法是：不问我而想说释迦牟尼自己宗派的各别安立，那是远离我甚深教法的意义，烦恼痛苦说是无入等，自以为通达分别相的本质，而对于甚深义理无分别，认为是自己已经通达并对他人宣说。
另外，大智者你为何如此问我的含义是：亲近顺世外道并教导时，是摄受资具而非摄受法，为何如此说而问我，意思是不应该问。
从'世尊'等是分别显示法和资具的差别。'资具'是指一般的各种散乱。'触'等是由淫欲贪所引发的资具，即以身体触碰境界，手牵引，掌抚摸，获得后据为己有而心生满足，品尝其乐受，以及对其他外境种种贪著。
智慧灌顶是以法王太子身份灌顶，以自证方式证悟而获得。同样，通达无尽所知之处，对世间和出世间一切法如意自在。
因为无有因的实体，所以果的相续也灭尽而成断见，不见如是有为之相生等，称为法。
偈颂的含义是：四摄事中，首先以布施和爱语调伏众生，以前者使成为法器，然后以六度法门教导。戒和智慧表示利行和同事，其中以戒律如教修行而摄受众生，或由此生起禅定而摄受自心。以智慧摧破自他颠倒见解，通过修习三解脱门定或智慧而极大增长。
这些也分别说为摄受未摄受者、成熟已摄受者、解脱已成熟者。其他前面所说的这些方式，'世间顺世外道'等大多容易理解。
'离常断见的心显现为所取能取二种事物'应当如是配合。心的趣入是有分别意识的种种动摇。

།དེ་ནས་ཡང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ ཐོབ་བྱའི་འབྲས་བུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཉིད་དུ་རྒྱས་པར་སྟོན་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ། རྒྱང་པན་པ་ལས་གཞན་པའི་མུ་སྟེགས་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཁས་ལེན་ན། དེ་དག་གི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚུལ་ཇི་ལྟར་ལགས་ཞེས་ཞུས་པ་ལས། ལན་ གྱི་སྐབས་སུ་མུ་སྟེགས་བྱེད་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་གྲུབ་མཐའ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཁས་ལེན་པ་ཐམས་ཅད་ཡིན་ལ།དེ་ལྟར་ན་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་འགོག་པ་དང་། ཡུལ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་སྟེ། རྒྱུ་ཀུན་འབྱུང་ གི་བདེན་པ་སྤངས་པ་དང་།དེ་དག་སྤོང་བའི་རྒྱུ་རྟག་པ་དང་ཆོས་མི་མཐུན་པ། མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་བཅུ་དྲུག་གི་རྣམ་པ་མཐོང་བས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་མང་པོ་མི་འབྱུང་བ་སྟེ། དུས་གསུམ་གྱི་ཡུལ་ལས་དྲན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ མི་འབྱུང་བའོ།།དེ་ཡང་མར་མེ་ཤི་བར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་ཟད་པས་མི་འབྱུང་བ་ཡིན་གྱི། བརྟག་བྱའི་ཡུལ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་སྔར་བདེན་པའི་དངོས་པོར་ཡོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་གློ་བུར་དུ་ཟད་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་ཟད་པ་དང་མི་ སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དངོས་པོ་འཇིག་པར་ལྟ་བས།ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ལམ་གྱི་དུས་ན་ཡང་། དེ་དག་འཇིག་པར་ལྟ་བས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའོ། །གཞན་དག་ནི་མན་ངག་གི་སྟོབས་ཀྱི་ཡུལ་ལས་ རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཟད་པས་མདའ་དང་རླུང་བཞིན་དུ་བདག་དམ་པ་ཡུལ་གཞན་གྱི་གནས་སུ་སོང་སྟེ།ཇི་སྐད་དུ། ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཁམས་གསུམ་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྟེང་ན་ཐར་པའི་གནས་དཔག་ཚད་འབུམ་ཕྲག་བཞི་བཅུ་རྩ་ལྔ་པ་གདུགས་ལྟ་བུ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཏེ། དེར་སོང་བས་ཐར་པར་ འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ།།བློ་དང་རིག་པར་བྱ་བ་ནི་གཟུང་འཛིན་སྣ་ཚོགས་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་མེད་པས་བདག་རྟག་པ་ཐར་པར་འདོད་པ་སྟེ། ཞི་བ་པ་རྣམས་ཀྱིས་འདོད་པའམ། སྔར་བསྟན་པའི་མཚན་མ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་ གསུངས་པ་དང་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པར་མཐོང་བས་ནི་བདག་ལ་སོགས་པ་འགའ་ཞིག་ནི་རྟག་ལ། གཞན་གྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མི་རྟག་པར་མཐོང་བའོ། །གཞན་ཡང་འཕགས་པ་ཚངས་པའི་དྲ་བས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། ཁ་ཅིག་རྟག་པར་རྟོག་པའི་ལྟ་བ་རྣམ་པ་བཞི་ གསུངས་པ་དང་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།མཚན་མ་མཐོང་བས་བདེ་བ་འདོད། །ཅེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་མཚན་མ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་སྐྲན་དང་ཟུག་རྔུ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་མཐོང་བས་དེས་འཇིགས་པས་དེ་རྣམས་སྤངས་པའི་བདག་རྟག་པ་ནི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་གནས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ རིག་བྱེད་ཀྱི་མཐའ་གསང་བར་སྨྲ་བ་རྣམས་རྟོག་གོ།།འདོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་འདོད་པའི་ཡུལ་དེ་འདྲ་བ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བློ་འགྱུར་བའོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་སྟེ་ཞི་བ་པ་དང་གཏོགས་འདོད་པ་དང་། ཚངས་པ་ལ་སོགས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་དུས་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་བདག་ གི་དངོས་པོ་མི་འཇིག་སྟེ་ཡོད་པ་ཡིན་ལ།དེ་འདྲ་བ་སུ་དག་གིས་རིག་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། གཏོགས་འདོད་ཀྱིས་ཡང་སྨྲས་པ། འབྱུང་པོ་ཀུན་ལ་བདག་གནས་པ། །བདག་ལའང་འབྱུང་པོ་ཐམས་ཅད་དེ། །བདག་ལྡན་དེ་ལྟར་སུས་རིག་པ། །ཀུན་དུ་མཉམ་པར་མཐོང་ བའོ།།གཞན་ཡང་། ཐམས་ཅད་འདི་ནི་ཞི་བདག་སྟེ། །ཞི་བ་ཉིད་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་། །འབྱུང་པོ་ཀུན་ལ་ཞི་བ་སྟེ། །གང་ཞི་དེ་ནི་བདག་ཉིད་དོ། །ཞེས་པ་དང་། བསྟན་པ་བྱིན་འགྲོ་དེ་བཞིན་དུ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའོ།

从'其次'等词开始，广泛阐述所获得的果位即是涅槃。如同所说，除了顺世外道以外的其他外道也承认涅槃，那么他们的涅槃与如来的涅槃有何区别？对此提问的回答是：外道如前所述，是承认一切颠倒见解的宗派。
这样的话，声闻和缘觉们是通过断除有漏蕴等苦谛，远离对境的贪著即断除集谛的因，以及见到与常等不相顺的无常等十六行相，从而不生起与烦恼相应的诸多心和心所，即不生起对三时境界的忆念分别。
这也如同灯火熄灭一般是因为因缘耗尽而不生起，而不是通过了悟所观境为空性。而且，他们认为先前真实存在的苦和集是突然灭尽和不生，以这种灭尽和不生的智慧实体执著于断灭见，因为是颠倒见解，所以不是涅槃。
此外，在修道时期，由于他们执著断灭见而成为颠倒，因此不能证得涅槃。其他一些人则认为通过口诀力而灭尽对境的分别，如箭和风一样，殊胜的自我前往其他境界处所。
如同所说，外道们认为在三界之上有四十五万由旬高的伞盖状解脱处所，认为前往那里就能获得解脱等。心和所知即是能取所取的种种显现，认为没有这种显现就是常我解脱，这是寂静论者们的主张，或者如前所说，以无种种相的实体而成为涅槃。
以见常和无常，是指见某些我等为常，而其他色等为无常。此外，还可以结合《圣梵网经》中所说的某些执著常见的四种见解。
通过'见相而求乐'等词，说明见到相的分别如同瘤子和刺等，因畏惧而断除这些，常我即是最极欢喜处所的涅槃，这是吠陀论者们的观点。
'因为欲求'是指对这样的欲境转起涅槃之心。又有一些寂静论者、胜论师和梵天等论者们认为，三时所摄的我体不灭而存在，谁能了知这样的我即是涅槃。
如同胜论师所说：'我住于一切众生中，一切众生亦住我中，谁能了知具有如是我者，即是平等见。'
此外：'一切此即寂我，从寂性中显现，于一切众生寂，何寂即是我性。'等所说。

།གཞན་ཡང་རང་གི་སྡེ་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱང་ཕྱི་ ནང་གི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་།དེ་དག་ཀྱང་དུས་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་ལ། དུས་གསུམ་ཡང་རྫས་སུ་གྲུབ་པ་སྟེ། འདས་པ་ནི་འདས་པའི་ས་ན་ཡོད་ཅིང་། མ་འོངས་པ་ཡང་མ་འོངས་པ་ལས་ན་ཡོད་པས་དེ་དག་འཇིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་བྱེད་པ་ ཞིག་པ་དང་མ་སྐྱེས་པའི་སྒོ་ནས་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ཉིད་དུ་འཇོག་ཅིང་།བྱེད་པ་ད་ལྟར་བ་ནི་ད་ལྟར་བ་ཉིད་དེ་དེ་འདྲ་བར་སུ་ཡིས་རྟོགས་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཉིད་དུ་རྟོག་གོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་འཇིག་ཅེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་བདག་རྟག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་མི་འཇིག་པའོ། །དེ་ལྟར་ སུ་ཡིས་རྟོགས་ཤིང་རིག་པ་ནི།མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་རྟོག་པའོ། །ཡང་གྲངས་ཅན་གཙོ་བོ་དབང་ཕྱུག་དང་བཅས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ནི། རང་བཞིན་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་དང་། སྐྱེས་བུའི་བྱེ་བྲག་མཐོང་བ་དང་། ཡོན་ཏན་སུམ་ཆ་མཉམ་པ་གཙོ་བོའི་རང་བཞིན་དང་། དབང་ཕྱུག་རྟག་པ་རྣམ་ འགྱུར་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ལ།དེ་ལྟར་རིག་ཅིང་དབང་ཕྱུག་མཉེས་པར་བྱས་པ་ནི། མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་རྟོག་པའོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་ནི་བདག་[(]དུ་[,]ཏུ་[)]དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་རྣལ་འབྱོར་སྒོམ་ཞིང་། དེ་ལས་གཞན་རིག་སྔགས་དང་མཆོད་སྦྱིན་དང་། གདོལ་བུ་དང་སྨེ་ཤ་ཅན་ དང་བྲམ་ཟེ་ལ་སོགས་པ་དེ་ནི་ད་ལྟར་བདེན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས།བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའི་ལས་སུ་དམིགས་པའི་མཚན་མ་ཡོངས་སུ་བསྲེགས་ཤིང་ཟད་པར་གྱུར་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་གཙུབ་ཤིང་དང་གཙུབ་གཏན་ལ་མེ་ཕྱུང་ཞིང་། མེ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་དེ་དག་ བསྲེགས་པ་བཞིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ཟད་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་རྟོག་པའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རྟོགས་པ་མེད་པར་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་གྱི་སེམས་ཐོབ་པས། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ན། ཁོ་བོ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ སྤངས་པའོ་ཞེས་ཤེས་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་རྟོག་སྟེ།ཕྱི་རོལ་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། སྲིད་པ་ཆགས་མེད་བསམ་གཏན་པ། །སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་ཕྱིན་པ་ཡང་། །ང་རྒྱལ་ལྕགས་ཀྱུས་དྲངས་ནས་ སུ།།སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་ཡང་ལྷུང་ངོ་། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་ཐམས་ཅད་དང་དབང་ཕྱུག་གིས་བྱས་པར་མཐོང་ནས་དེ་མཉེས་པར་བྱས་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་རྟོག་གོ། །ཁ་ཅིག་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་འབྱུང་བ་འདི་ནི་གཅིག་གིས་གཅིག་ཞུགས་པ་སྟེ། བདག་ ལས་དེའི་ཡོན་ཏན་ལྡང་བ་དང་འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་ཞིང་།དེ་ཡིས་ལས་བསགས་པ་ལས་ཚེ་ལེན་པར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལས་གཞན་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ལས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་འདྲ་བའི་རྒྱུ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་བཞིན་དུ་གཏི་མུག་ལས། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྒྱུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་དེ། དེ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་རྟོག་པ་སྟེ། དེ་འདྲ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའོ། །ཅི་ཞིག་ལས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་རྟོག་ཅེ་ན། བདག་སྡང་བ་དང་འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་བྲལ་བ་ལའོ། །དེ་འདྲ བ་ནི་ཚད་མས་གནོད་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའོ།།རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་འདི་རྣམས་ཀྱི་དོན་ནི་དེ་ལྟར་རྒྱུ་གཞན་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ཞེས་རྒྱུ་གཞན་མེད་བཞིན་དུ། དེ་འདྲ་བའི་རྒྱུ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཏི་མུག་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་དེ། དེའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ མི་ཐོབ་ལ་ཡང་སྔར་གྱི་ཚུལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་རྟོག་པའོ།།ཡང་ཁ་ཅིག་ནི་བདེན་པ་དང་ལམ་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་རྟོག་པ་སྟེ། བདེན་པ་བཞི་དང་དེ་དག་རྟོགས་པའི་ལམ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་སྟེ། བདེན་པ་ནི་རྒྱུད་གཞན་དང་འབྲེལ་པའི་ཚུལ་དུ་ ཡང་རྟོགས་ལ།ལམ་ནི་རང་རིག་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པའོ།

此外，自宗部派毗婆沙师们也通达内外诸法的自相与共相，这些法为三世所摄，三世也是实有，过去法存在于过去位中，未来法也存在于未来位中，因此它们并非坏灭，然而是以作用已灭和未生的方式安立为过去和未来，现在的作用即是现在，如是了知者即是通达涅槃。
'一切法不灭'是说一切法都是常住自性故不坏灭。如是了知通达者，即是通达涅槃。
又数论派主张主性及自在天者认为：二十四自性及补特伽罗差别的见解，三德平等的主性自性，以及常住自在天是种种变化的作者，如是了知并令自在天欢喜者，即是通达涅槃。
又有一些人修习有我执的瑜伽，并了知除此之外的明咒、祭祀、旃陀罗、渔夫及婆罗门等现在非真实的智慧，以此焚尽灭尽福德与非福德业的所缘相，如同用钻木取火后，又以火烧尽钻木一般。如是灭尽即是通达涅槃。
有些人虽无如实通达真实义的智慧，但获得至有顶的心，乃至离欲至无所有处，以为'我已断尽一切烦恼'的了知而通达涅槃，这是离外贪者的智慧。
这并非涅槃，如经中说：'离欲禅修者，虽至有顶处，为慢钩所牵，复堕地狱中。'
有些人见一切是由自在天所作，认为令其欢喜即是通达涅槃。
有些人认为世间的生起是相互交织的，从我中生起其功德，而成为贪欲等烦恼，由此积集业而受生。除此之外并非从自在天等因而生。如是于此因生贪著，却因愚痴而不通达世间与出世间的真实因，以此不通达而执著涅槃，如是颠倒。
问：从何处通达涅槃？答：从离我、嗔恨、贪欲等功德。如是为量所破故是颠倒。
另一方面，这些义理并非如是从他因所生，无有他因却贪著如是因的方式，以愚痴故不通达真实义，因此不得涅槃却如前所说通达而执著涅槃。
又有些人通达谛与道而执著涅槃，即通达四谛及证悟彼等之道，通达诸谛是以关联他相续的方式，通达道则是以自证的方式。

།ཡང་འདིར་བདེན་པའི་ལམ་ཞེས་གཞུང་འདོན་པར་བྱེད་དེ། རིགས་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཚིག་གི་དོན་བཅུ་དྲུག་རྟོགས་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འདོད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་ཡོན་ཏན་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་དང་ཡོན་ཏན་ཅན་རྫས་ དགུའི་བདག་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་སྤྱིའི་སྒོ་ནས་གཅིག་པ་དང་།བྱེ་བྲག་གི་སྒོ་ནས་ཐ་དད་པ་དང་། དེ་ཉིད་ཀྱིས་གཉིས་ཀ་དང་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་མཐོང་བའམ་གཞན་ཡང་ཁྱད་པར་དུ་བདག་གི་ཡོན་ཏན་དགུ་རྩ་བ་ནས་བཅད་ན། ཡོན་ཏན་ཅན་གྱི་བདག་ཐར་ པའོ་ཞེས་བྱེ་བྲག་པས་རྟོག་པ་ལྟ་བུའོ།།ཁ་ཅིག་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་མེད་པ་རང་བཞིན་ལས་བྱུང་བར་མཐོང་བས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་རྟོག་གོ། །འདི་ཡང་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པའི་ལུགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་སློབ་དཔོན་ཡེ་ཤེས་དཔལ་གྱིས་བཤད་དེ། དེ་ནི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་པས་ ཧ་ཅང་འགྲིག་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གྲངས་ཅན་དབང་ཕྱུག་ཁས་མི་ལེན་པ་རྣམས་ནི། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འདོད་དེ། དེ་ཙམ་ཉི་ཤུ་ལྔ་ཤེས་ན། །གནས་ནི་གང་དང་གར་གནས་ཤིང་། །རལ་པའམ་སྤྱི་འབུར་གནས་ཀྱང་རུང་། །གྲོལ་བ་དེར་ནི་གདོན་མི་ཟ། །ཞེས་ བསྟན་པའོ།།དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ལ། སྐྱེས་བུ་ནི་སེམས་པ་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་ནང་ན་གནས་པའོ། །རང་བཞིན་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ལས་དང་པོ་རྡུལ་དང་མུན་པ། སྙིང་སྟོབས་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་དང་། འདོད་ཆགས་རྣམ་པ་གསུམ་པོའམ། ཡང་ཚོར་བའི་དབང་དུ་བྱས་ན་སྡུག་ བསྔལ་དང་བཏང་སྙོམས་དང་།བདེ་བ་སྟེ། དེ་གསུམ་ཆ་མཉམ་པའི་གནས་སྐབས་ནི་གཙོ་བོའི་རང་བཞིན་ནོ། །གཙོ་བོ་ལས་ཆེན་པོ་སྟེ་དེ་ནི་བློའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱང་ཡིན་ལ། དེ་ལས་ང་རྒྱལ་ལོ། །ང་རྒྱལ་ལས་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལྔ་སྟེ། དེ་ཙམ་ལྔ་ཞེས་པའོ། །དེ་ཙམ་ལྔ་ལས་འབྱུང་བ་ལྔ་སྟེ། ནམ་མཁའ་ཡང་འབྱུང་བར་འདོད་པའོ། །ཡང་བློའི་དབང་པོ་ལྔ་སྟེ། མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་རེག་པ་སྟེ་ལུས་ཀྱི་བློ་དང་རྣམ་པ་ལྔའོ། །ལས་ཀྱི་དབང་པོ་ལྔ་སྟེ། ལག་པ་དང་། རྐང་པ་དང་། ཁ་དང་། སྐྲ་དང་། ཕོ་དང་མོའི་དབང་པོའོ། །གཞན་ཡང་སེམས་མཉམ་པའི་དབང་པོ་སྟེ། དེ་ལ་ཡིད་ཅེས་ཀྱང་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་ཆོས་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་པོ་འདིའི་རྩ་བ་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དེ་ཡང་འཕགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས། ཞེན་པ་ཞེས་བགྱི་བ་འདི་ནི་འདོད་པའོ། །རྡུལ་ཞེས་བགྱི་བ་འདི་ནི་ཞེ་སྡང་ངོ་། །ནག་པོ་ཞེས་བགྱི་བ་འདི་ནི་མ་རིག་པའོ། ། གཽ་ཏ་མ་ཆོས་ཉི་ཤུ་ལྔ་པོ་འདི་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ལས་སྐྱེས་སོ། །བཀའ་སྩལ་པ། བྲམ་ཟེ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་འདི་དག་རྟག་པ་ཡིན་ནམ། མི་རྟག་པ་ཡིན། གསོལ་པ། གཽ་ཏ་མ་བདག་གི་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་རྟག་པ་ལགས་ཀྱི། ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།བསྟན་བཅོས་དག་ལས་ནི། སྐྲ་ལས་ཀྱི་དབང་པོ་ཉིད་དུ་མ་གསུངས་ཏེ། གཞན་དུ་གསང་ཁུང་ཞེས་པ་སྟེ། བཤང་བའི་ལམ་ཉིད་ལས་ཀྱི་དབང་པོར་སྟོན་ཏོ། །ཁ་ཅིག་ནི་སྐྱེ་དགུ་སྐྱོང་བ་སྟེ། བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེས་གཞན་གྱི་དོན་གཙོ་བོར་བསྒྲུབ་པ་དང་། ཡོན་ཏན་དྲུག་ བསྟན་པ་འཛིན་པ་སྟེ།སྙིང་རྗེས་མ་རུངས་པ་ཚར་གཅོད་པ་ན་དེ་དག་དང་རང་གི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྡེ་གཉིས་སུ་གཅོད་ཅིང་འཛིན་པ་དང་། དེ་ནས་དེ་དག་ཚར་གཅོད་པའི་དོན་དུ་གཡུལ་ངོར་ཆས་པ་དང་འཐབ་པ་དང་། དུས་ལ་མ་བབ་པ་ན་རང་བཞིན་དུ་འཁོད་པ་དང་། འཁོར་ དང་རྫོང་ལ་ཞེན་པ་ན་དེ་དག་གཞོམ་པའི་ཐབས་ཤེས་པ་དང་།ལེགས་པར་ཕེབས་པ་ན་འཇལ་སྡུམས་བྱེད་པ་སྟེ། རྒྱལ་པོ་སྙིང་རྗེ་ཅན་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་པ་དེ་འདྲ་བས་རང་གི་བསྟན་པ་འཛིན་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་རྟོག་པའོ། །ཁ་ཅིག་གི་ནི། དུས་ཀྱིས་འབྱུང་བ་རྣམས་འཇིག་ཅིང་། ། དུས་ཀྱིས་གཉིད་ལོག་སད་པར་བྱེད། །ཅེས་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱེད་པ་པོ་དུས་ཡིན་པར་མཐོང་བས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་རྟོག་གོ།

此处又说'真实之道'，如理论家们认为通过了知十六种语义而获得涅槃。
有些人认为通过了知二十四种功德和九种具功德实体的自性等，从总的角度是一体，从别的角度是差别，由此也成为二者皆是和二者皆非，如此见解或者其他特殊的见解，如毗世师认为从根本断除九种我的功德，具功德的我就解脱。
有些人见一切事物无因从自性而生，由此认为获得涅槃。这也是顺世外道的观点，如阿阇黎耶谢华所说，但由于他们承认从因而生，所以并不十分恰当。
不承认大自在天的数论派认为通过了知二十五真实而获得解脱，如说：'若知二十五谛，无论住于何处，或留长发或结髻，必定获得解脱。'
二十五真实中，神我是有意识的自性安住内在。二十四种自性中，首先是三德：尘、暗、勇，即贪、嗔、痴三种，或者从感受的角度来说是苦、舍、乐，这三者平等的状态是胜性的自性。
从胜性生大，即是觉的异名，从此生我慢。从我慢生声等五境，即五唯。从五唯生五大，认为虚空也是大种。又有五知根：眼、耳、鼻、舌和触即身的觉五种。五作根：手、足、口、毛发和男女根。还有平等心根，也称为意。
如是这二十一法的根本如前所说是三德，如《圣涅槃经》中说：'所谓执著即是贪欲，所谓尘即是嗔恚，所谓黑暗即是无明。乔答摩，这二十五法皆从自性而生。'佛言：'大婆罗门，这些法是常还是无常？'答言：'乔答摩，我的法性是常，但大等一切法都是无常。'
在论典中未说毛发是作根，而在他处说密处即大小便道是作根。
有些人认为护持众生，以慈悲为主要实践利他，以六种功德护持教法：以悲心降伏恶人时将他们和自方分为两部而护持；为降伏他们而上战场作战；时机未到时安住自性；贪著眷属和城堡时知晓摧毁他们的方便；善巧到达时调解，如具悲心的国王等的这种行为，以护持自教而认为获得涅槃。
有些人见如'时令诸法灭，时令睡醒觉'等所说，一切的作者是时间，由此认为获得涅槃。

།ཁ་ཅིག་ནི་སྲིད་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་ཚངས་པའི་དྲ་བས་ཞུས་པ་ལས། ལ་ལ་དག་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་རྟེན་འདི་ཉིད་ལ བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་མ་བསྒོམས་པར།རྩེ་དགའ་སྤྱད་པ་ཙམ་གྱིས་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་རྟོག་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རྟེན་དེ་ཉིད་ལ་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་། གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་དང་། བཞི་པ་བསྒྲུབས་ཏེ་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འདོད་པ་སྟེ། ལམ་ དེ་འདྲ་བ་ནི་སྲིད་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ལས་མ་འདས་པའོ།།ཡང་ལ་ལ་དག་སྲིད་པའི་བདེ་བ་མཐར་ཐུག་པ་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འདོད་ཅིང་། དེ་ལས་གཞན་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཁས་མི་ལེན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། བིན་དའི་གནས་ནི་ཉམས་དགའ་བར། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྔར་བསྟན་ པ་ལྟ་བུའོ།།ཁ་ཅིག་ནི་གང་ཟག་གམ་ཆོས་ཀྱི་བདག་ཏུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་ནི་མ་སྤངས་ལ། སྲིད་པ་མེད་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འདོད་པའོ། །འདིར་སློབ་དཔོན་ཡེ་ཤེས་དཔལ་གྱིས་ནི་བྱེད་པ་པོའི་དུས་ཡིན་ཞེས་པ་སྲོག་རྩོལ་མཉམ་པར་སྦྱོར་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་གཏོགས་འདོད་ཀྱིས་སྨྲས་པ། སྲོག་དང་སྲོག་མིན་དབུགས་མཉམ་ནས། །སྣ་ཡི་ནང་དུ་རྒྱུ་བར་ཏེ། །དབང་པོ་ཡིད་དང་བློ་ཡང་བསྡུམས། །ཐུག་པའི་ཐར་པ་གནས་པའོ། །ཞེས་བསྟན་པའོ། །སྲིད་པ་ཞེས་པ་ནི་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ཐར་པར་འདོད་པ་སྟེ། གང་འདིར་རྟའི་མཆོད་སྦྱིན་གྱིས་ནི་མཐོ་རིས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། གོས སྦྱིན་པས་ཉི་མ་དང་ལྷན་ཅིག་འགྲོགས་པ་དང་།གསེར་དང་དངུལ་བྱིན་པས་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་བདུད་རྩི་ཟ་ཞིང་ཚེའི་ཚད་ཀྱང་མཐའ་མེད་པའོ། །སྲིད་པ་མེད་པས་སོ་ཞེས་པ་ནི་ཁྲུས་དང་སྦྱིན་སྲེག་ལ་སོགས་པས་ཐར་པར་རྟོག་པའམ། གཞན་ཡང་གང་གཱ་དང་པྲ་ཡག་འདུས་པའམ། དེ་དག་དང་ རྒྱ་མཚོ་འདུས་པའི་མཚམས་སུ་ལུས་དོར་བར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འདོད་པ་སྟེ།གང་གཱ་ཆུ་དང་དེ་བཞིན་མཆོང་། །གང་གཱ་རྒྱ་མཚོ་འདྲེས་པར་ནི། །ཁྲུས་བྱེད་དེ་དག་མཐོ་རིས་འགྲོ། །ཤི་བ་དེ་དག་ཡང་སྲིད་མེད། །གཞན་ཡང་། ཡིད་ལྟ་དཔའ་བོར་གནས་ཤིང་ནི། །རྣལ་འབྱོར་ བརྩོན་པའི་འགྲོ་བ་གང་།།གང་གཱ་ཡ་མུན་འདྲེས་པ་ལ། །སྲོག་འདོར་དེ་ཡི་འགྲོ་བ་དེ། །ནམ་ཞིག་དུས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས། །བཱ་རཱ་ཎ་སཱིར་གལ་ཏེ་འགྲོ། །རྡོ་བས་རྐང་པ་གཉིས་བཅག་སྟེ། །དེ་ཉིད་དུ་ནི་འཆི་བར་བྱ། །བྲམ་ཟེ་གསོད་ལ་སོགས་པའི་མི། །དེར་བཀྲུས་ནས་ནི་རྣམ་པར་ གྲོལ།།གང་སྲིད་ཕྱེ་མ་ལེབ་རྣམས་ཀྱང་། །ཤི་བ་གྲོལ་བར་གདོན་མི་ཟ། །ཞེས་རྟོག་པའོ། །སྲིད་པ་དང་སྲིད་པ་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་དེ་དག་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལྷ་ཆེན་པོ་སྟེ། དེའི་རང་བཞིན་ཤེས་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་རྟོག་པའོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་། ལྷ་ཆེན་པོས་སྨྲས་པ། འཇིག་རྟེན་ རྒྱུ་དང་མི་རྒྱུ་བ།།ཆང་འཐུང་ལ་སོགས་སྐྱོན་རྣམས་ཀྱིས། །མི་རིགས་པར་ནི་བྱས་ན་ཡང་། །ཡང་དག་རིག་ཉིད་མི་དགོས་སོ། །ཚངས་སྤྱོད་སོགས་པས་ལུས་ལ་ནི། །གདུང་བར་ཅི་ཕྱིར་བྱ་ཞིག་གུ། །ཡོངས་ཤེས་པས་ནི་དེ་དག་གྲོལ། །ཞེས་པའོ། །སྲིད་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་མཐོང་བས་ མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་རྟོག་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདི་ཉིད་ཀྱི་ལུགས་ཏེ།སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་ཀྱང་། མྱ་ངན་འདས་པའི་མཐའ་གང་ཡིན། །འཁོར་བའི་མཐའ་ཡང་གང་ཡིན་པ། །དེ་གཉིས་བར་ན་ཅུང་ཟད་ཀྱང་། །ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་ཡོད་པ་མིན། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་། ས་བཅུའི་ མགོན་པོ་ཆེན་པོས་ཀྱང་།།སྲིད་དང་ཞི་བ་མཉམ་ཉིད་དང་། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཁྱད་པར་དུ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བརྒྱད་པ་ལ། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རོ་གཅིག་ཏུ་རྟོགས་ཤིང་། རིམ་གྱིས་ཚོགས་གཉིས་རྫོགས་པར་བྱས་པས་མི་གནས་ པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པའོ།།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་ཉིད་ཚུལ་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་གསལ་བར་སྟོན་པའོ། །དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོའོ། །སོ་སོ་རང་གིས་འཕགས་པའི་ཆོས་ནི་རང་གི་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དོ།

有些人执著于有，如在《圣梵网经》中说：有些人在欲界依处，不修禅定等，仅以享受快乐而认为在现世证得涅槃；同样地，有些人在此依处修得初禅、二禅、三禅、四禅，认为在现世证得涅槃。如此道路实未超出有的本性。
又有些人认为有的究竟快乐即是涅槃，而不承认其他涅槃，如前所说'在美妙的频陀处所'等。
有些人虽未断除对补特伽罗或法我的执著，但认为以无有而得涅槃。
此处，智慧吉祥论师说'是作者时'即是调息平等瑜伽，如同欲求解脱者所说：'息与非息气平等，流通于鼻孔之中，摄诸根意及心识，究竟解脱即安住。'
所谓'有'是指认为祭祀得解脱，即认为以马祭祀可生天界，布施衣物可与日同行，布施金银则可享用真实甘露且寿命无尽。
'以无有'是指认为以沐浴、火供等得解脱，或认为在恒河与波罗耶伽河汇合处，或与海洋汇合处舍身而得涅槃。如说：'恒河之水及跳入，恒河大海交汇处，沐浴者得生天界，死后彼等无再生。'
又说：'心住勇士境界中，精进瑜伽之众生，于恒河阎母那合，舍命彼之众生者，若于某时因缘中，前往波罗奈圣城，以石击断双足后，即当于彼处命终。婆罗门杀等罪人，于彼沐浴得解脱，乃至蝴蝶等众生，死已解脱定无疑。'
遍知有与无有，即是了知彼等真实性的大自在天，认为通过了知其本性而得涅槃。如大自在天所说：'世间有因及无因，饮酒等过失，虽造不应为，不需真实智。梵行等于身，何须作苦行，以遍知得脱。'
见有与涅槃无差别而认为得涅槃，即是此大乘宗义。如龙树菩萨亦说：'涅槃之边际，轮回之边际，二者之间中，丝毫极微无。'
十地大怙主亦说：'有寂平等性'等。特别是在菩萨第八地，证悟轮回与涅槃一味，并渐次圆满二资粮而获得大般不住涅槃。
'大智慧'等是从其他方面明显显示此义。真实性即是胜义实相。各自证悟圣法即是自心法性。

།སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པའི་ ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པ་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་བརྒྱད་པ་ལ་གནས་པ་ཡན་ཆད་ཀྱང་། བྱ་བ་གང་དང་གང་བྱེད་པ་ན་དེའི་སེམས་དེ་དག་གིས་མི་འཕྲོགས་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་མི་གཡེངས་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱའོ། །མཁས་པས་སྤངས་པ་ ནི།དེ་དག་གིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། དེའི་ལམ་དང་། ལམ་གྱི་ཡུལ་རྟག་པ་དང་། ཆད་པ། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཐའ་བརྟགས་པ་ལ། སྔར་གསུངས་པའི་ཚད་མས་གནོད་པས་དེ་རྣམས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ཞེས་པའོ། །འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འཇུག་པ་ དང་།འཁོར་བ་ལས་ལྡོག་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་མེད་ཅིང་། དེ་དག་གི་ལུགས་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་ཡང་མེད་པའོ། །དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་དེ་འདྲ་བ་ནི་རང་གི་གཙུག་ལག་ལ་མོས་པ་སྟེ། གཞུང་ལུགས་ངན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་བརྟགས་པ་ཡིན་ཞིང་། དེ་ཡང་ཡང་དག་པའི་རྒྱུ་མཚན་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ ཡོངས་སུ་བརྟགས་ན་འཁྲུལ་པའོ།།འོང་བ་དང་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མེད་ཅེས་པའོ། །ཐབས་རྣམ་པར་སྤངས་ཞེས་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། གཞན་གྱི་ལུགས་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་ཡང་གྲོལ་བའི་ཐབས་མེད་ཅེས་ པའོ།།དུ་མར་ཐ་དད་བྲལ་བར་སྣང་། །ཞེས་པ་ནི། དེ་དག་གི་ཚུལ་ལུགས་ཐ་དད་པ་དུ་མར་བརྟགས་ཤིང་སྤང་བྱ་དང་བྲལ་བར་སྣང་མོད་ཀྱི། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་དེའི་ཕྱིར་ཐར་པ་མེད་ཅེས་པའོ། །བློ་གྲོས་ཡངས་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་ཐེ་ཙོམ་གྱི་འཛེར་དོག་མེད་པའོ། །ཚིག་ཏུ་སྨྲ་བ་ནི་རྣམ་ རྟོག་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་བས་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པར་བྱའོ།།བག་ཆགས་དག་གི་མེ་ལོང་ལ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་བག་ཆགས་དང་ལྡན་པའི་ཀུན་གཞིའི་མེ་ལོང་ལ་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་མཐོང་བ་སྟེ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་ལྟར་ སྣང་བ་འབྱུང་བའོ།།དེ་ལྟར་སྣང་བ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡིན་ལ། དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མི་ཤེས་པས་གཟུང་འཛིན་གྱི་དངོས་པོར་རྟོག་པ་གཉིས་སྐྱེ་བའོ། །མིང་དང་འདུ་ཤེས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་མིང་དང་མཚན་མར་སྣང་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་སྣ་ཚོགས་སུ་བརྟགས་པ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་མདོ་སྡེ་དེ་དང་དེ་དག་ལས་བཤད་དེ།དེ་ཡང་མིང་དང་བརྗོད་པ་ལས་མ་གཏོགས་པ་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དོན་ཐ་དད་པ་རིག་ཅིང་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ནི་མེད་ཅེས་པའོ། །དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་མཐར་ཐུག་གི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྟོན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱིས་བཟོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་པ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ཟབ་མོ་བསྟན་པ་ལ་མི་སྐྲག་ཅིང་གཏིང་ཚུགས་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུའོ། །ཚིག་ངེས་པ་ནི་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པའི་སྒྲ་སྟེ། སྒྲ་དེའི་དོན་ཕྱོགས་རེར་བརྟགས་པ་དེ་རྣམས་ལས་གང་ཞིག་ལགས་ཞེས་པའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་གལ་ཏེ ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི།དེ་ཉིད་མི་རྟག་པའི་དངོས་པོར་ཡང་འགྱུར་ན། དེ་འདྲ་བ་ནི་ཚད་མས་གནོད་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་མི་འཐད་ལ། དེ་ལྟར་ཚད་མས་གནོད་པ་བཞིན་དུ་ཡང་ དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་འགྱུར་ན།འབྲས་བུའོ་ཅོག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་འགྱུར་བའོ། །དེ་སྟེ་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་ཡང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་མ་བྱས་པ་ཡིན་ན་ནི་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པས་དེའི་དོན་དུ་ཚོགས་སོག་པ་ཡང་དོན་མེད་པར་འགྱུར་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་ པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐར་ལྷུང་བར་ཡང་འགྱུར་རོ།།དེས་ན་དེའི་དོན་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡེ་ཤེས་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་རྣམས་ལ་རག་ལུས་ཏེ་བྱུང་བ་ཡིན་ལ། དོན་དམ་པར་དེ་ལྟ་བུའི་ངོ་བོས་སྟོང་པ་ཟུང་འཇུག་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་གང་ཡང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེའི་རང་བཞིན་ སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དུ་གསུངས་ཏེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་དོན་དམ་པར་རྒྱུ་འབྲས་ལ་སོགས་པའི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པའོ།

幻化等三摩地是清净世间有相三摩地，住于第八地以上的菩萨，无论做任何事情时，其心都不被这些所夺取，由于不离真如故称为三摩地。
智者所断，即是他们对涅槃及其道路、道之境界常与断、有与无等边际的推测，因为前述量所破故，这些都不是真实的。
趣入与还灭，即是趣入涅槃城及从轮回中还灭，在胜义中并不存在，在他们的观点中即使在世俗谛中也不存在。
虽然如此，但这种见解是对自宗教义的信解，是由于执著恶劣教法而作的推测，若以种种正确理由详细观察，则是错误的。
由于颠倒地推测来去等事物的缘故，所以说无涅槃。
'遮除方便'是说胜义中并不存在，在他宗观点中即使在世俗谛中也无解脱方便。
'显现远离种种差别'是说，虽然他们的宗派显现为种种不同的推测及远离所断，但由于是颠倒的缘故，所以无解脱。
广大智慧是指无有颠倒与疑惑的狭隘。
言说是指由种种分别念所引发而生起痛苦。
'于习气之镜中'等，是说在具有习气的阿赖耶识之镜中，凡夫之心见到所取能取二相，依此而生起如是显现。
如是显现在世俗谛中是心的显现，由于不知胜义空性故生起所取能取二种实体分别。
'名与想'等是说由名称与相的显现差别而作种种推测，如此等经中所说。这也是说除了名称与言说外，并无可说的差别之义可以了知与通达。
其后'菩萨'等文显示究竟涅槃佛之自性。'如你所忍'是说如同于所示甚深自性不惊怖而得稳固一样。
确定语是决定一义的词，即是问这些词义中所推测的诸方面何者为是。
'大慧，若'等义是说，如果如来是胜义事物，则会成为无常事物，而这种说法为量所破故是颠倒，因此不应理为如来。如果尽管为量所破仍成为如来，则一切果皆应成为如来。
若说即使在世俗谛中也非因缘所作，则与兔角等相同，为此积集资粮也将成无义，且会堕入诽谤如来的极端。
因此，其义是在世俗谛中依赖前前刹那智慧而生起，在胜义中空离如是体性，是双运如幻。
'大慧，若复'等文说明其自性离戏论，即如来在胜义中超越因果等一切戏论。

།མཐའ་བཞིའི་ཕྱི་རོལ་ནི་དེ་རྣམས་དང་བྲལ་བའོ། །དེ་རྣམས་ནི་འཇིག་རྟེན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །ཚིག་ཙམ་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ ནི་དོན་དམ་པར་བསམས་ན་ཚིག་ཙམ་ཡིན་གྱི།དེ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་དོན་གཞན་གྲུབ་པ་མེད་པའོ། །ཚིག་ཉིད་ཀྱང་དེ་ལྟར་སྣང་བ་ཙམ་ལས་རང་བཞིན་གྲུབ་པ་མེད་ཅེས་སྔར་བསྟན་ནོ། །གལ་ཏེ་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་ནི་མཐར་ལྟུང་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྟོག་ པའི་གཟུང་བ་མེད་དོ་ཞེས་པའི་སྒྲའི་དོན་ཉིད་ཡིན་གྱི།དེའི་རང་བཞིན་བློའི་ཡུལ་ལས་འདས་པ་ནི་མཐའ་བཞིར་ལྷུང་བ་མ་ཡིན་པའོ། །མཁས་པ་རྣམས་ལ་ཚད་མ་མ་ཡིན་ཞེས་པ་ཡོད་པའི་སྒྲོ་འདོགས་རྣམ་པར་བཀག་པ་ལས་མ་གཏོགས་པ་ཚད་མའི་བློ་ཡིས་འདི་དང་འདི་འདྲའོ་ཞེས་ཡུལ་དུ་བྱར་མེད་ པའོ།།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེའི་རང་བཞིན་ཅན་གཞན་ལ་སྦྱར་བར་གསུངས་ཏེ། དེའི་དོན་ཡང་ཇི་ལྟར་སྣང་ཞིང་མྱོང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོ་ལ་སོགས་པར་བརྟགས་པའི་བདག་གིས་སྟོང་པ་ཉིད་བདག་མེད་པའི་དོན་ཡིན་གྱི། སྣང་བ་ཙམ་གྱི་རང་བཞིན་གྱིས་ སྟོང་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་སྣང་བ་དང་སྟོང་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་དོན་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཉིད་ཀྱིས་བདག་མེད་པའི་དོན་ཡིན་ཞེས་པ་སྟེ། དཔེར་ན་རྟ་དང་བ་ལང་གི་དངོས་པོ་ནི་ཕན་ཚུན་གཅིག་གི་བདག་ཉིད་གཅིག་མ་ཡིན་ལ། རང་རང་གི་ངོ་བོར་གྲུབ་བཞིན་དུ་སྣང་ཞིང་མྱོང་བའི་ཆོས་དང་། བརྟགས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱང་ཕན་ཚུན་གཅིག་གི་བདག་ཉིད་གཅིག་མ་ཡིན་ལ། སྣང་བ་ཙམ་པོ་རང་གི་ངོ་བོར་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྣང་བ་ཙམ་གྱི་ཆོས་ཅན་ཉིད་དགག་བྱ་མ་ཡིན་པར་སྔར་བསྟན་ཏོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས། གཟུགས་གཟུགས་ཀྱི་ངོ བོས་སྟོང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་།གཞན་ཡང་། གཟུགས་ནི་གཞིག་ཅིང་གཞོམ་དུ་རུང་བའི་མཚན་ཉིད་དེ། དེ་ནི་མཚན་ཉིད་མེད་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། དེ་ཡང་གཟུགས་སམ་གཟུགས་ཀྱི་ མཚན་ཉིད་དུ་སྣང་བ་ནི་དེ་འདྲ་བའི་ངོ་བོ་བདེན་པར་བརྟགས་པས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་ཀྱི།དེ་ལྟར་སྣང་བ་ཙམ་གྱིས་སྟོང་པ་རང་སེལ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཚད་མ་ལ་སོགས་པས་གནོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་མེད་པའི་དངོས་པོ་ཞེས་པ་ནི་བརྟགས་པའི་བདག་གིས་སྟོང་པའི་དངོས་པོ་སྟེ། སྣང་ཚོད་ཙམ་དུ་དངོས་པོར་གྲུབ་པའོ། །དེ་བས་ན་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྣང་ཞིང་མྱོང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྣང་བ་ཙམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་དེ་བས་ན། བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དངོས་པོའི་བདག་ཉིད་ལ་སོགས་པར་རྟོག་ཅིང་བརྟགས་པ་ཉིད་དགག་བྱའི་རང་བཞིན་དུ་ཉེ་བར བཟུང་ནས།དེ་འདྲ་བའི་བདག་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་བློ་ལ་སྣང་བ། སྣང་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་དབེན་པའི་སྒོ་ནས་བདག་མེད་པར་བསྟན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྟོག་པའི་གཟུང་བ་དེ་ལ་སྣང་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱང་སྣང་ཚོད་ཙམ་དུ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་ སྒྲ་འཇུག་པ་ཉིད་ཕྱིར།།ཡོད་ཅེས་ཐ་སྙད་རྟེན་པར་འདོད། །ཅེས་གསུངས་པ་དང་། སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་དོན་སྤངས་པར་འོས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཆོས་ཅན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་དེ་ཉིད་དགག་བྱ་གང་གིས་དབེན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཕྱི་རོལ་གྱི་རྟག་པ་དང་གཙོ་བོ་ལ་སོགས་པར་བྱིས་པས་ བརྟགས་པའི་ཆོས་ཀྱིས་དབེན་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གོ་བར་ཟད་དོ་དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྐབས་སུ་བབ་པའི་དོན་ཉིད་གསལ་བར་གསུངས་པའོ། །འདི་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཀྱང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་གཅིག་དང་ཐ་དད་པ་ལ་སོགས་ པ་ལས་གྲོལ་བ་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའོ།།རྣམ་པར་གཞག་པ་ཙམ་དུ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཕུང་པོ་བསྡུས་པའི་བདག་ཉིད་དོ། །གཉིས་ཡོད་ན་ཞེས་པ་ནི་བདེན་པའི་དངོས་པོ་གཉིས་ཡོད་ན་ཞེས་པའོ། །དེ་ལ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་འདྲ་བས་ན། ཐ་དད་པ་ མ་ཡིན་ནོ།

四边之外即是远离这些。这些是世间颠倒的行境。所谓'仅仅是言词'，若从胜义谛来思维，就只是言词而已，除此之外没有其他成立的意义。前面已经说明，言词本身也只是如此显现而已，并无自性成立。
如果说石女儿等不是落入边见，那是因为它只是'无所缘'这一词的含义，其自性超越心识境界，并非落入四边。对于诸智者来说，'非量'的意思是除了遮遣增益有之外，量智无法将此作为对境而说'是这个'或'像这个'。
'大智慧'等词说明其性质可应用于其他，其含义是：一切显现和所经验的法，都是空无胜义实体等所分别的我，这就是无我的含义，而不是空无仅仅显现的自性。如此，显空双运的含义即是如幻的无我义。
例如，马与牛的实体彼此不是同一自性，各自成立其本性而显现和被经验的法，与所分别的自性也彼此不是同一自性，仅仅显现也不成立为自性。因此前面已说明仅仅显现的法相并非所破。
若问：如此岂不与《圣般若波罗蜜多经》中所说'色以色性空'等，以及'色是可破可坏之相，如来现证正等觉时了知其无相'等说法相违？答：无过失。这是说色或色相的显现是空无如此本性实有的分别，而不是否定如此显现，因为这会被量等所破。
'无我事物'是指空无所分别之我的事物，即仅在显现程度上成立为事物。因此'凡夫'等词是说一切显现和所经验的法都以仅仅显现为相而存在，所以凡夫们对实体自性等的分别和执著即是所破的自性，应通达如此的无我，而不是从无分别智显现的角度，通过远离显现自性来说明无我。
同样，分别所取也不是在显现程度上完全不存在，如说'由于声音运行故，承许有之名言依'，以及说'不应舍弃各自亲证的义，这是法相'。
那么它空无什么所破呢？是空无外道所分别的常、胜性等法。同样也可以应用于'一切法空'等。
'仅是了知'等词是明确说明当前语境的含义。这些的含义即是在真实中远离一异等一切戏论。在安立上，则是无漏蕴所摄的自性。
'若有二'是指若有二谛实体。其中一切事物在真实性空性上相同，故非差别。

།ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་རིང་པོ་དང་ཐུང་ངུ་ལ་སོགས་པ་ཕན་ཚུན་ལྡོག་པའི་ངོ་བོར་གྲུབ་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཡང་ཐར་པ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐ་ དད་ན་ཐར་པ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལས་འདས་པ་ཡིན་ལ་དེ་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལོག་པ་ན།དེ་འདྲ་བའི་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བའོ། །ཡང་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ནས་ཐར་པ་དང་གཅིག་ན་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་ ཅན་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་མཚན་ཉིད་བྱེ་བྲག་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་འདོད་པ་ཡང་མི་འཐད་དེ། རྣལ་འབྱོར་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་དང་སྤངས་པ་མི་འདྲ་བའི་བྱེ་བྲག་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དམིགས་པ་མེད་ཅེས་པ་ནི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་དམིགས་པའོ། །ཚད་མ་ དང་དབང་པོ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྤྱི་དང་།དབང་པོའི་མངོན་སུམ་གྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའོ། །ཕུང་པོར་བརྟེན་ནས་ཅེས་པ་ནི་དེ་རྒྱུར་བྱས་པའམ། བློའི་མདུན་དུ་བྱས་པའོ། །ཕུང་པོ་མ་ཡིན་ཕུང་དང་མིན། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་ཕུང་པོའི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་པ་དང་། དེ་དང་འབྲེལ་བ་ཡང་ མ་ཡིན་ལ།གཞན་ཐ་དད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཐམས་ཅད་ཆོས་ཉིད་[(]གྱི་[,]ཀྱི་[)]ངོ་བོར་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་རྣམས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་ཇི་ལྟར་བརྟགས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་སྣང་བ་རྟོག་པའི་གཟུང་བ་དེ་ཡང་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་སྣང་ཚོད་དུ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་པའོ། །ཡོད་པའི་ཞེས་པ་ ལ་སོགས་པས་ནི་ཕན་ཚུན་ལྡོག་པ་ལ་ལྟོས་ནས་བརྟགས་པའི་ཐ་དད་པ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པའོ།།སྒྲ་ཙམ་ལ་འཇུག་པ་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་བསྟན་པ་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་གྱི་མཚན་མར་འཛིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་འཇུག་པ་ནི་མཐའ་གཉིས་སུ་ལྟུང་བས་བདག་ཉིད་ཀྱང་སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་བདེ་འགྲོ་ དང་ཐར་པ་ལས་ཉམས་པར་འགྱུར་ཞིང་།བྱིས་པ་གཞན་ཡང་ཉམས་པར་བྱེད་པས་ན་རླག་པར་བྱེད་ཅེས་པའོ། །ཉེས་པ་ཀུན་ལས་གྲོལ་བ་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་མ་ཡིན་པ་མཐའ་གཉིས་སྤངས་པའི་དབུ་མའོ། །དེ་འདྲ་བར་རྟོགས་པ་ནི་འདྲེན་པ་དག་ལ་མི་སྨོད་ཅིང་གུས་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ལས་གཞན་ སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་འཛིན་པ་རྣམས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཆད་པར་ལྟ་བའོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་སྨོད་པར་འགྱུར་བའོ།།དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དོན་དང་ལྡན་པའི་མཚན་གྱི་རྣམ་གྲངས་སྟོན་ཏེ། སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་འགག་པ་མེད་པ་འདི་ནི་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་ཚིག་བླ་དགས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི།རྟག་ཏུ་སྐྱེ་མེད་ཆོས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས། །ཆོས་རྣམས་ཀུན་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་དང་འདྲ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའོ། །དེ་ལྟར་གསུངས་པའི་དོན་དེ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་མེད་པ་རི་བོང་གི་རྭ་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ། དེས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་འདི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་སྒྱུ་མ་སྟོན་པའི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་གཅིག་ལགས། དེ་ལ་ཕྱོགས་དང་པོ་ལྟར་ན། ཆོས་རྣམས་ཀུན་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་དང་འདྲ། །ཞེས་གསུངས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་དེའི་སྐྱེ་བ ལ་སོགས་པ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་ལ།དེ་ལྟ་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་པའི་ཆོས་ཅན་དགག་གཞི་སྨོས་པ་ཡང་མི་འཐད་དེ། དེ་འདྲ་བའི་གཞི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མ་གྲུབ་པས། དེ་ལ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་བཀག་པའི་ཆོས་དང་འབྲལ་བ་རྟོགས་པ་མི་འཐད་དེ། ཇི་ལྟར་སྣང་བ་ཙམ་པོ་འགོག་ པ་རང་སེལ་བ་ཉིད་མི་འཐད་པར་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ།།འདིར་ཚིག་གི་དོན་བསྟན་པ་ལ་དངོས་པོ་མ་མཆིས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་ཡང་ངོ་། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྣམ་གྲངས་ནི་ཡེ་ཤེས་སྒྱུ་མ་ཙམ་དུ་སྟོན་པའི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་སོ། །ཕྱོགས་མི་མཐོང་བ་ནི་བློའི་མདུན་དུ་མ་བྱས་ཤིང་སྣང་ཚོད་དུ་ ཡང་མ་གྲུབ་པའོ།།མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་སྨོས་པ་མི་འཐད་པའོ།

又在世俗谛中，长短等相互对立的本性成立，依此而说是差别。如是有漏诸蕴与如来也应当如是观察。又若解脱与如来有别，则解脱是超越有漏色相的特征，而如来若异于此，则将具有如是色相的特征。
又若一切自性与解脱为一，则声闻等瑜伽者所获果相将无差别。如是主张亦不应理，因为见到瑜伽者们所获与所断有不同的差别。无所缘即一切智不能缘取。量与根即非比量等共相，及非根现量境。依蕴即以彼为因或置于心前。
'非蕴非异蕴'等义，即非蕴之体性，亦非与彼相关，亦非他异等，因为一切融入法性之体性故。'诸法'等义，即如所分别自性显现为分别所取，如前所说，就显现而言非无。
'有'等即依相互对立而假立的差别，在胜义中亦不应理。执著声闻即于有无等所说，以如言执相而趣入，由堕二边故，自身亦于他生中退失善趣与解脱，并令其他愚者退失，故说为毁坏。
远离一切过失即非如言的离二边中道。如是了解者不诽谤导师而生恭敬，其余如言执著者则以'于如来起断见'等门而生诽谤。
其后'菩萨'等显示具如来义的异名，所说'无生无灭是如来的异名'，即如所说'恒时无生法即如来，诸法皆与如来相同'等。
如是所说义，是生等于世俗中亦无如兔角，因此是否显示如来于世俗中亦无？抑或此是显示如来智慧幻化的一种异名？若如第一种情况，由说'诸法皆与如来相同'，则一切法及其生等于世俗谛中亦将无有。
若尔，说'一切法'之有法所依亦不应理，因为如是所依于世俗中不成立，则于彼了解无生等法相离亦不应理。如前所说，仅就显现而遮遣自身亦不应理。
此中显示词义：无事即于世俗谛中亦然。如来异名即显示智慧幻化的异名。不见方分即未置于心前且于显现中亦不成立。'因无生'即于世俗中亦无生故说'一切法'不应理。

།དེ་དང་འདྲ་བར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་མ་སྐྱེས་ཞེས་སྟོན་པའི་སྐབས་སུ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་རྟེན་སྨོས་པ་མི་འཐད་དོ། །ཆོས་ལ་ལ་ཞིག་ གི་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ།།ལན་གྱི་དོན་བརྟག་པའི་ཕྱོགས་དང་པོ་ཁས་མི་ལེན་ལ། འོན་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་དོན་དམ་པར་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡེ་ཤེས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་རྐྱེན་ལ་རག་ལས་པའོ། །སྨོས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཅེས་པ་ནི་སྐྱེ་ འགག་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་ཡང་མེད་པར་དེའི་རྟེན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་སྨོས་པ་མ་ཡིན་པའོ།།དོན་མེད་པ་ནི་དོན་མི་བདེན་པའོ། །ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ཡེ་ཤེས་སོ། །ས་བདུན་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ ཏན་གྱི་རིགས་ཙམ་མངོན་དུ་མ་བྱས་ཤིང་དབང་པོ་རྟུལ་བས།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མ་རྟོགས་པས་དེའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་མི་འགྱུར་བའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དོན་དེ་ཉིད་དཔེའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་བརྒྱ་བྱིན་དང་དབང་པོ་དང་། གྲོང་ཁྱེར་འཇིག་ཅེས་པ་ནི། ལྷའི་དབང་པོའི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལག་པ་དང་བྱེད་པ་དང་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱང་ངོ་། །ཡང་ལུས་དང་འདུས་པ་དང་། གཟུགས་རྣམས་ནི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུས་དང་། གནས་དང་། ནོར་འཛིན་ཀྱང ངོ་།།ཡང་ནམ་མཁའ་དང་། གོ་འབྱེད་པ་དང་། འོད་རྒྱུ་ཞེས་པ་སྟེ། དེ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་རེ་རེ་ལ་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཚིག་མང་པོ་འཇུག་པ་ལྟར་ཞེས་པའོ། །རང་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཞེས་པ་ནི་དོན་དང་མི་ལྡན་པའི་མིང་སྒྲ་བཤད་པའི་རྒྱུ་མཚན་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ང་ཡང་མི་མཇེད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཞེས་པ་སྟེ།གླིང་བཞི་དང་ནི་ཉི་ཟླ་དང་། །རི་རབ་དང་ནི་འདོད་ལྷ་དང་། །ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་སྟོང་ལ་ནི། །སྟོང་ནི་སྤྱི་ཕུད་ཡིན་པར་འདོད། །དེ་སྟོང་ལ་ནི་སྟོང་གཉིས་པ། །བར་མའི་འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཡིན་ནོ། །དེ་སྟོང་ལ་ནི་སྟོང་གསུམ་ སྟེ།།མཉམ་དུ་འཇིག་ཅིང་འབྱུང་བ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རང་རང་གི་སེམས་ཉིད་དེ་ལྟར་སྣང་བའོ། །དེ་ལས་གཞན་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱང་རུང་སྟེ། དེ་རྣམས་སུ་མིང་གྲངས་མེད་པ་བརྒྱ་སྟོང་ཕྲག་གསུམ་དུ་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣ་ལམ་དུ་གྲག་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཇི་ལྟར་འདུལ་བར་འགྱུར་བའི་སྐུ་དང་གསུང་སྣ་ཚོགས་སུ་བསྟན་པས་མཚན་ཀྱང་སྣ་ཚོགས་སུ་གྲག་པའོ། །དེ་ལ་གྲངས་མེད་པ་ནི་གནས་གཞན་དྲུག་ཅུ་ལས་འདས་པའོ། །དེ་འདྲ་བ་བརྒྱ་སྟོང་ཕྲག་གསུམ་ཞེས་པ་སྟེ་མཚོན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །མིང་གི་རྣམ་གྲངས་སུ་མི་ཤེས་པ ནི་རང་རང་སོ་སོ་ལ་གྲགས་པས་ཕན་ཚུན་མི་ཤེས་པའོ།།དེ་ལ་རང་བྱུང་བ་ནི་སྲིད་པ་ཐ་མའི་གནས་སྐབས་ན་གཞན་གྱིས་བསྟན་པ་ལ་མི་ལྟོས་པའོ། །འདྲེན་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འདྲེན་པ་སྟེ། གོང་ནས་གོང་གི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་བའོ། །ཁྱུ་མཆོག་དང་འདྲ་བས་ཁྱུ་མཆོག་ གོ།།ཚངས་པ་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་རོལ་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་འདུལ་བ་རྣམས་ལ་དེ་འདྲ་བའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་བསྟན་པས་དེ་རྣམས་ཀྱི་མིང་དུ་གྲགས་པའོ། །གཞན་ལ་ལས་ནི་ཞེས་པ་ལ་གདུལ་བྱ་རྒྱུད་སྨིན་པ་རྣམས་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངའི་རང་བཞིན་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའོ་ཞེས་པ་ ལ་སོགས་པ་གསུངས་པས་དེ་རྣམས་ལ་དོན་དམ་པའི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་འདི་རྣམས་སུ་གྲགས་པའོ།།གཞན་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་ལས་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་བསྟན་ཅིང་སྟོན་པ་ཡིན་ཞེས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ལམ་དང་། བདེན་པ་རྣམས་སྟོན་ པ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།ཞུགས་པ་ཡང་མེད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དེ་དག་ཏུ་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པ་མེད་པའོ། །རི་མོར་བྱེད་པ་ནི་གཞན་ལས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རིམ་གྲོར་བྱེད་པའོ། །མཆོད་པ་ནི་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་དང་བསྒྲུབ་པའི་མཆོད་པའོ།

同样地，在说如来也是无生的场合，说如来作为遮遣生起的所依是不合理的。'某些法'指如幻智慧。
不接受回答的意义的第一方面，然而无生等的意义是胜义中不依赖因缘，世俗中如幻智慧依赖缘。'也非所说'是指不是说一切法作为彼之所依连世俗中也无生灭。
无义即不真实义。意的自性即智慧。住于七地的菩萨们，未现前如来力、无畏等功德的种类，且因根钝，未如实了知一切法的自相与共相，故非其境界。
'譬如'等以譬喻广说彼义，其中帝释、因陀罗、城毁者，是天主的异名。同样手、作者、行者等也是。又身、聚集、色等是异名。同样时间、处所、持财也是。又虚空、开显、阳焰等，如是等每一事物都有多种异名词。
'也不成为非自性'是说并非无有名声诠释的无义之因。
同样，'大慧，我于娑婆世界'等，即'四洲及日月，须弥并欲天，梵世界千数，此名小千界。此千为中千，大千三千界，同时成坏者。'如是说，是诸有情各自心的显现。
于其他世界也是如此，在彼等处以百千无数名号为愚者所闻知，即随诸有情所应调伏而示现种种身语，故名号也种种闻知。其中无数是超过其他六十处。如是'百千三重'仅是举例而已。
不知名号即由各自所知而互不了知。其中自然即最后有时不依他教。导师即有情之导师，由上至上差别成三种。似牛王故称牛王。
对于以梵天等外道形相所调伏者，示现如是形相等，故以彼等名号闻知。'于某些'即对堪能成熟之所化，如来自说'我之自性是无生'等，故于彼等以胜义名号如是闻知。
复次，世俗中示现并宣说从发心等缘成佛之因，及说解脱、道路、谛等应当配合。'也无趣入'等说于彼等世界无有进退。
绘画即他不共敬重。供养即利养、恭敬及修行供养。

།ཚིག་ གི་དོན་དང་ངེས་པའི་ཚིག་ནི་དོན་གང་ལ་བརྡར་བྱས་པའི་དོན་དང་།སྒྲ་བཤད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནོ། །མིང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་པ་ནི་དོན་གྱི་རང་བཞིན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་མིང་མི་འདྲ་བ་སྟེ། དེ་ཡང་སྒྲར་བཤད་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང་ལྡན་པའི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཉིད་དུ་མི་ཤེས་པའོ། །བཤད་པའི་ སྒྲ་དང་བརྗོད་པ་ནི་རྗོད་བྱེད་དང་བརྗོད་བྱའོ།།རང་གི་ཚུལ་སོ་སོར་འཇོག་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསྟན་པའི་གནས་ཟབ་མོ་མཐའ་གཉིས་སྤངས་པའི་དབུ་མའི་དོན་ནོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་སྐྱེས་བུ་བླུན་པོས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྔར་གྱི་དགོངས་པ་ཅན་གྱི་ཚིག་དོན་ལྷག་མ་དང་བཅས་ཏེ་རྒྱས་པར་ སྟོན་པ་ལས་དང་པོར་རེ་ཞིག་གཞན་དག་དོན་སྣ་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ནི་ངག་ཏུ་ལྷུང་བ་ཡི་གེའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་སྒྲའི་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དོན་དང་སྒྲ་ལ་ཐ་དད་མེད་པར་འདོད་པ་འགོག་པའོ། །དོན་ལ་ལུས་མེད་ཅེས་པ་ནི་ཡི་གེའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་སྒྲ་ལས་མ་གཏོགས་པ། ཐོགས་པ་དང་བཅས་ པའི་ལུས་ཐ་དད་པ་མེད་ཅེས་པའོ།།གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་སྒྲའི་རང་བཞིན་ཀུན་རྫོབ་པ་དང་། དེའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོན་དམ་པའི་ཚུལ་ལུགས་མི་ཤེས་པས། ཇི་ལྟར་སྒྲ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་སྐྱེས་བུའི་བརྗོད་པར་འདོད་པ་དང་། གནས་དང་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་གིས་སྐྱེ་ཞིང་། དེ་དག་ ལོག་པ་ན་འཇིག་པར་འགྱུར་གྱི་དོན་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པའི་འགལ་བ་ཉིད་མི་ཤེས་པས་དེ་དག་གཅིག་ཏུ་རྟོག་སྟེ།དེ་ཡང་དེ་ལྟ་བུའི་འགལ་བའི་ཆོས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་ཅེས་པའོ། །གཞན་ཡང་བདག་ཏུ་ལྷུང་བའི་སྒྲ་ནི་ཡི་གེ་རེ་རེ་བ་འམ་དུ་མ་འདུས་པ་སྟེ། ཡི་གེར་ལྟུང་བ་ ཡིན་ལ།དོན་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་ཡང་དེ་དག་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་འགལ་ལོ། །ཡང་སྒྲ་ནི་སྨྲ་བ་པོ་ཁའི་སྒོ་དང་ཉེ་འཁོར་ན་གནས་པས་དེ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་དོན་ཡང་དེ་ལྟར་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་མེ་ཞེས་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་ཚེ། སྨྲ་བ་པོའི་ཁ་ཚིག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ བཞིན་དུ་དེ་འདྲ་བའི་སྒྲ་ནི་ཉན་པ་པོ་རྣ་བའི་དབང་པོ་དང་།དེའི་ཉེ་འཁོར་དག་ན་གནས་པས། དེ་དག་གི་རྣ་བའི་དབང་པོ་ཚིག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཀྱང་ཤྲཱི་ཀཱ་ལ་ཙཀྲའི་འགྲེལ་པ་ལས་བཤད་དོ། །གཞན་ཡང་དོན་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་རྣམ་པར་སྤངས་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་ལུས་མེད་ཅེས་པ་ སྟེ།དོན་དམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །གལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་ན་སྒྲ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། བདེན་མོད་ཀྱི། དེ་ལྟར་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་ལ། གཅིག་གི་དངོས་པོ་མི་འཐད་པ་ཉིད་དུ་ཤིན་ཏུ་གསལ་ལོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཡི་གེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྔར་གྱི་ཚིག་དང་སྦྱར་ བ་ཉིད་དངོས་སུ་སྟོན་ཏེ།དེ་ལ་ཡི་གེར་ལྷུང་བས་ཆོས་མི་སྟོན་ཞེས་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་ཡི་གེ་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འཐད་པའམ། དོན་དམ་པར་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡང་གྲུབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའོ། །གཞན་ཡང་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་ཆོས་ལ་ཡི་གེ་མེད་པ་སྟེ། སྔར་ བཤད་པ་ལྟར་དེ་ཡི་གེའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའོ།།ཡི་གེའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་སྒྲ་དང་འདྲེས་ཤིང་གཅིག་པ་མ་ཡིན་པ་ལ། ཡི་གེར་ལྷུང་བའི་སྒྲ་ཡིས་ཆོས་འཆད་པར་འདོད་པ་ནི་དེ་འདྲ་བའི་སྒྲ་དང་དོན་འདྲེས་ཤིང་གཅིག་པར་འདོད་པས་འཁྱལ་བ་སྟེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཉིད་ཡིན་ཞེས་པའོ། །དེ་འདྲ་བའི་དོན་ དམ་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཉིད་ལ་དགོངས་ནས།ང་དང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཞན་དག་གིས་ཡི་གེ་གཅིག་ཀྱང་མ་བཤད། འཆད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་སྟེ། འདི་རྣམས་ཀྱི་དོན་ནི་སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་དོན་ཉིད་རྒྱས་ པར་བཤད་པའོ།

词的含义和确定的词是指所表达的对象意义和解释声音的理由。'名称不同'是指对象本质不同的不同名称，也就是不知道具有声音解释理由的同义词。
解释的声音和表达是能诠和所诠。各自安立自己的方式是指如来教法中远离二边的甚深中道义理。
'大智慧者愚人'等词，详细阐述前面带有密意的词义剩余部分，首先其他一切各种意义都是落入语言文字形态的声音变化，因此否定意义和声音无差别的观点。'意义无形体'是指除了文字形态的声音之外，没有带有障碍的不同形体。
那些宗派论师也因为不知道声音的世俗本性和它的真如胜义的规律，如同声音仅是世俗中人的表达，依靠处所和作用等而生起，当这些消失时就灭去，而意义并非如此的矛盾性他们都不知道，所以认为它们是一体。由于具有这样相违的性质，所以不能成立为一体。
另外，落入自性的声音是单个或多个文字的组合，是落入文字的，而意义并非如此，因此它们是一体是相违的。再者，声音是存在于说话者口中及其周围，与之不异的意义也应如此，这样的话，当说'火'的时候，说话者的口应该被烧。
同样，这样的声音存在于听者耳根及其周围，他们的耳根也应该被烧，这是在吉祥时轮注释中所说的。另外，意义因为远离实有和无实，所以无生且无形体，这是就胜义而言。
如果说在胜义中声音也是如此，虽然这是真的，但在这样离戏的本性中，一体性是极其明显地不成立的。'大智慧者文字'等词直接显示与前面词的关联。
其中'落入文字故不说法'是指外在的文字本身在一切方面都不成立，或者说在胜义中心的本性也无所成立。另外，在自证法中没有文字，如前所说，那不是文字的境界。
对于与文字形态的声音不相混合且非一体的法，认为可以用落入文字的声音来说法，这种认为这样的声音和意义混合且为一体的想法是错乱的，也就是颠倒。
考虑到这样离戏的胜义法性，我与诸佛菩萨未说一字，将来也不会说，这些含义前面已经说明。'譬如'等词是广说'因此'的含义。

།དོན་དང་མི་ལྡན་པར་ཡང་མི་འཆད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་ཉིད་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པ་སྟོན་ཏེ། དེའི་དོན་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་བ་དང་། ཡི་གེའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་སྒྲ་ཡིས་ ཆོས་འཆད་པར་སྣང་བ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་ནི་ཡོད་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡི་གེ་གཅིག་ཀྱང་མ་བཤད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་གྱི།སྒྲ་ཇི་བཞིན་པར་མི་འཐད་ཅེས་པའོ། །དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་བཤད་པ་ཡང་། དོན་དང་ མི་ལྡན་པར་མི་འཆད་དེ།དེ་ལྟར་ས་བཅུའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཡི་གེའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་སྒྲ་ཡིས་ཆོས་སྟོན་པར་སྣང་བ་ལས་དོན་ཇི་ལྟ་བར་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་འཆར་ཞིང་དེ་འདྲ་བའི་སྒྲ་དོན་དང་ལྡན་ཞེས་པའོ། །ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་ པར་རྟོག་པ་གནས་མ་གྱུར་པ་རྣམས་ནི་དེ་འདྲ་བའི་སྒྲ་རུ་སྣང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་དང་འདྲེས་པ་དོན་སྤྱིའི་རྣམ་པར་སྣང་བ་བྱུང་བ་ན།དེ་ཉིད་རྟོགས་བྱའི་དོན་གྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་ཞེན་ནས་དེ་ལ་འཇུག་ཅིང་སྒྲོ་འདོགས་གཅོད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་སྒྲའི་དངོས་ཀྱི་དོན་མི་བདེན་ཀྱང་ཞེན་པར་བྱས་པའི་དོན་ བདེན་པས་དོན་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་གྱི་མི་ལྡན་པར་མི་འཆད་ཅེས་པའོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཟུང་ཞེས་པ་ནི་རྟོག་པའི་སྣང་བ་ལ་དོན་ཉིད་དུ་བདག་གིར་བྱས་པའོ། །དེ་འདྲ་བའི་ཆོས་བསྟན་པ་ཀུན་རྫོབ་པ་དེ་ཡང་མེད་ན་ནི་བསྟན་པ་འཇིག་པར་འགྱུར་ཏེ། བསྟན་པ་ཞིག་ན་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་ བའི་ལམ་མེད་པས་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་འགྱུར་ལ།དེ་དག་མེད་ན་ཡང་སུ་ལ་ཅི་ཞིག་བཤད་དེ་བསྟན་པ་འཇིག་པར་འགྱུར་ཞེས་པའོ། །ཚིག་གི་ཚུལ་འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་བྱ་མེད་ན་སྒོ་ང་མི་འབྱུང་ལ། སྒོ་ང་མེད་པར་ཡང་བྱ་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་པ་དང་མཚུངས་སོ། །དེས་ན་ཞེས་ པ་ལ་སོགས་པས་ཉེ་བར་གདམས་པ་ཉིད་སྟོན་ཏེ།ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་དེ་འདྲ་བའི་བཤད་པའི་ཚུལ་འཐད་ཅིང་། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ཕྱི་རོལ་ལ་མ་ཤེས་པའི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་མི་འཐད་ཅིང་། གཞན་ཡང་དོན་དང་འདྲེས་པའི་བརྗོད་པ་མི་འཐད་པས་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་སྒྲ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མངོན་པར་མ་ ཆགས་པར་བྱ་ཞིང་།དེའི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་པའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་བཤད་པའི་བརྗོད་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཁྱད་པར་དུ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཡིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དང་། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་གང་ཟག་དང་། །ཡི་གེ་གཅིག་ཀྱང་མ་བཤད་ཅེས་བརྗོད་པ་ལ་སོགས་ པ་ནི།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་བཞིན་དུ་ཞུགས་པས་འཁྲུལ་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་དོན་ནི་འགའ་ཞིག་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་དངོས་པོར་ཞེན་པས་དེ་དག་གི་སྐྲག་པ་སྤང་བའི་དོན་དུ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་བརྗོད་ཅིང་། ཡང་དངོས་པོར་ཞེན་པ་སྤངས་པའམ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ པ་ལ་སོགས་པར་བསྟན་པས་འདུལ་བར་གྱུར་པའི་གང་ཟག་འགའ་ཞིག་གི་དོན་དུ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་བརྗོད་ལ།བཤད་པའི་སྒྲ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཡི་གེ་གཅིག་ཀྱང་མ་བཤད་ཅེས་གསུངས་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་གྱི་དོན་དུ་ཞེན་པ་ནི་འཁྲུལ་པ་ཡིན་ནོ། །ང་དང་ ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དོན་དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་འཆད་དེ།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཟློག་ཅེས་པ་ནི་སྔ་མ་ལྟར་ཡི་གེའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་སྒྲ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ཆོས་སྣ་ཚོགས་བརྗོད་པར་བྱའོ།

关于'不说无义之语'等说法，表明其本身按照字面意思是不合理的。其含义是：如来智慧中，圆满受用身以相好庄严的形象显现，以及以文字形态的声音说法显现，在世俗谛中作为智慧的本体是存在的，因此'一个字也未说'等说法是具有深意的，而不应按字面意思理解。
如是如来所说无生等法，也不是无义而说。如是对十地菩萨以文字形态的声音显现说法时，能生起如实了悟义理的智慧，这样的声音是具有意义的。
又对于菩萨和凡夫等尚未转依的分别念者，依靠如是声音显现，生起与之相应的总义显现时，执著其为所证义的自相而趣入并遣除增益。虽然声音的直接含义不真实，但由于所执著的义理真实，故成为具义而非无义之说。
'执取分别'是指将分别显现执为实义。若无如是世俗说法，则教法将毁灭。教法若毁，则无出离之道，将导致无佛等圣者。若无彼等，又对谁说什么呢？教法将毁灭。
这种说法方式如同世间所说：'无鸟则无蛋，无蛋亦无鸟'之理相同。
因此等教诫表明：在世俗谛中如是说法方式是合理的，而胜义谛中对外境作为无知的本体是不合理的，且与义相应的言说也不合理，故不应颠倒执著说法言说，应如实了知其本性。
大慧，关于说法言说等，特别是化身所说无自性、蕴等补特伽罗、'一个字也未说'等说法，是随众生意乐而起的迷乱。其义是：有些从无始以来执著实有，为断除他们的恐惧而说蕴等是有；又为了已断除实执或能被无自性等教化的某些补特伽罗而说无自性等；为断除对说法音声的执著而说'一个字也未说'。因此，对这些执著字面意思是迷乱的。
'我'等广说此义：'遮止意识'是指如前所说，为遮止执著文字形态声音的意识分别等而说种种法。

།ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་ སྣང་ཞིང་སྒྲོ་འདོགས་པ་མེད་ཅིང་།རང་གི་སེམས་སྣང་བ་ཙམ་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མང་པོ་ལོག་པ་སྟེ། ཁྱད་པར་དུ་ས་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདག་གིས་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ། འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ ཡི་གེའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་གསུང་གིས་རྐྱེན་བྱས་ནས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་དོན་ཡང་བདེན་པ་མ་ཡིན་ཞིང་།དེ་འདྲ་བའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་གསུང་ཡང་མེད་ལ་དེ་ལྟར་སྣང་བ་ཡང་རྟོགས་བྱའི་དོན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་འདྲ་བ་བཟློག་པའི་དོན་དུ། ང་ཡིས་ཡི་གེ་གཅིག་ཀྱང་མ་བཤད་ཅེས་གསུངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ ནོ།།ཡང་ན་དེ་འདྲ་བའི་སྒྲ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་གནས་གྱུར་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པའི་གེགས་ཡིན་པས་དེ་འདྲ་བ་བཟློག་པའི་དོན་དུ་བསྟན་གྱི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །བརྗོད་པ་གཞན་ཡང་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་གདུལ་བྱའི་བསམ་པ་ལ་ལྟོས་ཏེ་བརྗོད་པའོ། ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཉེ་བར་གདམས་པའོ། །དོན་ལ་བརྟན་པར་བྱའི་ཡི་གེ་ལ་བརྟན་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་དོན་གང་ལ་དགོངས་ཏེ་བཤད་པའི་དགོངས་དོན་རིགས་པས་འཐད་པའི་དོན་ཉིད་ལ་ཡིད་ཆེས་པར་བྱའི། ཡི་གེའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི སྒྲ་ཡིས་དངོས་སུ་བརྗོད་པའི་དོན་ལ་ཡིད་ཆེས་པར་མི་བྱ་ཞེས་པའོ།།དེ་སྐད་དུ་ཡང་། སྒྲ་དེ་ལ་ནི་གང་ཆགས་པ། དགོངས་ཏེ་བཤད་པ་མི་ཤེས་སོ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྔར་བསྟན་ནོ། །དེ་ལྟར་སྒྲ་ཇི་བཞིན་གྱི་དོན་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་སྒྲོ་འདོགས་དང་སྐུར་འདེབས་ཀྱི་མཐའ་གཉིས་ཀྱི་ལྟ་བར་ལྷུང་ བས་བདག་ཉིད་ཀྱང་མཐའ་གཉིས་སྤངས་པའི་དབུ་མའི་དོན་གྱི་རྟོགས་པ་ལས་ཉམས་པར་བྱེད་ཅིང་།གཞན་གྱིས་ཀྱང་དེ་འདྲ་བ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མི་བྱེད་དོ། །ཚིག་དང་ངེས་པའི་སྒྲ་ནི་སྔར་བཤད་པ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཚིག་གི་རྣམ་གྲངས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་དང་། བདེ་ བར་གཤེགས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ།།གཞན་ནི་ཤེས་པར་ཟད་དོ། །རང་གི་ཕྱོགས་ཞེས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་གྱི་དོན་དུ་བཟུང་ནས་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ལྟ་བའི་ཕྱོགས་སྒྲོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། སྒྲོ་འདོགས་ཀྱི་ལྟ་བའི་ཕྱོགས་སྒྲོགས་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་སྟེ་ཞེས་པ་ ལ་སོགས་པས་དེ་ལས་བཟློག་པའི་ཕན་ཡོན་སྟོན་ཏེ།ཚིག་གི་དོན་ནི་ཕལ་ཆེར་ཤེས་པར་ཟད་དོ། །ཡང་དག་པ་མཚན་མ་མེད་པའི་བདེ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་ཅིང་ཟག་པ་མེད་པའི་བདེ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའོ། །དེ་འདྲ་བའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་ན། དེ་ལས་ངེས་པར་ ལེགས་པའི་ཐབས་རྣམས་འབྱུང་བས་དེ་འདྲ་བའི་འབྲས་བུ་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་འབྱུང་ཞེས་པའོ།།ཡོངས་སུ་བཟུང་བས་ནི་དེ་ལས་མི་ཉམས་པའོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བཟུང་བ་ནི་ངན་འགྲོ་དང་སྲིད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་སྐྱོབ་ཅིང་། དེ་འདྲ་བའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལྟར་ ཐོབ་པས་ཀྱང་དམ་པའི་ཆོས་རྒྱུན་མི་འཆད་པས་ཆོས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།ཇི་ལྟར་བྱ་ལས་སྒོ་ངར་འགྱུར་ཞིང་། སྒོ་ང་ལས་ཀྱང་བྱ་ཞེས་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པ་དང་མཚུངས་པའོ། །སྐྱེ་གནས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི་འགྲོ་བ་ལ་ཕན་པར་འགྱུར་བའི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་ པོ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་བའོ།།གཟུགས་དང་ཆ་བྱད་ཅེས་པ་ལ་གཟུགས་ནི་འགྲོ་བ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་གཟུགས་སོ། །ཆ་བྱད་ནི་གདུལ་བྱ་ཇི་ལྟར་འདུལ་བར་འགྱུར་བའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཆ་བྱད་སྣ་ཚོགས་པའོ། །སེམས་ཅན་གྱི་ཆ་བྱད་རྟོགས་ཞེས་འོག་མ་དང་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། གང་གིས་འདུལ་ བར་འགྱུར་བའི་ཆ་བྱད་དུ་སྟོན་པའི་མཁྱེན་པའོ།།དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་ཆོས་སྟོན་ཞེས་པ་ནི་གདུལ་བྱའི་ཁམས་དང་། དབང་པོའི་བྱེ་བྲག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུའོ། །དེ་ལ་གང་དག་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་ཅན་དབང་པོ་རྣོན་པོ་རྣམས་ལ་ནི། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་རྣམས་སྟོན་ཏེ། སོ་སོའི་ཚིག་གི་དོན་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ།

对一切法无有能取所取二相的显现和增益，了知唯是自心显现，故远离诸多分别，尤其是八地以上菩萨应当各自证悟的圣智真如，虽由圆满报身佛以文字相的语言作为缘而证悟的义理也非真实，如是相的语言也不存在，如是显现也非所证义理，为遮遣如是义故，说'我未说一字'并非如此。
或者说，对如是声音的执著是障碍转识得智慧，为遮遣如是义故而宣说等等。其他说法如前所说是随顺所化众生意乐而说。
'大慧'等是如是对诸菩萨的教诫。'应依义不应依文'是说应当信解所说义理合理的义理本身，而不应执著文字相的声音所直接表达的义理。如是说:'若执著彼声，不知密意说'等如前所说。
如是执著文字表面义理即堕入增益损减二边见，自身也将退失远离二边的中道义理的证悟，他人也不能领会如是义理。
言词和决定声如前所说是如来语言的异名，如无生、无灭、善逝等。其余易知。
'自宗'是指执著无生等为文字表面义理而宣说损减见的立场，以及宣说增益见的立场。'彼等'等说明远离彼等的功德，文义大多易知。
真实无相之乐是不颠倒且无漏之乐的大乘。依止安住如是大乘，从彼出生决定善法方便，故如是果报相续不断。
由摄受则不退失彼。摄受一切众生是救护恶趣和轮回苦，令得如是果位。如是获得也令正法相续不断故是摄受正法等，如世间所说鸡生蛋、蛋生鸡相似。
生处差别是成为利益众生的转轮圣王等。'色相与形貌'中，色是种种众生之色，形貌是随所化而现的种种形貌。'了知众生形貌'与下文相连，即知以何形貌调伏的智慧。
'如是说法'是随顺所化根机。其中对大乘种性利根者，宣说真如的异名，各别文义如前已说。

།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་འདྲ་བའི་ཟབ་མོའི་དོན་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ། ཡི་གེ་དང་འབྲེལ་པའི་སྒྲོ་བཏགས་སྤྱིའི་རྣམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་གྱི་དོན་དུ་ཆགས་པ་ལ་མཁས་པར་མི་བྱ་ཞེས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཆགས ཤིང་ཞེན་པར་མི་བྱ་བའོ།།འདིར་དཔེའི་དོན་ནི་ལ་ལས་བྱིས་པ་གཞོན་ནུ་རྣམས་ལ་སོར་མོའི་རྩེ་མོས་ནམ་མཁའི་ཟླ་བ་བསྟན་པ་ན། གཞོན་ནུ་དེ་སོར་མོའི་རྩེ་མོ་ཉིད་ལ་ལྟ་ཞིང་ཞེན་པར་འགྱུར་གྱི། དེས་མཚོན་པར་བྱ་བའི་ཟླ་བ་མི་མཐོང་བ་ལྟ་བུར་ཚིག་གིས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་དོན་གྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མི་ རྟོགས་པར་སྒྲ་དང་འདྲེས་པའི་སྤྱིའི་རྣམ་པ་ལ་རྟོག་ཅིང་ཞེན་པར་འགྱུར་བའོ།།ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན། དགོངས་པ་ཅན་གྱི་ཚིག་གིས་བརྒྱུད་ནས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་དགོངས་དོན་ཟབ་མོ་ལ་མི་ལྟ་བར་སྒྲ་ཇི་བཞིན་གྱི་དོན་ལ་ཆགས་ཤིང་ལྟ་བར་འགྱུར་ཞེས་པའོ། །བྱིས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ལྟ་བུར་ ཞེས་པ་ནི་བྱིས་པ་གཞོན་ནུ་ལྟ་བུར་ཞེས་པའོ།།འདི་ལྟ་སྟེ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་འདྲ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་མངོན་པར་འདུ་བྱ་ཞིང་རྟོགས་པར་བྱ་ཞེས་པའོ། །དེ་སྨྱོན་པར་བརྟགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ནི་ཟས་སྐོམ་རྣམས་མངོན་པར་ འདུ་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་གཡོས་སུ་མ་བྱས་པར་ཟོས་ན་ནད་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བས་ལོག་པའི་ལམ་རྟོགས་པར་སླ་བ་ཉིད་ཀྱང་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་སྨྱོན་པ་དང་འདྲ་ཞེས་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་འགག་པ་མེད་པའི་དགོངས་དོན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་མངོན་པར་འདུས་མ་ བྱས་ཏེ་དགོངས་དོན་ལེགས་པར་རྟོགས་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་དོ་ཞེས་སྐུར་པའི་མཐར་འགྱུར་བས་མཛེས་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཞེས་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་དགོངས་པ་ཅན་གྱི་དོན་ཟབ་མོ་རྟོགས་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ། །རབ་ཏུ་དབེན་ཞེས་པ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་དང་བྲལ་བའོ། ། སྒྲ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་འབྲེལ་ཞེས་པ་རྟོག་པས་བརྟགས་ཤིང་རྟོག་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའོ། །དེས་ཀྱང་འཁོར་བ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། རྣམ་རྟོག་མ་རིག་ཆེན་པོ་སྟེ། །འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོར་ལྟུང་བར་བྱེད། །ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་གྱི་རྟོགས་པ་དེ་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཐོབ་ཅེ་ན། མང དུ་ཐོས་པ་ལས་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ། ཐོས་པས་ཤེས་རབ་ཀུན་དུ་འཕེལ། །ཐོས་པས་ལྟ་བ་དྲང་པོར་འགྱུར། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མང་དུ་ཐོས་པས་ཡང་དངོས་སམ་བརྒྱུད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྒྲ་ཡིས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་དོན་ལ་མཁས་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི། སྒྲ་ བརྗོད་པའི་བྱེ་བྲག་ལ་མཁས་པ་ཙམ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱི་སྨྲ་བ་ནི་གྲུབ་མཐའ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ཐམས་ཅད་དེ། དེ་དག་དང་མ་འདྲེས་པར་ལྟ་བ་ནི་དོན་ལ་མཁས་པ་སྟེ། རང་དང་གཞན་མཐའ་གཉིས་ཀྱི་ལྟ་བར་མི་ལྟུང་བའོ། །དོན་འདོད་པས་དེ་དག་ལ་བརྟེན་པར་བྱ་ཞེས་པ་ནི་དོན་གྱི་རྟོགས་པ་མཐར་ཐུག་པ་ འདོད་པས་དེའི་ཐབས་ལ་བརྩོན་པར་བྱ་ཞེས་པའོ།།དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་དོན་གྱི་རྟོགས་པ་ལས་ཉམས་པའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྔར་གྱི་ཕྱི་རོལ་པ་དང་མཚུངས་པར་བརྩད་པ་ཉིད་ཚུལ་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་སྟོན་ཏེ། དེའི་དོན་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཀྱང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་འགའ་ ཞིག་མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་པ་ལ་སོགས་པར་བསྟན་ཅིང་།དེ་ལས་གཞན་ཕྱི་དང་ནང་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་ལ། ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་དབང་ཕྱུག་དང་། གཙོ་བོ་ལ་སོགས་པ་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་དང་། རྣམ་འགྱུར་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ རྣམས་མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་ཅིང་།དེ་ལས་གཞན་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་པས་མཚུངས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞེས་པའོ།

'大智慧'等词是说明对如此甚深义理的真实性，因为没有与文字相关的遍计所执的普遍相，所以不应执著于真实性的如言之义，即不应如此执著耽着。
此处譬喻的含义是：有人用手指尖给幼童指示天空中的月亮时，幼童只是看着并执著于手指尖，而看不见所要指示的月亮。如同这样，对于用语言所显示的义理，不能了悟真实性，而是执著于与语言混杂的普遍相。
另一方面，对于以密意语言间接理解的甚深密意义理，不去观察而执著于如言之义。
'如同具有幼童本性'是说如同幼童一样。
'大智慧'等词是说明对于如此真实性的了悟，应当以智慧的加行而作加行并了悟。
'彼将被视为狂人'是说如同不经过烹饪加工而食用饮食，会成为疾病等的因，因为不知道容易理解的错误之道，所以如同狂人。
同样，对于无生无灭的密意义理，如果不以智慧加行而作加行，不善解密意，就会落入一切都不存在的诽谤边，因此不会成为美妙。
因此应当精进于了悟密意的甚深义理。
'极为远离'是远离增益和损减二边。
'声音与分别相关'是说由分别所计度，成为分别本身的自性。
由此也获得轮回，如说：'分别是大无明，令堕轮回海。'
如果问义理的了悟如何获得，是从多闻中获得。如说：'闻能增长智慧，闻能使见解正直。'等等。
多闻也是以直接或间接的方式通达声音所显示的义理，而不仅仅是通达语言表达的差别。
'外道的说法'是一切颠倒的宗派见解，不与彼等混杂而见解即是通达义理，即不堕入自他二边的见解。
'欲求义理者应依止彼等'是说欲求究竟义理了悟者应当精进于其方便。
与此相反即是从义理了悟中退失。
'大智慧'等词是以另一种方式显示前述与外道相同的诤论，其义理是：如来也宣说某些无为法的特性是无生无灭等，而其他外内缘起的事物则说为实有；外道们也同样说主宰天、胜性等一切众生和种种变异的因是无生无灭，而承认其他缘起事物的自性为实有，因此成为相同。

།བྱེད་པ་དང་རྐྱེན་གྱི་རྒྱུ་ཞེས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་དང་མ་རིག་པ་ཉིད་ལ་བྱ་བའམ། རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན། ཁྱད་པར་དུ་ འཕགས་པའི་བློ་དབང་ཕྱུག་གི་འདོད་པ་དང་།རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་ལས་འགྲོ་བ་རྣམས་འབྱུང་བར་བརྗོད་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ཏོ་ཞེས་བགྱི་བར་ཕྱི་རོལ་པ་དང་མི་མཐུན་པར་མིང་གི་བྱེ་བྲག་གཞན་བཏགས་པ་སྟེ། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །རྡུལ་ཕྲ་མོ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་རྒྱུ་ཉིད་གསལ་བར་སྟོན་པ་སྟེ། རྫས་རགས་པ་རྩོམ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་རྡུལ་ཕྲ་མོར་འདོད་པའོ། །སྐྱེ་དགུའི་བདག་པོ་ནི་ཚངས་པ་སྟེ། དེ ལས་ཐམས་ཅད་བྱུང་བར་འདོད་པའོ།།སོགས་པ་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་དུས་རྟག་པར་རྒྱུར་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གལ་ཏེ་རྫས་དགུ་ལ་མི་རྟག་པའི་རྫས་འབྱུང་བ་བཞི་རྣམས་མ་སྐྱེས་མ་འགགས་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། རགས་པའི་རྫས་ནི་མི་རྟག་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། རྡུལ་ཕྲ་མོའི་རྫས་རྟག་པས་མ་སྐྱེས་མ་འགགས་ ཞེས་བྱའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་མཐའ་དང་བྲལ་བས་མ་སྐྱེས་མ་འགགས་པའོ་ཞེས་གསུངས་པས། ཕྱི་རོལ་པ་དང་མི་མཚུངས་སོ་སྙམ་དུ་དོགས་ན། མཚུངས་པ་ཉིད་དེ་ཕྱི་རོལ་པ་ རྣམས་ཀྱང་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་འབྱུང་བའི་རང་བཞིན་མི་འཇིག་པས་ན་མི་སྐྱེ་མི་འགག་པར་འདོད་དེ།འབྱུང་བ་དེ་དག་གི་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཀྱི་རྣམ་པ་གཞན་དུ་གྱུར་ཀྱང་། འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མི་འགྱུར་ཞེས་པའོ། །ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཕྱིའི་འབྱུང་བ་ནི་རྫས་སུ་མ་གྲུབ་པས་མི་སྐྱེ་ མི་འགག་ཅིང་འགྱུར་བ་མེད་ལ།དེ་དག་འགྱུར་བར་སྣང་བ་ནི་དེ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉིད་ཡིན་པར་གསུངས་ལ། མུ་སྟེགས་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་དེའི་རང་བཞིན་འགྱུར་བར་སྣང་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉིད་ཡིན་པར་བརྟགས་ཤིང་བཞག་སྟེ། དེས་ན་མཚུངས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ ཞེས་པའོ།།དེ་ལྟ་ན་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་འགག་པ་མེད་པ་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཞེས་པ་སྟེ། དེ་འདྲ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་ཤིང་གོམས་པས་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་ལ། དེ་ནི་མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཁྱད་པར་མེད་པས་དེ་རྣམས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་བའོ། །ཡང་ན་ཚིག་གི་དོན་ནི། རྟག་ཏུ་སྐྱེ་མེད་ཆོས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས། །ཞེས་གསུངས་པས་དེ་འདྲ་བ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། དེ་ནི་དབང་ཕྱུག་དང་སྐྱེ་དགུའི་བདག་པོ་ལ་ཡང་ཁྱད་པར་མེད་པས་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལྟར་འདོད་པ་ཡང་མི་འཐད་དེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས གཅིག་ཏུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་མང་པོ་འབྱུང་བ་ནི་གནས་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་འགལ་བས་སོ།།འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པས་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞལ་གྱིས་བཞེས་པས་རྒྱུ་འབྲས་ཡོད་པ་དང་། ཡང་ཆོས་འགའ་ཞིག་མ་སྐྱེས་ པ་མ་འགགས་པ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལས་འདས་པའོ།།ལན་གྱི་དོན་ནི་དེ་ལྟར་མཚུངས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་རྒྱུ་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་སྐྱེས་པ་མི་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་རྟག་པ་ཐེར་ཟུག་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་ཅིང་རྟེན་འབྲེལ་ཡང་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་འདོད་པའི་ ཕྱིར་རོ།།སྣང་བ་དང་གཟུང་བ་དང་མི་སྣང་བ་དང་གཟུང་དུ་མེད་ཅེས་ཚིག་སོ་སོར་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། བློ་འཁྲུལ་པ་ལ་ལྟོས་ཏེ་སྣང་ཞིང་གཟུང་བ་དང་མ་འཁྲུལ་པ་ལ་ལྟོས་ཏེ་དེ་ལས་བཟློག་པའོ། །འཇིག་རྟེན་རང་ལ་གནས་ཞེས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས་ཉིད་རིག་པའི་སྐད་ཅིག་མ། རང་རང་གི་ངོ་བོ་ ལ་གནས་ཤིང་ཕྱི་རོལ་པས་བརྟགས་པའི་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དང་།བྱེད་པ་ཐ་དད་ཀྱི་ངོ་བོ་མེད་ཅེས་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མ། །མི་གནས་བྱ་བ་ག་ལ་ཡོད། །ཅེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དོན་དམ་ནི་རང་གི་ཆོས་ཉིད་ལ་གནས་ཤིང་ཤིན་དུ་ཡང་བྱ་བ་མེད་པའོ།

所谓作者和缘的因，是指行和无明本身，或者从另一个角度来说，特别是指胜慧自在的观点，以及从微尘等缘而产生诸众生的说法。世尊也依于无明和行等因，与外道不同而另立异名，说'以无明为缘而有行，以行为缘而有识'等。'微尘'等是明显显示因性，认为粗大物质的构成因是微尘。众生主是梵天，认为一切都从他而生。'等'字所摄的含义是指常时为因论者等。
如果问九种实体中无常的四大种实体如何成为不生不灭，则答：粗大实体虽是无常，但微尘实体是常住故称不生不灭。
若怀疑说'世尊'等另一种说法中，世尊说一切法的自性离有无二边故不生不灭，与外道不同。实则是相同的，因为外道们如前所说也认为界的自性不坏故不生不灭，虽然那些界的色相形状转变，但界的自性不变。
又世尊说外在的界不成实故不生不灭无变，彼等显现为变化是缘于它的分别念。一切外道也观察安立其自性显现为变化是分别念，因此成为相同。
即便如此，'无生无灭成为因'，通过了悟并修习如是真实而成佛，这一点对外道们也无差别，故他们也将成佛。或者词义是：如说'恒时无生法即如来'，如是是佛的自性，这对自在天和众生主也无差别，故将成佛。
如此主张也不合理，因为与世尊说'一个世界中多位如来和转轮王同时出现是不可能的'相违。
'有果和无果'依次表示承许缘起因果的存在，以及某些法不生不灭超越因果。
答义是不相同，因为他们承许自在天等因是具有不生不变的特征、常恒的实有，也认为缘起是胜义实有。
'显现和所取'与'不显现和不可取'应分别配对，对迷乱心而言显现可取，对不迷乱而言则相反。'住于世间自身'是指世俗中心识刹那各自安住于自性，无外道所计的所生能生差别之性，如说：'诸行刹那无常，何有安住作用？'胜义则安住于自法性而全无作用。

།བློ་གྲོས་ ཆེན་པོ་དེ་ནི་ཞེས་པ་བྱིས་པ་དེ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པས་མྱོས་ཞེས་སྦྱར་བར་བྱའོ།།དགེ་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་ལམ་གྱི་དུས་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་། འབྲས་བུའི་དུས་ན་སྡུག་བསྔལ་དང་འཚེ་བ་ཞི་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དག་པ་གནས་པ་ཇི་ལྟ་བ་ཞེས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ གནས་ལུགས་ཏེ།དེ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་བའོ། །སྔར་དྲངས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གནས་གྱུར་པ་སྔོན་དུ་སོང་བའོ། །ཚིག་གི་དོན་གཞན་ནི་ཤེས་པར་ཟད་དོ། །དེ་ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྔར་གྱི་དོན་དེ་ཉིད་ལྷག་མ་དང་བཅས་ཏེ་བསྡུས་ནས་སྟོན་པ་ལས་དང་པོར་རེ་ཞིག་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ ལ་སོགས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པ་ནི།སྒྱུ་མའི་དཔེ་བརྒྱད་དང་འདྲ་བར་དོན་དམ་པར་མ་སྐྱེས་ཤིང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྐྱེ་བར་སྣང་བ་མ་འགགས་པས་ཏེ། རིག་པ་དང་སྟོང་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་དོན་སྔར་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་མེད་པ་ཡི་དངོས་པོ་ཡོད། །ཅེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཕྱི་ རོལ་པས་འདོད་པའི་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་མེད་པའི་དངོས་པོར་ཡོད་པ་དང་།དེ་ལས་གཞན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་ཚུལ་ལུགས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་བདག་ལ་གསུངས་ཞེས་པའོ། །འདུས་པ་དག་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེའི་དོན་གསལ་བར་ སྟོན་ཏེ།རྡུལ་ཕྲ་རབ་བམ་ཤེས་པའི་ཕྲ་རབ་འདུས་པ་ལས་མ་གཏོགས་པར་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་བློ་ཡིས་མི་རིག་ཅིང་མི་དམིགས་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་མ་སྐྱེས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །གལ་ཏེ་འདུས་པ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་དངོས་པོ་མི་དམིགས་ཀྱང་། འདུས་པ་ ཅན་གྱི་དངོས་པོ་རེ་རེ་བ་འདབ་ཆགས་སམ་འབྲེལ་པར་གནས་པ་ཉིད་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།དེ་འདྲ་བ་ཡང་རིགས་པའི་དོན་སྣང་བ་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་པས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། གཟུགས་ནི་རྡུལ་ཕྲན་གཞིགས་པ་ན། །རྡུལ་ཕྲན་ཆ་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་ གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།སྐབས་འདིར་འདུས་པ་རགས་པ་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་མུ་སྟེགས་བྱེ་བྲག་པས་འདོད་པ་ལྟར་འཇིག་ཅིང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་དངོས་པོར་འགྱུར་བ་ཙམ་ནི་མེད་པའམ་སྟོང་པའི་དོན་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་གཞན་དུ་སྒྱུ་མའི་དཔེ་བརྒྱད་དང་མཚུངས་པ་ཉིད། རང་བཞིན་མེད་པ་ལ་སོགས་ པའི་དོན་ཡིན་ཞེས་པའོ།།རྒྱུ་མེད་སྨྲས་པས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་དོན་དེ་ལྟར་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་དང་མི་མཚུངས་ཤིང་དེ་དག་གི་ཡུལ་ལ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏེ། དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བས་མཚུངས་པ་ཉིད་དུ་བརྩད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་སྤངས་པའི་དོན་དུ་མ་སྐྱེས་པ་ སྒྱུ་མ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་པ་ན།ངའི་གྲུབ་པའི་མཐའི་ཚུལ་ནི་དེ་འདྲ་བའི་བརྩད་པས་མི་གནོད་ཅིང་མི་འཇིག་པའོ། །དེ་ལྟར་དོན་དམ་པ་རྒྱུ་མེད་པའམ་ཕྱི་རོལ་པས་བརྟགས་པའི་བྱ་བ་དང་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་མེད་པར་སྨྲ་བའི་ཚུལ་ལུགས་བསྟན་པ་ན་དངོས་པོར་ཞེན་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་དེ་ལྟ་ན་མྱུ་གུ་ ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་རྣམ་པ་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞིང་།ཡུལ་ལམ་དུས་གང་དུ་རྒྱུ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། རྒྱུ་མེད་པ་ལ་ཡུལ་དང་། དུས་དང་། རང་བཞིན་ངེས་པ་མི་འཐད་ཅེས་པའོ། །གཞན་ཡང་རྒྱུ་མེད་ན་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་ཅི་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། རྐྱེན་ཇི་དག་གིས་སྐྱེས་ ཏེ།།དེ་ལྟར་སྐྱེ་བར་མི་དམིགས་པ་ཉིད་མི་འཐད་དེ། རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ནམ་མཁའི་པད་མ་བཞིན་ཞེས་པའོ། །དེ་ལྟར་འདོད་པ་ཡང་མི་འཐད་དེ་མངོན་སུམ་ལ་སོགས་པ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་འཇིགས་ཤིང་སྐྲག་པར་འགྱུར་བའོ། །འདིར་ནི་དེ་འདྲ་བའི་ཉེས་ པ་དང་འབྲེལ་བ་མ་ཡིན་ཏེ།རྒྱུ་འབྲས་ཀུན་རྫོབ་པ་ནི་མི་འགོག་ལ། དོན་དམ་པར་ཡུལ་དང་དུས་ངེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཁས་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་མེད་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་གཞན་གྱིས་བརྟགས་པ་ལྟར་ཁས་མི་ལེན་ཞེས་པའོ།

'大智慧'这一词，应当理解为'孩童为非真实义而分别所醉'。
'是善'是指在道位时颠倒寂灭，在果位时苦恼与损害寂灭之故。
'如实安住'是指真实的存在方式，即如实见到其本性。
'前已引述'是指先前已转变颠倒的安住。其余词义易于理解。
'于此'等文字是将前述义理连同余义摄集而说，首先宣说无生等真实义，即如八种幻喻般胜义无生，而世俗显现生起不灭，此即前已广说的智慧与空性双运之义。
'无因之事物存在'等文字，是说外道所许的大自在天等无因之事物的存在，以及除此之外如来所说的法理，大智慧请为我如实宣说。
'诸聚合'等文字明显显示其义，即除了极微尘或极细识的聚合外，瓶等事物不为无颠倒智所见所缘，因此说'无生'等。
若说虽然除聚合外的事物不可得，但相邻或相连的个别聚合事物即是瓶等事物，如此也不合理，因为在理上无有显现且不可得故非有。如说：'色若析极微，极微分亦无。'
此处并非说粗大聚合有支分之实体如外道胜论派所许那样坏灭而成为极微事物即是空无之义。
而是说如八种幻喻相同，即无自性等义。
'说无因'等文字表明如是义理故与外道不同且非其境界，即由说大自在天等无因而诘难相同性，为断除此说无生即是幻化时，我的宗义不为如是诘难所损害且不坏灭。
如是宣说胜义无因或外道所计作者作业无自性的教理时，执著事物的众生认为如此则芽等事物如何生起，于何处何时成为无因，因为无因则处所、时间、自性决定不应理。
复次，若无因则芽等从何因生起，以何缘生起，如是不见生起即不应理，因为无因故如空中莲花。
如是主张亦不应理，将与现量等相违故，外道们因此恐惧战栗。
此处并无如是过失相连，因为不破世俗因果，胜义中不许决定处所时间等故。
'无事物'等文字说明不许如他人所计无生等义。

།དེའི་དོན་ཡང་ སྐྱེ་བ་མེད་ཅེས་པ་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་ཡང་མེད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་།རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བའི་དངོས་པོ་ཉིད་ལ་དེ་འདྲ་བའི་མིང་བཏགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། དངོས་པོ་གཞན་ཞིག་གི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཞིང་། དོན་མེད་པའི་མིང་ཙམ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་པའོ། །ཉན་ཐོས་ དང་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་རྣམ་གྲངས་སྟོན་ཏེ།མ་སྐྱེས་པའི་དོན་རིག་པ་དང་སྟོང་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་དབུ་མའི་དོན་ནི། ས་བདུན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མན་ཆོད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་མཚན་མ་དང་བཅས་ཤིང་དབང་པོ་དམན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བྱེད་པ་དག་ནི་ཞེས་པ་ཕྱི་རོལ་པས་བརྟགས་པའི་བྱེད་པའོ། །སེམས་ནི་སྣང་ལས་རྣམ་གྲོལ་བ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་སྣང་བ་ལས་གྲོལ་ཞིང་། རྟག་ཆད་ལ་སོགས་པའི་མཐའ་གཉིས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ། ཚོགས་བརྒྱད་གནས་གྱུར་པས་རབ་ཏུ་ཆེ་བ་ས་བརྒྱད ཡན་ཆོད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ནི།སྐྱེ་བ་མེད་པའི་དོན་ཡིན་ཞེས་པའོ། །ཕྱི་རོལ་དངོས་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་ཕྱི་རོལ་ཏུ་སྣང་བ་སེམས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོར་གྲུབ་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པ་ཡིན་ལ། དོན་དམ་པར་སེམས་ཉིད་ཀྱང་གཟུང་བའམ་འཛིན་པའི་ངོ་བོར་ གྲུབ་པ་མེད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའོ།།དེ་བཞིན་སྟོང་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་གྲངས་གཞན་ལ་སྦྱར་བ་སྟེ། སྟོང་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ཡང་ཟུང་འཇུག་དབུ་མའི་དོན་ཉིད་དུ་བརྟག་ཅིང་གཞག་པར་བྱ་བའོ། །སྟོང་པས་སྟོང་མ་ཡིན་ཞེས་པ་ནི་དེ་འདྲ་བའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་ པའོ།།རྐྱེན་གྱི་རྣམ་པ་འདུས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་འཇལ་བའི་རིགས་པ་ཉིད་དགོད་པའོ། །དེའི་དོན་ཡང་མ་རིག་པ་དང་སྲེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པ་འདུས་པ་ལས་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་རྣམས་ལུགས་སུ་འཇུག་ཅིང་། དེ་དག་ འགགས་པས་ལྡོག་པར་འགྱུར་བ་སྟེ།དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་དེ་འདུས་པ་ལས་ལོགས་ཤིག་ན་གྲུབ་པ་ཡང་མེད་ལ། འདུས་པ་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། འདིའི་དོན་ཞིབ་ཏུ་ནི་སྔར་བསྟན་ནོ། །གཅིག་པ་དང་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་སྟོན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ གྲངས་ཅན་ལ་སོགས་པས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རང་བཞིན་གཅིག་ཅིང་གནས་སྐབས་ཐ་དད་པ་དང་།བྱེ་བྲག་པས་དེ་དག་རང་བཞིན་ཐ་དད་པ་དང་གཞན་ཡང་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྤྱིའི་སྒོ་ནས་གཅིག་པ་དང་། གསལ་བའི་སྒོ་ནས་ཐ་དད་པར་རྟོགས་པ་བཞིན་དུ་འདིར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་ པའི་དངོས་པོ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ།།གཞན་ཡང་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་པ་ཉིད་དུ་སྔར་རྒྱས་པར་བསྟན་ཅིང་། དེ་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡུལ་ལམ་དུས་གང་ན་ཡང་མེད་དོ། །དེས་ན་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལས་གཞན་ ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་རྡུལ་དུ་མ་འདུས་པའམ།ཤེས་པའི་ཕྲ་རབ་འདུས་པ་ནི་རྒྱུ་ཡང་དེ་འདྲ་བའི་འདུས་པ་ལས་འཇུག་ཅིང་ལྡོག་པར་འགྱུར་བའོ། །འདུས་པ་ཉིད་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདུས་པ་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་འབྲེལ་ཆགས་སུ་གནས་པ་ཉིད་ལ་བརྟགས་ ཤིང་འདུས་པ་ཅན་རང་ཡང་དེ་ལྟར་སྣང་བ་ཙམ་ལ་བརྟགས་ཀྱི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་དངོས་པོར་གྲུབ་པ་མེད་པའོ།།ཕན་ཚུན་ལྟོས་ལ་འབྲེལ་པའོ། །ཞེས་པ་ནི་འདུས་པ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ཤིང་འབྲེལ་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ན་ཡང་འདི་དག་དོན་དམ་པར་མི་འཐད་པའོ། །ཡང་ན་འདི་རྣམས་ཀྱི་ དོན་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་བརྟགས་པ་ཙམ་ཉིད་དེ།ཕན་ཚུན་ལྟོས་པའི་སྒོ་ནས་འབྲེལ་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་མ་གྲུབ་ཅེས་སྔར་རྒྱས་པར་བསྟན་པའོ། །རྐྱེན་རྣམས་འབྲེལ་ལས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་ རྣམས་གང་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་གང་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་དེ་རྣམས་ཀྱི་འབྲེལ་པ་སྟེ།དེ་ལས་ལོགས་ཤིག་ནི་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་དོན་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ལས་ཐ་དད་པའི་ཆོས་སུ་ཕྱི་རོལ་པས་བརྟགས་པ་ནི་མེད་ཅེས་པའོ།

其义即是，'无生'并非如兔角等连世俗谛中也无的东西，也非是对缘起事物的这种命名，也非是其他事物的异名，也非是无义之名。
'声闻'等词说明无生的异名。无生之义即是智慧与空性双运、离二边的中观义，此非七地以下菩萨之境界，因为他们仍有相而根器低劣。
'作者'是外道所计的作者。'心从显相中解脱'等义，即是从能取所取二相中解脱，远离常断等一切二边，由八识转依而广大，是八地以上智慧各自证知的无生之义。
'外境事物'等义，即是显现为外境者以心性为体故完全不存在，胜义中心性亦无能取所取之体性等。
'如是空性'等是配合其他异名，空性等义亦应了知安立为双运中观义。'空性非空'即是此等法性遍及一切。
'缘之行相和合'等是安立无生等的理由。其义即是由无明、爱等缘之行相和合而有支顺行，彼等灭时则逆转。胜义中生灭非离和合另有，亦非即是和合自性，此义前已详说。
'一性'等广说彼义，即如数论等认为因果同一性而状态差别，胜论认为彼等性质差别，又如诸法从共相角度为一，从别相角度为异，此中因果等事物非异等。
又前已广说果若有若无生皆不成立，非二亦于任何处时皆无。故胜义中生不成立，除此之外，世俗中果体多尘和合或细微心识和合，其因亦从如是和合中生灭。
若问和合本身岂非事物？彼乃观待和合事物相续安立，和合者自身亦仅观待如是显现，如前所说无实事成立。
'互相观待而关联'即和合互相观待关联，正因如此，此等胜义中不成立。或者此等义即因果安立仅是假立，以互相观待而关联，正因如此胜义中不成立，如前已广说。
'诸缘关联'等义即世俗中无明、行等诸缘，何者之后必定生起何者即是彼等关联，除此之外，外道所计的所生果事物异于因法之体性是不存在的。

།དེས་ན་དེ་ལྟར་རྟོག་པའི་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ཉེས་པ་སྤངས་ཤིང་ ཉེས་པ་དེ་དང་མ་འབྲེལ་པའོ།།གང་ན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཉེས་པ་དང་བཅས་པ་དང་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ལུགས་དགག་པའོ། །འབྲེལ་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་སྟེ་ཞེས་པའི་དོན་ནི་དངོས་པོ་གང་གི་རྗེས་སུ་གང་ཞིག་ངེས་པར་བྱུང་བ་དེ་དང་འབྲེལ་པའི་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ལས་ཐ་དད་ པའི་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཆོས་གཅིག་ཁས་ལེན་ན།འདིར་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་བསྐྱེད་དམ་མ་བསྐྱེད་ཅེས་བརྟག་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་བསྐྱེད་ན་དེ་ཉིད་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཡིན་གྱི། དེ་ལས་གཞན་རྟོག་པ་དོན་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་རྟོག་ན་ཡང་དེ་ལ་ཡང་གཞན་དང་གཞན་རྟོག་པས་ ཐུག་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།དེ་སྟེ་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་མ་བསྐྱེད་ན་དེ་དང་རྒྱུར་འདོད་པ་གཉིས་ལ་འབྲེལ་པ་མེད་དེ། ཐ་དད་པས་བདག་ཉིད་གཅིག་པར་མི་འཐད་ཅིང་མ་བསྐྱེད་པས་དེ་ལས་བྱུང་བའི་འབྲེལ་པ་ཡང་མེད་པས་འབྲེལ་པ་རྣམ་པར་འཇིག་ཅིང་འབྲས་བུ་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བར་ འགྱུར་ཞེས་པའོ།།གཞན་ཡང་གྲངས་ཅན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞོ་དང་འོ་མ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་ཁས་ལེན་པ་ན། འོ་མ་དང་འབྲེལ་པ་ཞོའི་རང་བཞིན་ནི་སྔར་ནས་ཡོད་ཅིང་། འོ་མ་ལས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ལ། འོན་ཀྱང་དེ་ཉིད་སྔར་མི་གསལ་བ་ ལས་གསལ་བའི་གནས་སྐབས་སུ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དེ་འདྲ་བ་ཡོད་ཅེས་པ་ནི།འབྲེལ་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་སྟེ། གསལ་བའི་གནས་སྐབས་གཞན་པ་ཉིད་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བར་འགྱུར་གྱི། ཞོ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་ རོ།།དེས་ན་རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་ཉིད་དུ་ཡང་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་གསལ་བའི་གནས་སྐབས་རྒྱུ་དང་བཅས་པས་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེ་ན། དེ་འདྲ་བའི་གནས་སྐབས་རྒྱུའི་དུས་ན་མེད་པར་འདོད་ན་ནི། འབྲས་བུ་རྒྱུའི་དུས་ན་ཡོད་པ་ཉིད་ཉམས་པར་འགྱུར་ལ། ཡོད་ན་ཡང་སྐྱེས་ཟིན་པས་སྐྱེ་བ་ མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་འབྲེལ་པ་འཇིག་པ་དང་།རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ། །དངོས་པོ་སུ་ལ་ཡོད་ཅེས་པ་བསྐྱེད་བྱའི་དངོས་པོ་སུའི་ལུགས་ལ་ཡོད་པའམ། འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་སུ་ལ་ཡོད་ན་ཞེས་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟ་ན་མར་མེས་མུན་ ཁུང་ན་ཡོད་པའི་བུམ་པ་སྔར་མེད་པ་སྐྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི།ཡོད་པའི་དོན་ཉིད་གསལ་བར་བྱས་པ་ཙམ་ལ། དེ་དག་འབྲེལ་པ་འཇོག་པ་བཞིན་དུ་ཞོ་དང་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་རྫས་ཀྱི་རིགས་རྣམས། འོ་མ་དང་འཇིམ་གོང་ལ་སོགས་པ་ལ་འབྲེལ་པར་འཇོག་པ་དང་སྔར་མེད་པ་སྐྱེད་པ་ནི་མ་ ཡིན་གྱི།ཡོད་པའི་དོན་ཉིད་གསལ་བར་བྱེད་པར་འགྱུར་ཞེས་པའོ། །གཞན་ཡང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ལས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གཞན་དུ་ཁས་ལེན་ན། མུན་པའི་ནང་གི་བུམ་པ་སྔར་ནས་ཡོད་པ་ལ་མར་མེས་ཅི་ཡང་སྐྱེད་པ་མེད་ཅིང་། འོན་ཀྱང་དེ་ཉིད་གསལ་བའི་བློའི་ཆོས་ སུ་འགྱུར་བ་འགའ་ཞིག་བསྐྱེད་པ་ན།མི་མཁས་པས་གསལ་བ་ཉིད་བུམ་པ་དང་ཐ་དད་མེད་པར་ཞེན་པས་བུམ་པ་ཡང་མར་མེའི་བསྐྱེད་བྱ་ཉིད་དུ་འབྲེལ་པར་སྣང་བ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུའི་དངོས་པོའི་རྫས་ཀྱི་རིགས་རྣམས་ལ་རྒྱུ་ཡིས་ཅི་ཡང་མ་བྱས་མོད་ཀྱི། བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཆོས་གཞན་ཞིག་བྱས་ པས་དེ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ཐ་དད་མེད་པར་ཞེན་པས་དེ་ཡང་རྒྱུ་ལ་འབྲེལ་བར་སྣང་བར་བྱེད་པར་འགྱུར་ཞེས་པའོ།།མ་སྐྱེས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཅེས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་ཡང་མེད་པའོ། །འཕགས་པས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་འཕགས་པས་རྟོགས་པའི་ཆོས་ཉིད་སྟོན་ཏེ། དེའི་དོན་ ནི་འཕགས་པས་རྟོགས་ཤིང་མངོན་དུ་བྱས་པའི་ཆོས་ཉིད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྐྱེ་བ་བཀག་པ་ལས།གཞན་རིག་པ་དང་སྟོང་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སོ་སོ་རང་རིག་པར་བྱའོ། །སྐྱེ་བ་མི་འབྱུང་ཞེས་པ་ནི་དེ་འདྲ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་འབྱུང་ཞིང་། མི་སྐྱེ་ བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སོ་སོ་རང་རིག་པར་བྱ་བའོ།

因此，这样就远离了外道的过失，而且不与那些过失相关联。'何处'等词是为了破除有过失和外道的观点。
'破除关联'的含义是：如果承认某事物之后必然产生的结果与其有关联的果体，是一个有别于它的所生法，那么在此应当观察：是否产生了果体？
如果产生了，那么这个果体本身就是所生法，除此之外再作他想是无意义的。如果这样想的话，又会对此产生无穷尽的分别。
如果没有产生果体，则此果体与其所谓的因之间就没有关联，因为二者相异故不能成为一体，又因为未产生故也没有因果关系的联系，这样关联就被破除了，也就变成说果无因了。
此外，数论派承认酸奶和牛奶等是因果实体时认为：与牛奶有关的酸奶的自性本来就存在，与牛奶并非相异，所以不是所生法，然而正是它从先前不明显变为明显的状态，是因缘所生的这样一种实体。
这就是'破除关联'，因为只是另一种明显的状态是因缘所生的，而酸奶等的自性是不合理的。
因此也就成了说无因论。如果说由于明显状态有因故无过失，那么如果承认这种状态在因的时候是不存在的，则果在因时存在的立场就被破坏了；如果承认存在，则已经产生故生起不合理，因此因果关联破灭，也就成了说无因论。
'实体于谁有'是指所生实体在谁的观点中存在，或者果体于谁有，应当如此理解。
如此，灯光并非产生暗室中本不存在的瓶子，而仅仅是显明已有之义，他们就在这样的基础上建立关联，同样，酸奶和瓶子等物质种类与牛奶和泥团等建立关联，并非产生本无之物，而是显明已有之义。
此外，如果承认果体之外另有所生实体，那么就如同黑暗中的瓶子本来就存在，灯光并未产生任何东西，然而当产生某种明显的认知状态时，无知者执著明显性与瓶子无别，因此显现为瓶子也是灯光所生的关系。
同样，对于果体的物质种类，虽然因并未做任何事，但由于产生了另一个所生法，执著它与果体无别，因此显现为与因有关联。
'未生无自性'是指即使在世俗谛中也不存在。
'圣者'等词是显示圣者所证的法性，其含义是：圣者所证悟并现前的无生法性，是通过遮遣世俗生起，以智慧和空性双运的无分别智慧而各自自证的。
'不生起'是指不生起这样的分别念，是以无生法忍的智慧而各自自证。

།དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཙམ་དུ་མཐོང་བ་ན། སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་པ་སྟེ། ས་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆོད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཆོས་ཉིད་ལས་གཞན་དུ་མི་གཡེང་པའོ། །མི་ ཤེས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་དབྱེ་བ་བསྟན་པའོ།།དེ་ཡང་འཁོར་ལོ་དང་འཇིམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་བུམ་པ་འབྱུང་བ་དང་། ཆུ་དང་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་ལས་མྱུ་གུ་འབྱུང་ཞིང་། ཤིང་དང་མེ་ལ་སོགས་པ་ལས་དུ་བ་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། ཕྱི་རོལ་གྱི་ རྟེན་འབྲེལ་ཏེ།ཕྱི་རོལ་དུ་སྣང་བ་ཉིད་ལ་འཇོག་གི་ཕྱི་རོལ་དངོས་ནི་གྲུབ་པ་མེད་པའོ། །འབྲེལ་པ་ཙམ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཚུལ་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་ཕ་རོལ་པོའི་འདོད་པ་འགོག་པའོ། །འབྲེལ་པ་ཙམ་ནི་འདི་དག་ཞེས་པ་མ་བརྟགས་ན་ཉམས་དགའ་བ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་རྟེན་འབྲེལ་མ་ཡིན་ཏེ། རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བ་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་འདོད་པ་སྟེ། དེ་ནི་རིགས་པ་དང་ལུང་ལ་མི་གནས་པ་སྟེ། དེ་དག་གིས་གནོད་པར་འགྱུར་བའོ། །གལ་ཏེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི། གཞན་དག་དེ་ལྟར་བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་ན། དེ་ལྟར་རྟོགས་པའི་བློ་ཡང་གང་གི་རྐྱེན་ལས བྱུང་སྟེ་མི་འཐད་པ་ཉིད་པས་དེ་ལྟར་རྟོགས་པར་མི་རིགས་ཞེས་རྒོལ་བའོ།།ལན་གྱི་དོན་ནི་རྟོགས་བྱའི་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྐྱེ་བར་སྣང་བ་དང་། དེ་ལྟར་འཇལ་བའི་བློ་ནི་ཕན་ཚུན་བསྐྱེད་པ་སྟེ། དེ་དག་དབྱེར་མེད་ཀྱང་རྒྱུན་རྒྱུད་ཕྱི་མ་རྣམས་ཕན་ཚུན་བསྐྱེད་པ་སྟེ། དོན་ནི་ སྔར་རྒྱས་པར་བསྟན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་བློ་སྐྱེ་བ་འཐད་པས་དོན་དེ་དག་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་རྐྱེན་ཡིན་ཞིང་། དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ཤེས་པའོ། །དྲོད་གཤེར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཕྱིའི་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་བརྟགས་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པ་སྟེ་གོ་བར་ཟད་དོ། །ནད་པའི་ཞེས་པ་ལ་ སོགས་པས་ནི་རྟེན་འབྲེལ་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དགོངས་དོན་འཆད་པའོ།།དེའི་དོན་ནི་ཇི་ལྟར་ནད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་མི་འདྲ་བ་རྣམས་གསོ་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་སྨན་པས་སྨན་གྱི་སྦྱོར་བའི་བྱེ་བྲག་ཐ་དད་པ་སྟོན་མོད་ཀྱི། དེ་ལ་གཙུག་ལག་ཐ་དད་པ་སྟེ། དོན་དུ་གཉེར་བྱའི་འབྲས་བུའི་ཐ་དད་པ་ མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ།ངས་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་དང་དབང་པོ་རྣོ་རྟུལ་གྱི་བྱེ་བྲག་ཤེས་ནས་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་རྣམས་ལ་རྟེན་འབྲེལ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཅིང་། འགའ་ཞིག་ལ་ཁྱད་པར་དུ་རྣམ་པར་རིག་པ་འགའ་ཞིག་གི་རྟེན་འབྲེལ་བཤད་མོད་ ཀྱི།མཐར་ཐུག་གི་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་དོན་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གཅིག་ཉིད་ཡིན་ཞེས་པའོ། །ཡན་ལག་བརྒྱད་ལྡན་ཞེས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པོ་རྣམས་སོ། །ཞི་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཉེ་བར་ཞི་བའོ། །འདི་རྣམས་ ཀྱི་དོན་ཞིབ་ཏུ་ནི་སྔར་བསྟན་ནོ།།དེ་ནས་ཡང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྔར་གྱི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཕན་ཚུན་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་སྟོན་པའོ། །ཡང་དག་པའམ་ལོག་པ་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ལུགས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དང་། གཞན་གྱིས་བརྟགས་པའོ། །གཟུགས་ཉིད་མི་ རྟག་ཅེས་མེ་ལྕེ་དང་གློག་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ཉིད་མི་རྟག་པ་ཡིན་གྱི།དེ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་ནི་རྟག་པར་འདོད་པའོ་ཞེས་སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་དག་གིས་བཤད་དོ། །ཡང་ཕྱི་རོལ་པ་ཁ་ཅིག་ཤེས་པ་ནི་བདག་རྟག་པ་གཉིས་སུ་མེད་པར་འདོད་ལ། དེ་ལས་གཞན་གཟུགས་ཉིད་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་ཟེར་ རོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་བར་ཆད་མེད་པར་རྒྱུན་དུ་རང་གི་ངང་གིས་འཇིག་པ་འགྲོལ་བ་ཞེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་པ་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པ་སྐད་ཅིག་མའི་མི་རྟག་པ་ཡིན་ལ། འགྲོལ་བ་ནི་དེ་ལས་འདས་ནས་གཞན་དུ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་སྔར་གྱི་གནས་སྐབས་མི་མཐོང་བ་དང་། རགས་པའི་འཇིག་པ་ཉིད་འཇུག་ཅིང་འབྲེལ་པའོ། །དངོས་པོའི་དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་གྱོ་མོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ན། བུམ་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པའོ།

如是，当见到胜义无生而世俗唯是缘起时，心得等持，即八地以上智慧不离法性而不散乱。'不知'等词说明世俗缘起的差别。
又如轮、泥等生瓶，水、种子等生芽，木、火等生烟等，是外缘起，即安立于外相，而外境实无所成。'唯是关联'等词是从其他方式遮破他宗所许。
唯是关联即'此等'未经观察时悦意如幻的缘起，非是从缘生为胜义实有的主张，此不住于正理与教证，为彼等所破。
'若尔'等词义为：他人认为若无如是所生能生之事，则如是了解之心亦从何缘而生，实不应理，故不应如是了解之诤论。
答义为：所证胜义无生，世俗显现生起，如是量度之心互相产生，彼等虽无差别，然相续后分互相产生，义如前广说。
是故心生应理，彼等义亦唯是世俗缘，而知胜义无生。'暖湿'等词显示外大种等是假立，仅为令解。
'病人'等词解释缘起实有之密意。其义为：如医生为治疗不同病症而说诸药方差别，然于此无不同论典，即无所求果之差别。
如是，我亦知众生烦恼与根器利钝差别后，对钝根者说缘起等为实有，对某些人特别说唯识某些缘起，然究竟所证之义即是唯一大乘。
'八支具足'即正见、正思维等八圣道支。'寂静'即颠倒寂灭。此等义详如前说。
'复次'等词从相互他门显示前说无常性。'正或邪'即如来自身无倒方式与他人所计。
'色即无常'即火焰、闪电等色是无常，而执著余者为常，如古师所说。又有外道许识是无二常我，余色即无常。
诸法无间相续自然坏灭解脱，即佛教徒所许刹那无常，解脱即过彼而他处瓶等一切事物不见前位，及粗分坏灭相续关联。事物之无事物即瓦砾等位时无瓶事物执为无常。

།སྔ་མ་ནི་གྱོ་མོ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་གྱུར་པ་ཉིད་མི་རྟག་པར་འདོད་པས་མི་མཚུངས་སོ། །ཡང་ཆོས་ཅན དངོས་པོར་གྱུར་པ་ནི་མི་རྟག་པ་མ་ཡིན་ལ།དེའི་ཆོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གཞན་དུ་འགྱུར་ཞིང་མེད་པ་ནི་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་སྔ་རབས་དག་གིས་བཤད་དོ། །མི་རྟག་པ་ཡང་དེ་ཡི་ནང་དུ་འདུས། །ཞེས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ལ་ཁྱབ་པའོ། །འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ བཞེད་པའི་དོན་ཡིན་ལ།གཞན་དེ་ལས་བཟློག་སྟེ་སྐྱེ་བའི་དངོས་པོ་ཉིད་མི་རྟག་པ་དོན་དམ་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པའོ། །དེ་ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་རྣམས་ཀྱི་དོན་རྒྱས་པར་འཆད་དེ། ངོ་བོ་ཉིད་མི་འཇུག་ཅེས་པ་ནི་དེའི་རྒྱུན་འཇུག་པ་མེད་པའོ། །རྟག་ཏུ་མི་རྟག་པ་དང་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལས་ མི་འབྱུང་བ་དང་།ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་མཐོང་བ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འདུ་བྱེད་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་མ་ཡིན་པས་རྟག་ཏུ་མི་རྟག་པ་ཡིན་ལ། དོན་དམ་པར་རྒྱུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལས་མི་འབྱུང་བ་དང་། འབྲས་བུ་ཡང་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་འབྱུང་བ་མི་འཐད་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང་སྐད་ཅིག་མའི་བར་དུ་བརྟགས་ན་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བརྗོད་པ་འདི་ནི་མི་སྐྱེ་བའི་ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་གྱི།སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྐད་ཅིག་མའི་རང་བཞིན་སྔ་མ་རྣམས་ལ་རག་ལས་ཏེ། ཕྱི་མ་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་དོན་འདི་ ཉིད་མི་རྟག་པ་ཡིན་ཞེས་པའོ།།སྐྱེ་བ་མི་རྟག་པར་སྨྲ་ཞེས་པ་ལ་དོན་འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་པའི་ཚུལ་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི། དོན་དམ་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ མི་བཞེད་ལ།གཞན་ནི་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་འདོད་པས་མི་འཐད་པའོ། །གཞན་ཡང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དངོས་པོ་མི་རྟག་པར་འདོད་པ་འགོག་སྟེ། དེ་ལ་དངོས་པོ་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་པ་མི་འཐད་དེ། དེ་དག་ནི་རྣམ་གཅོད་ཡོངས་གཅོད་ཀྱི་འགལ་བ་ཡིན་པས་ གཅིག་བཀག་པ་གཞན་བསྒྲུབ་པ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན།སྐྱོན་མེད་དེ། དངོས་པོའི་ངོ་བོར་གྲུབ་པ་འགའ་ཞིག་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་གཉི་ག་མ་ཡིན་པར་འགལ་གྱི། འདིར་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་བདེན་པ་གྲུབ་པ་ནི་མེད་ཀྱི། དངོས་པོར་སྣང་བ་ཙམ་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་གཉི་ག་ མ་ཡིན་ཞིང་།དངོས་པོ་ཉིད་དུ་ཡང་གྲུབ་པ་མེད་ཅེས་པའོ། །དེས་ན་དངོས་པོ་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་དེ་དག་ཀྱང་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ཞེས་པའོ། །དེ་ལ་རྟག་པ་དངོས་པོ་ཡིན་པ་ནི་དགག་པར་སླ་མོད་ཀྱི། མི་རྟག་པ་དངོས་པོ་ཡིན་པ་ཇི་ལྟར་འགོག་ཅེ་ན། མི་རྟག་པ་ནི་རེས་འགའ་ བ་ཡིན་པས།རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བས་ཁྱབ་ལ། དེ་ཡང་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་བཞི་ལ་སོགས་པས་ཁྱབ་པ་ལས། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་དེ་འདྲ་བའི་ཁྱབ་བྱེད་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་ཅིང་། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཡང་མི་རྟག་པར་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། ཕན་ཚུན་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་ པར་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་འདིར་མི་རྟག་པ་རྩོལ་བ་ལས་བྱུང་བའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་ཀྱང་། རྩོལ་བྱུང་མི་རྟག་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པ་ལས། ཕན་ཚུན་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པར་མཚུངས་པ་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། གློག་དང་ནགས་ཀྱི་མེ་ཏོག་ལ་ཡོད་པའི་མི་རྟག་ པ་རྩོལ་བྱུང་གི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ལྟར།རྩོལ་བྱུང་ཡང་མི་རྟག་པ་དེ་འདྲ་བའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པར་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་འཐད་ཅིང་། དེ་ཉིད་འགའ་ཞིག་གི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་སྟོན་པའོ། །དེའི་དོན་ཡང་ཀུན་རྫོབ་པའི་དངོས་པོ་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟེ།དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་མེད་ཅིང་ཀུན་རྫོབ་པའི་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་གནས་པ་ནི་མི་རྟག་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་གཞན་དངོས་པོ་མེད་པའམ་རྟག་པ་ནི་ནུས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་དེའི་རྒྱུར་མི་འཐད་པའོ།

前者由于承许瓶子等事物本身是无常故不相同。又有法，成为事物者非是无常，而其法的差别变异及无即是无常，如此古人们曾说。'无常亦摄于其中'，是说以无生法性遍及彼。此是如来自身所许之义，其他则与此相反，承许生起的事物本身是胜义无常。
'于彼'等词广说彼等之义，'自性不行'是说彼相续不行。恒常无常及有无皆不生起，及一切法不见等义，是说世俗中诸行非刹那性故恒常无常，胜义中不从有因无因生起，果亦不应从有无生起，一切法若观察微尘乃至刹那皆不可见，此说是无生的增语，非是生起。如是胜义中无生，世俗中刹那自性依赖前者，后者生起之相二者和合之义即是无常。
说生是无常，此义如来自身亦说'诸行皆刹那'等，岂非如此耶？非也。彼是显示世俗之理，非许为胜义真实，其他承许为胜义事物故不应理。
'复次'等破斥承许事物无常，于彼'事物非常亦非无常'不应理，彼等是遮诠表诠之相违，因为遮遣一者须观待成立他者故。无过，某一成立为事物自性者，不可能非常非无常而相违，此中无有成立为事物自性之真实，唯是现为事物者真实中非常非无常，事物性亦无成立。
故如事物非常非无常，彼等亦非事物。其中常法是事物容易破除，无常是事物如何破除呢？无常是有时性，遍是从因生起，彼又遍于四生等，真实中如是遍及不应理故，无常非事物性不应理，正因此故事物亦非无常自性，因为互非自性平等故。
若此中无常虽非勤勇所生自性，然勤所生是无常自性，故互非自性平等不应理。无过，如闪电及林中花所具无常非勤所生自性，勤所生亦同样非如是无常自性平等故。
'由此'等显示世俗中无常等应理，即显示彼为某些之因。其义亦即一切世俗事物之无事物性，即胜义中无事物性而住于世俗事物性是无常果，除此之外无事物性或常法因空无一切功能故不应理为其因。

།དེ་ཉིད་དཔེའི་སྒོ་ནས་གསལ་བར་སྟོན་པ་ནི། བཅག་པར་བྱ་བ་བུམ་པ་གྱོ་མོའི་གནས་སྐབས་སུ་སོང་བ་ནི་དབྱིག་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བས་དེའི་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་འཇོག་པ་དང་མཚུངས་པའོ། །ཕན་ཚུན་བྱེ་བྲག་མེད་ཅེས་པ་ནི་དཔེ་དོན་ཕན་ཚུན་བྱེ་བྲག་མེད་པའོ། །དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཞེས་པའི་ཁྱད་པར་སྨོས་པ་ནི། དངོས པོ་མེད་པའི་མེད་པར་དགག་པ་ཙམ་འབྲས་བུར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་འདྲ་བའི་རྒྱུ་འབྲས་དོན་དམ་པར་མ་གྲུབ་ཅེས་སྟོན་པའོ། །དེའི་དོན་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་དུ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱང་འདུས་པས། དེ་ཡང་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་བྱེ་བྲག་ཏུ་འཇོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་མེད་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་གི་བྱེ་བྲག་མེད་ཅེས་པའོ། །དེ་ལྟར་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མེད་ཅེས་པ་ནི་དེ་འདྲ་བའི་ཆོས་ཉིད་ལ་འགྱུར་བ་མེད་པའོ། །དེས་ན་ཚིག་སྔ་ཕྱི་འགལ་བར་འགྱུར་བ་ཡང་མེད་ཅིང་། དོན་དམ་པའི་དངོས པོ་འགའ་ཞིག་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་རྒྱུ་མེད་ཅིང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་དོན་ནི་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་ཅེས་སྦྱར་བར་བྱའོ། །རྒྱུ་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་རྒྱུ་འདྲ་བ་ལས་འབྲས་བུ་མི་ འདྲ་བ་འབྱུང་བ་མི་འཐད་དེ།དེ་ལྟར་འབྱུང་དུ་ཟིན་ན་ནི་དངོས་པོ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མི་རྟག་པས་འབྲས་བུ་མི་འདྲ་བ་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། འགའ་ཞིག་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོར་བསྐྱེད་ལ། འགའ་ཞིག་ནི་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ འབྲས་བུ་འདྲ་བ་དང་།མི་འདྲ་བ་ཉིད་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ། རྒྱུ་འདྲ་བ་དང་མི་འདྲ་བ་གཉིས་ཀས་མ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་མི་འདྲ་བ་རྒྱུ་འདྲ་བས་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ནས་དང་སྲན་མ་ལ་སོགས་པའི་མྱུ་གུ་ལ། རྒྱུ་འདྲ་བ་མེད་ཀྱང་འབྲས་བུ་མི་འདྲ་ བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་ལྡོག་པ་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་མི་འདྲ་བ་དེ་ཉིད་རྒྱུ་མི་འདྲ་བས་བསྐྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གནས་སྐབས་འདིར་རྒྱུ་ལས་མི་འདྲ་བ་མེད་ཀྱང་འབྲས་བུ་མི་འདྲ་བ་བྱུང་བས་ལྡོག་པ་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་འདྲ་བ་ཡང་རྒྱུ་འདྲ་བ་ དང་མི་འདྲ་བས་མ་བསྐྱེད་དེ།དེ་ལ་རེ་ཞིག་རྒྱུ་འདྲ་བས་ནི་མ་བསྐྱེད་དེ། གནས་སྐབས་འདིར་རྒྱུ་ལ་འདྲ་བ་ཡོད་ཀྱང་འབྲས་བུ་འདྲ་བ་མ་བྱུང་བས་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་རྒྱུ་མི་འདྲ་བས་ཀྱང་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ནས་ཀྱི་མྱུ་གུ་སྔོན་པོ་རྣམས་ལ་རྒྱུ་མི་འདྲ་བ་མེད་ ཀྱང་།འབྲས་བུ་འདྲ་བ་ཉིད་བྱུང་བས་ལྡོག་པ་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་མེད་པས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟར་འདོད་པ་ཡང་མི་འཐད་དེ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་བྱེ་བྲག་ཀྱང་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་འདྲ་བ་ལས་འབྲས་བུ་མི་འདྲ་ བ་འབྱུང་བ་འགལ་བས་མི་རྟག་པའི་རྒྱུ་འདྲ་བས་སྔ་མ་ལྟར་འབྲས་བུ་མི་འདྲ་བ་བསྐྱེད་པ་མི་འཐད་ཅིང་།དེ་ལྟར་ན་ཡང་འགའ་ཞིག་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་དོན་དམ་པ་པར་བསྐྱེད་པ་འགལ་བའོ། །འདིའི་སྤྲོས་པ་ཞིབ་ཏུ་ནི་རིགས་པའི་བསྟན་བཅོས་དག་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་གཞུང་ འདི་རྣམས་ཀྱི་དོན་ནི།དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་པ་ནི་མི་རྟག་པའི་འབྲས་བུ་སྟེ། དེ་ནི་དེའི་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུའོ། །འདིའི་ཁྱབ་པ་ཡང་སྔ་མ་ལྟར་མི་རྟག་པ་ནི་རྒྱུ་ལ་ལྟོས་པས་ཁྱབ་ལ་དེ་ཡང་སྐྱེ་བ་རྣམ་བཞིར་འགྱུར་ལས། དེ་འདྲའི་ཁྱབ་བྱེད་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་ མི་རྟག་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱབ་པའོ།

现在以比喻的方式来明显地说明这个道理：就像瓦罐破碎成碎片的状态，若无棍棒等因缘则不会发生，因此安立为其果，与此相同。
'互无差别'是指比喻与意义互相无差别。
说明'一切事物'这个差别，是因为无事物的单纯遮遣不应成为果。
'此乃'等词是说明这样的因果在胜义中不成立。
其意义是：一切事物中也包含无常性，由于它在胜义中也无自性，因此没有安立因果差别的理由，所以说它们无差别。
如是因为无因，故说一切事物皆无，这是指这样的法性无有改变。
因此既不会有前后语句相违的过失，也不会有某些胜义事物成为无常性的过失。
这样胜义中无因而世俗中从因生起的双运之义，是凡夫们所不能了解。
'因是'等词说明仅在世俗中从相同因生起不同果是不合理的。
若是那样，则这一切事物的无常性将产生不同的果，有些将产生无事物的本性，有些则将产生胜义事物性。
如此一来，诸事物的相同与不同果将成无因，因为既非由相同因所生，也非由不同因所生。
首先，诸事物的不同性非由相同因所生，因为如稻子和豌豆等的苗芽，虽无相同因却成为不同果，故返遍不定。
同样，不同果也非由不同因所生，因为在此情况下虽无不同因却生起不同果，故返遍不定。
同样，相同果也非由相同因和不同因所生。首先非由相同因所生，因为在此情况下虽有相同因却未生起相同果，故随遍不定。
此果也非由不同因所生，如稻芽虽无不同因，却生起相同果，故返遍不定。
如是一切事物无因故因果无差别，但这样的主张也不合理，因为在世俗中也见到因果差别。
因此，从相同因生起不同果相违，故无常的相同因如前所说产生不同果不合理，如是某些在胜义中产生事物的本性也相违。
此详细的广说应从理论论著中了知。
或者这些论文的意义是：了知一切事物无事物性是无常的果，这是它的能知因。
此遍及性如前所说，无常必须依赖因，而这又成为四种生起，由于这样的能遍不合理，故无常为胜义无事物性的本性所遍。

།མི་རྟག་པ་མེད་པར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་མི་དམིགས་པ་ཞེས་པའི་དོན་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་དེ་ལྟར་ངེས་པ་མ་ཡིན་ཀྱང་། གནས་སྐབས་འགའ་ཞིག་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་འགྱུར་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ལ་རྒྱབ་ ཏུ་དུ་བ་མཐོང་བ་མེད་ན།མེ་མི་རྟོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །དབྱིག་པ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་བཤད་པ་སྔ་མའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ་རྟོགས་པར་བྱའོ། །འདི་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཤེས་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་མི་རྟག་པ་ལ། ཤེས་བྱའི་དོན་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱབ་པས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་བྱེ་བྲག་ མེད་པ་སྟེ།སྔ་མ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ་རྟོགས་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་མི་རྟག་པ་དངོས་པོ་ཉིད་ཡིན་པ་འགོག་སྟེ། དེའི་དོན་ཡང་དངོས་པོ་ནི་རྒྱུ་མེད་པར་འགལ་བས་འགའ་ཞིག་གི་ལས་སུ་བྱ་བ་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞིང་། དོན་བྱེད་ནུས་པའི་ཕྱིར། འགའ་ཞིག་གི་རྒྱུའི་ ངོ་བོར་ཡང་འགྱུར་ལ།རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པས་དེ་འདྲ་བའི་ཆོས་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ལ། དེའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པའི་དངོས་པོ་བདག་ཉིད་ཀྱང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ཉིད་མི་རྟག་ན་ཡང་མི་རྟག་པའི་རང་བཞིན་ལས་ཉམས་པས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རྟག་པར་འགྱུར་ཏེ། ཐེར་ཟུག་པའི་དངོས་པོ་ཉིད་དམ། འགྱུར་བ་བཀག་པའི་མེད་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞེས་པའོ། །དེ་སྟེ་མི་རྟག་པའི་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་རྟག་པ་མ་ཡིན་ན་ནི། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །རྟག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞེས་པ་ནི་རྟག་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཞེས་མནན་པའི་དོན་ཏོ། །དེ སྟེ་མི་རྟག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་རེ་རེ་བའམ།དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་རྫོགས་པ་སྟེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་མི་རྟག་པས་ཁྱབ་པ་ཡིན་ན། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དུས་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ཡང་དོན་དམ་པར་མི་འཐད་དེ། འདས་པའི་ གཟུགས་ནི་འདས་པའི་དུས་ནི་འགགས་པ་བཞིན་དུ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཞིག་པའོ།།མ་འོངས་པས་བསྡུས་པ་ཡང་མ་འོངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མ་སྐྱེས་པའོ། །ད་ལྟར་བའི་དུས་ཀྱང་དུས་ཅན་གཟུགས་དང་མཚན་ཉིད་ཐ་མི་དད་དེ། དེ་ཡང་ཐོག་མ་སྐྱེ་བའི་ཆ་དང་གནས་པ་དང་། འགག་པར་འགྱུར་ བའི་ཆ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པར་འགྱུར་བའི་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་ལ།དེ་དག་རེ་རེ་བ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་སྐད་ཅིག་མཐའ་ཡོད་ལྟར། །ཐོག་མ་དབུས་ཀྱང་བརྟག་པར་གྱིས། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྔར་རྡོ་རྗེ་གཟེགས་མའི་སྐབས་སུ་རྒྱས་པར་བསྟན་ནོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ ཉིད་གང་ཞེ་ན།འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་གནས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་སྟེ། འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་གཟུགས་རྣམས་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་ཞིང་དེ་ལ་བརྟེན་པའོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་མི་འཇིག་གོ། །དེ་ཉིད་གསལ་བར་སྟོན་པ་ནི། མུ་སྟེགས་བྱེད་ཅེས་པ་ལ་ སོགས་པ་སྟེ།གྲུབ་མཐའ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་རྣམས་ཀྱི་གཅིག་དང་ཐ་དད་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་དོན་དམ་པ་གཅིག་དང་དུ་མ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་མི་འཇིག་ཅེས་པའོ། །སྲིད་པ་གསུམ་པོ་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་གཟུགས་ཡིན་ལ། དེ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པར་ བརྟགས་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་མེད་དེ།སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་རེ་རེ་ཡང་ཆ་སྣ་ཚོགས་སུ་འགྱུར་བས་ངོ་བོ་ཉིད་གྲུབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་འདིར་མུ་སྟེགས་བྱེད་ཅེས་པ་ནི་བྱེ་བྲག་པ་དང་གྲངས་ཅན་ལ་སོགས་པས་རྫས་གཅིག་པ་དང་ཐ་དད་པར་བརྟགས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ སྦྱར་བར་བྱའོ།།འདིར་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་དང་ཐ་དད་པའི་མི་རྟག་པ་གཞན་གང་ཡོད་ཅེས་པ་ནི་མི་འཐད་དེ། དེ་ལས་ཐ་དད་པའི་སེམས་ཉིད་མི་རྟག་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། དོན་དམ་པར་ཐ་དད་པའི་དངོས་པོ་དེ་འདྲ་བར་གྲུབ་པ་མེད་ཅིང་། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ མི་རྟག་པའི་ངོ་བོ་དོན་དམ་པར་ཡང་གྲུབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

关于'无常性不存在时一切事物无自性不可得'这句话的含义，虽然并非在所有情况下都如此确定，但在某些时候确实如此，就像在山后没有看到烟时，就不会知道有火一样。
'杖等'的含义应当依照前面的解释来理解。
'此乃'等句是说，能知之因即无常性，所知之义即无实体的自性遍及一切，因此因果无差别，这也应依照前文来理解。
'若是'等句否定无常性本身是实体，其含义是：实体不可能无因，必定是某物的所作果，由于能起作用，也会成为某物的因，由于持有自相，就会具备这三种性质而成为实体，因此无常的实体自身也会成为无常。
如果它本身无常，则会失去无常的自性，一切事物就会成为常住，即成为永恒的实体或仅仅是否定变化的空无。
如果无常的实体性本身不是常住的，那么一切事物的无常性就会消失。'成为常住'的意思是强调一定会成为常住。
'若无常'等句是说，无常性是否遍及色等每一个事物或一切事物，如果无常性遍及它们一切，那么一切事物都会被三时所摄，但这在胜义谛中是不合理的。
过去的色法如同已灭的过去时一样已经消失。未来所摄的也因为是未来而未生。现在时与有时的色法无有差别，而它又被最初生起分、安住分和将灭分三者所摄，因此不能成立为一体，它们每一个也是如此，如同'如何观察刹那之末，如是观察始中'等，如前金刚屑品中广说。
其中色法是什么呢？是大种差别所依，即由色蕴所分别的四大种和所造色，并依止于此。这些的真如自性是不灭的。
明确显示这点的是'外道'等句，为了遮遣诸邪见宗派的一异，因为胜义谛离一多故不灭。
'三有一切'是指被这些所摄的色法，这只是假立为生等，实际上并不成立，如前所说，每一个都会成为种种部分，因此无自性故。
或者此处'外道'是指为了遮遣胜论派、数论派等所计执的实体一性和差别性而说的。
此处说'除了四大种和所造色之外还有什么其他无常'是不合理的。若说除此之外心的无常性已成立，这也无过失，因为胜义谛中并不成立如此差别的实体，正因为如此，无常的自性在胜义谛中也不成立。

།དེ་ལྟར་ན་དེ་འདྲ་བ་ཡང་གྲུབ་པ་མེད་ཅིང་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་མི་འཇིག་པས་ན་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པ་ལ་སོགས་པ་དོན་དམ་པར་མེད་དེ། དེས་ན་མི་རྟག་པ་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དོ། །འབྱུང་བ་ རྣམས་འབྱུང་བ་གཞན་མི་རྩོམ་མོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་པའི་འགལ་བར་གཏོགས་པ་མེ་དང་ཆུ་ལ་སོགས་པའི་འབྱུང་བ་རྣམས་ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཕན་པར་འགྱུར་བའི་བྱེ་བྲག་མི་རྩོམ་སྟེ།ཕན་ཚུན་ཕན་པ་མི་བསྐྱེད་པའོ། །དེ་ ལྟར་ན་ཕན་པའི་འབྲས་བུ་ལོག་པ་དང་།ཡང་ཕན་ཚུན་མཐུན་པ་དང་རང་གི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པའི་ཕན་པ་སྔར་བསྐྱེད་ཟིན་པ་ཡང་ཕྱིར་ཞིང་བསྐྱར་ནས་མི་རྩོམ་པས། དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་གཉིས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་མི་རྩོམ་པ་ལ་མི་རྟག་པའི་བློར་འགྱུར་ཞེས་པ་སྟེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ཕན་པ་ སྔར་སྐྱེས་ཟིན་པ་ལ་སོགས་པའི་མི་འཐད་པ་དང་།ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་པར་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་ཕན་པའི་བྱེ་བྲག་མི་འབྱེད་པ་ཡང་། གཟོད་མ་ཉིད་ནས་དེ་ལྟར་ཡིན་གྱི་གློ་བུར་དུ་བྱེད་པ་ལོག་པ་མ་ཡིན་པས་མི་རྟག་པས་མི་རྟག་པ་ཉིད་མི་འཐད་ཀྱི་རང་གི་བློའི་སྣང་བ་ཉིད་ཡིན་ཅེས་པའོ། །རབ་ཏུ་འབྱེད་ཅིང་ ཡོངས་སུ་རྟོག་།ཅེས་པ་ནི་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པར་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་དང་། བློ་ཡིས་སོ་སོར་རྟོག་པའོ། །འཇིག་པ་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དོན་དེ་ཉིད་གསལ་བར་སྟོན་པ་སྟེ། དེ་ལ་དབྱིབས་གཞན་དུ་མཐོང་བ་ནི་བུམ་པའི་དབྱིབས་གྱོ་མོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་གཞན་དུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར། སྔར་གྱི རིང་པོ་དང་ཐུང་ངུ་ལ་སོགས་པ་མི་དམིགས་ཤིང་དེ་ལས་གཞན་དུ་དམིགས་པའོ།།འབྱུང་བ་རྣམས་འཇིག་པའི་ཕྱིར་རྡུལ་ཕྲ་མོ་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་འབྱུང་བ་རགས་པ་རྣམས་ལ་འཇིག་པར་གནས་པའི་ཚུལ་གྱིས་དེ་དག་མཐུན་པར་རྡུལ་ཕྲ་མོ་རྣམས་འཇིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་ནི་ འཇོམས་པ་དང་བློ་ཡིས་གཞིག་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གནས་མའི་བུའི་སྡེ་པ་དང་།བྱེ་བྲག་པས་འདོད་པའོ། །འདི་ནི་མི་འཐད་དེ། རབ་ཏུ་འཇིག་པ་སྟེ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་གྱོ་མོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་གྱུར་པའི་སྔོན་རོལ་དེ་དག་ཏུ་མི་འཇིག་པ་དང་། མཐར་འཇིག་པ་ཡང་ཐོ་བ་ལ་སོགས་ པའི་རྒྱུ་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་ན།བུམ་པ་ཐོག་མར་གྲུབ་པའི་དུས་དང་། ཕྱིས་འཇིག་ཀ་མའི་གནས་སྐབས་གཉིས་ལ་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི། སྔ་མ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བས་གནས་སྐབས་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་ཡང་མི་རྟག་པར་འགྱུར་ལ། ཁྱད་པར་མེད་ན་ཡང་སྔར་གྱི་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཟླ་བ་ དང་ལོ་ལ་སོགས་པའི་དུས་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཏུ་གནས་པ་བཞིན་དུ་དེ་དང་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཡང་དེ་སྙེད་ཅིག་ཏུ་གནས་པར་འགྱུར་ལ།དེ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་བས་དངོས་པོ་གཏན་མི་འཇིག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཚད་མ་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་བསྟན་ནོ། ། གཞན་ཡང་འཇིག་པ་རྒྱུ་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་ན། རྒྱུ་རྣམས་དང་རང་གི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་ནས་ཉེ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་མ་ཚང་བ་སྲིད་པས་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་མི་འཇིག་པར་ཡང་འགྱུར་ལ། དེས་ན་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་དུས་ཀྱི་མཐའ་རུ་འཇིག་པར་འདོད་པ་མི་འཐད་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་བུམ་པ་ལ་སོགས པའི་དབྱིབས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ལྡོག་པར་འགྱུར་གྱི།དེའི་རང་བཞིན་མི་ལྡོག་པར་འདོད་ན། གྲངས་ཅན་གྱི་སྨ་བ་ལྟུང་ཞིང་། དེ་ལ་ཡང་ཉེས་པ་བརྗོད་ཟིན་ཏོ། །སུ་ལ་གཟུགས་ཉིད་མི་རྟག་པ་དེ་ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དུ་ནི་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བ་སུའི་ལུགས་ལའམ། འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་ གཟུགས་གང་སུ་ཞིག་ལ་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་དང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་བདག་ཉིད་མི་རྟག་པ་དང་།དབྱིབས་མི་རྟག་པ་ཉིད་གནས་ཀྱི། འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་མི་རྟག་པ་མ་ཡིན་ནོ།

如此，这样的情况也不成立，而且由于诸元素的法性真如也不灭，所以入和出等在胜义中是不存在的。因此无常作为实法是不合理的。
关于'诸元素不开始其他元素'等义，是指不相容的相违所摄的火和水等诸元素，由于互不相顺而产生自相，因此不开始有益的差别，即互不产生利益。
如此，有益果的消失，以及互相契合和属于自相续的利益虽已生起，也不再重新开始，因具有如此两种法的缘故，对于不开始产生无常的认识，即在真实中已生起的利益等不合理，以及对于互不相顺的诸法不分别有益的差别，也是从最初以来本来如此，并非突然停止所为，所以无常不能成立无常性，而是自心的显现。
'遍分别思维'是指对于所得等进行破坏，以及以心识别思维。
以'坏灭是'等来明显显示此义，其中见到异形是指见到瓶子的形状变成破碎等其他形态，因此不见前面的长短等而见到其他。
关于'诸元素坏灭故，对于极微诸元素则不是'，是说对于粗大诸元素以坏灭的方式存在，与此相应的极微诸元素则不坏灭，因为不能以破坏和心识来摧毁，这是正量部和胜论师的主张。
这是不合理的。完全坏灭，即瓶子等成为破碎等状态之前不坏灭，最后坏灭也依赖于锤子等因，如果瓶子最初形成时和后来将坏时两个阶段有某些不同的差别，则由于从前者转变为他者，在那个阶段也成为无常，若无差别，则如前者住于若干月年等时间，与此无差别的后来事物也应住于同样时间，那也如是，则事物将成为永不坏灭，如量决择等中所说。
另外，若坏灭依赖于因，由于诸因及自因缘和合而成，可能有不具足的情况，则某些事物也将不坏灭，因此主张一切行在时末坏灭是不合理的。
再者，若认为瓶子等的形状状态消失，而其自性不消失，则落入数论派的说法，对此过失已说过。
关于'于谁色性无常彼'等义，是指在哪个论师的宗派中，或对于任何由元素所成的色，其颜色、形状和表色的自性是无常，形状是无常，而诸元素的相则非无常。

།དེ་སྟེ་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མི་རྟག་པ་སྟེ། ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཀྱི་རྣམ་པ་སྔ་མ་ལས་གཞན་ དུ་མི་འགྱུར་ཀྱང་མཚན་ཉིད་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ན་ནི།རབ་ཏུ་གྲགས་པའི་འཇིག་རྟེན་ན་གཞལ་བྱ་དང་། ཚད་མ་དང་། ཚད་མའི་འབྲས་བུའི་ཐ་སྙད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ངེས་པ་ཉིད་མི་འཐད་དེ། དེའི་དོན་ཡང་གཞལ་བར་བྱ་བའི་རང་བཞིན་འདི་ནི་ས་ཡིན་གྱི་ཆུ་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་ཞེས་ཐ་དད་ རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་།ཤེས་རབ་འདི་ནི་ས་ཉིད་འཇལ་བར་བྱེད་པའི་ཚད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཐ་དད་པའི་ཐ་སྙད་རྣམ་པར་གཞག་པ་མི་འཐད་དེ། ས་ལ་སོགས་པ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་པ་མེད་དེ། དེ་ལས་གཞན་གྱི་ངོ་བོར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་འབྲས་ བུ་དོན་དུ་གཉེར་བ་རྣམས་དེ་ལྟར་འཇལ་བར་བྱེད་པའི་ཚད་མ་འགའ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་ཞུགས་པ་ན།དེ་འདྲ་བའི་དོན་ཐོབ་པ་མི་འཐད་དེ། དེའི་རང་བཞིན་གཞན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་ས་དང་ཆུ་ལ་སོགས་པའི་འབྱུང་བའི་དངོས་པོར་གཞག་པ་ཐམས་ཅད་དོན་གྱིས་སྟོང་པའི་ ཚིག་ཙམ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་འདོད་པ་ཡང་མི་འཐད་དེ། དེ་ལྟར་ན་རང་གི་མཚན་ཉིད་འགགས་ནས་ཡང་སྐྱེ་བར་མཐོང་ལ། དེ་ཡང་རྒྱུ་ངེས་པ་མེད་པ་ལས་གློ་བུར་དུ་འབྱུང་བར་འདོད་པས་རྒྱང་པན་པའི་ལྟ་བར་ལྟུང་བར་འགྱུར་ཞེས་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་འབྱུང་བའི་རང་བཞིན་གཞན་དུ་ འགྱུར་བ་མི་འཐད་མོད་ཀྱི།དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་རྟག་པའི་དངོས་པོར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྔར་བསྟན་པའི་ཚད་མས་གནོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་དབྱིབས་ལ་སོགས་པ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་དང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་རང་བཞིན་ཀྱང་མི་རྟག་པར་འགྱུར་བའོ། །གཟུགས་ གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མཐོང་ཞེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་རྫས་སྐྱ་བོའི་བུམ་པ་མེ་ཡིས་བསྲེགས་པ་ན།དམར་པོའི་ཁ་དོག་ཏུ་འགྱུར་བར་མཐོང་བ་སྟེ། དབྱིབས་ལ་སོགས་པ་དང་དེའི་རྟེན་འབྱུང་བ་རྣམ་པ་རྣམས་ནི་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །གསེར་གྱི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པ་མི་འགྱུར་ཀྱང་དབྱིབས་ འགྱུར་བ་ཉིད་འདིའི་དཔེར་བྱེད་པའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་སྔ་མ་དང་མི་ཟློས་པ་ཉིད་དོ། །འདི་རྣམས་སུན་འབྱིན་པ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་འདྲ་བའི་རྣམ་པར་འགྱུར་བར་ལྟ་བའི་ཕྱོགས་སུ་ལྷུང་བའི་དེ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཕྱི་རོལ་པ་གང་དག་སྒྲ་དང་རླུང་ལ་སོགས་པ་ནི་མི་རྟག་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་དང་རི་བོ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྟག་པའོ་ཞེས་ཡང་དག་པའི་དོན་ལས་གཞན་དང་གཞན་དུ་དེ་འདྲ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དུ་མས་རྟོག་པར་བྱེད་པའོ། །འབྱུང་བ་རྣམས་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་པའི་ཕྱིར་མེས་བསྲེགས་ཀྱང་མི་ཚིག་པ་སྟེ། དེའི་དོན་ནི་བུད་ཤིང་ལ་མེས་བསྲེགས་པ ན།ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ལ་སོགས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བས་འཚིག་པར་ཐ་སྙད་བྱེད་ཀྱང་སའི་མཚན་ཉིད་སྲ་བ་ཉིད་མི་འདོར་བ་ལ་བསམས་ཏེ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཟོད་མ་ནས་མི་དམིགས་ཤིང་ཆད་པར་ འགྱུར་ཞེས་པའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ང་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་རྣམས་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པའི་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བ་སྟེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་ཁས་མི་ལེན་པ་དང་། དེ་ལྟར་སྣང་བ་སེམས་ཙམ་དུ་སྟོན་ཅིང་། སྲེག་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་སྣ་ཚོགས་ཁས་མི་ལེན་ པའི་ཕྱིར་རོ།།ཚིག་གི་དོན་གཞན་ནི་ཕལ་ཆེར་ཤེས་པར་ཟད་དོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་ཞེས་པ་ནི་རྟོག་པའི་ཡུལ་དང་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའོ། །དེ་ལྟ་ན་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཇི་ལྟར་བྱུང་ཞེ་ན། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་རྟོག་པ་སྔ་མ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་སྟེ། རྩོལ་ བ་ལས་བྱུང་བའོ།

如果诸大种的特性是无常的，即使色和形状的相貌不从前者转变为其他，但特性转变为其他的话，那么在广为人知的世间中，所量、能量和量果的名言安立就不合理了。其意义是，这个所量的自性是地而不是水等的差别安立，以及'这个智慧是量度地性的量'这样差别名言的安立都不合理，因为地等不依靠自相而住，因为它们转变为其他的体性。正因为如此，那些追求它们果的人，依靠如是量度的某种量而趣入时，获得如是义也不合理，因为它的自性转变为他性的缘故。如此一来，一切地、水等大种事物的安立都将成为空无意义的仅仅言说而已。
这样的主张也不合理，因为如此则见到自相灭已复生，而且认为它从无定因突然产生，将堕入顺世外道见。如是，大种的自性转变为他性虽不合理，但胜义中也非是常有的事物，因为被前说的量所破的缘故。世俗中则由于形状等无常性，与之相关的大种自性也成为无常。
所说'见到色转变为他'是指如同灰色陶罐被火烧时，见到转变为红色，而形状等及其所依大种诸相并未改变。'金'等是以虽然色等不变而形状变化作为此处的比喻。正因如此，与前者不重复。这些破斥也应如前了知。
对于如是堕入变异见一方的彼等外道，有些认为声和风等是无常，金刚和山等是常住，以如是等诸多方式分别思维异于真实义。诸大种因依止自相而住，故虽被火烧亦不焚烧，其义是说当火烧柴薪时，虽因色与形等转变为他而施设为烧，但考虑到地的坚硬特性并未舍弃而作此说明。
'大慧'等说明彼等一切因为胜义空性故本来不可得而成断灭。正因如此，我离开外在大种及所造色常与无常二边，因为不承许外境事物，如是显示唯是心的显现，不承许烧等种种特性的缘故。其他文义大多可知。'遍知'是说了知分别境及自性为空性。如此则凡夫分别是如何生起的呢？分别是由前前分别的造作，即从勤勉而生。

།གཏམ་གྱི་སྐྱེས་བུ་སྔོན་མ་གྲུབ། །ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་འཕགས་པའི་སྐྱེས་བུ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་བརྗོད་པའི་ གཏམ་ཙམ་ཡིན་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་དེ་འདྲ་བའི་དོན་གྲུབ་པ་མེད་ཅེས་པའོ།།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དོན་དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་སྟོན་པའོ། །མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་སོ། །དེ་ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་རྣམས་ཀྱི་དོན་བསྡུས་ཏེ་ བསྟན་པའོ།།འབྱུང་བ་འབྱུང་བའི་དངོས་རྟག་ན། །ཅི་ལ་མི་རྟག་ཉིད་དུ་རྟོག་།ཅེས་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་པས་འདོད་པ་ལྟར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་འབྱུང་བའི་དངོས་པོ་རྟག་ན། དེ་ལས་གཞན་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་རྟག་པར་བྱ་བའི་དོན་མི་འཐད་དེ། རྒྱུ་མཚན་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚིག་གི་དོན་གཞན་ཤེས་པར་ཟད་ དོ།།འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་འགྲེལ་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོའི་རྒྱན་ཅེས་བྱ་བ་ལས་མི་རྟག་པའི་ལེའུ་སྟེ་གསུམ་པའི་བཤད་པ་རྫོགས་སོ།། །།བཞི་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ལེའུས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པའི་ལམ་གྱི་རིམ་པ་ དང་།སྦྱངས་པས་རྣམ་པར་དག་པ་ཐོབ་པ་ཉིད་ཚུལ་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་ཅུང་ཟད་བསྡུས་ནས་སྟོན་ཏེ། དེས་ཀྱང་སྔར་དྲི་བའི་སྐབས་སུ་འགོག་པ་དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ལན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ལས་དང་པོ་ཞུ་བའི་ཚིག་ནི་དེ་ནས་ཡང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འགོག་ པའི་གོ་རིམས་ཀྱི་མཚམས་སྦྱོར་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་སྤྱིར་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་སའི་རིམ་པ་གང་དང་གང་ལ།སྤང་བྱ་གང་དང་གང་འགོག་པའི་གོ་རིམས་དང་། དེ་རྣམས་སྤངས་པའི་སའི་མཚམས་སྦྱོར་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཁྱད་པར་དུ་ས་གང་ནས་བཟུང་སྟེ་འགོག་པ་ལ་ སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་།དེའི་རྗེས་སུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་མཁས་པར་འགྱུར་བའི་གོ་རིམས་དང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། །རྨོངས་པར་མི་ལྟུང་བར་འགྱུར་ཞེས་པ་ནི་རྟག་ཏུ་རྨོངས་པར་མི་འགྱུར་བའོ། །འདིར་ལན་གྱི་སྐབས་སུ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་རྣམ་ པ་གཉིས་ཏེ།ཉན་ཐོས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །དེའི་དང་པོ་ལ་བདུན་ཏེ། རྟེན་གྱི་གང་ཟག་དང་། ཁམས་གང་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། ས་གང་ལ་བརྟེན་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་གིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ དང་།།དགག་བྱ་གང་འགོག་པ་དང་། འགོག་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་དང་། དུས་ཇི་སྲིད་དུ་འཇུག་པའོ། །དེ་ལ་རྟེན་གྱི་གང་ཟག་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཕགས་པ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་མི་ནུས་ཏེ། དེ་ལ་བདག་མེད་ པར་རྟོགས་པའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་རབ་དགོས་པར་གསུངས་པ་ལ།འཇིག་རྟེན་པ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་དུ་ཐོགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་འདྲ་བའི་ཤེས་རབ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་ཡང་ཞི་གནས་མཐར་ཐུག་པ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་སེམས་ཐོབ་དགོས་པ་ལས། འཕགས་པའི་གང་ ཟག་གཉིས་པོ་དེ་ལ་དེ་འདྲ་བ་མི་འཐད་དེ།སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་སེམས་ཐོབ་ན། ཁམས་འོག་མ་གཉིས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པས་དེ་དག་ཏུ་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལན་ཅིག་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཁྱད་པར་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཙམ་ཡིན་ཀྱང་། བསམ་གཏན་ བཞི་པའི་དངོས་གཞི་མ་ཐོབ་ཅིང་།སྲེད་པའི་རྩེ་མོའི་སེམས་མ་ཐོབ་པས་སྙོམས་པར་འཇུག་མི་ནུས་ལ། དེ་དག་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཁྱད་པར་ཅན་ནི་དེ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ནུས་པས་འདིའི་རྟེན་གྱི་གང་ཟག་ཏུ་འཐད་དོ། །འཕགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་རྒྱན་མེད་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་མ་ སྦྱངས་པ་རྣམས་ཀྱང་།བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་མ་ཐོབ་པས་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་མི་ནུས་སོ། །དེས་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་རྒྱན་ཅན་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་གྱི་སེམས་ཐོབ་པ་རྣམས་ནི་འདིའི་རྟེན་ཉིད་དུ་འཐད་དོ།

关于'言说的补特伽罗先前未成就'等的含义是：世间的凡夫、出世间的圣者补特伽罗以及出世间最殊胜的如来大补特伽罗这样的安立，仅仅是言说而已，在胜义谛中并没有如此的实义成就。
'大智慧'等词是广说此义。三种相是世间等三者所摄的法。'于此'等是总摄彼等义而说。
'若诸大种物恒常，何故思维为无常'这句话是说，如果如外道所许，在胜义谛中大种物是常住的话，则不应该将其他法思维为无常，因为理由相同的缘故。其他词义易于理解。
《圣楞伽经注·如来藏庄严》中无常品第三释毕。
第四现证品是略说清净如来藏之道次第，以及通过修持获得清净的方式，以其他方式稍作总摄而说。这也是对前面提问环节中'灭尽定是什么样的'等问题的回答。
其中首先请问的词句是'复次'等。灭尽定次第的相属特征是：总的来说，在声闻等各地中，断除何等所断而灭的次第，以及彼等断除后地位相属的特征；特别是从何地开始入灭尽定，以及其后入定善巧的次第与相属特征。
'不陷入愚痴'是指永远不会愚痴。
此处回答中的灭尽等至有两种：依声闻而说的和依菩萨而说的。其中第一种有七项：能依的补特伽罗、在何界入定、依止何地、以何作意入定、所遮何法、灭的自性、入定时间多久。
其中能依的补特伽罗：世间人、预流果圣者和一来果圣者都不能入灭尽定，因为入灭尽定需要通达无我的出世间智慧，而世间人乃至有顶定者都没有这样的智慧；另外还需要究竟止观即获得有顶心，但这两种圣者不可能有这样的境界，因为若得有顶心，则已断除下二界烦恼，不应再生彼处。
非殊胜的不还果者虽然已离贪，但未得第四禅根本定且未得有顶心，故不能入定，而已得彼等的殊胜不还果者则能入定，故适合作为此处的能依补特伽罗。
无学位的阿罗汉中未修习入定者，因未得禅定根本定而有入定障碍，故不能入灭尽定。因此，已得乃至有顶心的具相阿罗汉才适合作为此处的所依。

།ཁམས་གང་ དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་གང་ཟག་དེ་གཉིས་ཀ་ཡང་འདོད་པའི་ཁམས་གླིང་གསུམ་གྱི་མིའི་ནང་དུ་དང་པོ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་ཅིང་།ཐོབ་ནས་ཞི་བ་དང་བདེ་བར་གནས་ཤིང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་ཁམས་གཞན་དུ་ཡང་ངོ་། །འདོད་པའི་ཁམས་སུ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་ ཁམས་དེ་ནི་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་རགས་པས་སྡུག་བསྔལ་དང་སྐྱོ་བ་ཤས་ཆེ་ཞིང་།དེ་ཉིད་ཀྱིས་མྱུར་དུ་འདི་རྣམས་ཞི་བའི་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བྱ་སྙམ་པས་ད་ལྟར་ཐོབ་པར་བྱེད་པའོ། །ས་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལ་བརྟེན་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་ཆ་ཕྲ་བས་དགག་པར་སླ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ ལྟར་ན་སྔར་འདོད་པའི་ཁམས་པ་ནི་དེ་དག་རགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་སྐྱོ་བ་ཤས་ཆེ་བས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན།སྐྱོན་མེད་དེ། རྟེན་དེ་ལ་སྔར་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་སེམས་མ་ཐོབ་པའི་དུས་ན། དེ་དག་རགས་པས་སྐྱོ་བར་འགྱུར་ཞིང་། མྱུར་དུ་དེ་རྣམས་ཞི་བའི་འགོག་ པ་ཐོབ་པར་བྱ་སྙམ་པ་སྟེ།དེ་ཐོབ་བྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་ཙམ་ཡིན་ལ་དེའི་རྗེས་སུ་འབད་པ་དང་རྩོལ་བས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་སེམས་མངོན་དུ་བྱས་ནས་དེ་ལ་བརྟེན་ཏེ། འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ། །དེས་ན་དུས་སྔ་ཕྱི་ལ་ལྟོས་ཏེ་ཕྲ་བ་དང་རགས་པ་མི་འགལ་བའོ། །འདིར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་ཞི་བ་དང་བདེ་བར་གནས་པར་བྱའོ་སྙམ་པའི་སྒོ་ནས་སྙོམས་པར་འཇུག་གི་།འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་འཇུག་ལྟར་འཁོར་བ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་སེམས་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་འཕགས་པའི་འཁོར་བ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགག་པར་བྱ་བ་ནི་དགྲ བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ན།ཚོགས་དྲུག་སེམས་ལ་འབྱུང་བའང་བཅས་པ་འགོག་ལ། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་ནི་སྣ་དང་ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྔར་ནས་འགགས་ཟིན་པས། དེ་དག་ལས་མ་གཏོགས་པ་བཞི་འགོག་ལ། གཟུགས་མེད་ པར་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབའ་ཞིག་འགོག་པའོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ནི། དགྲ་བཅོམ་ཉིད་ནི་དེ་ལྡོག་གོ། །ཞེས་གསུངས་པས་སྔར་ཉིད་དུ་འགགས་པའི་ཕྱིར་དུས་དེར་འགོག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཕྱིར་མི་འོང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ན། འདོད་པའི་ཁམས་སུ་ནི་ཚོགས་བདུན་སེམས་ལས་བྱུང་ བ་དང་བཅས་པ་འགོག་ལ་ཁམས་གོང་མ་གཉིས་སུ་ཡང་སྔ་མའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ་ཤེས་པར་བྱའོ།།ཡང་ན་ཉན་ཐོས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་བརྒྱད་ཁས་མི་ལེན་པ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་གསུམ་དང་དྲུག་དང་བཞི་དང་གཅིག་ འགོག་པར་འདོད་དེ།དེ་དག་གི་གྲུབ་མཐའ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་གྱི། ཀུན་གཞི་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ནི་ཚད་མ་དང་ལུང་གིས་གྲུབ་པའོ། །རང་གི་ངོ་བོ་ནི་ཚོགས་བདུན་དང་དྲུག་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བའི་དབང་པོ་དང་བཅས་པའི་ལུས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ལ་འདོད་དོ། །དུས་ ནི་བསྐལ་པ་གཅིག་གམ་གཉིས་ལ་སོགས་པ་དུས་རིང་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ།།འདིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ས་དྲུག་པ་ཡན་ཆད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རྟེན་ཐུན་མོང་བ་ཡིན་ལ། ཁྱད་པར་དུ་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་ས་བདུན་པ་ཡན་ཆོད་ དོ།།ཁམས་ནི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྙོམས་པར་འཇུག་གི། གཟུགས་མེད་པར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཡོན་ཏན་ཕ་རོལ་ཕྱིན་ཉམས་འགྱུར་འོང་ཞེས། །གཟུགས་མེད་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་དོན་དུ་གཉེར་མི་བྱེད། །ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་བརྟེན་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། འདོད་པར་གཏོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས། །མཉམ་གཞག་མིན་པས་མཚམས་བཟུང་སྟེ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེའི་དོན་ནི་མདོ་ལས། མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་སེམས་མངོན་དུ་བྱེད་དོ། །མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ལས་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ གསུངས་པའོ།

关于在何界中入定：这两种补特伽罗最初都是在欲界三洲人中获得，获得后在寂静安乐中安住，入定也可在其他界中。
在欲界获得的原因是：该界由于粗重的想受而痛苦忧恼较大，因此想要迅速入定于寂静的灭尽定。
所依地是有顶，因为有顶的想受微细，容易遮止。
如此说来，前面说欲界众生因为粗重而忧恼较大而入定，这岂不相违？
无过失。因为在该所依身未得有顶心之时，由于粗重而生厌离，想要迅速获得寂静的灭尽定。这只是获得的支分而已。之后通过精进努力现前有顶心，依此而入灭尽定。因此前后相对而言粗细并不相违。
此处作意是以'愿于现法中安住寂静安乐'的方式入定，而不像无想定那样以出离轮回的心，因为圣者已经出离轮回。
就阿罗汉而言，所遮止的是：在欲界入定时遮止六识及其相应心所，在色界由于鼻识舌识已灭故遮止其余四识，在无色界则遮止唯一的意识。
染污意已如'阿罗汉位即断除'所说而先前已灭，故此时不遮。
就不还果而言，在欲界遮止七识及其相应心所，在上二界也随前类推而知。
或者依据不承认八识的声闻，认为在欲等三界依次遮止三识、六识、四识和一识。这些宗义是颠倒的，因为阿赖耶识和染污意已由正理和教证所成立。
自性是离开七识、六识等并具诸根的身体状态。
时间是一劫或二劫等长时入定。
此处就菩萨而言：六地以上菩萨是共同所依，特别是在每一刹那入定是七地以上。
界是在欲界和色界入定，而不在无色界，如说：'恐损菩提功德波罗蜜，故不希求生无色界。'
地是依一切地，如说：'摄属欲界识，以非等持摄。'等，其义如经中所说：'现前非等持心，从非等持入灭尽定。'等。

།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་དེ་འདྲ་བའི་སྙོམས་འཇུག་སྦྱང་ཞིང་ཤེས་པར་བྱ་སྙམ་པའི་སྒོ་ནས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་སྤྲིན་ལས། དེའི་གོང་ན་གང་སེམས་ཀྱི་མཚན་མ་མེད་པ། རྒྱུ་བ་ཐམས་ཅད་འགག་པ། སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་འདི་ནི་འགོག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ ནི་ཤེས་པར་བྱའོ་སྙམ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྙོམས་པར་འཇུག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དགག་པར་བྱ་བ་ཡང་མདོ་འདི་ཉིད་ལས་གསུངས་པའི་དོན་ནམ། གཞན་ཡང་འཕགས་པ་ཉི་མའི་སྙིང་པོ་དང་། སའི་སྙིང་པོ་ལས། བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་། ཉན་ཐོས་ དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚོར་བ་གསུམ་དང་།འདུ་ཤེས་གསུམ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་འགོག་པར་གསུངས་སོ། །རང་གི་ངོ་བོ་ནི་དགག་བྱ་དེ་རྣམས་དང་བྲལ་བའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རིག་པ་སྟོང་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་བདག་ཉིད་དོ། །དུས་ནི་ཉི་མ་གཅིག་ནས་བདུན་གྱི་བར་ཡིན་ནོ་ཞེས་ ཀྱང་བླ་མ་དག་འཆད་དོ།།གཞན་ཡང་འཕགས་པ་སའི་སྙིང་པོ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་ཚེ་ཡང་འདི་སྙམ་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་། གཟུགས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྒྱུ་མ་དང་འདྲ་སྟེ། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པས་བདག་གིས་ཚོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་དང་། འདུ་ཤེས་གསུམ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ ཅད་ལྷག་མ་མ་ལུས་པར་ཐམས་ཅད་གཅོད་དོ་སྙམ་ནས།འགོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་སོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ནས་བློ་སྔོན་དུ་བཏང་བ་བཞིན་དུ། ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཅད་དེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རོའི་ཟས་ཀྱིས་འཚོའོ། །གལ་ཏེ་ན་ཞག་བདུན་ནམ། ཞག་བདུན་ གཉིས་སམ།བདུན་གསུམ་མམ། བཞིའམ། ལྔའམ། དྲུག་གམ། བདུན་ནམ། བརྒྱད་དམ། གལ་ཏེ་བསྐལ་པ་ཚད་མེད་པ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་གི་བར་དུ་ཅི་ནུས་སུ་གནས་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཟས་ཟའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལས་ལངས་ནས་སེམས་རབ་ཏུ་ཞི་བས་ཅི་ལ་ཡང་མ་ཆགས་ཏེ། བདེ་བར་གནས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །མདོ་གཞན་དག་ལས་ཀྱང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོག་པ་ནི་བར་གྱི་བསྐལ་པ་བཅུ་རུ་ཡང་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ་ཞེས་གསུངས་སོ།

作意即是以'应当修习并了知如是等持'之想而入，如《圣宝云经》中所说：'其上为无心之相，一切运行止息，远离一切障碍，此即是灭尽。'菩萨想要了知此义而入等持等等如是宣说。
所应遮止者，即此经中所说之义，或如《圣日藏经》与《圣地藏经》中所说：应遮止凡夫、声闻、缘觉之三受、三想等一切。
自性即是远离彼等所遮之阿赖耶识，明空双运之体性。
时间则诸上师说是从一日至七日。
复次，《圣地藏经》中说：'菩萨尔时作是念：一切诸法及一切色如幻不实，我当断除三受、三想等一切无余。'作是念已，入于灭尽等持。
住于彼等持中，如先所发心般，断除一切，以等持味之食而活。
或七日，或十四日，或二十一日，或二十八日，或三十五日，或四十二日，或四十九日，或五十六日，乃至无量俱胝那由他劫中随力而住，以等持为食。
从彼等持起已，心极寂静，于一切无著，安住快乐。
其他诸经中亦说：'一生补处大菩萨于中劫十期间亦入灭尽定。'

།གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྔ་བསྟན་པ་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་དོན་གྱི་དབང་གང་ཡང་དག་པར་མཐོང་བས་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་མཉམ་པར་འཇོག་པར་མི་བགྱིད།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ སའམ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ལྟུང་དུ་དོགས་པའི་ཕྱིར།འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བདེ་བ་ལ་མཉམ་པར་མི་འཇོག་སྟེ། འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་མཉམ་པར་གཞག་ན་ནི། དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པར་ འགྱུར་བར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དོན་གྱི་དབང་འདི་ཡང་དག་པར་མཐོང་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་མཉམ་པར་མི་འཇོག་གོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། མདོ་སྡེ་འདི་ཉིད་ལས་དུས་ཅུང་ཟད་ཙམ་ སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་པས་འདི་རྣམས་ཕན་ཚུན་འགལ་བ་ཉིད་དུ་ཅིས་མི་འགྱུར་ཞེ་ན།སྐྱོན་མེད་དེ། དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་དོན་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དབང་པོ་རྣོན་པོ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སྔོན་དུ་མ་སོང་བ་རྣམས་ཏེ། མྱུར་དུ་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་ བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་རྫོགས་པར་བྱ་སྟེ།སངས་རྒྱས་པར་འདོད་པས་འགོག་པའི་བདེ་བ་ལ་ཡུན་རིང་དུ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ན། སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་སྤྱོད་པ་ལས་ཉམས་པས། རེ་ཞིག་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་དང་འདྲ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ཡུན་རིང་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་ པར་མི་བྱེད་པ་ལ་དགོངས་ཏེ་བསྟན་པ་ཡིན་ལ།དེ་ལས་གཞན་དུ་གསུངས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་དམན་པ་སྔོན་དུ་སོང་ནས། དེ་ལས་ལངས་ཏེ་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བརྒྱད་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ ཡང་སྔོན་གོམས་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པས་དུས་ཡུན་རིང་དུ་འགོག་པའི་བདེ་བ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སྟེ།ཇི་ལྟར་གྲོག་ཤུན་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ཡུན་རིང་དུ་བལྟབ་ནས་སྐྱེས་བུའི་རྩོལ་བས་འཐེན་ཏེ་བརྐྱང་བ་ལས། སླར་བཏང་བ་ན་སྔ་མའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེ་ རྣམས་གནས་སྐབས་དེར་ཡང་སྤྲུལ་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཅུང་ཟད་བྱེད་ཅིང་།ཕྱིས་དེ་ལས་ལངས་ཏེ་ཚོགས་རྫོགས་པར་བྱས་ནས་དུས་རིང་མོ་ན་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བའོ། །འཕགས་པ་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱང་མི་སློབ་པའི་ས་མཐར་ཐུག་པ་ཐོབ་པ་ན། མྱུར་ དུ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་དུ་བྱ་སྙམ་པའི་སྒོ་ནས་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་མི་འཇུག་ཀྱང་།སློབ་པའི་གནས་སྐབས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་སེམས་ཐོབ་པ་རྣམས་ནི་གནས་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་དེ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ། །བདུན་ལ་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་དང་།ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་ནི་བྱ་བ་རྫོགས་པའི་སྐད་ཅིག་སྟེ། དུས་ཅུང་ཟད་ཙམ་མཚོན་པར་བྱེད་པའི་ཚིག་གོ། །དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསལ་ཞེས་པ་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་ པས་དེ་འདྲ་བའི་མཚན་མ་དང་།སྤྲོས་པ་བཀག་པའོ། །ཉན་ཐོས་དང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཅན་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ལྟུང་བ་སྟེ། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་དེའི་ཡུལ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་མེད་པར་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་རགས་པས་སྐྱོ་ནས་འབད་པ་དང་རྩོལ་ བའི་སྒོ་ནས་དེ་འདྲ་བ་འགོག་པ་སྟེ།ཐལ་བས་གཡོགས་པའི་མེ་བཞིན་དུ་གཟུང་འཛིན་དུ་རྟོག་པའི་ས་བོན་དང་བཅས་པའོ། །དེ་བས་ན་དེ་དག་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས་སུ་གཅིག་ཅིང་། དོན་དམ་པར་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཆོས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ མེད་པར་མ་རྟོགས་པའོ།།མི་རུང་ཞེས་པའི་དོན་ནི་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་ན། དེ་དག་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་འགལ་བའི་སྐྱོན་མེད་དུ་འགྱུར་བའོ།

如果这样的话，在宣说五波罗蜜多时：'世尊，菩萨摩诃萨以正确了知义理的力量，不入灭尽定。'世尊告曰：'舍利子，这是因为菩萨摩诃萨担心堕入声闻地或独觉地，所以不入灭尽定的安乐中。如果入灭尽定，就应当知道会现前证得阿罗汉果。舍利子，菩萨摩诃萨正确了知这个道理，所以不入灭尽定。'
而在此经中又说暂时入定，这些说法岂不相互矛盾？
这并无过失。如此宣说的含义是指利根菩萨，即那些未经声闻、独觉菩提的菩萨。为了迅速成熟众生等圆满资粮而想要成佛，如果长时间入灭尽定的安乐中，就会退失成熟众生的行为，暂时与声闻等菩提相似，所以针对这种情况说不应长时间入定。
其他说法是针对先经声闻等下乘菩提，从中出定后发起无上菩提心的菩萨们，他们在八地等阶位时，随顺以前的习气而长时间入灭尽定安乐中。就像纸张等物长期折叠后，即使用力展开，放开时仍会回到原来的样子一样。
即便如此，他们在那个阶段也会以化身稍作利益众生的事业，之后从定中出来圆满资粮，经过长时间后现前圆满成佛。
诸圣独觉虽然在获得无学道究竟位时，不会以'应当迅速现前无余涅槃'的想法而入灭尽定，但在有学道位获得有顶心时，会以安住想而入定。
'于七'等文字显示菩萨与声闻等的差别。其中心刹那是指完成一个行为的刹那，表示极短的时间的词语。'明了一切法的自性相'是指通达它们的空性自性，遮遣这样的相和戏论。
声闻和佛陀们是有功用的，堕入所取能取相中，即因为没有通达转识及其境空性，而对粗大的想受生厌，通过勤作努力而遮止这些，如同被灰覆盖的火一样，具有能取所取分别的种子。
因此，他们未能通达一切法世俗谛唯心，胜义谛空性无别相，以及诸法无相。
'不应理'的含义是说，如果成为无相等，就不会有违背他们宗义的过失。

།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་ས་བདུན་ལ་ཁྱད་པར་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་མི་ནུས་པའོ། །དེ་ལས་དྲུག་དང་བདུན་ ལ་སོགས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན།དཀར་པོ་རྣམ་པར་མཐོང་བའི་ས་དང་། རིགས་ཀྱི་ས་དང་། བརྒྱད་པ་དང་མཐོང་བ་དང་། བསྲབས་པའི་ས་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ས་དང་། བྱས་པ་རྟོགས་པའི་ས་དང་། དེ་ལྟར་བདུན་དུ་འགྱུར་ལ། ཡང་གསུང་ རབ་དག་ལས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་བདུན་པོ་དེ་དག་ཏུ་འདུས་པའམ།དེ་ལས་ཐ་དད་པར་ཡང་འགྱུར་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པ་བརྒྱད་དོ། །དེ་ལ་དཀར་པོ་རྣམ་པར་མཐོང་བ་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་པའི་ཚེ་དྲོད་དང་རྩེ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་ན། དང་པོ་རྣམ་ པར་བྱང་བའི་ཆོས་དཀར་པོ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་དཀར་པོ་རྣམ་པར་མཐོང་བའོ་ཞེས་སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་དག་གིས་བཤད་དེ།ཚོགས་ཀྱིས་མ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ཧ་ཅང་འགྲིག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ནི་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་རྗེས་སུ་ དཔག་པའི་ཚད་མས་བདག་མེད་པ་གཉིས་རྟོགས་པ་ལྷག་མཐོང་གི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཆད་དོ།།མོས་པས་སྤྱོད་པའི་སས་བསྡུས་པ་བཟོད་པ་འབྲིང་པོའི་བར་དུ་ཡང་ས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པར་ལྟའོ། །རིགས་ཀྱིས་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་བཟོད་པ་ཆེན་པོ་ནས་རང་གི་ རིགས་སུ་ངེས་པ་སྟེ།གཞན་དུ་དྲོད་དང་རྩེ་མོའི་གནས་སྐབས་གཉིས་ལ་ནི་རང་གི་རིགས་ལས་བཟློག་ནས་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་བ་སྲིད་ལ། གཞན་རང་སངས་རྒྱས་སུ་ནི་བཟོད་པ་འབྲིང་པོ་མན་ཆད་དུ་ཡང་འགྱུར་བར་སྲིད་པས་དེ་རྣམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་སུ་རང་ གི་རིགས་སུ་མ་ངེས་པའོ།།དེ་སྐད་དུ་ཡང་། གཉིས་སློབ་རིགས་ལས་བཟློག་ནས་ནི། །སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་གཞན་གསུམ་ཡང་། །ཞེས་མཛོད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལས་གསུངས་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་རང་སངས་རྒྱས་དབང་པོ་རྣོན་པོ་ནི་དྲོད་ནས་ཀྱང་རང་གི་རིགས་སུ་ངེས་པར་བཤད་ དོ།།བརྒྱད་པ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་སྟེ། མཐར་ཐུག་པ་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ནས་མར་བཅལ་བའི་གྲངས་ཀྱི་གནས་བརྒྱད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ། །མཐོང་བའི་ས་ནི་འཕགས་པའི་གང་ཟག་གི་འབྲས་བུ་སྔར་མ་མཐོང་བ་མཐོང་བ་སྟེ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་ བུ་ལ་གནས་པའོ།།བསྲབས་པ་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་གནོད་སེམས་ལ་སོགས་པ་བསྲབས་པ་སྟེ། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པའོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་གནོད་སེམས་ལ་སོགས་པ་སྤངས་པ་སྟེ། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་ གནས་པའོ།།དེ་ལྟར་ན་འདི་ཉིད་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་དྲུག་པ་ཡང་ཡིན་ལ། དེ་ལ་གནས་པའི་འཕགས་པ་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ། །བྱས་པ་རྟོགས་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་སྟེ། བྱ་བ་བྱས་སོ་བྱེད་པ་བྱས་སོ་ཞེས་རྟོགས་པ་ཟད་པ་ཞེས་ པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་འདིར་འབྲས་བུ་གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པ་དང་། བཞི་པ་ལ་ཞུགས་པ་གསུམ་གཅིག་ཏུ་བསྡོམས་ཏེ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ན་སའི་གྲངས་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་རོ། །མངོན་པར་རྟོགས་པའི་གོ་རིམས་ནི་གཙོ་བོ་ཉིད་རྒྱུ་ མཚན་དུ་བྱས་ཏེ་དགྲ་བཅོམ་པའི་སྔོན་རོལ་ཉིད་དུ་གཞག་གོ།།ཡང་ཞུགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པའི་ཁོང་དུ་བསྡུས་ཤིང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ཞེས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པ་ཐུན་མོང་པ་ཉིད་དུ་གཞག་པ་ན། གྲངས་བདུན་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་རྒྱས་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་ཚུལ་དེ་ལྟར་བདུན་དུ་བཤད་དོ།།ཡང་འཕགས་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྡེས་ནི། དཀར་པོ་རྣམ་པར་མཐོང་བ་མ་སྨོས་པར་རིགས་ཀྱི་ས་ལ་སོགས་པ་བདུན་དུ་བཤད་དེ། ཐམས་ཅད་བསྡོམས་པས་བརྒྱད་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ། །རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དེ་དང་ཆ་ མཐུན་པ་ལས།སྤངས་པ་དང་རྟོགས་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཞིག་གིས་ལྷག་པའོ།

因此，他们不能在七地中特别入定。关于六和七等，就声闻而言，是白净见地、种性地、第八地、见地、减薄地、离欲地、了知已作地，如是成为七地。又于经典中所说的声闻地，或摄于这七地中，或也可另外区分，如是则成八种。
其中，白净见地是指住于胜解行地时，获得暖和顶所谓的三摩地时，因为最初见到清净白法，所以古代诸师说那些是白净见。因为未摄于资粮，所以并不十分恰当。其他人则解释说，在资粮道阶段，由思所生慧以比量证知二无我，即是成为胜观的体性。胜解行地所摄的中忍以前也应视为此地所摄。
种性地就声闻而言，是从大忍开始决定自己的种性。否则在暖和顶的两个阶段中，可能转离自种性而成佛，其他则可能成为独觉，在中忍以下也可能成就，所以在那些阶段中未决定自种性。如是说道：'二学转离种性已，成佛及其他三者'，这是在《俱舍论》中所说。菩萨和利根独觉则说从暖位开始即决定自种性。
第八地是入预流果向，即从究竟的阿罗汉果向下数的第八位。见地是圣者见到前所未见的果位，即住于预流果。减薄地是减薄欲界贪嗔等，即住于一来果。离欲地是断除欲界贪嗔等，即住于不还果。
如是，这也是声闻第六地，住于此地的圣者不还和殊胜者如前所说能入灭尽定。了知已作地是阿罗汉，因为证知'所作已办，所作已作'，获得漏尽智和无生智故。
其中，此处将第二、第三、第四果向三者合为一，安立为声闻地时，地数成为八种。现观的次第是以主要性为理由而安立在阿罗汉之前。
又将三种果向摄入住果中，并将声闻地设为遍及一切的共同性时，则成为七数。因此在《大般若波罗蜜多经》等中如是说为七种。又圣解脱军未说白净见地，而说种性地等七地，总摄则成为八种。
诸独觉也与此相应，只是解脱的断证方面稍微殊胜而已。

།གཞན་ཡང་དེ་དག་གིས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་ཅེས་པ་སྟེ། ཐབས་ལ་མཁས་པས་ཡོངས་སུ་བཟུང་ནས་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་འདོད་པའི་ ཡོན་ཏན་ལ་སྤྱོད་པ་དང་།མ་རུངས་པ་ཚར་གཅོད་པ་ནི་དགེ་བ་ཉིད་ཡིན་པ་ལ་དེ་ལྟར་མ་རྟོགས་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གཅིག་ཏུ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པ་དང་། འཁོར་བ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པ་ནི་མི་དགེ་བ་ཉིད་ཡིན་པ་ལ་དེ་ལྟར་མ་རྟོགས་པ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །དོན་དམ་པར་ དེ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་མ་རྟོགས་པའོ།།དེ་བས་ན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་དོན་བསྡུས་པ་སྟོན་ཏོ། །གང་གིས་ཞེས་པ་ནི་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་ཐབས་ལ་མཁས་པས་སོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་རེ་ཞིག་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལྡོག་པའི་དུས་བསྟན་པའོ། །དེའི་ དོན་ཡང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་དུས་ཡུན་རིང་པོར་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བདེ་བས་མྱོས་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལྡོག་པའོ།།དེ་དག་རང་གི་ལུགས་ཀྱིས་ནི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཏན་དུ་ལྡོག་པར་ཡང་འདོད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ རྣམས་ནི་རེ་ཞིག་ཞི་བའི་བསམ་གཏན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པས་དུས་ཅུང་ཟད་དུ་རྣམ་པར་ལྡོག་པའི་རིགས་མཐའ་དག་ལྡོག་པའོ།།འདུ་ཤེས་ནི་རྟོག་པའི་ཁྱད་པར་རོ། །ས་དང་པོ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ས་བདུན་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་ལ་སོགས་ པ་རྣམས་ཀྱི་རྟོག་པའི་ཁྱད་པར་སྟོན་ཏེ།དེ་རྣམས་ནི་རང་གི་སེམས་ཉིད་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་སྣང་བ་ལས། དེ་ལྟར་མ་ཤེས་ཤིང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོར་རྟོག་པའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་བཏགས་པ་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཉིད་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་ས་ བརྒྱད་པ་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན་བྱས་པ་རྟོགས་པའི་ས་སྟེ།མངོན་པར་རྟོགས་པའི་གོ་རིམས་དང་སྦྱར་ན་དེ་ཉིད་གྲངས་ཀྱི་གནས་བརྒྱད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་སྙིང་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གང་གིས་ སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་སྦྱོར་བ་བཤོལ་ནས།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བདེ་བ་ལ་ཡུན་རིང་དུ་མི་གནས་པར་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཕྱག་གླང་པོའི་སྣ་ལྟ་བུ་དེའི་མགོ་ལ་གཞག་པ་དང་། འོད་ཟེར་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལས་སད་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་མ་རྫོགས་པས།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ཡེ་ཤེས་མ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་གྱི་བྱ་བ་ཡང་རྒྱུན་ཆད་པར་འགྱུར་བ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་ཀྱི་གདུང་ཡང་ཆད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཡང་དག་པའི་ལམ་གཅིག་ནས་ གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་མེད་པས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སྣ་ཚོགས་སུ་སངས་རྒྱས་དུ་མ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་མེད་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་རྣམས་སྔ་མ་ལྟར་རྗེས་སུ་འཛིན་པའོ།།གཞན་ཡང་སངས་རྒྱས་དུ་མ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱང་། སངས་ རྒྱས་ཀྱི་ཆེ་བ་སྟེ།ཆོ་འཕྲུལ་རྣམ་པ་གསུམ་མངོན་དུ་འགྲོ་བའི་སྒོ་ནས་ཐེག་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་སྟོན་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་འདྲ་བའི་དགོས་པ་ལས་མི་ཉམས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ། དེ་དག་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བར་འཛིན་པའོ། །བདེ་བས་འཕྲོགས་པར་འགྱུར་བ་ནི་སེམས་དེའི་དབང་དུ་འགྱུར་ཞིང་དེ་ ཉིད་ལ་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པའོ།།དེ་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མཚན་ཉིད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལ་མཐར་ཐུག་ཡོད་མིན་ཏེ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྔར་བསྟན་ནོ། །དེས་ན་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་སྒོ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བློར་འགྱུར་བའོ།

此外，他们不了解一切法的善与不善的自相，也就是说，以善巧方便摄持而为自他利益所欲求的功德而行持，以及降伏恶人是善法，但他们却未如是了知；
一向趋向涅槃，背离轮回是不善，但他们却未如是了知，这是就世俗谛而言。
就胜义谛而言，他们未了知诸法的法性真如。
'因此'等文是总结其义。
'由何'是指由二谛善巧方便。
'大慧'等文是显示他们暂时止息分别的时间。
其义为声闻缘觉长时为三昧乐所醉而止息分别。
依他们自宗，认为在无余涅槃界中永远止息分别。
诸菩萨则是暂时入于寂静禅定，短时间内止息一切分别种类。
想即是分别的差别。
'初地'等文是显示住于七地的菩萨和凡夫等的分别差别，
他们不知自心显现为能取所取，而执著能取所取为实有。
'大慧'等文是显示假名涅槃，
其中第八地如前所说，就声闻等而言是了知已作地，若配合现观次第，即是数量的第八位。
诸菩萨以悲心等因缘，不舍众生利益的加行，不长时住于三昧乐，圆满报身佛们以如象鼻般的手置于其头顶，
以光明等门而令其从三昧中醒觉。
若不如此，则由于未圆满成熟众生等资粮，如来法身智慧未圆满故，众生事业将断绝，如来种姓亦将断绝。
由于无有从一正道相续，于种种世界中无有多佛现前圆满成佛，故如前摄受彼等菩萨。
复次，彼等多佛现前圆满成佛者，即是佛陀之殊胜，以三种神变现前之门而示现种种乘道，
因此为了不失如是利益，摄持彼等不入涅槃。
为乐所夺即是为彼心所控制而长时住于其中。
然彼非是真实涅槃，如前所说'此中无有究竟'等。
故彼等以增上慢门而起涅槃之心。

།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་ སོགས་པས་ནི་ས་བདུན་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་ཚུལ་སྟོན་ཏེ།དེའི་དོན་ནི་ས་བདུན་པ་མན་ཆོད་དུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་གནས་པར་མ་གྱུར་ཞིང་། དེ་ཡང་ཀུན་གཞི་ལ་དམིགས་ནས་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་། བདག་ཏུ་ཆགས་པ་དང་། བདག་ཏུ་ང་རྒྱལ་བ་དང་། བདག་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་མི་ཤེས་པ་དང་། མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་། ལམ་སྟེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་ལ་སོགས་པར་ལྟུང་ན་མི་རུང་ངོ་སྙམ དུ་དགོངས་ནས།སེམས་དང་ཡིད་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་རྫོབ་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འདྲིས་པར་བྱ་བ་དང་། དོན་དམ་པར་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་དང་རང་བཞིན་སྟོང་པ་བདག་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འདྲིས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ། དེ་རྣམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ དུ་བསྟན་པ་ཡང་ང་ཡིས་བྱས་ཞེས་པའོ།།དེ་ལྟར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སའི་གོ་རིམས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་གོ་རིམས་དང་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་མི་འཐད་པའོ། །དེ་ལྟར་ཡིན་མོད་ཀྱི་དེ་ལས་གཞན་དུ་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སའི་གོ་རིམས་དང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དངོས་པོར་བརྟགས་ཏེ།དེ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཁམས་གསུམ་པར་རྟོགས་པའོ། །དེ་ལྟར་བརྟགས་པ་འདི་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རང་གི་སེམས་སྣང་བ་ཙམ་སྟེ་བྱིས་པ་རྣམས་ ཀྱིས་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་དང་འཕགས་པ་དེ་དག་གིས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་སའི་གོ་རིམས་ཀྱི་མཚམས་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ང་དང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་ཅིང་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྟེ། གསལ་བར་བྱས་པའོ། ། གལ་ཏེ་འདིར་ས་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་མུ་སྟེགས་ཀྱི་ལྟ་བ་དང་ལམ་དུ་འགྱུར་བ་ནི་མི་སྲིད་དེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཡང་འབྲེལ་པར་འགྱུར་བས་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་འཇིག་པ་རྣམ་པ་ལྔ་དང་བྲལ་བར་མི་འཐད་ཅིང་། གཞན་ཡང་ས་དང པོ་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་རྟོགས་པ་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན།སྐྱོན་མེད་དེ། དེ་འདྲ་བའི་ལོག་པར་ལྟུང་བ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་མོད་ཀྱི། སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་བསྒོམས་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རྗེས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཅུང་ ཟད་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཞིང་།ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་དང་། ཕྱོགས་འགའ་ཞིག་ནས་མཚུངས་པར་འགྱུར་བ་སྲིད་པས་སོ། །གཞན་ཡང་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར། བྱང་ཆུབ་དམན་པ་གཉིས་སྔོན་དུ་སོང་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཐར་ པ་འགའ་ཞིག་སྟོན་ཏེ།དེའི་དོན་ཡང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཅན་འགའ་ཞིག་གིས་དང་པོར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་མངོན་དུ་བྱས་ཤིང་། དེ་ནས་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱིས་ལྷག་པར་རང་རྒྱལ་བའི་བྱང་ཆུབ་རྟོགས་པར་འགྱུར་ལ། དེའི་རྗེས་སུ་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་ས་བརྒྱད་ཀྱི་བར་དུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་པའམ།ཡང་བྱང་ཆུབ་དམན་པ་དེ་དག་མངོན་དུ་བྱས་པ་ལས་དེའི་རྗེས་ཐོགས་ལ་སོ་སོར་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བརྒྱད་ཀྱི་བར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་པའོ། །སྔར་གྱི་དོན་དེ་ལྟར་ཡིན་པ་ཡང་འཕགས་པ་ དཔལ་ཕྲེང་གི་མདོ་ལས།ཉན་ཐོས་སུ་འགྱུར་ཞིང་རང་སངས་རྒྱས་སུ་ཡང་འགྱུར་ལ། ཕྱིས་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་ཡང་འགྱུར་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་སྔར་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཡིན་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བརྒྱད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་།དེ་དག་གི་མིང་གིས་བརྟགས་པའོ། །དེ་འདྲ་བ་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་གོམས་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པས་དུས་རིང་པོར་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བདེ་བས་མྱོས་པའོ།

'大智慧'等词句是说明佛陀摄受七地所住钝根菩萨的方式。其意义是：七地以下有染污意识尚未消除，而且缘于阿赖耶识而有我见、我爱、我慢、我痴等相应，因此不知诸法的自相共相等，为了不堕入外道的我见以及禅定、苦行等道，佛陀思维后，为使他们熟悉心意等的世俗相及其运作等，以及究竟义中这些境界和自性空无我等，如实宣说了这些差别。
为了如是了知，安立地位次第等，因为胜义中次第和趣入等一切都不成立。虽然如此，凡夫等人却执著世间和出世间地位次第和衔接等种种事物，而且由于颠倒而了知为三界所摄。如是分别仅是世俗中自心显现，凡夫们不能通达。
因此，为使凡夫和圣者了知，我与诸佛无颠倒地宣说并安立了地位次第的衔接等，使之明了。
若有人说：此处得地的菩萨不可能堕入外道见和道，因为如果那样，他们就会与轮回苦相连，如前所说不应离五种坏，而且初地证悟法界遍行也不应理。答：无过。虽然不会真实堕入如是邪见，但如前所说，由修行所断的俱生我见等稍有增长，可能在某些方面与外道相似。
另外，'大智慧'等也如前所说，显示先经二种小菩提的菩萨们的某些解脱：其意义是某些声闻种性者先证声闻菩提，然后以稍胜解脱证悟缘觉菩提，之后发最上菩提心，圆满到菩萨八地；或者证得那些小菩提后随即各自发最上菩提心，圆满到菩萨八地。
前述义理如是，《吉祥鬘经》中说：'将成为声闻，也将成为独觉，后来也将成为正等觉'，因此如是。如是，由于先前是声闻和独觉，即使在圆满菩萨八地时，也以彼等名称假立。如是者如前所说随顺串习，长时为三昧乐所醉。

།རང་གི་སེམས་སྣང་བ་ཙམ་ཡིན་ལ་མི་མཁས་ཞེས་པ་ནི་རབ་ཏུ་དབེན་པའི་ཆོས་ལ་མོས་ལ་མོས་པའི་བློ་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་པ་ དང་སྦྱར་ཏེ།རིག་པ་དང་སྟོང་པ་དང་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་མཐའ་གཉིས་སྤངས་པའི་དབུ་མའི་དོན་མ་རྟོགས་པ་ཞེས་པའོ། །རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ནི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའོ། །བདག་མེད་པ་གཉིས་རྟོགས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་ལ་ཞུགས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ཡང་ཅུང་ཟད་སྟོང་པ་ཉིད་ ཀྱི་མཐར་ལྟུང་ཞེས་པའོ།།དེ་འདྲ་བ་ནི་རང་གི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་དེ་འདྲ་བའི་བདེ་བ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་མོས་པའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བྱང་ཆུབ་དམན་པ་སྔོན་དུ་སོང་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་འགོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བདེ་ བའི་སྒོ་མཐོང་བ་སྟེ།ལན་ཅིག་མངོན་དུ་བྱས་ནས་དེ་ལས་འདའ་བའོ། །དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་རང་གི་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་དེ་ལས་སད་ནས་མཐར་ཐུག་པའི་གནས་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པའི་ཐབས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཏིང་ངེ་ འཛིན་གྱི་བདེ་བ་ལ་ཡུན་རིང་དུ་མི་གནས་ཞེས་པའོ།།གལ་ཏེ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རིགས་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ནི་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་དག་གིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་མཐར་ཐུག་པའི་གནས་ལ་འཇུག་པའི་ཚུལ་སྟོན་ཏེ། མི་འཇུག་ པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་པ་ལས་ནི་དེ་དག་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་ཐོབ་བྱའི་རང་བཞིན་དུ་རྟོག་ཅིང་དེའི་དོན་དུ་འཇུག་པའོ།།འཇུག་པའི་ཚུལ་ཡང་ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་སྟེ། དེས་ཟིན་པར་བྱས་ནས་འཇུག་པའོ། །དེ་ཡང་ཇི་ ལྟར་རྨི་ལམ་ན་འགའ་ཞིག་གིས་འབད་པ་དང་རྩོལ་བ་དྲག་པོས་ཆུ་ལ་རྒལ་བར་རྨི་བ་ལས།གནས་སྐབས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གཉིད་སད་ནས་དེའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཅི་འདི་བདེན་ནམ་བརྫུན་ཞེས་རྟོག་གོ། །དེའི་རྗེས་ཐོགས་སུ་དེ་འདྲ་བ་ནི་བདེན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་ལྟོས་ནས་བརྟགས་པའི་བརྫུན་པ་ཡང་ མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལས་གཞན་དུ་མངོན་ཏེ་འདྲ་བ་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བག་ཆགས་ལས་དེ་ལྟར་སྣང་བའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྫུན་པ་ཉིད་སྣང་ངོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཕལ་ཆེར་ཤེས་པར་ཟད་དོ། །དང་པོ་ནས་བདུན་དུ་འཕོ་ཞེས་པ་ནི་ས་ བདུན་གྱི་བར་ལ་དབང་པོ་རྣོན་པོས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སེམས་ཀྱི་སྣང་བ་ཙམ་དུ་མངོན་པར་རྟོགས་ཤིང་།སེམས་ཀྱང་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་རྟོགས་ལ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པའི་དངོས་པོར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ རྒྱུ་བ་མཐོང་ཞེས་པ་སྟེ།དགག་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་རྟོག་པ་སྟེ། བཟང་པོའི་རྟོག་པ་རྒྱུ་བ་མཐོང་ནས་དེ་འདྲ་བའི་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བའོ། །དེ་འདྲ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པའི་སྦྱོར་བ་སྟེ་ ལམ་ཡིན་གྱི།དེ་འདྲ་བའི་ལམ་འཇིག་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སེམས་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་ས་བརྒྱད་པ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་འཇུག་པར་མཐོང་ཞེས་པ་ཉིད་ནི་རྒྱས་པར་སྟོན་པའོ། །ཆོས་བསྟན་ཞེས་པ་ནི་སྔ་མ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པ་ལས་རྟོག་པ་མེད་པའི་ ཡེ་ཤེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པའོ།།དེ་འདྲ་བ་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་དོན་དམ་པ་འདི་ལ་གོ་རིམས་དང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མི་འཐད་དེ། དེ་དག་ནི་རྗེས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བསྟན་པའོ། །དེ་ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དོན་ལྷག་མ་དང་བཅས་ཏེ་བསྡུས་ ནས་བསྟན་པའོ།།དེ་ལ་དང་པོ་ཚིག་རྐང་པ་ལྔ་ཡིས་ནི་དོན་མདོ་ཙམ་དུ་སྟོན་ཅིང་། དེ་ནས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞིས་ནི་དེ་དག་གི་དོན་རྒྱས་པར་འཆད་པའོ། །དེ་ནས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་ས་དང་ས་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་གི་དབྱེ་བ་ལ་མ་རྨོངས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་རྒྱས་པ་དང་བསྡུས་པ་ལ་སོགས་ པའི་དབྱེ་བ་སྟོན་པའོ།

自心仅是显现而不善巧，是指对极为寂静的法有信解，但非真实的智慧，与此相应，即是未通达智慧、空性及双运远离二边的中观之义。自相与共相的障碍即是所知障。通达二无我是入菩萨道，如是仍稍堕入空性之边。
如是者即是以具有我慢的分别念，对如是安乐起涅槃之信解。'大智慧'等所说，是指先得小菩提的诸菩萨见到灭尽定之乐门，一旦现前即从彼中超越。其原因即是由于自己往昔的愿力等，以及如来加持力而从彼中醒觉，以入究竟处法身智慧之方便分别识，而不久住于禅定之乐。
若问是否断除一切分别种类？故说'彼等'等。'一切法'等是显示入究竟处之理，从'非不入'者，是对彼等仅以世俗谛为所得之自性而作分别并为此而趣入。
入之方式即是为获得彼智慧，以一切皆如幻之智慧为先导，由彼摄持而趣入。譬如梦中有人以猛烈精进努力渡水而梦，于彼时醒来，随即思维此是真是假。其后，如是非真亦非依彼观察为假，而是从彼显现为他相似等分别习气，意识显现为虚妄，如是而思。'如是'等大部分易知。
'从初转至七'是指至第七地之间，利根者现证一切法唯是心的显现，并证知心与幻等相等，由此即离能取所取实执之心与心所分别念运行，即是见到遮遣相之分别，即善分别运行，见此后以具如是分别的智慧于佛法中精进修习。
如是分别是通达涅槃的修行即是道，而非能坏如是道。'心'等是广说前述第八地中见不行分别。'说法'即从前者所说而通达无分别智。
如是离戏论的胜义谛中，次第与相属的差别不应理，彼等是依后时所显现的世俗谛而宣说。'于此'等是摄余义而说。
其中初五句略说其义，其后四偈广释彼等义。其后二偈为令不迷惑地与住地补特伽罗差别故，显示广略等差别。

།དེ་ལ། ས་བདུན་དག་ནི་སེམས་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བདུན་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་བརྒྱད་གནས་མ་གྱུར་པས་སེམས་ཀྱི་ས་ཞེས་བྱའོ། །ས་བརྒྱད་པ་ལ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་གནས་སྐབས་ན་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་བ་མེད་ཅིང་རྗེས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལ་དབང་ཐོབ་པས་དེ་དག་ཏུ་ཞེན་པ་དང་མེད་པའི་ཕྱིར་སྣང་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ནས་དགུ་པ་དང་བཅུ་པ་གཉིས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་གི་ཉེ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པས་གནས་ཞེས་པའམ། ཡང་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་བ་དང་།དབང་མངོན་པར་ཤེས་པའི་ལས་ལ་དབང་བས་ཆོས་སྟོན་པ་དང་། ཕྲིན་ལས་སྣ་ཚོགས་ལ་དབང་སྦྱོར་བའི་གནས་ཡིན་པས། དེ་དག་ནི་གནས་[(]གྱི་[,]ཀྱི་[)]ས་ཞེས་པའོ། །དེ་རྣམས་ལས་གཞན་ས་བཅུ་གཅིག་པ་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ས་སྟེ་སྒྲིབ་པ་ གཉིས་བག་ཆགས་དང་བཅས་ཏེ་དག་པ་དང་།དེ་བཞིན་ཉིད་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་སྟེ། སྤངས་པ་དང་རྟོགས་པའི་ཡོན་ཏན་མཐར་ཐུག་པ་འདི་ནི་སངས་རྒྱས་པའི་རང་བཞིན་ཞེས་པའོ། །དེས་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་གཙོ་བོར་བསྟན་ལ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་གནས་ནི་དབང་ ཕྱུག་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།སྐུ་མཚན་དང་དཔེ་[(]བྱེད་[,]བྱད་[)]ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་སྣང་བ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པ། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་འབྱོར་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཞིང་ཁམས་སུ་སྣང་བ་གཞི་རིན་པོ་ཆེ་ལས་གྲུབ་ཅིང་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་ ཚོགས་ཀྱིས་བརྒྱན་ཅིང་མཛེས་པར་སྣང་བ།ཇི་ལྟར་མེའི་ཕུང་པོ་ལ་མེ་ལྕེ་དང་འོད་ཟེར་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རིན་པོ་ཆེའི་འོད་ཟེར་སྣ་ཚོགས་པ་ཡིད་དུ་འོང་བ་དེར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་སྣང་བ་ཡིན་པས་འཚེ་བའམ་མི་མཐུན་པ་མེད་པར་གྱུར་པ་ནི་ཞི་བའོ། །ཡང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་ བཞིན་གྱི་སྐུ་དེ་ཉིད་ལས་ས་བཅུའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ།ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་འོད་ཟེར་སྣ་ཚོགས་པ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཞི་བ་རབ་ཏུ་འབྱུང་ཞེས་ཀྱང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་འདྲ་བའི་ཡེ་ཤེས་དེ་དག་གིས་མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་ཡང་སྲིད་པ་གསུམ་པོ་སྤྲུལ་པར་བྱེད་ཅིང་། ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་ ཡང་སྤྲུལ་པ་དང་སྔར་འདས་པའི་དུས་སུ་སྤྲུལ་ཞེས་པའོ།།གལ་ཏེ་སྲིད་པ་གསུམ་པོ་ནི་སེམས་ཅན་དེ་རྣམས་ཀྱི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་སྤྲུལ་པ་མ་ཡིན་ནམ། ཇི་ལྟར་ན་ཡེ་ཤེས་དེས་སྤྲུལ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། བདེན་མོད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དེའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་ཞིང་འོད་གསལ་བ།དེ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ལས་སྲིད་པ་གསུམ་པོ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་ལ་དགོངས་ཏེ་བསྟན་པའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་། རང་གི་རིག་པའི་འགྱུར་བ་ལས། །དམན་པ་ལས་ནི་ལས་བསྐྱེད་དེ། །རང་གིས་འཕྲོག་ཅིང་རང་ གིས་བྱེད།།རང་གི་རྒྱལ་པོ་རང་གཙོ་བོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་གནས་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་སྣང་བ་དེར་དངོས་སུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འབའ་ཞིག་སྟོན་ཅིང་། དེ་ལས་བརྒྱུད་པའི་སྤྲུལ་པའི་སྒོ་ནས་ཐེག་པ་སྣ་ཚོགས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་དེ་ ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་གྱི།དེ་ལས་གཞན་ཕྱི་རོལ་གྱི་ངོ་བོར་གྲུབ་པ་མེད་ཅེས་པའོ།

关于'七地即是心'等词句的含义是：菩萨七地中八识聚尚未转依，故称为心地。
在第八地中，等持状态时无有能取所取二相显现，后得位中亦得无分别自在，故于彼等无有执著，因此称为无相。
其后第九地和第十地二者，因是法身智慧自性的近因而称为住，或者因于各别正智得自在，及于神通业用得自在而说法，于种种事业得自在之处，故彼等称为住地。
除彼等外，第十一地是佛之自性地，即二障及习气清净，以及如是性各别自证，即断证功德究竟，此即是佛性之意。
此亦主要显示法身自性，而受用圆满身之处即是大自在等，即相好等相显现成为智慧自性，于世间出世间一切圆满得自在，即于其刹土中显现基为珍宝所成，以种种珍宝庄严而显现庄美。
如同火聚中生起种种火焰与光芒一般，种种悦意珍宝光芒于彼处所生者之福德显现，故无有损害或违逆而成寂静。
复次，从彼智慧自性身中，于十地菩萨等处，大乘法之种种悦意寂静光芒极为显现，亦当如是配释。
如是诸智慧于未来时亦变现三有，于现在时亦变现，于过去时变现之意。
若问：三有不是彼等众生业及烦恼的变现吗？如何是彼智慧所变现？虽然如此，彼智慧自性即如来藏，一切众生心性离戏光明，从其变异中显现为种种三有，依此密意而说。
如是亦说：'从自觉知变异中，从劣处生起业，自夺自作，自王自主。'即如是说。
于如是殊胜处所显现中直接唯说大乘，从彼流出变化门中说种种乘，此即是其自性，即是彼智慧自体，除此之外无有外在实体成立之意。

།དེ་ལྟར་ན་ས་དང་ཐེག་པའམ། དེ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་གི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མི་འདྲ་བ་དུ་མ་མདོ་འདི་ཉིད་དམ། གཞན་ལས་གསུངས་པས་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཅི་ངེས་པའི་དོན་ནི་གང་ཡིན་ཞེས་ཐེ་ཚོམ་ མམ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པས་དེ་དག་བསལ་བའི་དོན་དུ།བཅུ་པོ་པ་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྔར་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཅན་འགའ་ཞིག་གིས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཉན་ཐོས་དང་རང་རྒྱལ་བའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་དུ་བྱས་ཤིང་། དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་ སེམས་བསྐྱེད་དེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བརྒྱད་ཀྱི་བར་དུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ནས། དེ་ནི་སྔར་གྱི་དམན་པའི་ས་གཉིས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བརྒྱད་དེ། དེ་ལྟར་ས་བཅུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་པ་ཡིན་པས་བཅུ་པོ་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་ལ། དེ་ཉིད་སྔར་གྱི་དུས་ན་ཉན་ཐོས་ ཡིན་ལ།དེ་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལམ་དང་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པའི་དང་པོ་ཡིན་པས་དང་པོ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་དོན་ཡང་ས་བཅུ་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་དུས་ན་ཉན་ཐོས་མ་ཡིན་ཡང་། སྔར་གྱི་མིང་སྙིང་མཐུན་གྱིས་བཏགས་ནས་དེ་ལྟར་བསྟན་པའོ། །ཡང་དེ་འདྲ་བའི་ཉན་ཐོས་ མཚན་ཉིད་པ་དེའི་ས་དང་།ས་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་ནི་རྒྱས་པར་ཕྱེ་ན་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་དཀར་པོ་རྣམ་པར་མཐོང་བ་ནས། བྱས་པ་རྟོགས་པའི་བར་རྣམ་པ་བརྒྱད་དོ། །དགུ་པོ་ཡང་ནི་བདུན་པ་སྟེ། །ཞེས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཅན་གང་ཞིག་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་མངོན་དུ་བྱས་ནས། རང་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་མ་བགྲོད་པར་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས་སྔ་མ་ལྟར་ས་བརྒྱད་ཀྱི་བར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་པ་ནི།དགུ་པོའམ་དགུ་པོ་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་བདུན་པ་སྟེ་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ལོགས་སུ་མ་བགྲངས་པར་བདུན་དུ་བསྡུས་པའི་དུས་སུ་དེའི་གྲངས་ ཀྱི་གནས་བདུན་པ་ནི་བྱས་པ་རྟོགས་པ་སྟེ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡིན་ལ།དེ་ཡང་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་ས་དགུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་དུས་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་ཀྱང་སྔར་གྱི་མིང་གིས་བཏགས་ནས་དེ་ལྟར་བསྟན་པའོ། །ཡང་། བདུན་པོ་པ་ཡང་བརྒྱད་པོ་ཡིན། །ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་བསྡུས་ན་ས་ བདུན་དང་དེ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་བདུན་པོ་ཡང་།རྣམ་པར་སྤྲོས་ན་སྔ་མ་ལྟར་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་བའོ། །ཡང་དགུ་པོ་ཞེས་པ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་འགའ་ཞིག་གིས་རང་གི་བྱང་ཆུབ་མངོན་དུ་བྱས་ནས་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་དེ་ས་བརྒྱད་ཀྱི་བར་དུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ བྱས་པ་ཡང་།སྔར་གྱི་ཚུལ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ་རྟོགས་པར་བྱའོ། །གཉིས་པོ་པ་ནི་གསུམ་པོ་ཡིན། །ཞེས་པ་ནི་ས་བདུན་གྱི་གནས་སྐབས་ན་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་ནུས་པ་དང་། མི་ནུས་པ་གཉིས་པོ་ནི་རྒྱས་པར་ཕྱེ་ན་གསུམ་དུ་འགྱུར་བ་སྟེ། དེ་ ལྟར་མི་ནུས་པ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བས་སོ།།དེ་ལྟར་གསུམ་པོ་རེ་རེ་ཡང་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་དང་རྣོན་པོ་གཉིས་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བས་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་བའོ། །བཞི་པོ་ཡང་ནི་ལྔ་པོ་ཡིན། །ཞེས་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོས་བསྡུས་པའི་ས་དང་ས་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་རྣམ་པ་ བཞི་སྟེ།སེམས་ཀྱི་ས་དང་། སྣང་བ་མེད་པ་དང་། གནས་ཀྱི་ས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའོ། །དེ་ཡང་གནས་ཀྱི་ས་ནི་དགུ་པ་དང་བཅུ་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་བས་རྒྱས་པར་ཕྱེ་ན་ལྔ་ཉིད་ཡིན་ཞེས་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་མེད་དེ། རྣལ་འབྱོར་པའི་ཀུན་རྫོབ་དག་པ་ འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ན་རྒྱས་པ་དང་བསྡུས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཕྱེ་ན་གང་ལྟར་ཡང་ཡིན་ཞེས་པའོ།།ཡང་དོན་དམ་པར་སྣང་བ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སམ་དེའི་ཡུལ་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ནི། དེ་འདྲ་བའི་རིམ་པའམ་དབྱེ་བ་མི་འཐད་ཅེས་པའོ།

如是，在地和乘或住于其中的补特伽罗的种种不同分类，从此经或他处所说，所化众生对于何为决定义理生起疑惑或颠倒见，为了断除彼等，故说'十地者'等。
如前所说方式，某些声闻种性者次第现证声闻缘觉菩提，其后发起无上菩提心，圆满至菩萨八地，彼即前面的两个下劣地和菩萨八地，如是圆满十地，故称为'十地者'。
彼即前时为声闻，又因为是趣入涅槃道果之初故称为'初者'。其义虽然在圆满十地时已非声闻，但以前名随顺安立而如是宣说。
又如是真实声闻之地及住于地之补特伽罗，若广分则如前所说从见白品乃至了作共八种。
'九者亦即七者'是说某些声闻种性者现证声闻菩提后，不经独觉地而发无上菩提心，如前圆满至八地者即是九者或九地者。
彼亦是七者，如前所说，不另计声闻地而摄为七时，其数第七即是了作即阿罗汉。彼亦如前所说，虽然在圆满九地时是菩萨，但以前名安立而如是宣说。
又'七者亦即八者'是说如是摄为七地及住于其中之七补特伽罗，若广说则如前成八。
又'九者'谓某些独觉种性者现证自菩提后发无上菩提心，圆满至八地者，亦应随顺前说方式而了知。
'二者即是三者'是说在七地阶段能于心刹那刹那入灭定与不能入者二者，若广分则成三，即如是分不能入者为声闻与独觉二故。
如是三者各分钝根利根二，则成六种。
'四者亦即五者'是说大乘所摄之地及住于地之补特伽罗四种：心地、无相、住地、佛地。其中住地分为第九地和第十地二故，广分即是五。
如是分类非一向决定，于瑜伽行者清净世俗世间智体性中，从广略等门分别则如何皆可。
又胜义无相智或其境真如中，则不应有如是次第或分别。

།ཡང་འདི་རྣམས་ཀྱི་དོན་ནི་མདོ་སྡེ་འདི་ དང་བརྗོད་བྱའི་དོན་གཅིག་ཏུ་སྟོན་པ།འཕགས་པ་སྟུག་པོ་བཀོད་པའི་རྒྱན་ལས། ཤེས་པ་རྣམས་དང་སློབ་པ་བཅུ། །བརྒྱད་པ་མང་ན་ལན་བདུན་དང་། །རིགས་ནས་རིགས་དང་ལན་ཅིག་འོང་། །བར་ཆད་གཅིག་པའི་གང་ཟག་དང་། །བར་མར་མྱ་ངན་འདའ་བ་དང་། །གཞན་སྐྱེས་ མྱ་ངན་འདའ་བ་དང་།།མངོན་པར་འདུ་བྱེད་འདུ་མི་བྱེད། །སྟེང་མའི་རྒྱུན་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཏེ། །ཞེས་གསུངས་པས་དེ་འདྲ་བ་སློབ་པའི་གང་ཟག་བཅུ་ནི། དང་པོ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་། དེ་ཉིད་ཚོལ་ལ་ཐོག་མར་ནི། །ཐམས་ཅད་ཡོད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ། །ཞེས་གསུངས་ པས།དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་གསུངས་པའི་ལམ་ལ་ནན་ཏན་དུ་བྱེད་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་གང་ཟག་སྟེ། གོང་དུ་བསྟན་པའི་ས་དེ་དང་དེ་རྣམས་ལ་གནས་པའོ། །དེ་འདྲ་བའི་དང་པོ་པ་ནི་རྣམ་པར་ཕྱེ་ན་བརྒྱད་དེ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་རྒྱུ་འབྲས་ནས་དགྲ་བཅོམ་པ་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་བར་དུའོ། ། གལ་ཏེ་ཐོག་མར་བསྟན་པའི་ལམ་ཉམས་སུ་ལེན་པ་ནི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་བདེན་པས་རང་སངས་རྒྱས་དང་ལྷན་ཅིག་འཕགས་པའི་གང་ཟག་དགུ་རུ་འགྱུར་ལ། དེ་ཡང་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ དང་།།ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་རྒྱན་དང་བཅས་པ་དང་། རྒྱན་མེད་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་བསེ་རུ་ལྟ་བུ་དང་། ཚོགས་ན་སྤྱོད་པའོ། །འདིར་བདུན་པ་ཞེས་པ་ནི་དེ་དག་སྤྱིར་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི། སྔ་མ་ལྟར་གྲངས་ཀྱི་གནས་འཛིན་པའི་ཚིག་ཏུ་སྦྱར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་འདྲ་བའི་བདུན་ པོ་པ་ཡང་ཚོགས་ན་སྤྱོད་པ་ལ་དབང་པོ་འབྲིང་དང་རྟུལ་པོ་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བས་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་བའོ།།གཉིས་པོ་པ་ནི་གསུམ་པོ་ཡིན། །ཞེས་པ་ནི་བརྒྱད་པ་དང་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་གཉིས་ནི་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། པོ་ཟོས་ན་སྲིད་པ་ལན་བདུན་པ་ལ་སོགས་པ་རབ་དང་འབྲིང་དང་ ཐ་མ་རྣམ་པ་གསུམ་སྔར་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ།།འདི་ཡང་གཉིས་པོ་རེ་རེ་ཞིང་ཕྱེ་ན་གསུམ་དུ་འགྱུར་བ་ལ་དགོངས་པ་ཡིན་གྱི། ངེས་པའི་དོན་དུ་ན་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་བའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གསུམ་པོ་ཡང་ནི་དྲུག་ཡིན་ནོ། །ཞེས་འོག་ཏུ་གསུངས་པ་སྟེ། སྔར་གྱི་གསུམ་པོ་རེ་རེ་ལ་ ཡང་གཉིས་གཉིས་སུ་འགྱུར་བའོ།།ཡང་ན་བྱས་པ་རྟོགས་པའི་ས་ཞེས་པས་མཚོན་པ། ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་སྐྱེ་བ་གཉིས་ནི་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སའོ། །དེ་ལ་སྔ་མ་གཉིས་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ པ་ཡིན་ལ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། དྲི་མ་ཟད་དང་མི་སྐྱེ་བའི། །ཡེ་ཤེས་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བརྗོད་དེ། །ཟད་མེད་སྐྱེ་མེད་ཕྱིར་དེ་དག་།གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །བཞི་པོ་ཡང་ནི་ལྔ་པོ་ཡིན། །ཞེས་པ་ནི་སྤྱིར་འཕགས་པའི་ གང་ཟག་སྡེ་བཞི་སྟེ།ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སོ། །དེ་ལ་ཉན་ཐོས་ནི་སྔར་འདི་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་ལྟར་ཞི་བ་བགྲོད་པ་གཅིག་པུ་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པ་ ལྔ་རུ་འགྱུར་བའོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་སྤྲུལ་པའི་ཉན་ཐོས་ཀྱང་སྔར་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྔར་བསྟན་ནོ། །འདིར་དངོས་སུ་གང་ཟག་གི་དབྱེ་བ་བསྟན་པས་ཀྱང་དེ་རྣམས་གང་ལ་གནས་པའི་ས་དང་། ཐེག་པའི་དབྱེ་བ་ཡང་བསྟན་པའོ། ། ས་དང་ཐེག་པ་ཡང་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཉིད་ལ་འཇོག་པས་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་བསམ་པར་མི་བྱའོ། །འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་འགྲེལ་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོའི་རྒྱན་ལས་ལེའུ་བཞི་པའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་ཡང་ཞེས་པ་ལ་སོགས པས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྔར་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་ཚུལ་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་བསྡུས་ཏེ་སྟོན་པ་ལས།དང་པོར་དྲི་བ་དགོད་པའོ།

此等之义即此经典与所诠义为一而示。于《圣严密庄严经》中说：'诸智者与十学者，第八多则七返有，从种至种与一来，一障之补特伽罗，中般涅槃及余生，涅槃与现行不行，上流亦复如是。'所说如是十种学者补特伽罗，首先是声闻乘者。如说：'最初寻求彼性时，当说一切皆是有。'故如来最初所说之道精进修持者为声闻补特伽罗，即安住于前所说诸地。如是初者分别有八，从预流果向乃至阿罗汉果向。
若问最初所说之道修持者岂非亦有独觉耶？诚然如是，与独觉一起成为九圣补特伽罗。摄之则有七种：预流、一来、不还、具相阿罗汉、无相阿罗汉、犀角喻独觉、及众中行者。此中所说七者是总说彼等，非如前者数目之语。如是七者中众中行者分为中根与钝根二类，故成八种。
'第二者是三'者，第八地与住预流果二者成为三种，即如前所说多七返等上中下三种。此亦是就每一二者分为三种而言，若就决定义则成六种。故后说：'三者亦是六。'即前三种各分二类。或者以'了知所作地'为标志，尽智、无生智二种生起成为三种：声闻地、独觉地、如来地。其中前二为颠倒，如来为不颠倒。如说：'尽垢及无生，智慧称菩提，无尽无生故，如次应了知。'
'四者亦是五者'者，总说四种圣补特伽罗：声闻、独觉、菩萨、正等觉佛。其中声闻如前所说唯一趣寂者与回向大菩提者，如是成为五种。若问如是则前说化声闻岂非亦有耶？彼即是菩萨已如前说。此中直接显示补特伽罗差别，亦显示彼等所住之地与乘之差别。
地与乘亦安立于证悟智慧之差别，不应视为相异。《圣入楞伽经如来藏庄严疏》第四品释毕。
其后'复次'等，显示前说所得果佛性以他方式摄略而说，首先安立问难。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ལན་རྒྱས་པར་བསྟན་ཏེ། དེའི་དོན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་རྟག་པའི་དངོས་པོར་མི་ འཐད་དེ།དེ་ལྟ་ན་གཞན་དག་གིས་དབང་ཕྱུག་རྟག་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཅིང་བྱེད་པས་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུར་བརྟགས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ཁྱད་པར་མེད་པར་འགྱུར་བའོ། །གལ་ཏེ་འདིར་དེ་དང་འདྲ་བ་ནི་འབྲས་བུ་རིམ་པ་ཅན་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་ཡུལ་རིམ་པ་ཅན་ ལ་འཇུག་པས་རྟག་པ་དང་གཅིག་པུའི་བདག་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དེ།འབྲས་བུ་རིམ་ཅན་ཉིད་སྦྱོར་བས། །རྟག་རྣམས་གཅིག་པུའི་བདག་ཉིད་མིན། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཅིང་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བྱེད་པར་ཁས་ ལེན་པ་ལ་ཡང་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།མ་བྱས་པ་རྟག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་དེ་འདྲ་བའི་རང་བཞིན་དུ་གཞན་ལས་ཁྱད་པར་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་རྟག་པའང་མ་ཡིན་ཞེས་པའོ། །ཡང་གཞན་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་གྲོང་ཁྱེར་རྩཝ་མཆོག་ཤིང་སཱ་ལ་ཟུང་གི་ ཚལ་དུ་ལྷག་མ་མེད་པར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བ་མི་རྟག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་འདུས་བྱས་པའི་མི་རྟག་པ་དུས་ཀྱི་མཐར་འཇིག་པ་དང་། དང་པོ་ཉིད་ནས་སྐད་ཅིག་མའི་དངོས་པོར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཕུང་པོར་ གྲགས་པ་དང་།མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་མཚན་[(]བཞི་[,]གཞི་[)]རྣམས་ཞིག་པས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆད་པར་འགྱུར་ཞེས་པའོ། །དེ་ལྟར་འདོད་པའོ་ཞེ་ན། མི་འཐད་དེ། དེ་ལྟ་ན་དེའི་དོན་དུ་བསྐལ་པ་དུ་མར་ཚོགས་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་དེ་དག་ ནི་འཆི་བདག་གི་བདུད་ལ་སོགས་པ་བཅོམ་པས་ཚུལ་དེ་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་མ་ཡིན་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ། མྱ་ངན་མི་འདའ་འདའ་ལ་མིན། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འདིར་གཞན་དག་བྱས་པ་ནི་མི་རྟག་པར་འགྱུར་བའི་ངེས་པ་མེད་དེ། རྡོ་རྗེ་དང་རི་ལ་སོགས་པ་ བཞིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བྱམས་པས་མི་རྟག་ཅིང་རྒྱུན་ཆད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཆེད་དུ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཡང་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་ངག་ འདིའི་དོན་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་ན་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་མི་འཐད་པ་ལས།དེ་ལྟར་མེད་པར་འགྱུར་ན་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཡེ་ཤེས་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ཚོགས་རྣམས་དོན་མེད་པ་སྟེ། བདེན་པའི་དོན་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པར་འགྱུར་ཞེས་ པའོ།།གཞན་ཡང་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་ལ་སོགས་པ་འདུས་བྱས་པའི་དངོས་པོ་གཞན་ལས། འགའ་ཞིག་ཁོ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་འདོད་པའི་བྱེ་བྲག་གི་གཏན་ཚིགས་མེད་པའི་ཕྱིར། ཐམས་ཅད་ཁྱད་པར་མེད་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་བྱེ་བྲག་ གི་གཏན་ཚིགས་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཚོགས་གཉིས་རྫོགས་པ་ལས་བྱུང་བ་སྤངས་པ་དང་ཐོབ་པའི་ཡོན་ཏན་མཐར་ཐུག་པའི་ཕྱིར། གཞན་དང་མཚུངས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་དུས་ཀྱི་མཐར་འཆི་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་འགྱུར་བས་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ སྐུ་ཐོབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་དང་འཆི་བདག་གི་བདུད་ལ་སོགས་པ་བཅོམ་པ་མེད་ཅིང་།ཚེ་ལ་དབང་བ་ལ་སོགས་པ་མི་ཐོབ་པས་སྤངས་པ་དང་ཐོབ་པའི་ཡོན་ཏན་མཐར་ཐུག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ན་གཞན་དང་མི་མཚུངས་ཞེས་པའོ། །གཞན་ཡང་རྟག་པ་ནི་འབྲས་བུས་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར། དེའི་དོན་དུ་ཚོགས་སོག་པ་མི་འཐད་དོ། །གཞན་ཡང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་མེད་པར་དགག་པའི་རང་བཞིན་འགྱུར་བ་མེད་པ་ཙམ་ལ་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་པ་མི་འཐད་ཅེས་པ་སྟེ། གཞུང་གི་དོན་ནི་ཤེས་པར་ཟད་དོ། །གཞན་ཡང་བློ་གྲོས ཆེན་པོ་རྣམ་གྲངས་གང་གིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ནི་རྒྱུན་ལ་ཉམས་པ་མེད་པས་རྟག་པའོ།

世尊以此等广说回答。其义为如来不应是常住之实体。若如此则与他人所执常住自在天遍知并作为一切众生之因等无有差别。
若有人想：此处与彼相似是因为次第性地趣入果位，次第性地趣入所知境，故不应是常住及单一自性，如说'以次第果相应，常法非一性自体'。答：不然，因为此过于承认如来遍知并作一切众生利益者相同。
'因无为故常'是说若如此性质则与他无差别，故如来非常住。又有人认为如来于拘尸那城娑罗双树间般涅槃故是无常性。不然，若如此则成为有为无常于时终坏灭，及从初即成刹那性。
因此，如来无漏蕴所称及具相之四十相好等坏灭而无，故成断灭。若如是承认，则为无义，因为为此圆满资粮多劫之所作将成无义。
复次，彼等非由降伏死魔等而如是涅槃。如前所说'非涅槃非入涅槃'等。若此处有人想：所作未必成无常，如金刚山等。当以'大慧'等作答。
复次，若弥勒如来成无常及断灭，则为此圆满福慧资粮亦成无义。或者此句义为若如来实有自性，则如前所说不应成无，若成无则非有自性，故其智慧法身诸资粮无义，即未成实义。
复次，于转轮王等其他有为法中，无有别别因相唯许某者为如来，故一切无差别皆应成如来。若谓非无别别因相，因如来从圆满二资所生，断证功德究竟故与他不同。
答：不然，如前所说成为时终死法故，未得金刚身故无断除蕴及死魔等，不得寿自在等故无断证功德究竟，云何不同于他？
复次，常住不应有果故，为此积集资粮不应理。复由'复次'等说明如来离一切戏论，不应许无遮自性无变异仅此为常住，经义易知。
复次，大慧以何法门等说如来法身智慧体性相续无损故常。

།གལ་ཏེ་དེ་ནི་རྒྱུ་ཚོགས་གཉིས་ཀྱིས་མངོན་པར་འདུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རྟག་པར་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། ཚོགས་གཉིས་རྫོགས་པར་བྱས་ པས་ནི་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་སྦྱངས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་ཀྱི།དེའི་རང་བཞིན་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་ཞིང་འོད་གསལ་བ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བྱུང་ཡང་རུང་མ་བྱུང་ཡང་རུང་སྟེ། དང་པོ་ཉིད་ནས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ལ་ལྡན་ཅིང་གནས་པའོ། །འདིར་མངོན་པར་ རྟོགས་པ་རྣམས་ཞེས་པ་ནི་དེ་དག་གི་སེམས་སོ།།ཆོས་ཉིད་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོན་དམ་པར་སྟོང་པའོ། །ཆོས་མི་འགྱུར་བ་ནི་དོན་དམ་པར་སྟོང་ཡང་མྱོང་ཞིང་རིག་པ་མ་འགགས་པ་སྟེ། རིག་པ་དང་སྟོང་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའོ། །ཆོས་གནས་པ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སོ། །འདུག་ ཅེས་པ་ནི་རྟག་ཏུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ལ་གནས་པའོ།།དེས་ན་ནམ་མཁའ་ལ་ཐོགས་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཉིད་ནི་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འགྱུར་བ་དང་མཚུངས་པ་སྟེ། བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་ཅེས་པའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་ སོགས་པས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ།།རབ་ཏུ་ཕྱེ་ཞེས་པ་ནི་དེ་དག་གིས་ཁྱབ་ཅིང་དེའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའོ། །གཞན་ནི་ཤེས་པར་ཟད་དོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་གཉིས་ཡོད་ན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཚུལ་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ བ་འགོག་པ་སྟེ།སྤྱིར་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་གཉིས་པའི་ཆོས་གཅིག་དང་ལྡན་ན། ཁྱབ་པར་བྱ་བ་རྟག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཡང་མི་སྲིད་པ་ལས། དེ་འདྲ་བའི་ཁྱབ་བྱེད་མི་འཐད་པས་གཉིས་པོ་དབེན་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཉིས་སུ་སྣང་ཡང་གཉིས་ཀྱི་དངོས་པོ་དོན་དམ་པ་བས་ དབེན་པའོ།།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྟོག་པ་ཟད་པས་དེ་འདྲ་བའི་ལྟ་བ་ལྡོག་པར་འགྱུར་གྱི། དབེན་པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བློ་ཟད་པས་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ལྟ་བ་ལྡོག་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་བློ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ལྟ་བའི་ གཉེན་པོར་འགྱུར་བའོ།།དེ་ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དོན་བསྡུས་ཏེ་སྟོན་པའོ། །རྟག་དང་མི་རྟག་རབ་ཕྱེ་བར། །ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་རྒྱུན་དང་ལྡན་པས་རྟག་པའམ། དེའི་ཆོས་ཉིད་འགྱུར་བ་མེད་པས་རྟག་པ་དང་། ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡེ་ཤེས་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་དག་གིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་ཞིང་ཁྱབ་ པར་གནས་ཞེས་པའོ།།དེ་དག་ལྟ་བའི་དབང་མི་འགྲོ། །ཞེས་པ་ནི་སེམས་ལོག་པར་ལྟ་བའི་དབང་དུ་མི་འགྲོ་བའོ། །རྟག་པ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་གང་ཡིན་ཡང་རུང་སྟེ། རང་རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཚོགས་གཉིས་སྡུད་ཅིང་སོགས་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་བའོ། །ཇི་སྲིད་དུ་ཡང་ ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ཕྱོགས་ཆ་འགའ་ཞིག་ཁས་ལེན་པ་དེ་སྲིད་དུ་ལོག་པའི་མུ་སྟེགས་ཅན་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲེས་པར་འགྱུར་ཞེས་པའོ།།རྩོད་པ་བརྩད་པར་མི་བྱ་ཞེས་པ་ནི་དེ་འདྲ་བའི་དོན་ཟབ་མོ་ལ་ཐེ་ཚོམ་མི་ཟ་བ་ཉིད་དུ་གདམས་པའོ། །འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་ འགྲེལ་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོའི་རྒྱན་ལས་ལེའུ་ལྔ་པའི་འགྲེལ་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་ཡང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྔར་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཉིད་ཚུལ་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་སྟོན་པ་ལས། དང་པོར་དྲི་བའི་དོན་ནི། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ རྟག་པའི་རང་བཞིན་འགའ་ཞིག་མ་མཆིས་ན།གང་ཞིག་འཁོར་བར་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཏེ། སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྐད་ཅིག་མ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱས་པ་ན་འཇིག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་མེད་པས་སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ལུས་ལེན་པ་མི་འཐད་ ཅིང་།ཡང་འཁོར་བའི་གཉེན་པོ་མངོན་པར་འདུས་བྱས་པ་ན་ཡང་ཞིག་ནས་མེད་པའི་ཕྱིར་དེས་སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་འཁོར་བ་ལས་ལྡོག་ཅིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བདེ་བ་ཐོབ་པ་མི་འཐད་ཅེས་པའོ། །བྱིས་པ་རྣམས་ནི་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པ་ལ་གནས་པས་ཞེས་པ་ལས་སོ།

如果说由于它是由二资粮所造作的缘故而与常住相违的话，这是不对的。圆满二资粮仅仅是清净其违品客尘而已，其离戏光明的自性，不论诸如来出世与否，从最初以来就具足并安住于一切众生心中。
此处'诸现证'是指他们的心。法性是智慧的真如，胜义中为空性。不变法是指虽然胜义中为空，但不碍其能经验觉知，即觉知与空性双运。法住是其异名。'住'是指恒时安住于一切众生心中。
因此，如同虚空离碍性的法性在一切时中都不变，凡夫众生不能了知。'大慧'等词是总摄如来自性而说。'遍分'是指遍及彼等且成为其自性。其余易知。
'大慧，若有二'等词是从其他方式遮遣常与无常。一般而言，若具有二遍行法中的一法，所遍的常性也不可能存在，由于如是遍行不合理故二者皆离，虽现二如来，但胜义中离二实体。
'大慧，分别'等词是说由尽除颠倒分别而转变如是见解，并非由尽除通达离性的智慧而转变颠倒见，因为智慧心是颠倒见的对治。
'于此'等词是总摄义理而说。'常与无常遍分'是指由具足智慧相续故为常，或由其法性无变故为常，又由世俗中智慧是刹那性故，彼等遍分而住。
'彼等不随见转'是指心不随邪见而转。'常'等词义是指不论是常还是无常，于各自相续中积集二资粮等成无义。
'乃至'等词是说只要在胜义中承许某些偏执，就会与邪外道等混杂。'不应诤论'是劝诫对如是甚深义不应怀疑。
《圣楞伽经注·如来藏庄严》第五品注释圆满。
其后'复次'等词是从另一方式广说前述如来藏，首先问难的含义是：若众生无有某常性，则何者能入轮回及出离？因为心的刹那自性造作有漏业时会灭，故无法在他生中受用异熟身，又当造作出离轮回的对治时也会灭无，故彼不能从轮回中出离而获得涅槃之乐，此由'诸凡夫住于入与出'等词而知。

།དུས་ཕྱིས་གཉེན་པོ་མངོན་ དུ་བྱས་པའི་དུས་ན་འཁོར་བ་ལས་ལྡོག་པས་དེ་ལྟར་འདུག་པ་དང་ལྡོག་པའི་རྟེན་བདག་རྟག་པ་འགའ་ཞིག་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡོད་ཅེས་པའོ།།སྡུག་བསྔལ་ཟད་པ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་ཅེས་པ་ནི་འཁོར་བར་འཇུག་པའི་ཕྱོགས་ལ་གནས་པས་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མེད་ཅེས་པའོ།།རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པ་ནི་འགྲོ་བའི་ཁྱད་པར་དེ་དང་དེ་དག་གི་ལུས་ལེན་ཅིང་འདོར་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་སྡུག་བསྔལ་ཟད་པ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་ཅེས་པའི་དོན་ཤིན་ཏུ་འགྲིག་པར་འགྱུར་རོ། །འདིར་ལན་གྱི་དོན་ནི་བདག་རྟག་པའི་ངོ་བོ་མེད་ཀྱང་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ན་གནས་ཤིང་རྒྱུན་དང་ལྡན་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད་པས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱི་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱས་ཤིང་།དེ་ཉིད་སྲེད་པའི་རླན་གྱིས་བཙས་པས་ན་སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ ཕུང་པོ་མངོན་པར་འགྲུབ་ཅིང་།རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་བ་སྟེ། ལས་ཀུན་ནས་སློང་བ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་འགགས་སུ་ཟིན་ཀྱང་། དེའི་རྒྱུན་རྒྱུད་མ་འགགས་ཤིང་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་བས་འཁོར་བར་འཇུག་པ་འཐད་དེ། རྒྱུན་གཅིག་ལ་ནི་བརྟེན་ནས་སུ། །བྱེད་ པ་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱར་བསྟན།།ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །འཁོར་བ་ལས་ལྡོག་ཅིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པའི་ཚུལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཡང་འདིར་དོན་དམ་པར་ན་རྒྱུན་ཅན་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་ལས་མ་གཏོགས་པ་རྒྱུན་གཅིག་པ་ནི་འགའ་ཡང་མེད་མོད་ཀྱི། དེ་ལྟར་རྣམ་ པར་དཔྱད་པའི་དོན་ནི་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པའི་ཆོས་གང་ཡང་ཁས་མི་ལེན་ལ།རྣམ་པར་གཞག་པ་ཙམ་དུ་སྔ་མ་ལྟར་སྐྱོན་མེད་པའོ། །དགེ་བ་དང་མི་དག་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་དེ་འདྲ་བའི་ལས་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་དང་ལྡན་པས་ སོ།།དེ་ལས་དུས་གཞན་དུ་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་བཞི་དང་། འགྲོ་བ་ལྔ་འམ་དྲུག་གི་ལུས་ཐམས་ཅད་འཛིན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡང་ཀུན་གཞི་དེ་ཉིད་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ཀྱིས་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་གཞི་ཡིན་པ་ལ་དེ་འདྲ་བའི་རང་བཞིན་སྤངས་ཤིང་། དེ་ལ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྣ་ཚོགས་མྱུར་དུ་ འཇུག་ཅིང་།དེ་ཉིད་ཀྱིས་འགྲོ་བ་ཉམ་ང་བ་སྟེ། ངན་སོང་གསུམ་གྱི་རྟེན་ལ་སོགས་པར་འཇུག་པའོ། །དེ་ལྟར་ཀུན་གཞིའི་རང་བཞིན་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་ཞིང་འོད་གསལ་བ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་ཅིང་། ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་དེ་འདྲ་བའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལ་བརྟེན་ནས། དང་པོ་མ་རིག་ པ་ནས་བཟུང་སྟེ་གསུམ་འདུས་པའི་རྐྱེན་གྱི་བྱ་བ་རེག་པ་དང་།ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་འཁོར་བར་འཇུག་པ་ཡིན་པ་ལ། དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་དེ། སྐྱེ་འགྲོ་ཐམས་ཅད་དབང་ཕྱུག་ ལ་སོགས་པས་བྱས་པར་སྨྲ་བའོ།།ཐོག་མ་མེད་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྔར་གྱི་དོན་དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་སྟོན་པ་སྟེ། མ་རིག་པའི་གནས་ནི་མ་རིག་པས་བསྡུས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་བག་ཆགས་སོ། །གཞན་ནི་ཕལ་ཆེར་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ལུས་རྒྱུན་མི་འཆད་ཅེས་པ་ནི་ཀུན་ གཞི་ཉིད་ཀྱི་ལུས་སམ།སྐྱེ་འགྲོ་བའི་ལུས་སོ། །དེ་ལྟར་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མི་རྟག་པའི་ཉེས་པ་དང་བྲལ་བ་སྟེ། མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཁོར་བར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་མི་འཐད་ཅེས་པའི་ཉེས་པ་ལས་གྲོལ་བའོ། །བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ལས་རྣམ་པར་ལོག་པ་ནི་བདག་དང་བདག་གི་ སྤངས་པ་ཞེས་པ་དང་སྦྱར་རོ།།དེ་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་ཅིང་། གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་དང་བཅས་པའོ། །དེ་ལྟར་ཀུན་གཞི་རྒྱུན་དང་ལྡན་པས་འཁོར་བར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་འཐད་ཀྱི། དེ་མ་ཡིན་པ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྒྱུན་དང་ མི་ལྡན་པས་སྔར་གྱི་ཉེས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་འཁོར་བར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་མི་འཐད་ཅེས་པའོ།།སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ཅེས་པའི་དོན་ནི་དུས་ཀྱི་མཐའི་སྐད་ཅིག་པ་དང་། བྱ་བ་རྫོགས་པའི་སྐད་ཅིག་གཉིས་ཆར་དང་འབྲེལ་པའོ།

后来对治现前之时，从轮回中退转，如是安住与退转的所依，众生有某个常我，这样说。
不了知苦灭是指：住于轮回趣入方面的诸愚者，无有灭尽与不生智慧涅槃之意。
另一方面，趣入与退转是指取舍各种众生差别的身体，如是则'不了知苦灭'之义极为恰当。
此处答义为：虽无常我之体性，但如来藏阿赖耶识无始时来安住并具相续，一切众生皆有，依此而无明缘起诸行，由贪爱滋润，于他生中成就有漏蕴，感受异熟。
虽然发起业的阿赖耶识刹那已灭，但其相续未断，由其感受异熟而趣入轮回是合理的，如说：'依止一相续，说为作者行者。'
从轮回中退转获得涅槃的方式也应如是了知。
此处胜义中除具相续的刹那外别无一相续，如是观察之义虽不承许任何趣入退转之法，但仅就安立而言如前无过。
善与不善之因等义，是指发起如是诸业，这也是由具业习气的缘故。
从此于他时中摄取四生及五趣或六趣一切身体，复次阿赖耶识本身是外道执为我的所依，舍离如是自性，趣入彼的种种识迅速趣入，由此趣入可怖趣即三恶趣等处。
如是未了知离戏光明的阿赖耶自性，仅就世俗而言，依如是取蕴，从最初无明开始，三和合缘起作用触受等，以十二有支方式趣入轮回，诸外道执著自在天等因而不了知，说一切众生是由自在天等所造。
无始等即广说前义，无明住地是无明所摄诸识的习气。其余大多已如前说。
身相续不断是指阿赖耶自身或众生之身。如是相续不断即离无常过失，由无常故趣入轮回等不合理的过失得以解脱。
远离我论即与舍离我与我所相配。此即如来藏自性清净而具客尘。
如是由阿赖耶具相续故趣入轮回等合理，非此趣入诸识不具相续故成前过，因此趣入轮回等不合理。
刹那义即与时边刹那及作用圆满刹那二者相关。

།དབྱིབས་ཀྱི་ཆ་བྱད་ཅེས་པ་ནི་དབྱིབས་ཀྱི་ཆ་བྱད་དོ། །བདེ་ བ་དང་སྡུག་བསྔལ་མི་མྱོང་བར་ཐར་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཞེས་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པས་བདེ་སྡུག་མི་མྱོང་བ་ཡིན་ལ།དེ་འདྲ་བའི་རྒྱུར་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་འཐད་ཅེས་པ་སྟེ། ཉེར་ལེན་དུ་མི་འཐད་པའོ། །བསྐྱེད་ཅིང་སྐྱེད་པར་བྱེད་ ཅེས་པ་ནི་སྔར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་བཞི་བསྟན་པ་དེ་དག་གི་ཡོངས་སུ་གཏོགས་པའི་རྐྱེན་དེ་དག་གིས་སྔར་སྐྱེད་ཅིང་ཕྱིས་ཀྱང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ།།དེའི་རྒྱུ་ལ་དམིགས་ཞེས་པ་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་ཀུན་གཞི་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་དུ་ཡང་སྔར་བསྟན་པའོ། ། ཟིན་པའི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་འཁོར་བ་ལས་ལྡོག་པ་བཏགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟོན་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཟིན་པའི་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དབང་དུ་བྱས་ན་སེམས་ཀྱིས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཅན་གྱི་དབང་པོ་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་པའི་རྣམ ཤེས་ལྔའི་ཚོགས་དང་།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའམ། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དུས་སུ་འགགས་ཤིང་ཟད་ནས། དེ་མ་ཐག་ཏུ་དེ་དག་གི་རིགས་ཀྱང་མི་སྐྱེ་ཞིང་། དེ་ལས་གཞན་དག་ཀྱང་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ རང་གི་བློའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་མི་མྱོང་བ་སྟེ།མིག་ལ་སོགས་པའི་བློ་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའམ། དེ་ལས་བྱུང་བའི་བདེ་སྡུག་མི་མྱོང་བ་སྟེ། དེ་འདྲ་བའི་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ལ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་བློར་འགྱུར་ ཞེས་པ་སྟེ།སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བློར་འགྱུར་བའོ། །སུ་ཞིག་དེ་ལྟར་འགྱུར་སྙམ་དུ་སེམས་ན། བསམ་གཏན་བཞི་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་འདིར་འཇིག་རྟེན་པའི་བསམ་གཏན་ལ་མཁས་པ་འགའ་ཞིག་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པ་ལ་ཡང་ཐར་པའི་ བློར་འགྱུར་བའོ།།ཡང་འདིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་པ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་དབང་པོའི་བྱེད་པ་དང་། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགགས་ནས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་བསམ་གཏན་བཞི་ནི་དང་པོ་ དང་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ལ།དེ་ཡང་འདིར་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱས་ཏེ། དེ་རྣམས་གང་ལས་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་བསམ་གཏན་གྱི་ཉེར་བསྡོགས་དང་། དེ་རྣམས་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡན་ལག་དང་། ཡན་ལག་ཉེ་བར་བསྡུ་བའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ཉེར་ བསྡོགས་ནི་རེ་རེ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་དྲུག་དྲུག་གི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་རིག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། མོས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། རབ་ཏུ་དབེན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། དགའ་བ་སྡུད་པ་དང་། དཔྱོད་པ་པ་དང་། སྦྱོར་བའི་མཐའོ། །དེ་ལ་དང་པོའི་དོན་ནི་ བསམ་གཏན་དང་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ན་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་རགས་སོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་།བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ཞི་བའི་རྣམ་པར་སྒོམ་པ་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཐོས་པ་དང་། བསམ་པའི་ཤེས་རབ་དང་འདྲེས་པས་ཏེ། ཤེས་རབ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཞི་རགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རིག་ པས་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ།།རགས་པ་དང་ཞི་བ་ཡང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཁམས་འོག་མ་ནི་ཚེ་ཐུང་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་དང་ཉོན་མོངས་པ་མང་ལ། གོང་མ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པའོ། །འདིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་སྒོམ་པ་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། ཀུན་རྫོབ་ ཏུ་དེ་ལྟར་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་དོན་དམ་པར་དེ་འདྲ་བའི་དངོས་པོར་མི་ཞེན་པའོ།།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འདིས་ཀྱང་ཁམས་འོག་མ་ལ་སྐྱོ་ཞིང་གོང་མ་ལ་མངོན་པར་འདོད་པས་དེའི་ཐབས་ལ་འཇུག་པའི་ཡན་ལག་ཙམ་དུ་འགྱུར་གྱི། དངོས་སུ་ནི་དབུགས་འབྱུང་རྔུབ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ལ་སོགས་པ་ཞི་གནས་ ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་དེ་འདྲ་བའི་བསམ་གཏན་ཐོབ་པར་གསུང་རབ་དགུ་ལས་བཤད་དོ།།མོས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཐོས་བསམ་གྱི་ཤེས་རབ་དང་མ་འདྲེས་པར་རྩེ་གཅིག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འབའ་ཞིག་པའོ།

所谓形相的外貌就是形相的外貌。说到不体验快乐和痛苦而成为解脱之因，是指涅槃由舍受所摄持而不体验苦乐，这样的识作为因是不合理的，即不合理作为取。
所谓生起和产生，是指前面所说的诸识的四缘，属于那些缘的诸缘，过去已生起且未来也将生起。所谓缘于其因，是指转识的因是阿赖耶识，前面已说明就是缘于它。
所谓'已摄持'等，是说示从轮回中出离的假立自性涅槃。其中所谓'已摄持的根'，就是对于声闻等来说，由于心所摄持的色根，以及依于彼的五识聚和意识，在无想定和无想或灭尽定时灭尽后，立即其种类也不生起，其他也不转起，因此自心分别不体验苦乐，即眼等识和意识分别的自性或由此产生的苦乐不体验。如是入于灭定者成为解脱智，即如前所说成为涅槃智。
若想谁会如此，则说'四禅'等。其中，有些精通世间禅定者认为无想也会成为解脱智。
又此处就菩萨大乘者而言，识性的根作用和转识灭尽等，如前配合。其中四禅是初禅、二禅等，这也应从三方面了知：从何获得之因即禅定近分，区分彼等之因相即支分，以及支分摄略。
其中初近分也应从六个方面了知：了知相状作意、胜解所生、极远离作意、摄喜、寻伺和加行边。其中初义就初禅而言，对欲界作粗重等行相作意，对初禅修习寂静行相，与欲界闻思慧相杂，由彼慧如实了知寂静粗重相，故称了知相状。
粗重与寂静依次为：下界寿命短暂、痛苦烦恼众多，上界则相反。若说此处菩萨如是修习不合理，则无过失，因为世俗中如是作意而胜义中不执著如是事物。
此作意也由厌离下界而希求上界，仅成为趣入彼方便支分，实际上从经典九处说明，从出入息念等止因相作意获得如是禅定。胜解所生是不与闻思慧相杂的专一三摩地。

།དེ་འདྲ་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་ བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཆེན་པོ་སྤོང་ཞིང་དེས་དབེན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་རབ་ཏུ་དབེན་པའོ།།དེ་ལྟར་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བས་རེག་པས་སྤོང་བར་དགའ་ཞིང་སྤོང་བ་ལ་ཕན་ཡོན་དུ་མཐོང་ནས་དད་པས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྒོམ་པ་ནི་དགའ་བ་སྡུད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་འབྲིང་ པོ་སྤོང་བར་བྱེད་པའོ།།དེའི་རྗེས་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤང་བར་འདོད་པས་དེ་རྣམས་སྤངས་པ་དང་མ་སྤངས་པ་བརྟག་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཡུལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སྒོམ་པར་འགྱུར་ཞིང་དཔྱོད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་དཔྱོད་པ་པའོ། །དེར་ཉོན་ མོངས་པ་སྐྱེ་བའི་མཚན་མ་མཐོང་ནས་དེ་དག་སྤང་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་སྔ་མ་ལྟར་ཞི་རགས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྒོམ་པ་ནི་སྦྱོར་བའི་མཐའ་པའོ།།སྦྱོར་བའི་མཐའི་འབྲས་བུ་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དངོས་གཞི་ཉིད་ཀྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའོ། །འདིར་རྩེ་གཅིག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱུན་འགའ་ཞིག་ལ་ དང་པོ་དང་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པ་འབྱེད་པ་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན།དེའི་ཡན་ལག་གི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་དབྱེ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་དང་པོ་ནི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་། དགའ་བ་དང་བདེ་བ་དང་། རྩེ་གཅིག་པ་སྟེ། ཡན་ལག་རྣམ་པ་ལྔ་དང་ལྡན་པའོ། །དེ་ལ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་ནི། སེམས་པ་ དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆར་གཏོགས་པ་ཚོལ་བ་པ་དང་།ངེས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས་དག་ལས་བཤད་དོ། །འཕགས་པ་ཆོས་ཡང་དག་པར་སྡུད་པ་ལས་ནི། བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་རྟོག་པ་སྟེ། ཆོ་ག་བཞིན་དུ་རྟོག་ཅིང་དེ་དག་ཀྱང་འདུལ་ བས་ན་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཤད་ནས་རྟོག་པ་དེ་ཉིད་ལ་དཔྱོད་པ་དང་།རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་དཔྱོད་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སེམས་དང་ལུས་ཀྱི་བདེ་བ་སྟེ། དེ་ཡང་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་ པའོ།།རྩེ་གཅིག་པ་ནི་དེ་དག་གི་གནས་ཀྱི་ཡན་ལག་སྟེ། གང་ཡང་རུང་བའི་དམིགས་པ་ལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གནས་པའོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ནི་ཡན་ལག་རྣམ་པ་བཞི་དང་ལྡན་པ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་དང་། ནང་རབ་ཏུ་དང་བ་དང་རྩེ་གཅིག་ པའོ།།ནད་རབ་ཏུ་དང་བ་ནི་མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས་དག་ལས། བཏང་སྙོམས་དང་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་གསུམ་ལ་ཡང་བཤད་ལ། ཆོས་ཡང་དག་པར་སྡུད་པ་ལས་ནི། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་དགའ་བ་སྐྱེ་བ་སྟེ། དེ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་དགའ་བས་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་རྫོགས་པར་ འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།ནང་རབ་ཏུ་དང་བ་ཡང་མདོ་སྡེ་དེ་ཉིད་ལས་རྟོག་དཔྱོད་ཀྱི་དྲི་མ་ལ་སོགས་པ་དང་བས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོར་འབབ་པའི་ཆུ་རྣམས་ལན་ཚྭའི་རོར་གཅིག་པ་བཞིན་དུ་རོ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་བྱེད་པའོ། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལས་དཀོན་མཆོག་ལ་དགའ་བ་སྐྱེད་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་སོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་ནི་ཡན་ལག་ལྔ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། བཏང་སྙོམས་དང་དྲན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་དང་། དགའ་བ་མེད་པའི་བདེ་བ་དང་། རྩེ་གཅིག་པའོ། །དེ་ལ་བཏང་སྙོམས་ནི་ཉོན མོངས་པ་མེད་པར་གནས་པས།འབད་པ་དང་རྩོལ་བ་མེད་པར་སེམས་རྣལ་དུ་འཇུག་པའོ། །དྲན་པ་ནི་སྔར་མྱོང་བའི་དངོས་པོ་མི་བརྗེད་པའོ། །ཤེས་བཞིན་ནི་བྱ་བ་དང་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཆ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། །བཞི་པ་ནི་དག་པ་ཡལ་ཡལ་བ་མེད་པའི་བདེ་བའོ། །བསམ་གཏན་ བཞི་ཡན་ལག་བཞི་དང་ལྡན་པ་སྟེ།སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་བཏང་སྙོམས་ཙམ་པ་སྟེ། ལུས་དང་སེམས་ལ་ཕན་པ་དང་གནོད་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། རྩེ་གཅིག་པའོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་ བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་།ཡིད་བདེ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་དྲི་མ་དག་ཅིང་། མཉེན་པའི་སེམས་དང་། ཡིད་དུ་འོང་བའི་སེམས་དང་། ལས་སུ་རུང་བའི་སེམས་དང་། དྲི་མ་མེད་པའི་སེམས་སུ་འདུག་པའོ་ཞེས་མདོ་ལས་བཤད་པའོ།

由这样的作意，断除欲界修所断的大烦恼，由此而生起的远离作意即是极为远离。
如是由远离所生的喜乐触受而欢喜断除，见到断除的诸多功德后以信心作意修习，称为摄喜，能断除中等烦恼。
其后欲断除一切烦恼者，为了观察已断与未断，以作意修习能引生烦恼的境，具有观察作意即是观察者。
见到烦恼生起的相后，为了断除彼等，如前修习寂静粗重相，即是加行边际者。
加行边际的果即是彼等所应获得的根本定所摄。
若有人说：'在此不应将某些专注禅定相续分为初禅、二禅等'，则应从支分方面作区分：
其中初禅具足五支：寻、伺、喜、乐及一境性。
其中寻与伺，如阿毗达磨论中所说，是属于思维和智慧分的寻求性和决定性的行相。
而在《圣法集经》中说：'与初禅相应的寻，如法而寻思且调伏彼等故称为寻'等，又说寻即是伺察，观察等即是伺。
喜与乐按次第是心与身的安乐，这也是由远离欲贪而生。
一境性是彼等的所依支分，即是于任何所缘专一安住。
第二禅具足四支：定生喜乐、内净及一境性。
关于内净，阿毗达磨论中说是舍、念、正知三者，而《法集经》中说是对三宝生起欢喜，由于对三宝欢喜而圆满诸善法。
同一经中又说内净是由于远离寻伺等垢染而心相续成为一味，如同诸水流入大海成为一咸味般成为一味而入定。由此定中生起对三宝的欢喜。
第三禅具足五支：舍、念、正知、离喜之乐及一境性。
其中舍是无烦恼而住，无勤无功用而心自然安住。念是不忘失曾经历的事物。正知是完全了知应作与不应作。第四是清净无动摇的安乐。
第四禅具足四支：非苦非乐的平等舍，即身心不生利害，舍清净、念清净及一境性。
其中清净如经中所说：'远离乐、苦、喜、忧等垢染，具足柔软心、悦意心、堪能心、无垢心而住。'

།གཞན་ཡང་ཡོངས་སུ་དག་ པ་ནི་སྤང་བྱ་སྤོང་བའི་བྱ་བ་དང་བཅས་པ་དང་།སྤངས་པའི་རྣལ་གྲོལ་གྱི་ལམ་མོ། །ལམ་དེའི་རྒྱུན་ལ་གནས་པ་ནི་བཏང་སྙོམས་སོ་ཞེས་ཀྱང་བཤད་དོ། །ཡན་ལག་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི་དང་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ན། རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའི་གཉེན་པོའི་ཡན་ ལག་གོ།།དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ནི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཡན་ལག་ཅེས་བྱའོ། །རྩེ་གཅིག་པ་ནི་གནས་ཀྱི་ཡན་ལག་གོ། །གཉིས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན་ནང་རབ་ཏུ་དང་བ་ནི་རྟོག་དཔྱོད་ལ་སོགས་པ་འོག་མའི་ཉེས་པ་སྤོང་བའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ལ། དགའ་བདེ་ནི་ཕན་ཡོན་ནོ། །རྩེ་གཅིག་པ་ཞེས་པ་ནི་ ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྔ་མ་དང་མཚུངས་སོ།།གསུམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན། བཏང་སྙོམས་དང་། དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་ནི་སྔ་མ་ལྟར་གཉེན་པོ་ཡིན་ལ། དགའ་བ་མེད་པའི་བདེ་བ་ནི་ཕན་ཡོན་ཡིན་ནོ། །བཞི་པ་ལ་བཏང་སྙོམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་འོག་མའི་ཉེས་ པ་སྤོང་བའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ལ།བཏང་སྙོམས་ཙམ་པོ་ནི་ཉེས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་དབེན་པ་ཕན་ཡོན་གྱི་ཡན་ལག་གོ། །འདིར་བསམ་གཏན་གྱི་ཉེར་བསྡོགས་འདི་རྣམས་ནི། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །འདི་རྣམས་ཀྱི་ཡན་ལག་ནི་བཏང་སྙོམས་དང་རྩེ་ གཅིག་པའམ།ཡང་ན་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ཡན་ལག་ཇི་སྙེད་པ་ནི་འདི་རྣམས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་འགྱུར་བའོ། །འདི་རྣམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའོ། །འདི་རྣམས་ཀྱི་སྤྲོས་པ་ཞིབ་ཏུ་ནི་ཆོས་མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཡང་ཉན་ཐོས་ ཀྱི་ས་དང་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་ལས་བཤད་པ་ནི།བསམ་གཏན་བཞི་པོ་དེ་དག་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་བསམ་གཏན་གྱི་ཉེར་བསྡོགས་དང་། བསམ་གཏན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་བསམ་གཏན་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་ཏེ། རྣམ་པ་བཞིའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ནི་བསམ་གཏན་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཡན་ལག་དྲུག་དྲུག་སྟེ། སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པའི་དོན་ནི་སྲེད་པ་དང་ལྟ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་མ་རིག་པ་ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་ཏེ། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི་དེ་འདྲ་བའི་ཉེས པ་ལས་བཟློག་པ་ངེས་འབྱེད་དང་།མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། ཚད་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའོ། །བཞི་པ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་དོན་ལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གནས་པའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་ པ་ཡང་ཉན་ཐོས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པར་འགྱུར་བ་སྟེ།སྐབས་གཞན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བདེན་པ་བཞི་དང་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་དམ་གསུམ་ལ་མཁས་པ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་བར་ བྱའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི། དེ་འདྲ་བའི་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་ཡིན་པ་འགོག་པ་སྟེ། དེའི་དོན་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་མ་གྱུར་ན། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་བསྡུས་པའི་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་ བ་ལ་སོགས་པ་མངོན་དུ་རྒྱུ་བ་འགགས་ཀྱང་དེ་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་དང་ལྡན་པའི་ཀུན་གཞི་ལ་བརྟེན་ནས་སླར་འབྱུང་བས།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མཚན་ཉིད་པར་མི་འཐད་ཅེས་པའོ། །གལ་ཏེ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ས་བོན་དང་ལྡན་པའི་ཀུན་གཞི་ཉིད་ཀྱང་སྤང་བ་མ་ ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།མ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་གཞིའི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་ཤིང་གོམས་པ་མེད་པས། སྤངས་པ་མི་འཐད་པའོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་། རང་སེམས་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པས། །ཡུལ་ལ་གཞོལ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས། །རབ་ཏུ་འཇུག་དང་ལྡོག་པར་འགྱུར། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་རང་བཞིན་མི་རྟོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་། དེ་ནི་བདག་མེད་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་ཞིང་འོད་གསལ་བ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཉིད་ཡིན་ལ། གང་ཟག་དེ་རྣམས་ལ་ནི་ཅི་ལྟར་རིགས་པ་བཞིན་དུ་བདག་མེད་པ་གཉིས་རྟོགས་པ་མེད་པས་སོ།

另外，完全清净是指具有断除所断之行为以及断除后解脱的道。住于彼道之相续即是舍。也如是说。支分差别，就第一禅而言，寻伺是对治欲界烦恼的对治支。喜乐是功德支。一境性是住支。就第二禅而言，内净是对治寻伺等下地过失的对治支，喜乐是功德。一境性与前相同。就第三禅而言，舍、念、正知如前是对治支，无喜之乐是功德。第四禅中，清净的舍、清净的念是对治下地过失的对治支，单纯的舍是远离彼等过失的功德支。
此处这些近分定也应当应用于无色定。这些的支分是舍和一境性，或者说第四禅有多少支分，这些也有相应的支分。这些的差别如前所说是从所缘门而分。这些的详细内容应当从阿毗达磨论中了知。
另外，从声闻地和等持地所说：获得四种禅定的支分即是近分定、染污禅定、清净世间禅定、出世间无漏禅定四种。其中第一种每一禅各有六支，如前所说。第二种的含义是贪、见、慢、无明增盛的禅定，非圣者所应修习。第三种是远离如是过失的决择分、神通、无量等功德相应。第四种是具足三解脱门，即一境安住于空性、无相、无愿之义。
空性等也因声闻、菩萨等的差别而有不同，应当于他处了知。如是通达四谛和八解脱或三解脱，应当随声闻等的差别而如理配合。
如来藏等则遮遣如是灭尽定即是真实涅槃，其义为：若阿赖耶识未转依，虽然摄属于转识的想受等现行已灭，但由于具有彼等种子的阿赖耶为依而再生起，故不应理为真实涅槃。若问：声闻等不是也断除具有种子的阿赖耶吗？答：不是，因为未如实了知并修习阿赖耶的自性，故不应理能断除。如是说：'由于未通达自心，缘境之识，即生起又还灭。'等故。
不了知其自性的原因是：它是二无我所摄、离戏论、光明的如来藏自性，而彼等补特伽罗则无如理通达二无我故。

།ཕུང་པོ་ དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཆོས་ཀྱི་བདག་ཏུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་ཉིད་བསྟན་ནོ།ཡོངས་སུ་གཟུང་བས་ཞེས་པ་ནི་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་སྟེ། མི་རྟོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་སུ་སྦྱར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་དེ་རྣམས་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་མེད་དམ་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་འཇུག་ ཅེས་པ་སྟེ་དེ་རྣམས་ལ་ཡང་རྒྱུ་དང་ལྡན་པར་འཇུག་ཅིང་ཡོད་པའོ།།ཡང་ན་ཡོངས་སུ་གཟུང་བས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་འཇུག་པ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་བདག་ཏུ་སྒྲོ་འདོགས་ཤིང་། གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པ་ཕྱོགས་གཅིག་པའི་སྒོ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ལ་ འཇུག་པ་སྟེ།ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ནས་རྟོགས་པ་མེད་ཅེས་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཆོས་ལྔ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་སྦྱངས་པས་འཁོར་བ་ལས་ལྡོག་ཅིང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཚུལ་སྟོན་ཏེ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་ པོ་འཇུག་སྟེ་ཞེས་པའི་ཚིག་མར་ཀྱང་གདགས་ཏེ།དེ་ལྟ་བུའི་སྙིང་པོ་སྦྱོང་བ་ཡང་དང་པོའི་གནས་སྐབས་སུ་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བས། གོང་ནས་གོང་དུ་སའི་རིམ་པ་མཚམས་སྦྱར་བ་གཞན་དང་གཞན་དུ་འཕོས་པ་སྟེ། བརྒྱད་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ ཀུན་གཞིའི་སྣང་བ་དང་།འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཏེ། གཞན་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ལམ་གྱི་ཡུལ་གང་ཟག་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མར་འཛིན་པས་བསྐྱོད་པར་མི་ནུས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་བརྒྱད་པ་ལ་གནས་པ་ནི། ཏིང་ངེ་འཛིན་བདེན་པའི་སྒོའི་ལམ་བཅུ་ རབ་ཏུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་པ་ལ།བདེན་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཡུལ་ཅན་ཏེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པའོ། །དེ་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཐོབ་པའི་སྒོར་འཇུག་པའི་ལམ་ཡིན་པས། བདེན་པའི་སྒོ་ཞེས་པ་སྟེ་གཞི་མཐུན་པའི་བསྡུ་བའོ། །བཅུ་ཞེས་པ་ནི་མཐར་གྱིས་གནས་པའི་ སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་།སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྫོགས་པའོ། །དེ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་བསམ་གཏན་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་ཀྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན།གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བསལ་ཞིང་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའོ་ཞེས། ནམ་མཁར་འདུ་ཤེས་ཤིང་གོམས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ནམ་མཁར་འདུ་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་སྟེ།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་མོ་ཞེས་འདུ་ཤེས་པ་དང་། གཞན་ཡང་ཅི་ཡང་མེད་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཅི་ཡང་ཞེས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་དང་། རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་དང་། དེ་ལ་སོགས་པ་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ ཇི་སྙེད་པ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་དོ།།མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཆུང་ཞིང་ཕྲ་བ་སྟེ་དེ་འདྲ་བའི་མཚན་མར་འཛིན་པ་དང་། ཡང་འདུ་ཤེས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་ བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་དེ་འདྲ་བའི་མཚན་མར་འཛིན་པ་གོམས་པ་ལས་བྱུང་བ།དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ཏེ་དེ་ལྟར་རྣམ་པ་གསུམ་དང་རིམ་པ་བཞིན་སྦྱར་རོ། །མཚན་མར་འཛིན་པ་གོམས་པ་ལས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱེ་བ་ཡང་། ཇི་སྐད་དུ། དམིགས་པ་ལ་ནི་བརྟེན་ ནས་སུ།།མི་དམིགས་པ་རྣམས་རབ་ཏུ་སྐྱེ། །ཞེས་གསུངས་པ་སྟེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཆེ་བའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་བཞི་ཡང་། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་བདེན་པའི་ཡུལ་ཅན་ནོ། །འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི། སྔར་བསྟན་ནོ། །གཞན་ཡང་འཕགས་པ་ཆོས་ཡང་དག་པར་སྡུད་པ་ལས་ནི། རིགས་ཀྱི་བུ་འགོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གློ་བུར་གྱི་སྒྲིབ་པ་མེད་པ། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ། ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ། ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་སྟེ། ནམ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལ། ཀུན་དུ་མི་རྟོག་པ་དེ་ནི་འགོག་པའོ་ཞེས གསུངས་པའོ།

以'蕴'等词说明增益法我。'遍执'是为了执取的意思，这是作为不了解的理由来配合。如此，那些是否没有如来藏呢？'如来藏趣入'，即是说那些也具有因而趣入并存在。
或者由遍执而如来藏趣入，即增益法我，通过了解人无我的片面方式趣入如来藏，应当如前所说理解为并非从一切方面了解。
以'五法'等说明通过清净如来藏而从轮回中转离，趣入涅槃的方式。'如来藏趣入'的词语也应当安立于下文。如是清净藏也是在最初阶段通过见到法无我等，而逐渐转入其他地的阶段。
在第八地等阶段，阿赖耶识的显现和转识将会转离，其他外道之道所缘的补特伽罗等相执著不能动摇。因此，住于第八地的菩萨将获得十种真实门三昧道。
其中'真实'是指无颠倒境，即缘于真如。由于这是趣入获得佛法之门的道路，故称'真实门'，这是同体释。'十'是指次第住的九种等至圆满和如幻三昧圆满。
其中九种等至是前述四禅定和四无色等至，以及灭尽等至。就菩萨而言，远离色想等一切皆是虚空，依靠缘虚空想修习而生起的三昧是以真如为境。
同样，缘虚空想即是识，世俗谛中仅是识的想法，以及'无所有'，其中'无所有'是指贪、嗔、痴、寻、伺、观察等，所有由非真实遍计所生的有为法。
'无'是说这些在世俗谛中微细，不执著如是相，也无想，因为是空性。非无，因为是缘起，由修习如是相执而生起，以真如为境，如是三种依次配合。
由修习相执而生起以真如为境的三昧，如所说：'依止所缘境，无所缘当生。'这是缘起的殊胜性。菩萨的四禅定也是缘于真如的真实境。
灭尽等至如前所说。另外，在《圣法集经》中说：'善男子，所谓灭是离客尘障、非真实、非存在、遍计，当不分别彼非真实时即是灭。'

།གཞན་ཡང་རིགས་ཀྱི་བུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འགོག་པ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་འགོག་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ལྟུང་ངོ་ཞེས་གསུངས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་ཅི་ལ་དགོངས་ ཏེ་གསུངས།སྨྲས་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྟན་དུ་མེད་པ་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བའི་ཚིག་བླ་དགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་འགོག་པ་ནི་བསྟན་དུ་མེད་པའི་ཆོས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཆོས་གང་བསྟན་དུ་མེད་པ་དེ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བར་མི་ནུས་སོ། ། དེ་བས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འགོག་པ་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་དགོངས་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་འགོག་པ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་དོ། །ཉན་ཐོས་ནི་ཆོས་ལ་མཚན་མར་འཛིན་པའི་བློ་ཡིས་འགོག་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་དོ། །གནས་སོ། ། ཀུན་ཤེས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་དགོངས་དོན་བསྟན་པས་ཀྱང་མདོ་འདི་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འགོག་པའི་སྒོ་ཅུང་ཟད་མངོན་དུ་བྱེད་པར་གསུངས་པ་ནི། མདོ་སྡེ་གཞན་དང་མི་འགལ་བར་བསྟན་ཏོ། །འདིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་བཅུ་དེ་ལྟར་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་། གསུང་རབ དག་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆོད་ཐོབ་པ་ནི་མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་ལ་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་མདོ་འདི་ཉིད་ལས་ཀྱང་ས་བརྒྱད་པ་ལ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན གྱི་བདེ་བ་ལ་གནས་པ་ན།སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་འཛིན་པ་སྟེ། དེ་ལས་སད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་འཕགས་པ་ཆོས་ཡང་དག་པར་སྡུད་པ་ལས་ཀྱང་། མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་རྫོགས་པའམ། རྫོགས་པ་ལ་ཉེ་བའི་གནས་ སྐབས་ན་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་རྫོགས་པའམ།རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་ལ་དེ་འདྲ་བ་ཡང་ས་བརྒྱད་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་པས་སོ། །སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མདོ་དང་བསྟན་བཅོས་ལས། ཁྱད་པར་དུ་ས་བརྒྱད་པའི་གནས་ སྐབས་ནས་ཐོབ་པར་བཤད་དེ།དབང་པོ་ཤེས་དང་རྒྱལ་བ་ཡི། །ཞིང་སྦྱོང་སྒྱུ་མ་ལྟར་གནས་དང་། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །གཞན་ཡང་ས་བརྒྱད་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་སྔོན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཐོབ་ པར་བྱའོ་ཞེས་སེམས་བསྐྱེད་ཅིང་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་ལ།རྣམ་པར་ལྟ་བ་སྟེ། སྨོན་ལམ་དྲན་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ལས་བཟློག་པ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཐའ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ལས་ལངས་ནས་རྗེས་ཀྱི་གནས་སྐབས་སུ་བདག་གི་འཕགས་པ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པས་ཤེས་ པར་བྱ་བ་གཞན་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ལམ་སྟེ་སྣང་ལ་ཞེན་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱེད་ཅིང་སངས་རྒྱས་ལ་མཆོད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཚོགས་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དང་།ཡང་མཉམ་པར་གཞག་པའི་རྣལ་འབྱོར་སྤེལ་མར་བསྒོམས་ པས།འཕགས་པའི་རིགས་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པའི་ལམ་བཅུ་སྟེ། ས་བཅུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ། །གཞན་ཡང་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ས་བཅུའི་གནས་སྐབས་ཉིད་ལ་སྦྱར་བའམ། དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་མཐར་ཐུག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་འདྲ་བའི་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ཐོབ་པར་འདོད་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྦྱང་བར་བྱའོ་ཞེས་གདམས་པའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་ པའི་ཚོགས་བརྒྱད་ལས་ཀུན་གཞི་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོར་གྱུར་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་ལུས་ཅན་ཐམས་ཅད་རྟག་ཏུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཅན་ཉིད་དུ་གསུངས་པས་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྒྱུ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་སྙིང་པོ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་ཅེས་པའོ།

复次善男子，世尊说菩萨不现前灭尽定。若菩萨现前灭尽定者，则堕声闻缘觉之地。世尊说此有何密意？
答曰：善男子，所谓不现前者，是不可示现前见之言说。世尊亦说灭尽定是不可示之法。不可示之法即不能现前。
是故世尊说菩萨不现前灭尽定、不见灭尽定。此是密意，菩萨不现前灭尽定。声闻以执相心现前灭尽定，住于其中，了知其中，如是宣说。
如是显示密意，此经说菩萨略现前灭尽定，与其他经不相违背。
此中十种三昧如是之因由者，诸经中说得第八地以上菩萨，能随意入九次第定，此经亦说八地住于灭尽定等三昧乐时，诸佛摄受，令其出定。
复次，圣正法集经亦说，圆满或近圆满九次第定时，圆满或清净无生法忍，如是境界亦是八地等位。
如幻三昧亦于般若波罗蜜多经及论中说，特于八地位得之，如说：'诸根智及佛，净土如幻住。'
复次，住八地菩萨昔为一切众生发心立愿，为得佛不可思议法，观察昔愿，由念愿故，从三昧门出离真际，从空性边出定已，后时以自圣者各别证知不共瑜伽道，以无执著慧成熟众生，以供养佛等门圆满资粮。
又以等持瑜伽间杂修习，清净圣种及如来藏之十种道，圆满十地。
复次，各别正智等，可配十地位，或配如来究竟智等。
是故等文，谓欲得如是殊胜功德者，应当清净如来藏阿赖耶识，如是教诫。
其中八识中阿赖耶为如来藏之因由者，说一切有情恒有如来藏性，转识无因故不应为藏性。

། གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་གྱི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་རྒྱུན་ལས་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་ནི་དུས་གཞན་གྱིས་ཆོད་པའི་འོག་རོལ་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུར་མི་འཐད་ལ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་གནས་གྱུར་པ་ནི། མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ལ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་དང་སྒོ་ལྔའི་རྣམ ཤེས་གནས་གྱུར་པ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སོ་སོར་རྟོག་པ་དང་།བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དབྱེ་བ་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྒྱུན་འགག་པར་གྱུར་པ་ན། དེ་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་རིགས་མཐུན་ཕྱི་མ་སྐྱེད་པར་གྱུར་པའི་ས་བོན་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་ཀུན་གཞི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་ལ་བསྒོས་ཤིང་།དེ་ལས་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཡང་དེ་ལ་འགགས་པར་གྱུར་པ་ན་ས་བོན་ལ་སོགས་པའི་སྐད་ཅིག་གཞན་དང་གཞན་འབྱུང་བ་ན། དེ་རྣམས་ལས་བར་དུ་མ་ཆོད་པར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དེ་རྣམས་འབྱུང་བས་སོ་སོར་ངེས་པའི་རྒྱུད་ཉིད་དུ་འཐད་ཅིང་དེ་ ཉིད་ཀྱིས་གནས་གྱུར་པའི་བྱེ་བྲག་སོ་སོར་ངེས་པ་ལ་འགལ་བ་མེད་དོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་བས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོའམ་རིགས་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་མཚུངས་སོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རང་ བཞིན་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ལ།དེ་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་གྱུར་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་གསུངས་པས་དེ་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོའམ་རིགས་ཉིད་དུ་འཐད་ཀྱི། དེ་ལས་གཞན་ཡེ་ཤེས་གསུམ་པོ་ནི་ཡེ་ཤེས་སྔ་མ་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ གནས་སྐབས་གློ་བུར་བ་ཡིན་པས་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པར་མི་འཐད་པའོ།།དེ་ལས་གནས་གྱུར་ཞེས་པའི་དོན་ནི་སྤང་བྱ་ས་བོན་དང་བཅས་པ་སྤངས་ནས་གཉུག་མར་གནས་པའི་ཡེ་ཤེས་ས་བོན་དང་ བཅས་པ་འབའ་ཞིག་པའོ།།འདི་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཞིབ་ཏུ་སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་འཇིག་རྟེན་ཐ་མལ་པ་རྣམས་ལ་ཀུན་གཞི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་གཏན་ཚིགས་སྟོན་ཏེ། འདིའི་དོན་ཡང་འཇུག་པའི་ཚོགས་དྲུག་རྒྱུན་གྱིས་འཇུག་པ་ལས་བརྒྱལ་བ་དང་ གཉིད་མཐུག་པོ་ལོག་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་སུ།རེ་ཞིག་ལྡོག་ཅིང་ཡང་དེ་ལས་སད་ནས་རྒྱུན་གྱིས་འཇུག་པ་སྟེ། དེའི་རྒྱུན་གྱི་ཐོག་མ་དེ་ཉིད་ནི་ས་བོན་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་སེམས་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གཞན་པ་འགའ་ཞིག་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཡིན་ཏེ། རེས་འགའ་བ་ ཉིད་དུ་འཇུག་ཅིང་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་གཏན་ཚིགས་སུ་སྦྱར་རོ།།གལ་ཏེ་རེས་འགའ་བ་ཉིད་དུ་དམིགས་པ་ནི། མྱོང་བའི་ཚད་མས་གྲུབ་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེ་འདྲ་བའི་སེམས་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ། ཁྱབ་པ་མ་གྲུབ་པོ་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། རེས་འགའ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ མེད་པར་ནི་འགལ་ལ།རྒྱུ་ཡང་བེམས་པོ་དང་རིག་པ་ལས། སེམས་ལས་ཐ་དད་པའི་བེམས་པོ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་སྔར་བསྟན་ལ། རིག་པ་ཡང་རང་གི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པ་དང་། རྒྱུད་གཞན་གྱིས་བསྡུས་པ་ལས་དང་པོ་རང་གི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་ པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་ནི་འགགས་ནས་མེད་པའི་ཕྱིར་དེའི་རྒྱུར་མི་འཐད་ལ།བར་དུ་ཆོས་སྔ་མ་ཡང་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པའི་དུས་ན་ཞིག་ནས་མེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུར་མི་འཐད་ཅེས་པའོ། །གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དེའི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མི་འཐད་དེ། དེ་འདྲ་བ་ལུང་ ལས་བཤད་པ་ནི།ཀུན་གཞི་ལ་བརྟེན་ཅིང་། དེ་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་ཡིན་པས། དེ་གྲུབ་ན་ཀུན་གཞི་ཡང་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ལ། དེ་ལས་གཞན་པ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ས་བོན་དང་ལྡན་པའི་སེམས་འགའ་ཞིག་ཡིན་པར་རྟོགས་ན་ནི། དེ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ ལྡན་པས་ཀུན་གཞི་ཉིད་ཡིན་ཏེ།མིང་ནི་ཇི་ལྟར་ཡང་འདོགས་ལ་རག་གོ།

如果在有情的阶段中，从相续中退失，则在被其他时间间断之后，不应成为佛智之因。即便如此，烦恼意的转依是平等性智，意识和五识的转依依次是妙观察智和成所作智这样的区分是不合理的，若有此疑问。无过失，因为当诸识相续灭时，它们产生自类后续的种子成为心的本性，熏习于阿赖耶识中，从彼又生识，当彼又灭时，生起其他种子等刹那，从彼等无间断地生起彼等智慧差别，故合理为各别决定的相续，由此对转依的差别各别决定也无矛盾。
若如是，转识等也将成为佛智生起之因，则应同样成为如来藏或种性，若有此疑问。不是的，法身的自性是离一切戏论的大圆镜智，而且说彼是由阿赖耶识转依所显，故彼合理为佛的藏性或种性，而其他三智是依靠前述智慧的暂时性状态，故彼等之因的转识也不合理为如来藏等。
其中'转依'的含义是断除所断和种子后，唯一安住本性智慧及其种子。这些义理前已详细宣说。
'大慧'等是显示在世间凡夫中成立阿赖耶的理由，其义也是从六转识相续运行中，在昏厥和熟睡等状态中暂时停止，又从彼醒来相续运行，其相续之初即是具有一切种子的心，必定有异于转识的某者为先导，因为是间断性地运行和被认知的缘故，此为能立。
若说间断性地被认知是由现量所成立，即便如此，如何成为有如是心为先导，因为遍及性未成立，若有此疑问。无过失，因为由于是间断性故无因不合理，因也是从色法和心识中，前已说明异于心的色法即便在世俗谛中也不合理，心识也是从属于自相续和他相续所摄中，首先属于自相续的六识聚已灭故不合理为彼因，中间前法在生果时已坏无故不合理为因。
若说烦恼意可为彼因。不合理，因为如是经中所说是依止阿赖耶并缘彼，故若彼成立则阿赖耶也必定成立，若了知是异于彼的某个具有转识种子的心，则彼具有阿赖耶识的性相故即是阿赖耶，名称随何而安立。

།གཉིས་པ་རྒྱུད་གཞན་གྱིས་བསྡུས་པའི་སེམས་ཀྱང་དེའི་རྒྱུར་མི་འཐད་དེ། དེ་ཉིད་འབའ་ཞིག་རྒྱུ་ཡིན་ན་ནི། བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ཡང་ཚོགས་དྲུག་ལྡོག་པ་མི་འཐད་དེ། དེའི་རྒྱུ་ལ་མ་ཚང་བ་ མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འོན་ཏེ་དེ་ལ་ཡང་ལྟོས་པ་ཙམ་དུ་ཁས་ལེན་ན་ནི་སྐབས་ཀྱི་དོན་ལ་གནོད་པ་མེད་པ་སྟེ། དེས་ཀྱང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་བྱེད་ཅིང་། དེ་ལས་གཞན་རང་གི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པ་ས་བོན་དང་ལྡན་པའི་སེམས་དེ་འདྲ་བ་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཉིད་དུ་ཡང་གྲུབ་ པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ཡང་གཏན་ཚིགས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས། རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ། །སློབ་དཔོན་སྔ་མ་དག་གིས་ནི་ཆད་ནས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་ལུང་ལ་བརྟེན་པའི་གཏན་ཚིགས་སམ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་ འདོད་དེ།མ་རྟོགས་པའི་ཉེས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དོ། །ཡང་འདིར་གཏན་ཚིགས་སྦྱོར་བའི་ཚུལ་ནི། བདག་ཅག་རྣམས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་རྒྱུན་རྒྱུད་འགའ་ཞིག་ཆོས་ཅན་དུ་བཞག་ནས། དེ་ལ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ས་བོན་དང་བཅས་པའི་སེམས་འགའ་ཞིག་ཡོད་དེ། རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་རྗེས་སུ་འཇུག་ཅིང་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གཏན་ཚིགས་སུ་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པ་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་སྔར་གྱི་རྒྱུན་ལྡོག་ཅིང་། དེ་ལས་སད་པ་ན་ཡང་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། འདིའི་ཁྱབ་པའི་དོན་ནི་སྔར་བསྟན་ པ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ།།རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་སྦྱར་བ་ཡང་འདི་ལྟར་བདག་ཅག་རྣམས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་རྒྱུན་གྱི་ཆོས་ཅན་ལ། ས་བོན་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་སེམས་འགའ་ཞིག་ཡོད་དེ། འཁོར་བ་འཇུག་པ་དང་དེ་ལས་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་སྟེ། འདི་ཡང་དངོས་པོའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཞུགས་ པའི་གཏན་ཚིགས་སོ།།གལ་ཏེ་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་འཁོར་བར་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པའི་གཏན་ཚིགས་ཇི་ལྟར་གྲུབ་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་གྱི་སྐྱེ་གནས་གཞན་དང་གཞན་ལེན་ཅིང་། དེ་ལས་ལྡོག་པ་འབའ་ཞིག་ནི་འཁོར་བར་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པའི་དོན་མ་ཡིན་གྱི། ད་ལྟར་གྱི་གནས་སྐབས་ན་ ཡང་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུན་རྒྱུད་རྒྱུན་ཆགས་སུ་འཇུག་པ་ལས།དེའི་གཉེན་པོ་བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་ལ་སོགས་པ་དང་། བདག་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་རྒྱུད་ལ་སྐྱེད་ཅིང་། དེའི་རྒྱུན་རྒྱུད་གོམས་པར་བྱས་པ་ན་སྔར་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྡོག་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་དུ་ཉམས་སུ་ མྱོང་བའི་ཚད་མས་གྲུབ་ལ།དེ་ཉིད་ཀྱང་རེ་ཞིག་འཁོར་བར་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིའི་ཁྱབ་པའི་དོན་ཡང་ཆགས་སྡང་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་བསྟན་ཞིང་གསལ་བར་འཇུག་པ་ནི། རང་གི་ རིགས་པ་གོམས་པའམ།གོམས་པའི་ས་བོན་འགའ་ཞིག་སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཚད་མས་གྲུབ་སྟེ། འདིའི་དོན་ནི་སྔར་བསྟན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཆགས་སྡང་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། དེས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་མི་དགེ་བའི་སེམས་པའི་རྒྱུན་རྒྱུད་ལོག་ནས། བྱམས་ པ་ལ་སོགས་པ་དང་།བདག་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྒྱུན་རྒྱུད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཐོག་མ་དེ་ཉིད་ནི། དེ་འདྲ་བ་སྐྱེད་པར་ནུས་པའི་ས་བོན་དང་ལྡན་པའི་སེམས་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གཞན་པ་འགའ་ཞིག་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཡིན་ཏེ། རེས་འགའ་བར་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ པ་ལ་སོགས་པ་སྔར་བསྟན་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ་རྟོགས་པར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་འདིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་པོ་ཉིད་དེའི་རྒྱུར་འགྱུར་བས། ཀུན་གཞི་སྒྲུབ་པ་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། ཚོགས་དྲུག་པོ་དེ་ནི་སྒྲ་དང་རླུང་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཤིན་ཏུ་རྒྱུན་མི་བརྟེན་པས། བྱམས་པ་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་བསྒོ་བའི་རྟེན་དུ་མི་འཐད་དེ། དེ་ལྟ་ན་ས་བོན་ཉིད་ཀྱང་ལྡོག་པར་འགྱུར་བས། འབྲས་བུ་དེ་འདྲ་བ་འབྱུང་བ་མི་འཐད་དོ།

第二，其他相续所摄的心作为其因也不合理。若仅是彼因，则在昏厥等状态时六识的停止也不应理，因为其因无有不具足故。若承许彼仅是所依，则于此处义无害，因为彼亦作为转识的缘，且除此之外，已成立属于自相续、具有种子的如是心先行故。
此亦是所立因的自性，故成为自性因。前诸师认为'因为断而生起，故有阿赖耶识'是依据教证的因或比量，仅是未了知的过失而已。
此处立因的方式是：以我等诸蕴相续某者为有法，于彼有某具种子之心，除转识外，因为六识随转及还灭故。其中转与还灭如前所说，即在昏厥等状态时前相续还灭，从彼醒来时复转起。此遍义如前所说当知。
另一方式安立为：以我等诸蕴相续为有法，有某具一切种子之心，因为轮回流转及从彼还灭故。此亦是以事势力安立之因。
若问凡夫众生如何成立轮回流转及还灭之因？如是，不仅是取舍其他众生界，即于现在阶段，从业及烦恼相续相续流转中，生起其对治慈悲等及通达无我之慧于相续中，于修习其相续时，前烦恼等还灭，以现量成立。彼即是暂时轮回流转及还灭故。
此遍义亦是贪嗔等烦恼及慈等和通达无我慧明显生起，以现量成立须先行自类习气或习气种子，此义如前已说。
是故，从贪嗔等烦恼及彼所发不善思维相续还灭后，生起慈等及通达无我慧相续之最初，即是先行某能生如是之具种子心，异于转识，因为是有时性所缘故等，当随前说而了知。
若谓此处六识聚即成为彼因，故不应成立阿赖耶识，则无过失。因为六识聚如声及风等极不相续，不应理成为慈等种子所依，若尔种子亦当还灭，故不应理生起如是果。

།དེ་ལྟར་འཁོར་བ་ལས་ལྡོག་པའི་ཁྱད་པར་གྲུབ་པ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགྲུབ་པ་ནི། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཤུགས་ལ འཁོར་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལས་ལོག་ཅིང་།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ན། ཡང་ཚུལ་འདི་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ལ་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཚང་མང་གི་མེ་ཚ་ཞིང་སྲེག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་ན། དེའི་རང་བཞིན་ཅན་དེ་ལྟར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཚད་མ་ གཅིག་གི་བྱེད་པ་ཡིན་པར་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ།།ཡང་འཁོར་བར་འཇུག་པ་ནི་སྔར་གྱི་གཉེན་པོའི་རྒྱུན་འགགས་ནས། ཆགས་སྡང་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུན་རྒྱུད་སྐྱེས་པ་ན། དེའི་རྒྱུན་གྱི་ཐོག་མ་ཉིད་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཐ་དད་པ་ས་བོན་ ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་སེམས་རྒྱུད་འགའ་ཞིག་སྔོན་དུ་སོང་ཞེས་པ་སྟེ།སྔར་བསྟན་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ་རྟོགས་པར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་འཁོར་བར་འཇུག་པའི་ཚུལ་ལས་དང་འབྲས་བུའི་འབྲེལ་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་ཚད་མའི་ སྟོབས་ཀྱིས་གྲུབ་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་སྔ་མས་བསྡུས་པའི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུན་རྒྱུད་འགའ་ཞིག་ལས། ད་ལྟར་གྱི་ཕུང་པོ་ཆགས་སྡང་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པ་གྲུབ་པ་ན། དེ་འདྲ་བ་ནི་རང་གི་རིགས་གོམས་པའམ། གོམས་པའི་ས་བོན་འགའ་ཞིག་སྔོན་དུ་ སོང་བ་ཡིན་ལ།དེ་ལ་གོམས་པ་མངོན་དུ་རྒྱུ་བ་ནི། རེས་འགའ་བ་ཡིན་པས་རྟག་ཏུ་ལྡན་པར་མ་ངེས་ལ། སྔར་གྱི་གོམས་པ་ཡང་ཞིག་པས་རྒྱུ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་འདྲ་བའི་ས་བོན་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཡིན་ལ། ས་བོན་གྱི་རྟེན་ཀྱང་ཀུན་གཞི་ལས་གཞན་དུ་མི་འཐད་པས་དེ་ཉིད་ཚད་མའི་སྟོབས་ ཀྱིས་གྲུབ་པའོ།།གཞན་ཡང་ཆགས་སྡང་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། དེས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་མི་དགེ་བའི་སེམས་པ་ནི། བྱམས་པ་ལ་སོགས་པའི་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་སྤོང་བ་ཉིད་དུ་ཚད་མས་གྲུབ་ལ། དེ་ཡང་སྤང་བྱ་དང་བཅས་པའི་རྒྱུད་ལ་གཉེན་པོ་འཇུག་ཅིང་སྐྱེ་དགོས་པའོ། ། དེ་ལྟར་གཉེན་པོ་སྐྱེ་བ་ཡང་སྤང་བྱ་སྔོན་དུ་རྒྱུ་བ་ཡོད་པའི་དུས་སུ་མི་འཐད་དེ། རྣམ་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ཚ་བའི་རེག་པས་ཁྱབ་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྲང་བའི་རེག་པ་མི་འཇུག་པ་བཞིན་ནོ། །ཡང་སྤང་བྱ་དང་ས་བོན་དང་བཅས་ཏེ་འགགས་ན་ཡང་། གཉེན་པོ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་བས། དེའི ཕྱིར་ས་བོན་དང་བཅས་པའི་རྒྱུད་ལ་གཉེན་པོ་འཇུག་ཅིང་།ས་བོན་གྱི་རྟེན་ཀྱང་ཀུན་གཞི་ལས་གཞན་དུ་མི་འཐད་པས། དེ་ཉིད་ཚད་མའི་སྟོབས་ཀྱིས་གྲུབ་པའོ། །འདིར་གཞན་དག་སྙོམས་འཇུག་རྣམ་པ་གསུམ་ལས་ལྡང་བའི་ཕྱིར། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལུང་ ལ་བརྟེན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གྲུབ་པོ་ཞེས་པ་ནི་ལུང་ཉིད་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པས་དོན་ཅུང་ཟད་ཀྱང་རྒྱས་པར་མི་བྱེད་པའོ།།བྱིས་པ་དང་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པ་ཡོད་པས་ཅེས་པ་ནི་བྱིས་པ་འཁོར་བར་འཇུག་པ་དང་། འཕགས་པ་དེ་ལས་ལྡོག་པའོ། །ཚུལ་ཇི་ལྟར་ལྡོག་ཅེ་ ན།རྣལ་འབྱོར་ཅན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ཉིད་རྒྱས་པར་སྟོན་ཏོ། །རྣམ་པར་དཔྱོད་པའི་ལྟ་བ་ནི་མཚན་མ་སྣ་ཚོགས་ལ་ཆགས་པའོ། །གལ་ཏེ་ཀུན་གཞི་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་ པས།སྦྱོང་བ་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན། རང་བཞིན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །མ་དག་པ་ལྟར་སྣང་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་རང་བཞིན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ། མ་དག་པའི་དྲི་མ་མེད་ཀྱང་བློ་འཁྲུལ་པ་ལ་དེ་ལྟར་སྣང་བའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་དེ་འདྲ་བ་ཡང་། ལྷ་མོ་དཔལ་ཕྲེང་མ་དང་། གཞན་ཡང་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་དྲི་མ་མེད་ཅིང་།ཟབ་མོའི་དོན་ལ་བློ་གྲོས་འཇུག་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་ལ་སོགས་པའི་འཛེར་དོག་མེད་པས་ཡངས་ཤིང་མཁས་པ་རྣམས་རང་རང་གི་རྟོགས་པ་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་བ་དང་། གདུལ་བྱའི་ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་གི་ཆེད་དུ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ ལས་འདི་འདྲ་བའི་དོན་ཟབ་མོ་ཞུས་ཤིང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཀྱང་གསུང་རབ་ཀྱི་ཆོས་བསྟན་པ་བརྗོད་པ་ལ་དོན་དེ་ཉིད་བཤད་ཅེས་པའོ།

如是依于从轮回中转出的殊胜成就，阿赖耶识得以成立，即随顺于此，从一切轮回法中转出，当获得涅槃时，也应当随顺此理而了知。如同铁匠炉中的火具有炽热燃烧的性质时，了知其具有如是自性，是由一量所作用，如前所说。
又入轮回时，前述对治的相续断灭后，贪嗔等烦恼相续生起时，其相续之初即如前所说，异于转识，具有一切种子的某一心相续在先，应随顺前说而了知。
复次，从入轮回的方式、业果关系及前后世，如前所说由量力而成立。因此，从前世所摄的某一业和烦恼相续，现在的蕴与贪嗔等烦恼同时成立时，如是者是由自类习气或习气种子某者在先，其中显行习气是间断性的，故非恒时相应，前习气已灭故不应为因，因此如是种子在先，种子所依除阿赖耶外不应理，故由量力成立此。
复次，贪嗔等烦恼及其所引发的不善思维，由慈等对治分而得断除，此由量成立，且对治应于具所断相续中生起。如是对治生起，于所断先行存在时不应理，因为性相相违，如热触遍及处不容寒触。又若与种子俱灭，对治则成无义，因此对治入于具种子相续中，种子所依除阿赖耶外不应理，故由量力成立此。
此中有说，由从三种等至出定故有阿赖耶识等，依教量比量而成立者，唯依教量而终，于义少许亦不广说。
言凡夫圣者有入有出者，谓凡夫入轮回，圣者从彼出。云何出？故说瑜伽者等。
大慧等说者，广说如来藏难知。分别见者，谓执著种种相。
若谓阿赖耶自性清净故，不应清净者，故说自性等。言似不净者，谓于真实自性中虽无不净垢染，然于迷乱心中如是显现。
如是如来藏，吉祥鬘天女及其他菩萨离颠倒垢染，智慧趣入甚深义，无疑等障碍而广大通达，各各证悟殊胜，为某些所化众生故，向如来请问如是甚深义，如来亦于所说教法中说此义。

།མངོན་པར་ཆགས་པའི་ཉན་ཐོས་ཞེས་པ་ནི། ལོག་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་གྱིས། ལོག་པར་ཆགས་ཤིང་ཞེན་ ཀྱང་དབང་པོ་རྣོན་པོའི་རིགས་ཡིན་པས།ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའོ། །ཡང་ན་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ། །ཚིག་གི་དོན་གཞན་ནི་ཤེས་པར་ཟད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཞེས་པ་ལ་ སོགས་པས་ཉེ་བར་བསྡུས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གདམས་པའོ།།ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་ནི་ཆོག་པར་ནི་མི་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི། གལ་ཏེ་ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་དོན་མཐོང་འགྱུར་ན་བསྒོམ་པ་དོན་མེད་འགྱུར་ཞེས་ས་བཅུའི་མགོན་པོས་བསྟན་པའི་ཉེས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་ པས་ནི་དོན་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ།།འཛིན་པ་གཉིས་ཀྱིས་རབ་འཇུག་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་དེ་རྣམས་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོར་བརྟགས་པའི་སྒོ་ནས། རྒྱུན་དང་ལྡན་པར་འཇུག་ཅིང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས་རྒྱུན་ལས་ལྡོག་པར་འགྱུར་བའོ། །ཚུལ་ཇི་ལྟར་ དུ་འཇུག་ཅེ་ན།ཇི་ལྟར་མེ་ལོང་གི་ངོས་ལ་རྫས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་གཟུགས་བརྙན་སྣང་བ་ལ། བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དངོས་པོར་འཛིན་པ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་སྣང་བ་ལ། ཐ་དད་ཀྱི་དངོས་པོར་འཛིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་འཇུག་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཐོག་མ་མེད་པ་ ནས་གཉིས་སུ་རྟོག་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་དབང་གིས་དེ་ལྟར་སྣང་བའོ།།གལ་ཏེ་ཐ་དད་པར་སྣང་བའི་དོན་ནི་མཐུན་པར་སྣང་བ་དང་། དོན་བྱེད་ནུས་པའི་ཕྱིར་བདེན་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རིགས་པ་མཐར་ཐུག་པས་རྣམ་པར་ བལྟས་ཤིང་གཅལ་ན།དོན་གྱི་རྣམ་པར་སྣང་ཡང་བདེན་པའི་དོན་མེད་དེ། རྒྱས་པར་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི། བསྟན་པ་བརྗོད་པའི་སྒྲ་ལ་ཞེན་པས་ཡང་དག་ཉིད་མི་རྟོགས་ཞེས་པ་སྟེ། འདིའི་དོན་སྔར་བསྟན་ནོ། །སེམས་ཅན་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་འཇུག་པའི་ཚུལ་གསལ་བར་སྟོན་ཏེ།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡུལ་དུ་སྣང་བའི་རླུང་གིས་བསྐྱོད་ནས། གར་མཁན་ནམ་ཆུ་རླབས་བཞིན་དུ། དེ་ལས་རྣམ་ཤེས་སྣ་ཚོགས་མྱུར་དུ་འཇུག་པའོ། །རྣམ་ཤེས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྣང་བ་དེ་ཉིད་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་འདི་ དང་འདི་ལྟ་བུ་ཞེས་ཐ་སྙད་འདོགས་ཤིང་གསལ་བར་བྱེད་པས་བཞད་གད་པ་དང་འདྲའོ།།ལྔ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གྲངས་ལྔར་ཚང་བ་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྣང་བ་ནི། སྣ་ཚོགས་ཤིང་གསལ་བ་ཉིད་ཡིན་པས་ཚོན་གྱི་རི་མོ་དང་འདྲ་བར་རྟོག་པ་སྟེ། རྟོག་པའི་བག་ཆགས་ ལས་བྱུང་བའོ།།དངོས་སུ་ནི་དེ་རྣམས་རྟོག་པ་མ་ཡིན་ཏེ་སྐབས་གཞན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་སྣ་ཚོགས་ལ་དེ་དང་འདྲ་བ་རྟོག་ཅེས་པ་སྟེ། ཚིག་སྔ་མ་ཉིད་རྣམ་པར་བཤད་པའོ། ། འདི་རྣམས་ཀྱང་། འགྲོ་བ་དག་དང་ལུས་འཛིན་པ། །ཅི་ཡི་སླད་དུ་བྱ་བ་འབྱུང་། །ཞེས་དྲིས་པའི་ལན་དུ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ནས་ཡང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་ཆོས་ལྔའི་རང་བཞིན་ཚུལ་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་གསལ་བར་སྟོན་ཏེ། དྲི་བ་གང་གི་ལན་དུ་སྦྱར་བ ནི་སྔར་བསྟན་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ་རྟོགས་པར་བྱའོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི། སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་རྣམས་ཐོབ་པ་ས་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆོད་དོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཆོས་ལྔ་ལ་སོགས་པ་རྟོགས་ པའི་ཕན་ཡོན་སྟོན་ཏེ།ཚིག་གི་དོན་ནི་ཤེས་པར་ཟད་དོ། །དེ་ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་མ་རྟོགས་པའི་ཉེས་དམིགས་སྟན་ཏེ། ཤིན་དུ་འདོད་ཆགས་ཞེས་པ་ནི་དེ་ཉིད་རྒྱུན་རིང་དུ་གསལ་བར་འཇུག་པའོ། །དེ་འདྲ་བ་གང་ཟག་དེ་རྣམས་ཀྱང་ཇི་ལྟར་དར་གྱི་སྲིན་བུ་རང་གི་ལུས་ལས་བྱུང་བའི་སྤུ་ ཡིས།རང་ཉིད་འཆིང་བ་བཞིན་དུ། རང་གི་ཀུན་གཞི་ལས་བྱུང་བའི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས། བདག་ཉིད་དཀྲིས་ཤིང་འཆིང་བའོ། །ཚིག་གི་དོན་གཞན་ནི་ཤེས་པར་ཟད་དོ།

'所谓贪著的声闻'是指由于邪恶的善知识等缘故，虽然错误地贪著执着，但因为是利根种性，所以能够证悟以无我为相的如来藏法。
或者说声闻等钝根者的境界不是这个。其他文字的含义已经明了。
'因此'等是以总结的方式来教诫。
'仅仅听闻是不够的'是说，如果仅仅听闻就能见到义理，那么修行就成为无意义了，会如十地怙主所说的过失。
'于此'等是总结显示义理。
'以二执而趣入'是说对于这些以所取能取之实有分别的方式，相续地趣入，由于了悟这些自性为空性而从相续中转变。
如何趣入呢？就像在镜面上显现非实有的影像时，愚者执为实有一样，对于色等境的显现，以差别实有的执著方式而趣入。这也是由于无始以来二分别习气熏染的缘故而如此显现。
如果说，差别显现的对境由于共同显现和能作用故不是真实的吗？不是的。如果以究竟正理如实观察，虽然显现为境的相，但没有真实的义，如前广说。
'如何'等是说执著所说声音不能证悟真实，此义如前已说。
'众生'等也是明显显示诸识趣入的方式。阿赖耶识被显现为境的风所动，如舞者或水波般，从中迅速趣入种种识。
对于种种识的显现，意识安立此及如此等名言并使之明显，故如大笑。
具五识是说数量为五的五根识的显现，因为是种种且明显，故如彩绘般分别，是从分别习气而生。
实际上这些不是分别，应在其他场合了知。或者说与五根识俱行的意识对五识的种种显现作相似的分别，这是解释前文。
这些也应配合'众生及执持身，为何而有作用生起'的问题来解答。
'其后又'等是从另一角度明显显示摄一切五法自性，对于是哪个问题的回答，应随前说而了知。
'随入一切佛法'是说获得力、无畏等种类，即第八地以上。
'世尊'等显示通达五法等的利益，文字含义已经明了。
'于此'等显示未通达的过患。'极贪著'是说彼长时明显趣入。
如是补特伽罗也如同蚕以自身所生丝缠缚自身一样，以从自己阿赖耶识所生的业和烦恼缠缚自身。其他文字含义已经明了。

།དེ་ལ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཆོས་ལྔ་པོ་སོ་སོའི་རང་བཞིན་སྟོན་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པར་ སྣང་བ་ལས་ལོགས་ཤིག་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པས།སྣང་བ་དང་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་མཚན་མའོ། །གལ་ཏེ་རྟོག་པ་མེད་པ་ནི་ཤེས་པ་དེ་འདྲ་བའི་མཚན་མར་འཛིན་པ་མི་འཐད་དེ། དེ་ལྟ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་སྣང་བ་དང་ལྡན་པས་མཚན་མ་ དང་བཅས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན།མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་མ་དག་པའི་སྣང་བ་སྟེ། དེ་འདྲ་བ་ཡོད་རིང་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སྒྲིབ་པས་མཚན་མ་ཞེས་བྱའོ། །གང་གིས་མིང་དུ་བརྗོད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་བློ་གང་གིས་མིང་དུ་བརྗོད་ཅིང་མིང་ གིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་ནས།མཚན་མ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་བློ་དེ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མ་ཡིན་ལ། ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པའི་ཆོས་ནི་མིང་ངོ་། །ཕན་ཚུན་གློ་བུར་དུ་བྱུང་ཞེས་པ་ནི་མིང་ཡང་དོན་ལ་གློ་བུར་དུ་བཏགས་ཤིང་། དོན་ཡང་མིང་ལ་གློ་བུར་དུ་བཏགས་པའི་ཕྱིར་མེད་ ཅིང་མི་དམིགས་པའོ།།དེ་འདྲ་བའི་ཡེ་ཤེས་དེས་མིང་དང་མཚན་མ་དངོས་པོ་སྒྲོ་མི་འདོགས་ཤིང་། དངོས་པོ་མེད་ཅེས་སྐུར་བར་ཡང་མི་བྱེད་པའོ། །ཤེས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིན་ལ་ཞེས་པའི་དོན་ཡང་། ཤེས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཡུལ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ཡུལ་དང་ ཡུལ་ཅན་གཉིས་མེད་པས་ཤེས་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་བསྟན་པའོ།།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཕན་ཡོན་སྟོན་ཏེ། སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཞེས་པ་ན་དེ་འདྲ་བའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཁྱབ་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ སའི་བར་དུ་རབ་ཏུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆོད་ཀྱིས་ནི་རང་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ནས་དེ་ཐོབ་ནས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟོན་ཏེ།དེ་ཡང་ཆུ་ལྟེང་དང་བ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ནང་དུ་ཟླ་བའི་གཟུགས་སྣ་ཚོགས་སྣང་བ་བཞིན་དུ། གྲངས་ཐུག་པ་མེད་པའི་ བར་དུ་གདུལ་བྱའི་རྒྱུད་དང་བ་རྣམས་ལ་ཡང་།ཤིན་དུ་འབྲེལ་པའི་ཆོས་ཅན་ཏེ་ཇི་ལྟར་མོས་པའི་སྐུར་སྣང་བས། དེ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་དང་མཐུན་ཅིང་འབྲེལ་པའི་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །མོས་པ་ཐ་དད་ཅེས་པ་ནི་གསུང་གང་དང་གང་ལ་མོས་པ་མི་འདྲ་བ་རྣམས་ལ། དེ་དང་མཐུན་པར་ཆོས་སྟོན་པའོ། ། ཡང་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་རྣམས་ཕན་ཚུན་བསྡུ་བའི་ཚུལ་སྟོན་ཏེ། དོན་ནི་ཕལ་ཆེར་སྔར་བསྟན་ཟིན་ནོ། །དེ་ལ་འདིར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྫས་གཅིག་གམ་ཐ་དད་ཅེ་ན། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྫས་གཅིག་པ་ཉིད་དེ། ཇི་སྐད་དུ། དེ་དང་དེ་མིན་རང་བཞིན་ཅན། །དེ་དེ་མིན དངོས་རྒྱུ་ལས་སྐྱེས།།དེ་ཤེས་ཐ་དད་མེད་རྒྱུས་སྐྱེད། །བདེ་སོགས་ཅི་ཕྱིར་ཤེས་མ་ཡིན། །ཞེས་སློབ་དཔོན་དྷརྨ་ཀཱིརྟིས་བཤད་དེ། ཇི་ལྟར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཐ་དད་མེད་པའི་རྒྱུ་ཡིས་སྐྱེད་པའི་ ཕྱིར།།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཡིན་ཅེས་པ་སྟེ། འདིར་རྒྱུ་ཐ་དད་མེད་པའི་དོན་ཡང་། ཚོགས་པ་གཅིག་པ་དང་ཉེར་ལེན་གཅིག་པ་གཉི་ག་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་སྒྲུབ་པའི་ཚུལ་ལུགས་རྒྱས་པར་ནི་ཚད་མ་རྣམ་པར་ངེས་པའི་རྒྱན་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཏན་ཚིགས་འདི་ ཡང་མི་མཁས་པ་ཡིན་ལ།བདེ་སྡུག་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཐ་སྙད་ཙམ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དོན་ནི་མངོན་སུམ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པའོ། །ཡང་མཁས་པ་རྣམས་ལ་ནི་དོན་དང་ཐ་སྙད་གཉིས་ཀ་ཡང་མངོན་སུམ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་སྟེ། དེ་ལ་དགའ་བ་དང་ཡོངས་སུ་ གདུང་བ་ལ་སོགས་པ་གཅིག་ཏུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་བདག་ཉིད་དུ་མཐོང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།གལ་ཏེ་བདེ་སྡུག་མྱོང་བའི་བདག་ཉིད་དུ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་འདོད་མོད་ཀྱི། དེ་ལྟ་ན་ཡང་གཙོ་བོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་རྫས་གཅིག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ཅི་གཙོ་བོ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱད་ ཀྱི་བདག་ཉིད་ལས་མ་གཏོགས་པའི་མྱོང་བའི་རྫས་འགའ་ཞིག་འདོད་ན་ནི་ཇི་ལྟར་ལུང་རྣམས་དང་འགལ་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་པའོ།

关于'大智慧'等词所说的五法各自的本性是这样的：由于离开色等显现之外没有识，所以一切显现和显现的识都是相。如果有人说：'无分别的智慧不应执著为这样的相，如果是这样的话，如来也具有后得智的显现，就会成为有相'，这是不对的。这是由分别心所引发的不清净显现，只要有这样的显现就会障碍涅槃，所以称为相。
'以何名称'等的含义是：任何以名称表达并以名称分别而使相明显的心，那个心就是分别，而能分别的法就是名称。'互为偶然生起'是指名称偶然安立于义，义也偶然安立于名称，所以是无有且不可得。
这样的智慧既不增益名相实有，也不否定实有。'如是智慧即是真如'的含义是：这样的智慧是境真如，在胜义中境和有境无二，所以说这样的智慧即是真如。
'大智慧'等词说明了证悟真如的利益：'以幻等为先'是说遍及这样的本性。'乃至获得如来地'以上说明了自利圆满，'获得之后'等说明了利他圆满。就像在清净的水面上显现各种月影一样，在无量无边的所化众生清净相续中，显现与他们相应的法，即随其所欲乐而显现身相，所以称为与他们相续相应的法。'意乐差别'是指对于任何教法有不同意乐的众生，都随顺他们而说法。
'复次大智慧'等说明了这些法相互摄属的方式，其义大部分已经说过。关于此处心和心所是一体还是异体的问题，在世俗谛中是一体的。如同法称论师所说：'彼与非彼性，从彼非彼因，彼识无异因，乐等何非识。'就像与眼识同时的乐等，由于与眼识无异因而生，所以就是眼识。这里无异因的含义是同一聚合和同一所依，这两者都是因。详细的成立方式应当从《量决定庄严论》中了知。
这个因也是不善巧的，只是成立乐苦是识的本性这一名言，其义已由现量成立。对于善巧者来说，义和名言二者都由现量成立，如说'见到喜乐和忧恼等是一体的体验本性'。
如果有人说：'虽然大家都承认乐苦是体验的本性，但这并不意味着它与主要识是一体'，那么除了八识的本性之外，是否还承认有某个体验的实体？如果是这样，怎么能不违背诸多教证呢？

།གཞན་ཡང་སྔར་བསྟན་པའི་གཏན་ཚིགས་ནི་གཙོ་བོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་འདོད་པ་དེ་ཉིད་དང་རྒྱུན་གཅིག་ཏུ་བསྒྲུབས་པས། དེ་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་ འགྱུར་བའོ།།གཞན་ཡང་སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་བཟང་མདོག་དང་། བཙུན་པ་རྟོགས་པའི་ལྷས་ཀྱང་དེ་དག་རྫས་ཐ་དད་མེད་པར་གསུངས་པས་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མདོ་དང་བསྟན་བཅོས་དག་ལས་སེམས་བསྐྱེད་པ་སྟོན་པའི་སྐབས་སུ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འདུན་པ་གཉིས་ཐ་དད་མེད་པར་གསུངས་ཏེ། སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་གཞན་དོན་ཕྱིར། །ཡང་དག་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འདོད། །ཅེས་སེམས་བསྐྱེད་པའི་ངོ་བོ་འདུན་པ་ལས་བཤད་ཅིང་། མདོ་ལས་ཀྱང་ཤཱ་རིའི་བུ་དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས ཅད་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འདོད་པས།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ་ཞེས་སེམས་བསྐྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཐོབ་པར་འདོད་པའམ། དོན་དུ་གཉེར་བའི་འདུན་པ་ཉིད་ལ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་ཉི་མ་དང་འོད་ཟེར་ལྷན་ཅིག་པ་བཞིན་དུ། དུས་གཅིག་ཏུ་བྱུང་ ཞེས་པ་མི་འཐད་དེ།ལྷན་ཅིག་པའི་སྒྲའི་དོན་ནི་ཐ་དད་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ནི། རང་བཞིན་དང་གནས་སྐབས་ཀྱི་ལྡོག་པ་ནི་མི་འདྲ་བ་གཉིས་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་བསྟན་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་དག་ གིས།ལྔ་ཉིད་འཐད་པ་མེད་ཕྱིར་དང་། །བྱེད་རྒྱུ་བྱེ་བྲག་མེད་ཕྱིར་དང་། །དེ་ཡི་གནས་སྐབས་སྐྱོན་ཕྱིར་དང་། །ལུང་དང་འགལ་བར་འགྱུར་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་གསུངས་པས་དེ་དག་རྫས་ཐ་དད་ན་ཕུང་པོ་ལྔར་དབྱེ་བ་མི་འཐད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་ཡང་ཐག་རིང་དུ་སྤངས་ཏེ། ལྡོག་པ་ མི་འདྲ་བ་ལ་ལྟོས་ནས་སྔར་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དང་།བྱེད་རྒྱུའི་བྱེ་བྲག་ལ་སོགས་པ་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་ཅེས་པ་ནི། དེ་ཡང་རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་སོ། །རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་ཕྱེ་ཞེས་པ་ནི། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་ཀྱང་བྱིས་པ་རྣམས་ ཀྱིས་བརྟགས་ཤིང་སྣང་བའི་ངོ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་བརྒྱད་དུ་ཕྱེ་བའོ།།རྣམ་པ་ལྔ་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་འདུས་པའི་དོན་ནི། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཇི་སྙེད་པ་ཐམས་ཅད་ནི། མིང་དང་མཚན་མ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་ལ། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ཇི་སྙེད་ པ་ཐམས་ཅད་ནི།དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བསྡུས་པའོ། །གཞན་ཡང་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི། ཆོས་ལྔ་པོའི་རང་བཞིན་སྔ་མ་ལས་ཚུལ་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་མཚན་མ་གསལ་བར་བྱེད་ཅེས་པ་ནི། སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་མིང་གིས་ཁྱད་པར་དུ་ བྱས་ནས་གསལ་བར་བྱེད་པའོ།།ཕན་ཚུན་མྱོང་བ་མེད་ཅེས་པ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་སྤངས་པའོ། །གློ་བུར་དུ་གཞིག་གི་བར་དུ་ཞེས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་གཞིག་པའི་དུས་ན་མི་དམིགས་པའོ། །རང་གི་བློ་ལ་མཁས་པར་བྱ། །ཞེས་པ་ནི། མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་རང་གི་སེམས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ལས་མ་གཏོགས་པ།ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཆོས་གཞན་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། འདིའི་དོན་ཞིབ་ཏུ་ནི་སྔར་བསྟན་ནོ། །བསྡུ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཡང་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་ནས་ཡང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་ཚུལ་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་གསལ་བར་སྟོན་ཏོ།།དྲི་བ་གང་གི་ལན་དུ་སྦྱར་བ་ནི། སྔ་མའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ་རྟོགས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་འདི་རྣམས་ཀྱི་དོན་ནི། དུ་མར་བསྟན་པའི་དཔེ་ཡང་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ། གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མའི་ཚད་ཀྱིས་ནི་དུས་གསུམ་གང་ ཡང་རུང་བ་གཅིག་གིས་བསྡུས་པའི།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚད་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།

此外，前述的论据是通过证成与主要识同一相续，而成为其自性。又如古代的善容阿阇黎和尊者觉天也说它们无有实体差别，故应随顺于此。
又于《般若波罗蜜多经》和论典中说明发心时，说心与心所欲乐二者无有差别。如说：'发心为利他，愿求正等觉。'即从欲乐解说发心的本质。经中也说：'舍利子，于此若欲证得一切法一切种相现前圆满成佛，应当精进般若波罗蜜多。'因为将发心的本质解释为希求或追求的欲乐。
若问：如此则'如日光同时而生'之说不应理，因为'同时'之词用于差别事物。答：无过。了知自性的心与心所虽然自性和状态的反体不同是二，故如是宣说。因此古代诸阿阇黎说：'五性不应理，作因无差别，彼之状态过，违背于教证。'远离了若是实体差别则蕴的五分类不应理等过失，因为依据不同反体而安立前述的分类和作因差别等。
'了知分别'是说彼亦是了知的自性。'分为八种'是说虽然胜义中不成立，但在愚者分别显现的层面上分为八识聚。
此五种摄一切法的含义是：一切烦恼皆由名、相、分别三者所摄，一切清净分则由真如和正智所摄。
又'大慧'等是从另一角度广说五法的自性。其中'显明相'即如前说由名差别而显明。'互不领受'是离能取所取。'暂时破坏'是说在正慧破除时不可得。'应善自心'即如其他经中说：'菩萨大士除了证悟自心外别无所证之法。'此义详如前述。摄颂亦如前说。
其后以'复次'等从另一角度明显宣说如来自性。问答相应之理应随前文而了知。其中这些义理，虽多方举喻亦是密意，因为恒河沙数尚不及三世任一时中佛陀之量故。

།གལ་ཏེ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ནི་ཚད་མེད་པ་ནི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་འགྱུར་མོད་ཀྱི། ད་ལྟར་གྱི་དུས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི་དུས་ཅུང་ཟད་ཙམ་དང་འབྲེལ་པས་དེ་ལྟར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། དེ་ལྟར་ཕྱོགས་ བཅུ་ཚད་མེད་པ་རྣམས་ན་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱང་ཚད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་འདྲ་བའི་དཔེ་ལས་འདས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་། འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་ཤིང་གྲུབ་པའི་ཕུལ་ལས་འདས་པ་རྟག་པའི་མཐའ་བཟུང་བའི་དཔེ་འགའ་ཞིག་དང་འདྲ་བ་ལྟ་བུར་སྣང་ཡང་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པ་རྣམས་ནི་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པ་དང་ཕལ་ཆེར་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར།དེ་འདྲ་བའི་དཔེ་ནི་ཡང་དག་པའི་དཔེ་མ་ཡིན་ཞེས་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡང་དེ་འདྲ་བའི་དཔེ་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཐར་ཅིང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བདེ་བ་མཐར་ཐུག་པ་དང་ལྡན་པའི་སངས་རྒྱས་དུ་མ་ཉིད་དུ་བསྟན་ པས།གདུལ་བྱའི་ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་སྐྱོ་ཞིང་། སྡུག་བསྔལ་ཞི་བའི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པར་སླ་བ་ཉིད་དུ་མཐོང་ནས། བརྩོན་འགྲུས་ཁྱད་པར་ཅན་རྩོམ་པར་འགྱུར་བས། དེ་ལྟར་བསྟན་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཐོབ་པར་དཀའ་བའི་དཔེ་བསྟན་པ་ཡང་དགོངས་པ་ ཅན་ཉིད་ཡིན་ཏེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་རང་རང་གི་རྟོགས་པའི་ཚུལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་རྣམ་པར་བཞག་པའི་གཏམ་སྟེ། ངེས་དོན་གྱི་གསུང་རབ་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པར་ཟད་དོ། །དེ་ལ་རང་གི་ཚུལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཕུལ་ལས་འདས་པ་རྟག་པ་མཐའ་བཟུང་གི་ དཔེ་འགའ་ཞིག་ནི་དཔེ་ཉིད་དུ་རིགས་མོད་ཀྱི།གདུལ་བྱའི་ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་ནི་ཡིད་ཆེས་པར་མི་འགྱུར་བས་དཔེ་ཉིད་དུ་མི་སྦྱོར་རོ། །དོན་དམ་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བས་དཔེར་བྱ་ཀུན་ལས་འདས་པའོ། །མདོ་སྡེ་གཞན་དག་ལས་ཀྱང་། གང་ཞིག་སངས་རྒྱས་ ཆོས་རྣམས་ལ།།དཔེར་གཞག་ཇི་སྙེད་བྱེད་པ་ནི། །དེ་དག་སངས་རྒྱས་མ་འཚལ་ཏེ། །དེས་ནི་རྒྱལ་བ་སྨད་པ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ངག་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུན་ལས། འདི་ལ་དཔེ་ཅིག་ཡང་དག་སྟེ། །དེ་ནི་ནམ་མཁའི་ཁམས་སུ་བརྗོད། །ཅེས་འཇིག་རྟེན་ན་ གྲགས་པ་ཉིད་དཔེར་བྱས་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན།དེ་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་འདྲ་བའི་སྒོ་ནས་དཔེར་བྱས་པ་སྟེ། མདོ་འདི་ཉིད་ལས་ཀྱང་། དེ་ལྟར་དཔེར་སྦྱར་བའི་དོན་རྒྱས་པར་སྟོན་པ་ནི། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཡིན་ཏེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཚིག་གི་དོན་ནི་ ཕལ་ཆེར་ཤེས་པར་ཟད་དོ།།མེའི་ཁམས་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་ས་ནི་མི་ཚིག་སྟེ་ཞེས་པའི་དོན་ནི། དེ་དང་འབྲེལ་པའི་དབང་གིས་མི་འཚིག་ཅེས་པ་སྟེ། སའི་རང་བཞིན་མི་འདོར་བའོ། །དོན་འདི་ཡང་སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ནི་སྨིན་པར་བྱེད་པ་མེའི་ཁམས་ཀྱང་ ས་ལ་ཚང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པའོ།།རང་བཞིན་གཞན་དུ་མི་རྩོམ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་པའི་འགལ་བའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པ་རྣམས་ལ་ཕན་མི་འདོགས་པ་སྟེ། བྱེ་མ་རྣམས་ནི་བྱེ་མའི་གནས་ཉིད་དོ་ཞེས་པ་རང་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་རྣམས་ཀྱི་གནས་ཡིན་ཞེས་པའོ། །གཞན་ ཡང་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་ནི་ཕྲི་བ་དང་བསྣན་པས་བྲི་བ་དང་འཕེལ་བར་མི་མངོན་པའོ།།ཆོས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའི་ཆོས་སོ། །སེམས་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དག་གིས་གཟིར་ཞེས་པ་ནི། ཇི་ལྟར་བུ་གཅིག་པ་ན་བའི་ཕ་མ་ལྟ་བུར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་གི་ངང་གིས་སྨོན་ལམ་གྱི་ བདེ་བ་མི་འདོར་རོ་ཞེས་པ་ནི་ཐུགས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་མ་གཡེངས་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་སྨོན་ལམ་གྱི་བདེ་བ་མི་འདོར་ཏེ།སེམས་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ལ་མཚན་མར་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་འབབ་ཞེས་པ་ནི་ལྷ་དང་ཚངས་པའི་ཐེག་པ་ལ་སོགས་པ་ བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱང་བརྒྱུད་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མཐར་ཐུག་པ་ལ།གཞོལ་ཞིང་འབབ་པར་སྟོན་པའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྟག་པ་ཡིན་པས། འཁོར་བ་འདུས་བྱས་རྣམས་ལ་ལྡན་པའི་དོན་འགའ་ཞིག། དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་དཔེ་ཉིད་དུ་མི་འཇུག་པར་སྟོན་པའོ།

如果说过去和未来是无量的缘故而如此，但现在时间所摄的只是与短暂时间相关，所以不应如此的话，这并无过失，因为十方无量诸佛也是无量的缘故。
超越如是譬喻的原因是，虽然似乎与世间所知所成的极致、常边所执的某些譬喻相似，但世间所知的这些与如来大多不相似的缘故，如是譬喻并非真实譬喻。
如是，通过显示如是譬喻而说明从轮回痛苦中解脱，具足究竟涅槃安乐的诸多佛陀，某些所化众生厌离轮回痛苦，见到容易获得息灭痛苦的佛果，而发起殊胜精进，故如是宣说。
因此，显示难得的譬喻也是有密意的，诸如来各自证悟方式无倒安立的言教，即是了义经典的意趣等等。
其中，自身方式超越世间极致的常边所执的某些譬喻虽然适合作为譬喻，但某些所化众生不会信受，故不用作譬喻。
胜义谛离一切戏论，超越一切可譬喻。其他经中也说：'若于诸佛法，作诸譬喻者，彼不知佛法，即是诽谤佛。'
若问如是则与此语续中所说'此有真实喻，即说虚空界'以世间所知作譬喻相违否？那是从一分相似门中作譬喻，此经中也广说如是譬喻的意义：'真如即是诸如来'等。
文义大多可知。'因与火界相关故地不燃'的意思是，由于与彼相关的缘故不燃，即不舍地的自性。此义已如前说。另一方面是说成熟因的火界也具足于地中。
'不造作其他自性'是说对不共存的相违方式安住者不作利益，'诸沙即是沙之处'是说是与自相顺的诸果之处。
又，恒河沙减少增加时不见减少增长。法是成为智慧自性的法。'为众生痛苦所逼恼'是如独子生病的父母一般。
'以法界自性不舍愿乐'是说心不离法界而任运成就的愿乐不舍，因为于众生痛苦无相执著故。
'趣入涅槃'是说所说天乘、梵乘等教法也间接趣向究竟涅槃。
'大慧'等是说由于佛陀的涅槃是常故，有为轮回诸法的某些意义不能用作诸如来的譬喻。

།དེའི་དོན་ཡང་འཁོར་བའི་འདུས་བྱས་པ་ཡིན་པས། འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་དེ་དག་ལ་ལྡན་པའི་དོན་ཡིན་ལ། དེ་འདྲ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མེད་ཅེས་པའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་འཁོར་བའི་ཐོག་མའི་མཐའ་ཞེས་པ་སྟེ། དེ་ལ་ ཐོག་མ་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ཡིན་ལ།ཐོག་མ་དེའི་མཐའ་ནི་ཕྱི་མའི་མཐའ་སྟེ་དེ་དག་ཤེས་པ་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པས། ཇི་ལྟར་འཇིག་པ་ཉིད་འཁོར་བ་ལ་ལྡན་པའི་དོན་དུ་བཤད་དེ། ཐ་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། སྤྱིར་རིགས་ཙམ་ལ་ཐོག་མ་དང་ ཐ་མ་མེད་ཀྱང་།དངོས་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ན་སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པའི་ཆོས་དང་འབྲེལ་པས་སོ། །ཆད་པ་ནི་འཇིག་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་འཁོར་བ་ལ་ཕྱི་མའི་མཐའ་མེད་ན། ཇི་ལྟར་སྲོག་ཆགས་རྣམས་ཐར་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེས་རྒོལ་ བའོ།།ལན་གྱི་དོན་ནི་ཁམས་གསུམ་སྤྱི་ཙམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་འཁོར་བ་ཚད་མེད་པས་ཕྱི་མའི་མཐའ་མེད་ཀྱང་། གང་ཟག་བྱེ་བྲག་པ་འགའ་ཞིག་གི་དབང་དུ་བྱས་ན་ཐར་པ་མཐོང་ལ། དེ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཙམ་དུ་མ་བྱས་པ་ཡིན་པས། འཇིག་པའི་ཆོས་དང་འབྲེལ་པ་མ་ཡིན་ ནོ།།ད་བས་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འཁོར་བ་ལ་མཐའ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་གཏམ་ནི་ཅིར་ཡང་དགོས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དོན་གྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་དམ་པར་ན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་རྟོགས་པས་བརྟགས་པའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ཞེས་པ་སྟེ་ཤེས་པར་ཟད་དོ། །གང་གིས་གང་གཱའི་བྱེ་མཉམ་ དུ།།ཞེས་པ་ནི། སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་ཕྱོགས་འགའ་ཞིག་ནས་འདྲ་བའོ། །འཇིགས་མེད་ཚུལ་གྱིས་མཐར་ཐུག་པ་ནི་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྟག་པའོ། །ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ནས་ཡང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི། མི་རྟག་པ་ཉིད་ཚུལ་ གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་གསལ་བར་སྟོན་ཏེ།དེའི་དོན་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་ཞེས་པ་ལ། དགེ་བ་ནི་ཕ་ལ་ཕར་འཛིན་པ་དང་། དགེ་སྦྱོང་ལ་དགེ་སྦྱོང་དུ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པའི་ཆོས་དགེ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་དུ་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་རྣམས་ཏེ།འཚོ་བ་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱེད་པས་དགེ་བའོ། །མི་དགེ་བ་ནི་དེ་བཟློག་པ་མི་དགེ་བ་བཅུ་ཡིས་བསྡུས་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་མངོན་པར་འདུས་བྱས་པ་དང་། དེ་ལས་བཟློག་པ་དང་། འཇིག་ ཅིང་མི་རྟག་པས་འཇིག་རྟེན་ཏེ།ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་། དེ་ལས་བཟློག་པ་དང་། རང་བཞིན་དང་བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་འབྲེལ་པ་དང་། དེ་ལས་བཟློག་པ་དང་འདོད་པའི་ཟག་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་མམ་བཞི་དང་བཅས་པ་དང་། དེ་ལས་བཟློག་པ་དང་། སེམས་ཀྱིས་ ཟིན་པའི་དབང་པོ་དང་།དེ་ལས་བཟློག་པ་རྣམས་སོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་རྣམས་ཀྱི་དོན་རྒྱས་པར་འཆད་དེ། ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལས་བྱིས་པས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བར་བརྟགས་པ་ནི་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའོ། ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དགེ་བའོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དོན་ནི། དེའི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ས་བོན་དང་འབྲེལ་པས་ན རེ་ཞིག་དེ་དག་དང་ཐ་དད་མེད་པས།དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱང་ས་བོན་དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་ཀུན་གཞི་ལ་དམིགས་པས། ཅི་རིགས་སུ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བར་གཞག་གོ། །མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་བརྗོད་ཅེས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ལྟ་བས་ གང་ཟག་དང་ཆོས་ཀྱི་བདག་ཏུ་སྒྲོ་བཏགས་པའི་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐད་ཅིག་མ་དུ་མ་འདུས་པ་རྣམས་ཀྱང་།རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཡིད་ཀྱིས་དགེ་བའི་རྐྱེན་དུ་བསྒྱུར་བ་ནི་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་ལ། མི་དགེ་བའི་རྐྱེན་དུ་བསྒྱུར་བ་ནི་མི་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པ་བརྒྱད་པོ་ཐམས་ ཅད་ཀྱང་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བར་འགྱུར་བའོ།

其义即是由于是轮回的有为法，是具有坏灭之法性的缘故，如此之法如来中是无有的。若如是则所谓轮回的始边际，其中始为前际，始的边际为后际，对此等无有了知，因此轮回无始无终，如何说坏灭性是轮回所具有的意义，因为无有终际之故？答无过失，虽然总的种类上无始无终，但就事物而言，是与生灭之法相关联的。断即是坏灭的异名。
'大慧'等说若轮回无后际，则众生如何能获得解脱涅槃的质难。答义为若就三界总体而言，轮回无量故无后际，但就某些个别补特伽罗而言则见到解脱，且那也并非仅仅是颠倒的寂灭，故不与坏灭之法相关联。因此说轮回于一切方面皆无边际之说毫无必要，因为无有意义。胜义中彼等一切皆是分别所计的异名而已。
'如恒河沙数'等，如前所说从某些方面相似。无畏之道究竟即是不住涅槃常法。一切过失即是分别等。
其后'复次'等是从其他方式明显显示无常性，其义即是一切法，如是善与不善中，善即是执父为父，执沙门为沙门等执持之善法乃至佛十八不共法，如般若波罗蜜多经中所说诸法，因息灭生计故为善。不善即是与此相反，以十不善所摄诸法。彼等由因缘所造作及与此相反，以坏灭无常故为世间，即五取蕴及与此相反，具有自性之罪过相关联及与此相反，具有欲漏等三漏或四漏及与此相反，心所摄诸根及与此相反等。
'大慧'等广说彼等之义，凡夫于五取蕴中计为善与不善，仅是世间言说中的善法与不善法。'大慧'等说出世间善法。等持即是灭尽定等。
阿赖耶识说为善与不善之义是，由于与彼善与不善种子相关联故，暂时与彼等无别，安立为善与不善性。染污意也因缘于具有彼等种子的阿赖耶，随应安立为善与不善。
所说外道以颠倒见增益补特伽罗与法我的方式，五识聚集诸刹那，也由具分别意转为善缘即名为善，转为不善缘即名为不善，如是八识一切皆成善与不善。

།དེས་ན་འབྲེལ་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་གཞན་ལ་ལྟོས་ནས་དེ་ལྟར་འགྱུར་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ནི་སྔ་མ་ལྟར་མིང་དུ་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པས་འགལ་བ་མེད་པའོ། །འདིར་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་ཆོས་མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས་བཤད་པ་ རྣམས་ཀྱང་རྗེས་སུ་མི་འཇུག་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི།དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་གཞུང་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །མདོ་སྡེ་འདི་ནི་གཙོ་བོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་གཏན་ལ་འབེབས་པས་རྒྱས་པར་ནི་མདོ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ་རྟོགས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་སྐད་ཅིག་མའི་ཆོས་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ ཅན་བསྟན་ནས།ད་ལ་ཡོད་པའི་ཆོས་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་སྟོན་པ་ནི། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱུན་ནི་ལུས་ཐ་མི་དད་ཅེས་པ་ནི། དེ་དག་ཀྱང་རྒྱུད་གཅིག་ཅིང་རྒྱུན་ཆགས་སུ་འབྱུང་ཞིང་འབྱུང་ལ། བྱུང་ནས་ཀྱང་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། རགས་པའི་འཇིག་པའམ། ། སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་འཇིག་པའོ། །གལ་ཏེ་འགགས་མ་ཐག་ཏུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་འབྱུང་བའི་ངེས་པ་ནི་མེད་དེ། བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ཚོགས་དྲུག་འགགས་པ་ནི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བ་མེད་པར་སྟོན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། འགལ་བར་འགྱུར་བ་དེ་དག་གིས་དེ མ་ཐག་ཏུ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ།རང་རང་གི་བག་ཆགས་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་གཞན་དང་གཞན་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐད་ཅིག་གི་དུས་སུ་མི་གནས་ཞེས་པ་ནི་རང་གི་དུས་ལས་མ་གཏོགས་པའི་སྐད་ཅིག་ཏུ་མི་གནས་པའོ། །བག་ཆགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་པ་ཡིན་ཞེས་པ་ནི་ ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་བག་ཆགས་དང་ལྡན་པ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པའི་བདག་ཉིད་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ཞེས་པ་སྟེ།འདི་རྣམས་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་དུ་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་། བྱས་པའམ་ཡོད་པ་ལ་སོགས་པའི་གཏན་ཚིགས་ལས་ཏེ། རྒྱས་པར་ ནི་རིགས་པའི་བསྟན་བཅོས་དག་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ།།ཟག་པ་མེད་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཟག་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་དོན་དམ་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལྟར་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྐད་ཅིག་པ་དང་། དོན་ དམ་པར་སྐད་ཅིག་པ་མ་ཡིན་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་དོན་མ་རྟོགས་པས།ལ་ལ་དག་སེམས་ཉིད་རིག་པ་སྐད་ཅིག་པའི་དོན་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་ཆད་པར་ལྟ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ལ། འགའ་ཞིག་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་སྒྲོ་འདོགས་པའི་མཐར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་འཇིག་པར་བྱེད་དེ།མ་ཐོབ་པའི་ཉམས་པར་འགྱུར་བའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་རྣམས་ལ་ལྡན་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་རྒྱུན་དང་མི་ལྡན་པའི་ ཕྱིར་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཞིང་།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་མྱོང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་མི་མྱོང་བའི་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ཞེས་པའམ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཚོར་བ་བཏང་ སྙོམས་པར་འབའ་ཞིག་དང་ལྷན་ཅིག་པ་ཡིན་པས།དེ་འདྲ་བའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྒྱུར་ཡང་འགྱུར་ལ། ཡང་འདོད་པའི་ཟག་པ་ལ་སོགས་པ་འོག་ནས་སྟོན་པར་འགྱུར་བ་བཞིའི་བག་ཆགས་དང་ལྡན་པས། འཁོར་བར་འཇུག་ཅིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྒྱུར་མི་ འགྱུར་བས།ད་ལས་ལྡོག་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་རྒྱུན་བརྟན་པའི་དངོས་པོ་བྱིས་པས་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོར་བརྟགས་པའི་ཁྱབ་པར་སྟོན་ཏེ། ཁྱད་པར་དག་ཅེས་པ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་འོག་ནས་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་མངོན་པར་ རྟོགས་པ་ཐོབ་པ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་སྟེ།དེ་རྣམས་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་སྐད་ཅིག་པ་ཡིན་ན། འཕགས་པ་རྣམས་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྟག་པ་གཙང་བའི་གོ་འཕང་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚིག་འོག་མ་ནི་ཐལ་བ་ལས་བཟློག་ པའོ།

因此，依靠其他相关的法而如是转变，但自性则如前所说是名等，故无相违。此处虽然不是不随顺阿毗达磨论中所说的善等差别，但应当从彼等论典中了知。此经主要是抉择般若波罗蜜多的意义，广说应当随顺彼经而了知。如是宣说具有刹那法的法相后，现在宣说现有法即是刹那性，即'大慧'等。
'身体不异的相续流'是说，彼等也是一个相续而连续生起，生起后也将灭，即粗分的灭或每一刹那的灭。若问：灭已立即生起其他识并无决定，如昏迷等状态时六识灭已并无立即生起的情况。答：不然，因为彼等相违转时，立即于阿赖耶识中，各自习气成为智慧自性而生起其他。'不住于刹那时'是说不住于自时之外的刹那。
'是习气的刹那性'是说，具有有漏习气的世俗有自性是刹那性。令凡夫对这一切皆是刹那性生起信解的理由，是从所作性或有等因，广说应当从理论中了知。'无漏习气'等是说，作为有漏对治、离戏论的胜义自性是刹那性。
如是凡夫不了知世俗刹那性与胜义非刹那性双运之义，有些人执著心识刹那性的意义连世俗谛也无有，而成为断见；有些人则成为与此相反的增益边，因此使涅槃无为法也成为坏灭，即成为未得而退失。
'大慧'等显示彼等诸识相应与不相应法的差别。其中，五识如前所说不具相续故非轮回与涅槃之因，正因如此也不感受苦乐异熟。阿赖耶识是不受苦乐之因，或说涅槃唯与舍受俱行，故成为如是涅槃之因；又具有下文所说欲漏等四种习气，故趣入轮回而不成为涅槃之因，也是与前相反。
'大慧'等显示凡夫执著相续坚固事物为非刹那性事物的遍计，'差别'是指下文偈颂将要显示。其中，获得现观是见道智慧等，若彼等是坏灭法、刹那性，则诸圣者将成为非圣者，因为未得涅槃常净之位故。后句是遮遣过失。

།ལྡེམ་པོའི་ངག་ཏུ་བཤད་པ་ལ་མི་མཁས་ཞེས་པ་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མར་གསུངས་པ་ནི་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་འཁོར་བ་ལ་སྐྱོ་བ་སྐྱེད་པའི་དོན་དུ་གསུངས་པ་ལ་དེ་ལྟར་མ་ཤེས་པའོ། །ཇི་ལྟར་བརྟག་ཅེས་པ་ནི་སྤོང་བའི་སྒྲ་སྟེ། དེ་ལྟར་བརྟག་པར་མི་རིགས་པའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ ན་གང་བྱས་པའམ་ཡོད་པ་དེ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བསྟན་པ་མི་འཐད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།བདེན་མོད་ཀྱི་ངག་འདི་རྣམས་ཀྱི་དོན་ནི། དོན་དམ་པར་སྐད་ཅིག་གི་ངོ་བོར་ཡང་གྲུབ་པ་མེད་ལ། ཀུན་རྫོབ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཀུན་རྫོབ་དང་། རྣལ་འབྱོར་པའི་ཀུན་རྫོབ་པོ། །དེ་ ལ་དང་པོ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཐ་མལ་པའི་སྣང་བ་སྟེ།དེ་དག་གི་སྣང་ངོ་ན་གསེར་དང་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྣང་བས། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དེ་དག་རྟག་ཅེས་བྱའོ། །རྣལ་འབྱོར་པའི་ཀུན་རྫོབ་ནི་དེ་དག་གི་སྣང་བ་སྟེ། དེའི་ངོ་ན་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་པ་ཉིད་དུ་ དམིགས་པས།དེ་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །དེ་ལ་འདིར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཀུན་རྫོབ་དེ་འདྲ་བ་ནི་ལོག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཅེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། འོན་ཀྱང་དེ་དག་ཡིད་ཚིམ་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་དང་མཐུན་པར་གསུངས་པའོ། །ཡང་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དུ་ཞེས་སྔར་དྲིས་པའི་ལན་དུ།ལམ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྟོན་པ་སྟེ། སྙིང་པོ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པའི་ལམ་ཉིད་དུ་བསྡུའོ། །སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་གནས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་སྦྱིན་པ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་གཟུགས་ལ་ སོགས་པ་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའོ།།མངོན་པར་ཤེས་པ་དག་ཀྱང་མངོན་པར་གྲུབ་ཅེས་པ་ནི་དེ་འདྲ་བའི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པའི་བསམ་གཏན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའོ། །དེ་དག་ཀྱང་རང་རང་གི་བསམ་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་ཉིད་དུ་བཏགས་མོད་ཀྱི།ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དམ་པས་མ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དངོས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ལེན་པ་ལ་འཛིན་པ་མེད་ཅེས་པ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའམ། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོའོ། །དེ་ཉིད་གསལ་བར་སྟོན་པ་ནི་རང་གི་སེམས་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །རྣམ་ པར་རྟོག་པ་མི་འཇུག་པ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྒྱུ་བ་ངན་པ་སྤངས་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྫོགས་པའོ།།གང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས། དེ་འདྲ་བའི་ཆོས་ཟབ་མོ་ལ་བཟོད་པ་ནི། ཆོས་ལ་ངེས་པར་ སེམས་པའི་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ།།རྣལ་འབྱོར་དང་མཐུན་པར་མཐོང་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དམིགས་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་མཐུན་པར་རྟོག་པའོ། །མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འཛིན་པར་མི་ལྟུང་བ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་ རྩེ་གཅིག་པ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་བློས་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་ཆོས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་ན། མཐའ་གཉིས་སུ་འཛིན་པ་སྤངས་ཤིང་། གནས་གྱུར་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་སྟེ། ས་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆོད་ཀྱི་ཤེས་རབ་བམ་ཡེ་ཤེས་རྒྱུན་ལས་ཉམས་པ་ མེད་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་རབ་ཏུ་སྦྱོང་བ་སྟེ།སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འཁོར་གསུམ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་དང་། བསྔོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པས་ཟིན་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། གང་ཚེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་རབ་ཏུ་ཟིན་གྱུར་ན། །དེ་ཚེ་མིག་རྙེད་ གྱུར་ཅིང་དེ་ཡི་མིང་ཐོབ་པོ།།ཞེས་གསུངས་པ་དང་། མདོ་སྡེ་གཞན་དག་ལས་ཀྱང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་མ་བསྔོས་པའི་སྦྱིན་པས་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མིང་མི་ཐོབ་བོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'不善于说隐晦语言'是指对于一切事物刹那性的宣说是为了让凡夫众生对轮回生起厌离而说的，但不能如此理解。'如何观察'是遮遣的意思，即不应该那样观察。如果这样的话，'任何所作或所有之物都是刹那性'的论述就不合理了。
虽然如此，这些语言的含义是：胜义谛中连刹那的本性也不成立，世俗谛有两种：世间世俗和瑜伽行者世俗。其中第一种是世间凡夫的显现，在他们的显现中，金刚等物显现为非刹那性的不变本性，因此在世俗中称之为常。瑜伽行者的世俗是他们的显现，在其境界中一切都被认知为刹那性，因此如此安立。
在此，这种世间世俗也称为颠倒世俗。然而，为了使他们满意，世尊也随顺他们而如此宣说。又'大慧'等是对前面所问'到彼岸几何'的回答，宣说六波罗蜜道，摄于净化心要之道。
'为了投生各种轮回处'是指为了获得转轮王等而圆满布施，他们也贪著色等五欲功德。'神通也得以成就'是指与此类事业相应的禅定三昧和慈悲等的成就。
虽然这些依各自的意乐而假立为波罗蜜，但因为未被殊胜方便智慧摄持，所以并非真正的波罗蜜。'取无执著'是指阿赖耶识或取蕴。对此的明确解释即'自心'等。
'不起分别'是指因断除声闻、缘觉等的恶分别而圆满持戒波罗蜜。通过了悟能取所取事物为空性，对如此甚深法的安忍即是法思择忍波罗蜜。
'如瑜伽而见'是指禅定所缘与真如相应的观察。不堕入外道涅槃执著，世俗中缘一切种智的专注心即是禅定波罗蜜。
般若波罗蜜是以无分别智善分二谛法，断除二边执著，以转依为先导，即第八地以上的智慧或不退转智慧相续，为获得法身而修习。一切布施等也都由了知三轮如幻的智慧和回向等方便善巧所摄持。
如说：'若为智慧所摄持，彼时得眼得其名。'其他经中也说：'未回向一切智性的布施不得布施波罗蜜名'等。

།འདིའི་དོན་ཞིབ་ཏུ་ནི་འཕགས་པ་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མདོ་དང་།དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། འདིར་ནི་གཞུང་མངས་ཀྱིས་འཇིགས་པས་མ་སྤྲོས་སོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དོན་ནི་ཕལ་ཆེར་ཤེས་པར་ཟད་དོ། །བྱེད་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་པས་བརྟགས་པའི་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་འདྲ་བ་མེད་ཅིང་ སྔ་ཕྱི་ཕན་ཚུན་བྱེད་པའམ།དོན་དམ་པའི་དངོས་པོས་དབེན་པའོ། །སྐྱེ་བ་མེད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དགག་པ་རྣམས་ནི་ཐམས་ཅད་དང་དོན་དམ་པ་ལ་དགོངས་པའོ། །དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་རྟོག་པ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཞན་དབང་སྐད་ཅིག་མ་ལ་སོགས་པར་བསྟན་ པ་སྟེ།དེ་འདྲ་བའི་སེམས་འབྱུང་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་མ་རིག་པ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་བརྒྱུད་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་དེ་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་དེ་གནས་ཅི་ཞེས་པ་གནས་སམ་འོན་ཏེ། མ་ཡིན་ཞེས་པ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྒྱུན་ནི་གནས་ལ་སྐད་ཅིག་ནི་འཇིག་པའོ། ། གཟུགས་ནི་དུས་སུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དོན་དམ་པར་གཟུགས་དང་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་མེད་པས། དེ་རྣམས་མི་འཐད་ཅེས་པའོ། །དུས་སུ་མི་གནས་ཞེས་པ་ནི་དོན་དམ་པར་རང་ཡོད་པའི་དུས་སུ་ཡང་མི་གནས་པ་སྟེ། གཟུགས་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོས་སྟོང་པའོ། །ལོག་པའི་རྒྱུ་ནི་མ རིག་པའོ།།ཇི་ལྟར་སྐད་ཅིག་འཇིག་པར་རིག་།ཅེས་པ་ནི་འཇིག་པར་དམིགས་ཤིང་གྲུབ་པ་མེད་པའོ། །རྣལ་འབྱོར་ཅན་གྱི་སྙོམས་འཇུག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་བརྟགས་པའི་ཁྱད་པར་ཏེ། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའོ། །འོད་སྣང་གནས་ཀྱི་གཞལ་ མེད་ཁང་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་གཞལ་མེད་ཁང་སྟེ།འཇིག་རྟེན་པའི་ནང་གི་སྐྱོན་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་མེད་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་མེའི་བསྐལ་པས་ཀྱང་འཇིག་པ་མེད་ཅེས་པ་སྟེ། བསམ་གཏན་དང་པོ་མན་ཆོད་མེ་ཡིས་ལན་བདུན་དུ་ཞིག་ཀྱང་དེ་ནི་མི་འཇིག་པའོ། །གནས་པ་རྣམས་ནི་རྒྱུན་དུ་ ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་གང་ཟག་སྟེ་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པས་དགེ་སློང་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ།།ཐོབ་པའི་ཆོས་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བར་དུ་རྟོགས་པ་ཐོབ་པ་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་དུ་ཐ་མལ་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་མཐོང་བས་དེའི་ངོར་རྟོག་ཅེས་པའོ། །ཡང་དག་པར་ནི་ དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མའི་དཔེ་བརྒྱད་དང་འདྲ་བར།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ཞིང་དོན་དམ་པར་སྟོང་པའོ། །འབྱུང་པོ་དེ་དག་ཅེས་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་སྟེ། དོན་དམ་པར་གང་ནས་ཀྱང་འོངས་པ་མེད་ཅིང་། གང་དུ་ཡང་སོང་བ་མེད་པའོ། །འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་ འགྲེལ་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོའི་རྒྱན་ལས་ལེའུ་དྲུག་པའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་ཡང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྔར་གྱི་དགོངས་པ་ཅན་གྱི་དོན་ཉིད་ཚུལ་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་གསལ་བར་སྟོན་ཏེ། འཁོར་གྱི་ཐེ་ཚོམ་བསལ་བའི་ཕྱིར་དྲི་བའི་དོན་ནི་དགྲ བཅོམ་པ་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་མི་འཐད་དེ།དེ་ནི་ཚོགས་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་ལེན་དགོས་པ་ལས། དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་སྲིད་པ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་འདོད་ཆེན་པ་རྣམས་ནི་མངོན་པར་མཐོ་བ་ཐོབ་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡང་བཅད་པའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་པའོ།།གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཡི་གེ་གཅིག་ཀྱང་མ་གསུངས་ན། གསུང་དབྱངས་ཡན་ལག་དྲུག་ཅུ་དང་ཚིག་འབྲུ་བཟང་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་མི་འཐད་པས་དེ་ལྟར་བསྟན་པ་ནི་དོན་ཅི་ཡིན་ཞེས་པའོ།

此义详细应当从《圣般若波罗蜜多经》和《解深密经》等中了知，此处因恐文字繁多故未广说。偈颂之义大部分已经了知。
所谓作者，是外道所计之作者，如此作者并不存在，前后互为作者，或离胜义实体。无生等诸否定，皆是就一切和胜义而言。
诸法分别，等等是显示世俗中分别依他起刹那等，如此心生起之因是无始以来相续的无明，由此了知色等真如，在此期间它是否安住，世俗中相续则安住而刹那则灭。
色于时等等是说胜义中色和无明等因不存在，故彼等不合理。所谓时中不住，是说胜义中自身存在时亦不安住，色以色之体性为空。颠倒因即是无明。如何了知刹那灭，是说灭无所缘亦无成立。
瑜伽者等持等等是说常性之差别，如灭尽定等。光明住处宫殿是第二禅宫殿，因无世间内之过失寻伺，故外在火劫亦不能毁坏，初禅以下虽为火七次所毁，彼则不坏。
诸住者是预流等补特伽罗，因断烦恼亦称比丘。所得法是从见道智慧乃至佛智所得诸证悟，凡夫未见其刹那性故于彼起分别。
实际上彼等一切如幻八喻，世俗为刹那，胜义为空。所谓彼等众生，是摄于有情相续，胜义中无所从来亦无所去。
《圣楞伽经注如来藏庄严》第六品释文圆满。
其后等等是以其他方式明显显示前述密意之义，为断除眷属疑惑，问难之义是阿罗汉不应成佛，因为需要受生轮回以圆满资粮，而阿罗汉已尽有结。又贪著者已断获得增上生之善根，何况成佛。
复次，如来若未说一字，则六十支妙音及善妙文字等不应理，如是宣说有何意义。

།རྫུ་འཕྲུལ་སྤྲུལ་པ་ལ་སོགས་པའི་ བྱ་བ་བྱེད་པ་ནི།ཀུན་ནས་སློང་བའི་བློ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་རྟོག་པ་མེད་པར་དེ་འདྲ་བར་མི་འཐད་ཅེས་པ་དང་། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྔ་ཕྱི་ཐ་དད་པའི་བདག་ཉིད་དུ་མ་དམིགས་པས་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་དོན་གང་ཡིན་ཞེས་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ནི་ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་ སྤངས་ཤིང་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པས།ལག་ན་རྡོ་རྗེ་རྟག་ཏུ་ཕྱི་བཞིན་དུ་འབྲང་ཞིང་བསྲུང་བ་མི་འཐད་ན། གསུང་རབ་དག་ལས་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་དོན་ཅི་ཡིན་ཞེས་པ་དང་། སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་འཁོར་བའི་ཐ་མ་མེད་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འགལ་བས་དེའི་དོན་གང་ཡིན་པ་དང་། ལྷ་ སྦྱིན་ནི་ཡུན་རིང་པོ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གཤེད་མ་དང་དགྲ་བོར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་བདུད་དང་།དེ་དག་གིས་བྱས་པའི་ལས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཞབས་ལ་བདུད་ཀྱིས་འཕངས་པའི་སྒྱོགས་ཀྱི་ཟེར་ཕོག་གོ་ཞེས་པ་དང་། གཞན་ཡང་སྔོན་གྱི་ལས་ ཀྱི་ཉེས་པས་ཞབས་ལ་སེང་ལྡེང་གི་ཚལ་པ་ཟུག་ཅེས་པ་དང་།བྲམ་ཟེའི་བུ་མོ་ཙན་ཙས་ཤིང་གི་གཞོང་ཁུང་ལྟེ་བར་བཅུག་ནས་དགེ་སྦྱོང་ཁྱོད་ཀྱིས་ང་སྦྲུམ་དུ་བཅུག་གོ་ཞེས་སྐུར་པ་བཏབ་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། བསོད་སྙོམས་ཀྱི་ཕྱིར་བྲམ་ཟེའི་གྲོང་སཱ་ལ་ཅན་དུ་གཤེགས་པ་ལས། བསོད་སྙོམས་ མ་རྙེད་ནས་ལྷུང་བཟེད་བཀྲུས་ཏེ་ཕྱིར་བྱུང་ངོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་འཕགས་པ་ཆོས་བཅུ་པའི་མདོ་ལས་གསུངས་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཇི་ལྟར་འཐད་དོ།།དེ་འདྲ་བའི་ཉེས་པ་དག་མ་སྤངས་པར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལན་གྱི་སྐབས་སུ་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་སངས་ རྒྱས་ཉིད་དུ་ལུང་བསྟན་པ་ནི།དེ་རྣམས་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མ་ལུས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཏེ་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ལ་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པ་ན། རང་གི་དགེ་བའི་ས་བོན་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་[(]གྱིས[,]ཀྱིས[)]། དེ་ལས་སད་ནས་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་དེ་ཚོགས་ རྫོགས་པར་བྱས་ནས་སངས་རྒྱས་པ་ལ་དགོངས་པ་སྟེ།རྒྱས་པར་ནི་སྔར་བསྟན་ཏོ། །གཞན་ཡང་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་དགོས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་སྔར་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་སྤྱད་པ་རྣམས་ལམ་དེ་ཡིས་སྐྱོ་ནས། ཉན་ཐོས་ ཀྱི་ཐེག་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འདོད་པ་ཡོད་དེ།དེ་དག་ལས་བཟློག་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་རབ་ཏུ་སྤྲོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གནས་བརྟན་འོད་སྲུངས་ལ་སོགས་པ་སྤྲུལ་པའི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དག་གིས་སངས་རྒྱས་སུ་ལུང་བསྟན་ཏེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་དེ་ཉིད་དུ་ མཐར་ཐུག་པ་མ་ཡིན་ཞིང་།སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་བགྲོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་དེ་ཉིད་ལ་བརྩོན་པར་འགྱུར་བའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་སངས་རྒྱས་སུ་ལུང་བསྟན་པ་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་པས་སྔར་བསྟན་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། སྐྱོན་ མེད་དེ།དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ལ་བསྐལ་པའམ་བསྐལ་པ་ལས་ལྷག་པར་གནས་ནས། སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཡིན་པས་སྔར་བསྟན་པ་དང་འགལ་བ་མེད་པའོ། །དེ་ལས་གཞན་དུ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་མཐོང་བར་བྱས་ནས་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་མཚུངས་པར་མྱུར་དུ་ཚོགས་གཉིས་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ།སངས་རྒྱས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ལ། གཞན་ཡང་སྔ་མ་ལྟར་དུས་དང་རྐྱེན་གྱི་དབྱེ་བ་མ་བྱས་པར་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡང་དགོངས་པ་ཅན་གྱི་ཚིག་ཡིན་ ཏེ།།ཇི་སྐད་དུ། དོན་དམ་པ་དང་། གནས་སྐབས་དང་། མཐར་ཐུག་པའི་དབྱེ་བ་མ་བྱས་པར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གཅིག་ཉིད་ཡིན་ཞེས་བསྟན་པའི་དགོངས་པ་ཅན་གྱི་ཚིག་ཉིད་དུ་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་དུའོ། །དེས་ན་སྐབས་ཀྱི་དོན་འདི་ནི་སྔར་བསྟན་པ་དང་འགལ་བར་མི་འགྱུར་བའོ།

关于神变幻化等事业，说由于是以发起心为前导，无分别就不应该如此，以及阿赖耶识等前后差别的自性不可得，如此宣说的含义是什么？
如来身已断一切过失并圆满一切功德，金刚手常随护持不应理，经典中如此宣说的含义是什么？
如前所说，轮回无终际与涅槃相违，其义为何？
提婆达多从久远以来成为如来的刺客和怨敌等魔事，以及他们所作的业，如魔向如来足掷石片所击中，
又如往昔业力过失使足被刺入铁刺，婆罗门女旃遮装腹诽谤说'沙门你使我怀孕'等，
为乞食前往婆罗门村娑罗时，未得到布施食物而洗钵而出等，《圣十法经》中所说这些内容如何合理？
未断如是过失而获得一切种智相违故。
在回答时关于授记阿罗汉成佛，是指彼等在无余涅槃界即无漏界中长久安住时，由自善根种子和如来加持力，从彼醒起而发无上菩提心，圆满资粮后成佛的意趣，详细如前所说。
另外如此宣说的必要是为了钝根菩萨，先前已发菩提心而行菩萨行者，对此道生厌，欲以声闻乘般涅槃，
为使他们转离彼道而于大乘生起欢喜，由化身对大迦叶等化现声闻授记成佛，
声闻菩提非究竟，应趣向佛果，故当精进大乘道。
若如是则阿罗汉授记成佛是密意语，与前说安立相违耶？
无过失。阿罗汉于无漏界住一劫或过一劫后，如前所说成佛是了义，故与前说无违。
若异此而见无漏三昧门后，如诸菩萨速疾圆满二资而成佛极不应理，
又如前未作时间因缘差别而说阿罗汉当成佛亦是密意语。
如说未作胜义、暂时、究竟差别而说唯一大乘是密意语，如前所说。
是故此处所说与前无相违。

།གཞན་ཡང་གལ་ ཏེ་སྤྲུལ་པའི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་དེ་ལྟར་ལུང་བསྟན་ཏོ་ཞེས་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བ་བྱས་པས་དེ་ལས་གཞན་ཞི་བ་བགྲོད་པ་གཅིག་པུ་པ་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་བས་སྔར་བསྟན་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ནི་དམ་པའི་ཆོས་པད་མ་དཀར་པོ་ལས་འོད་སྲུངས་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་ སངས་རྒྱས་སུ་ལུང་བསྟན་པ་ནི་སྤྲུལ་པའི་ཉན་ཐོས་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ཀྱི།གསུང་རབ་ཀྱི་ཕྱོགས་གཞན་དག་ལས་ཉན་ཐོས་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་ལུང་མི་སྟོན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་འདིར་དགྲ་བཅོམ་པ་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་བྱང་ཆུབ་དམན་པ་དེ་དག་ཙམ་དུ་མཐར་ཐུག་ཅིང་། དེ་ལས་གོང་དུ་བགྲོད་དུ་མེད་པར་བསྟན་པ་ཡང་དྲང་བའི་དོན་ཡིན་ལ། ཁྱད་པར་དུ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྔོན་གྱི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་འཕངས་པའི་ཕུང་པོ་ཟད་ན། ནམ་མཁའ་ལ་སྤྲིན་དེངས་པ་ལྟར་འདུ་བྱེད་ཀྱི་འཇུག་པ་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་ཆད་པར་འདོད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ ཡང་མི་འཐད་པ་ཉིད་དུ་སྔར་རྒྱས་པར་བསྟན་ཏོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་དམན་པ་དང་མཆོག་ཉིད་འཇོག་པ་དེ་ལྟ་ན་དེ་དག་ལ་སྤངས་པ་དང་རྟོགས་པའི་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་སྙམ་དུ་དོགས་ན། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེའི་དོན་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་མངོན་དུ་རྒྱུ་སྤངས་ པར་སངས་རྒྱས་དང་བྱེ་བྲག་མེད་པ་ཡིན་གྱི།བག་ཆགས་སྤངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྔར་བསྟན་ཏོ། །ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ནི་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་སྟེ། སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མཐོང་ཞིང་གོམས་པ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ ཡོད་པའི་མ་རིག་པའི་བག་ཆགས་ཐམས་ཅད་བཟློག་པའི་ཕྱིར་སྤོང་བར་འགྱུར་བའོ།།འདིར་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ནི་བདེན་པ་བཞི་ཆོས་བཅུ་དྲུག་གི་རྣམ་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་མཐོང་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་བའོ། །དེའི་དོན་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་རྟག་པ་དང་བདེ་བ་ལ་སོགས་པར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆགས་སྡང་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་འབྱུང་བ་ལས།དེ་ལས་བཟློག་སྟེ་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་སོགས་པར་མཐོང་ཞིང་གོམས་པས་མངོན་དུ་རྒྱུ་བ་སྤོང་བར་འགྱུར་བའོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ཡང་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་ཡིད་ ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཟློག་པའོ།།ཆོས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ནི་ཆོས་རྣམས་མཐོང་བ་ལ་སྒྲིབ་པ་སྟེ། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའོ། །གཞན་ཡང་ངས་ཡི་གེ་གཅིག་ཀྱང་མ་གསུངས་ཞེས་པའི་དོན་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་ཚིག་དང་ཡི་གེ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ལྷག་པ་ཅུང་ ཟད་ཀྱང་གསུངས་པ་མེད་པའོ།།དེ་ལས་གཞན་པའི་དགོངས་དོན་གཉིས་ཀྱང་སྔར་བསྟན་ཏོ། །མི་རྟོག་མི་དཔྱོད་པ་འཕྲུལ་པ་སྤྲུལ་པ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པའི་དོན་ཀྱང་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་གིས་རྟོག་པ་མེད་ཀྱང་དེ་ལྟར་སྟོན་པ་ལ་འགལ་བ་མེད་པའོ། །མཁྱེན་ བཞིན་དུ་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཁམས་དང་མོས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཁྱེན་ནས་དེ་དག་གི་དོན་མཛད་པའོ།།གལ་ཏེ་དྲན་པ་ནི་སྔར་འདྲིས་པའི་དངོས་པོ་ཉེ་བ་མ་ཡིན་པའི་དོན་ལ་འཛིན་པ་ཡིན་པས་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། འདས་པའི་དོན་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་སྒྲོ་ འདོགས་བཀག་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི།དེ་འདྲ་བའི་རྣམ་པ་སྣང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤི་འཕོས་གཉིས་ནི་སྔར་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སྐད་ཅིག་ཏུ་བསྟན་པ་དང་། འཁོར་བ་ཐོག་མཐའ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པའི་དོན་ནི་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ དགེ་བ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཕྱོགས་དང་བྲལ་བ་སྟེ།དེ་རྣམས་ལས་ཟག་པ་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཡང་འཕགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་སེམས་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ནི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་མ་ཡིན་ཞིང་ ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ།ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། ཟག་པ་རྣམས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱའོ།

再者，如果说由于特别指出'如是授记化现的声闻们'，由此而说其他单独趣入寂灭的人不会成佛，与前面所说相违的话，这是不对的。这是在《妙法白莲经》中说大迦叶等得授记成佛是化现的声闻，而并非在其他经典中不授记一切声闻成佛。因此，此处说阿罗汉和独觉仅仅究竟于这些小乘菩提，不能趣向更高的说法是权宜之说。特别是无余涅槃，前业和烦恼所引生的蕴尽时，如同天空云散一样，一切有为法的运行断绝的说法，如前已广说完全不合理。
如果这样安立小乘菩提和殊胜菩提，那么它们在断证方面有何差别？如有此疑，故说'大慧'等。其义是说，虽然在显行烦恼障的断除上与佛无别，但并未断除习气，如前已说。所知障即法无我，以无分别智见修心性真如，为遣除阿赖耶识中一切无明习气而得断除。
此处人无我即是四谛十六行相，以如是见解的差别而得清净。其义即是依于五蕴的常乐等颠倒而生起贪嗔等烦恼，从彼返转，以见修无常苦等而断除显行。所说'为遣除意识'即是遣除常等颠倒的意识。
法障即障碍见诸法，即所知障。又'我未说一字'之义是说，除过去未来诸佛所说的文字外，未说任何额外之语。其他两种密意如前已说。说无分别无思维幻化变现等义，虽无分别，但由往昔愿力等及智慧力而如是显示，并无相违。'已知'即是如实了知众生界性与意乐而作利益。
若说忆念是对非现前的熟悉事物的执取，应成有分别，这是不对的。因为仅是遮遣对过去事的颠倒增益，并非显现如是行相。两种死亡如前已说。宣说诸识刹那及轮回无始无终等义，是说凡夫的转识远离无漏善分，因为从彼等增长广大诸漏。如是在《大般涅槃经》中，世尊说：'善男子，众生五识非一心性，有漏亦颠倒，由生诸漏故说有漏。'

།ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདུ་ཤེས་ལ་ཆགས་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདི་རྣམས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྒྱུ་མ་ ཡིན་ལ།སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་རྒྱུན་དང་མི་ལྡན་པས་འཁོར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་བག་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ཡིན་ཏེ་དེ་ལ་དགོངས་ནས་སྐད་ཅིག་མ་བདེན་པ་ལྟ་བུར་བསྟན་པའོ། །དེ་ལྟ་ན་གང་འཁོར་བར་འགྱུར་སྙམ་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ མི་རྟོགས་ན་འཁོར་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་ཞིང་།རྟོགས་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་སྟེ། འདིའི་དོན་ནི་སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཡེངས་ཞེས་པ་ནི་མཚོན་པ་ཙམ་སྟེ། ཆད་པ་དང་རྟག་པའི་མཐར་འཛིན་པའི་བློ་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་དབུ་མའི་དོན་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པའི་ དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མི་ཤེས་པའོ།།གཞན་ཡང་ལག་ན་རྡོ་རྗེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕྱི་བཞིན་དུ་འབྲང་བར་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཐོང་བ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཡིན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་དེ་དག་གིས་མཐོང་བའི་ཡུལ་ལ་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྤྲུལ་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་ལ་དེ་ཕྱི་བཞིན་དུ་འབྲང་ཞིང་བསྲུང་བར་བསྟན་པ་ནི་ལག་ན་རྡོ་རྗེས་འདུལ་བའི་སེམས་ཅན་རྗེས་སུ་བཟུང་བའམ། དེའི་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ངོ་བོའི་སངས་རྒྱས་གང་གི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་འགྱུར་ཞེ་ན། ཚེ་འདི ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བདེ་བར་གནས་པ་དང་། བདེན་པ་བཞིའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་པར་རྟོགས་པ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ས་དང་པོ་ཡན་ཆོད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ སྟེ།།དེ་ཡང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ངོ་བོ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆོད་དུ་སྤྱིའི་རྣམ་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡུལ་དུ་བྱེད་ལ། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཉག་གཅིག་གོ། །ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པས་དང་པོའི་གནས་སྐབས་ཡིན་ པར་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མདོ་དང་བསྟན་བཅོས་དག་ལས་བཤད་དེ།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་ཤེས་པ་དང་སྤོང་བ་གང་ཇི་སྙེད་པ་དེ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པའི་བཟོད་པར་འདུས་ཏེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དང་། བཟོད་ པ་དེ་ཡང་འཕགས་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྡེ་ཡིས་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པར་གསུངས་པས་སོ།།ཡང་ལས་ཀྱི་ཉེས་པ་གང་ལྡན་པར་བསྟན་པ་ནི་ངེས་པའི་དོན་དུ་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། སྤྲུལ་པའི་སངས་རྒྱས་ནི་གདུལ་བྱ་འབའ་ཞིག་གི་སྣང་བ་ཡིན་གྱི། དེ་དག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་མེད་ལ།དོན་དམ་པར་དེ་ལས་གཞན་ན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མེད་དེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད་མིན་པས་དེ་ལས་ཀྱི་ཉེས་པ་དང་འབྲེལ་པར་སྣང་ཡང་སངས་རྒྱས་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པའོ། །སྤྲུལ་པ་ཉིད་ལས་ཀྱི་ཉེས་པ་དང་འབྲེལ་པར་བསྟན་པའི་དགོས་པ་ཡང་ བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ལུས་ལ་སྐྱོ་བ་སྐྱེད་པ་སྟེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཡང་འདི་འདྲ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་ན། གཞན་རྣམས་ལྟ་ཅི་སྨོས་སྙམ་དུ་འགྱུར་བའོ། །ཁྱད་པར་དུ་ལྷུང་བཟེད་བཀྲུས་ཏེ་ཕྱིར་འབྱུང་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ནི་བསོད་ནམས་ཆུང་བའི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ ཀྱི་ཡི་ཆད་པ་སྤང་བའི་དོན་དུའོ།།ཙན་ཙས་སྐུར་པ་བཏབ་པ་བསྟན་པ་ཡང་བསོད་ནམས་ཆུང་ཞིང་སྐུར་པ་མང་པའི་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱི་ཡི་ཆད་པ་སྤང་བར་བྱ་བའི་དོན་དུའོ། །ལྷ་སྦྱིན་དགྲར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པར་བསྟན་པ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆེ་བ་དབྱུང་བའི་དོན་དུ་བསྟན་པ་ སྟེ།འདི་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཞིབ་ཏུ་འཕགས་པ་ཆོས་བཅུ་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ་རྟོགས་པར་བྱའོ།

由于自性不是真实的，因执著于想而称为颠倒，经中如是说。正因为如此，这些不是涅槃之因，如前所说，由于不具相续性，也不是轮回。
又因从习气之因而生，故在世俗谛中是刹那性的，基于此义而说刹那性似乎是真实的。
如此，若问何者成为轮回，则阿赖耶识本身若不了悟则成为轮回之因，若了悟则成为涅槃之因，此义如前已说。
'为空性所扰'仅是比喻，即执著断见和常见的智者们不知中观之义即自性清净的真如。
复次，金刚手随如来之后，凡夫等所见乃是化身佛，而非法身佛。因为法身佛超越了他们的所见境界。
示现化身佛而金刚手随后守护，是为摄受金刚手所调伏的众生，或显示其往昔愿力等具有果报。
若问法身佛是谁的境界，故说'于此生'等。即现法乐住三昧，通达四谛真如，具足苦法智忍等，初地以上菩萨能证悟。
这是就报身而言。法身的本质在八地以上以共相方式作为境界，如实证悟则唯佛独具。
法智忍为初始阶段，如般若波罗蜜多经及论中所说：'预流果的智慧和断除所有内容，都包含在获得无生法忍的菩萨摩诃萨的忍中'等如是说。圣解脱军说此忍即是苦法智忍。
又示现具有业障，就胜义谛而言并非如此。化身佛仅是所化众生的显现，于彼等中亦无如来之自性，胜义中离此亦无如来。如是，彼非佛故，虽现似与业障相连，然佛并非如此。
示现化身与业障相连的必要，是为令凡夫对异熟身生起厌离，想到'连如来都有如此痛苦，何况其他'。
特别示现洗钵而出，是为断除小福声闻的失望。
示现旃遮女诽谤，也是为断除小福而多诽谤的比丘们的失望。
示现提婆达多成为怨敌等，也是为显示如来的殊胜，此等义应详细依据《圣十法经》而了知。

།རྫ་མཁན་གྱི་དམིགས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེའི་བཟོ་རིག་པ་དང་། འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྣོད་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བར་སྣང་བ་བཞིན་དུ། སྤྲུལ་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱང་གདུལ་བྱ་ སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དོན་དུ་བྱ་བ་སྣ་ཚོགས་སྟོན་ཅིང་།མཚན་དང་ལྡན་པར་ཡང་སྟོན་མོད་ཀྱི་ངེས་པའི་དོན་གྱི་གཏམ་བདག་གི་འཕགས་པ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་མི་སྟོན་ཏེ། སྤྲུལ་པའི་གདུལ་བྱ་ནི་ཐ་མལ་པ་སྣ་ཚོགས་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་བསྟན་པས་འདུལ་ བར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཞིབ་ཏུ་ནི་སྔར་བསྟན་ནོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྤྲུལ་པའི་གདུལ་བྱའི་ཁྱད་པར་སྟོན་ཏེ། རྒྱང་པན་པ་ལ་སོགས་པ་འགའ་ཞིག་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ལས་མ་གཏོགས་པ་གཞན་ནི་ཁས་མི་ལེན་ལ། དྲུག་པོ་རྣམས་ཀྱང་འཆི་ བའི་དུས་ན་འགགས་པས་ཆད་པར་ལྟ་བ་སྟེ།འཇིག་རྟེན་སྔ་ཕྱི་མེད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཡང་གྲངས་ཅན་པ་ལ་སོགས་པས་ཀུན་གཞིའི་འཇུག་པ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྐད་ཅིག་པ་ཡིན་ཞིང་། དོན་དམ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རྟག་པའི་དངོས་པོར་ལྟ་བའོ། །དེ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བ་ སྣ་ཚོགས་པའི་གཉེན་པོར་བཤད་པ་སྣ་ཚོགས་པ་སྟོན་པར་སྣང་བའོ།།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་རང་གི་བློའི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་འཁོར་བ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བསྟན་པ་མི་འགལ་བ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏེ། དོན་ཞིབ་ཏུ་ནི་སྔར་བསྟན་ནོ། །རང་གི་བློའི་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པས་ བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོས་དེའི་ཐོག་མ་དང་བར་མ་དང་ཐ་མ་ཤེས་པར་མི་རུང་བ་ཉིད་དུ་སྟོན་པའོ།།ཐར་པ་དེ་ཉིད་བག་ཆགས་ཀྱིས་གཞི་སྤངས་པའོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དོན་ནི་གནས་སྐབས་དང་མཐར་ཐུག་པ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བ་ལ་མ་ལྟོས་པར་ཐེག་པ་གསུམ་དང་། ཐེག་པ་མེད་པ་དང་། ཐེག་པ་གཅིག་ཉིད་དུ་ངེས་པར་སྟོན་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བྱེ་བྲག་མ་ཕྱེ་བར་སངས་རྒྱས་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་མེད་ཅེས་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདའོ་ཞེས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་སྟོན་པ་དང་། དུས་དང་རྐྱེན་གྱི་དབྱེ་བ་མ་བྱས་པར་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་ཉིད དུ་ལུང་སྟོན་པ་དང་།དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བར་བཤད་པ་དང་། ཡང་གསུང་རབ་དག་ལས་དུས་དང་རྐྱེན་གྱི་དབྱེ་བ་ལ་མ་ལྟོས་པར་དགྲ་བཅོམ་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་མཐར་ ཐུག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་ལུང་བསྟན་པ་དང་།དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་ལེན་པ་མེད་པར་རྟོགས་པ་སྟེ། ཟག་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་བཤད་པ་རྣམས་ནི་ཞུམ་པ་རྣམས་ཀྱང་སྤྲོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་སྟེ། སྔ་མ་ལྟར་རྫོགས་པའི་ བྱང་ཆུབ་ལ་སེམས་ཞུམ་ནས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འདོད་པ་རྣམས་སྤྲོ་བར་བྱ་བ་དང་།གཞན་ཡང་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་དཀའ་བ་ཉིད་དུ་སྟོན་པས། ཐར་པ་ལ་སེམས་ཞུམ་པ་རྣམས་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་པ་སྟེ། མྱུར་བ་སྲིད་པ་གསུམ་གྱིས་གྲོལ་བ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དུ་དགོངས་ཏེ་བཤད་པའོ།།དེ་དག་གི་དགོངས་དོན་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་ཞིབ་ཏུ་ནི་སྔར་རྒྱས་པར་བསྟན་ནོ། །སངས་རྒྱས་དག་གིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་ལ་ཉན་ཐོས་སམ་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོས་བཏགས་པ་ལྟར། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ལུས་ འདོར་ཞིང་འགྲོངས་པ་ལྟ་བུའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མེད་པར་སྟོན་ཏེ།སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱིས་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ནས་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ཡེ་ཤེས་རྒྱུན་དང་ལྡན་པར་སྐྱེད་ཅིང་། ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གཟིགས་པའི་ལམ་བཤད་ཅིང་། གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱང་མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་དེ་ཉིད་ ནས་འགྲོ་ཞིང་།སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། ཡེ་ཤེས་འཆི་མེད་དམ་པ་དེ་ལས་གཞན་མེད་ཐོབ། །ཅེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །གཞན་ཡང་ཚིག་འདི་རྣམས་ཀྱིས་མཐར་ཐུག་ལ་ཐེག་པ་གཅིག་ཉིད་ཡིན་པས་གསུམ་ལ་ སོགས་པར་བསྟན་པ་དགོངས་པ་ཅན་ཉིད་དུ་ཡང་སྟོན་ནོ།

就像陶工专注于制陶时，由于其工艺技能和轮盘等因缘而显现出各种器物一样，化身佛陀也为了各种根机的所化众生而示现各种事业，虽然也示现具足相好，但是不宣说胜义谛之法语——唯有圣者各自内证的境界、心性如是性，这是因为化身所度化的是各种凡夫，向他们宣说这些无法调伏的缘故。
这些内容的详细意义在前面已经讲述过。'大慧'等词是在说明化身所度化众生的差别：有些外道如顺世外道等，除了六识之外不承认其他，而且认为六识在死亡时灭尽，持断见，说'无前后世'等。还有数论派等，认为阿赖耶识的世俗显现是刹那性的，因为未证悟胜义空性，所以执著为常有实体。
为对治这些种种见解而显现种种教说。'大慧，自心所知'等词是在说明轮回无始无终与涅槃的教说并不相违，详细意义在前面已经讲述过。'自心所知'等是在说明凡夫不能了知其始中终。
解脱即是断除习气之基础。偈颂的含义是：不依赖暂时与究竟等差别而说三乘、无乘和一乘的确定；不分别涅槃差别而说佛陀无涅槃，或决定说有涅槃；不分别时间和因缘差别而授记一切众生必定成佛；
说阿罗汉远离烦恼习气等一切过失，又在经典中不依赖时间和因缘差别而授记阿罗汉和独觉获得究竟证悟智慧，说阿罗汉证悟不再轮回受生，获得漏尽智和无生智，这些都是为了令退怯者生起勇气。
如前所说，为了那些对圆满菩提退怯而想通过声闻乘涅槃者生起勇气，也为了对那些说获得圆满菩提困难而对解脱退怯者生起勇气，说有通过三有而迅速解脱的声闻菩提等，为了这些目的而作如是解释。
这些密意等差别的详细内容在前面已广说。'诸佛'等词是在说明其中并非如声闻或凡夫所执著的那样，舍弃异熟身而入灭般的涅槃。
佛陀圆满资粮后，具足法身智慧相续，以此智慧宣说所见之道，所化众生也将通过此究竟道而行，最终获得佛果，因此不入涅槃。如经中说：'获得无死殊胜智慧，更无他法可得。'
此外，这些文字也说明究竟唯一乘，所以宣说三乘等是具有密意的。

།ཡང་འདིས་སངས་རྒྱས་རྣམས་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་བསྟན་པས། མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་ཞེས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བསྟན་པ་ཡང་དགོངས་པ་ཅན་ཉིད་དུ་སྟོན་པའོ། །ཡང་སྔར་བསྟན་པའི་བག་ཆགས་ བཞི་པོ་རྣམས་གང་ཡིན་པ་དང་།གང་ལ་བརྟེན་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྲིད་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སྲིད་པའི་ཟག་པ་དང་། འདོད་པའི་ཟག་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཟག་པ་དང་། ལྟ་བའི་ཟག་པ་སྟེ། འདི་རྣམས་ཀྱི་དོན་ནི་སྔར་བསྟན་ནོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་བག་ཆགས་རྣམ་པ་བཞི་ ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་དངོས་པོར་བརྟགས་པའི་དབང་གིས་བསྒོས་ཤིང་གཞག་པའོ།།ཡིད་ལ་གནས་ཞེས་པ་ནི་དེ་དང་འབྲེལ་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཤེས་པར་ཟད་དོ། །ཐོག་མ་མེད་པ་ནི་ཀུན་གཞིའོ། །མྱ་ངན་ལས་ འདའ་བ་ལ་མོས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའམ།ཕྱི་རོལ་པས་བརྟགས་པའི་ཐར་པ་ལ་བདེན་པར་འཛིན་ཅིང་མངོན་པར་འདོད་པའོ། །འདོད་པ་ཆེན་པོ་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡང་དུས་དང་རྐྱེན་གྱི་བྱེ་བྲག་ལ་སོགས་པ་ལ་མ་ལྟོས་པར་དེ་ལྟར་བསྟན་པ་ནི་ དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་ལ།དུས་རིང་མོ་ཞིག་ན་རང་གི་ལས་ཀྱི་ས་བོན་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་འགྱུར་བ་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཡིན་པས་སྔར་བསྟན་པ་དང་མི་འགལ་ལོ། །དེ་ལ་འདིར་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ལམ་མདོར་བསྡུས་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་པ་ལས་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཕྱོགས་རྒྱས་པར་བསྟན་ནས།ད་ནི་བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་སྔོན་དུ་སོང་བའི་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་ཕྱོགས་ཅུང་ཟད་བསྡུས་ཏེ་སྟོན་པ་ནི། དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ སྟེ།དེ་ཡང་སྒྲུབ་པ་དང་། དགག་པའི་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ལས་འདིར་ཁྱད་པར་དུ་ཤའི་ཟས་ལ་དགའ་བའི་སྲིན་པོ་རྣམས་རྗེས་སུ་གཟུང་བའི་དོན་དུ། ཤ་ཟ་བའི་ཉེས་དམིགས་རྒྱས་པར་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་སྙིང་རྗེ་ཅན་གྱིས་དེ་ཉིད་དགག་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་སྟོན་པའོ། །འདི་རྣམས་དྲི་བ་གང་གི་ ལན་དུ་སྦྱར་བ་ནི།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞུས་ནས་ཞེས་པ་སྟེ། སྔར་དྲི་བ་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་སྐབས་སུ་ཞུས་ནས་ཞེས་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་རོའི་ཟས་ལ་མོས་པས་ཞེས་པ་ནི་ནང་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་བདེ་བའི་རོ་དང་། རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན། གཞན་དོན་ སེམས་དང་དེ་ཡི་ཐབས་རྙེད་དང་།།ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རོའི་ཟས་སོ། །ཕན་ཚུན་དུ་བྱམས་པ་ཐོབ་པ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་ས་དང་པོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ཏེ། ཆོས་དང་སེམས་ཅན་རྣམས་དང་ནི། །དེ་ཡི་བྱ་བ་སངས་རྒྱས་ཉིད། །མཆོག་ལ་སེམས་མཉམ་རྙེད་པའི་ ཕྱིར།།ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་རྣམས་སུ་སྦྱང་བར་བྱས་ཞེས་པ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཀུན་གཞི་ལ་ཡོད་པའི་ལམ་གྱི་དྲི་མ་སྦྱངས་ནས་མྱུར་དུ་འཚང་རྒྱ་བ་སྟེ། དམན་པའི་ལམ་སྔོན་དུ་མ་སོང་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །ཉན་ ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ངལ་སོ་བ་ནི་དམན་པའི་ལམ་སྔོན་དུ་སོང་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ།།ཆོས་བཤད་པར་ཞེས་པ་ནི་བཤད་པའི་ཆོས་རྣམས་ལས་ཤ་ཟ་བའི་ཉེས་པ་བཤད་དུ་གསོལ་ཞེས་པའོ། །མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཤ་ཟ་བ་བཀག་སྟེ། དྲང་སྲོང་སུ་གེས་སྨྲས་པ། ཁྱོད་ཀྱིས་ ཕྱུགས་ནི་སྔོན་བསད་དེ།།ཁྲག་གི་འདམ་རྫབ་ཏུ་བྱས་པས། །གལ་ཏེ་མཐོ་རིས་འགྲོ་འགྱུར་ན། །གང་གིས་དམྱལ་བར་འགྲོ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བསྟན་པ་དང་། གཞན་ཡང་དྲང་སྲོང་བྱ་སས་སྨྲས་པ། གང་གིས་གང་གི་ཤ་ཟ་བ། །དེ་དག་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལྟོས། །གཅིག་ནི་སྐད་ ཅིག་འགྲངས་པར་འགྱུར།།གཅིག་ནི་གཏན་དུ་སྲོག་དང་འབྲལ། །འཆིའོ་སྙོམ་པའི་སྡུག་བསྔལ་གང་། །སྐྱེས་བུ་ལ་ནི་སྐྱེ་འགྱུར་བ། །རྗེས་སུ་དཔག་པ་དེ་ཡིས་ནི། །གཞན་ཡང་བསྲུང་བར་འོས་པའོ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་དུ་མ་སྨྲས་པའོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་མགོན་པོ་ཁྱོད་ ཀྱིས་བསྟན་པ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ཡིས་བསྟན་པ་ལམ་དང་འབྲས་བུའི་ཐེག་པ་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཐུགས་རྗེས་རོ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའོ།

此外，这也显示了诸佛获得无住大涅槃，因此说'不入涅槃'是具有密意的教说。
前面所说的四种习气是什么以及依于何处等，即'有'等，有漏、欲漏、色漏和见漏，这些的含义前面已经说明。
这四种习气是由意识对阿赖耶识所执著的事物而熏习安立的。'住于意'是指与之相关的方式。'意识'等是了知而已。'无始'是指阿赖耶识。
'乐于涅槃'是指执著声闻等的涅槃或外道所计的解脱为真实并希求之。
说一些具大欲者必定成佛，若不观待时间和因缘等而如此宣说是具密意的，而经长时间后由自业种子和如来加持而如此成就是了义，因此与前说不相违。
此处略说定趣佛果之道有二种，广说般若波罗蜜多分已，现在开示以慈悲为先发殊胜菩提心后，略说菩萨行方便善巧分，即'尔时菩萨'等。
其中修行与遮止二种行为中，此处特别为摄受喜食肉的罗刹，广说食肉过患，显示具悲心者应当遮止此事。
这些是对何问题的回答，即'以偈问已'，是指前面百零八问处所问。
'乐法味食'是指内在等持时的禅悦之味，及后得位时'利他心及其方便获得'等大乘法味之食。
'获得互相慈爱'特指初地等位，如说'于法及众生，及其事佛果，得最胜平等心故'。
'于诸地中修习'是指以方便智慧净除阿赖耶识中道的垢染而速疾成佛，是就未经小乘道的菩萨而言。
'于声闻缘觉地中休息'是指经小乘道的菩萨。
'说法'是指从所说诸法中请说食肉过患。
外道们也禁止食肉，如仙人苏格所说：'你先杀牲畜，造作血泥泽，若此得生天，何者堕地狱？'
又如仙人鸟子所说：'何人食何肉，观彼二差别，一者暂得饱，一者永失命。临死苦恼时，人所生痛苦，以此类推度，应护其他命。'等等诸多教说。
'世间怙主您所说'是指所说道果乘以无缘大悲融为一味。

།འཚལ་བ་མི་བཟློག་ཅེས་པ་ནི་གཞན་ཟ་བའོ། །རྒྱུ་ཚད་མེད་པ་ནི་བཟའ་བར་མི་འོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནོ། །འདི་ལས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པར་ཐམས་ཅད་ཕ་ དང་མ་ལ་སོགས་པར་མ་གྱུར་པ་མེད་པས་བཟའ་བར་མི་འོས་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏེ།གཉེན་བཤེས་ནི་ཆུང་མ་ལ་སོགས་པའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་སྤྱོད་པ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་མི་གཙང་བ་ལ་གཙང་བ་ལ་སོགས་པར་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་མི་བཟའ་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའོ། །གཞན་ཡང་འབྱུང་ པོ་རྣམས་སྡང་བར་བྱེད་པ་དང་།དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྤངས་པ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་སྤངས་པ་དང་། བསམས་ན་དབང་པོ་དང་མི་འཕྲོད་པ་དང་། དངོས་གྲུབ་དང་། ཐར་པའི་གེགས་སུ་འགྱུར་བ་དང་། འཁྲིག་པའི་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་འཕེལ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་སྐྱོང་བ་ལ་ སོགས་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་སྤོང་བ་དང་།མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་ཉེས་དམིགས་མང་པོ་དང་འབྲེལ་པས་བཟའ་བར་མ་གནང་ཞིང་བཀག་ཅེས་པའོ། །དེ་ལས་རིག་སྔགས་འཆང་བ་རིག་སྔགས་སྒྲུབ་པར་འདོད་པ་ནི་བྱ་བའི་རྒྱུད་ལ་སོགས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ། རིག་སྔགས་དང་གཟུངས་སྔགས་ ལ་སོགས་པ་སྒྲུབ་པར་འདོད་པའོ།།ངས་ཁ་ཟས་ནི་བུའི་ཤ་དང་སྨན་བཞིན་དུ་བཤད་ལ་ཞེས་པ་ནི། ཤའི་ཟས་བུའི་ཤ་དང་འདྲ་བ་དང་། དེ་ལས་གཞན་དང་དྲང་སྲོང་གི་ཟས་འོ་མ་དང་འབྲས་ཆན་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕན་འདོགས་པས་སྨན་དང་འདྲ་བ་སྟེ། དེ་ཡང་རོ་ལ་ཆགས་པའི་འདུ་ཤེས་ ཀྱིས་ནི་མི་བཟའ་སྟེ།སྐྱེ་བ་འདི་དང་གཞན་དུ་ཕན་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་བཟའ་བའོ། །ཧྭགས་དང་ཞེས་པ་ནི་འབྲུ་མར་སྐོལ་བ་ལས་སྐྱགས་སོ་པའོ། །ཁཎྜ་ནི་ཏིང་ཀྲོལ་དུ་བྱས་པའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་སྔོན་འདས་པའི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་གདུལ་བྱའི་ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་ཡིད་ཆེས་ པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་སྔོན་གྱི་གཏམ་རྒྱུད་བསྟན་པའོ།།མི་འོས་པར་བསྟན་པ་ནི་བཟའ་བར་མི་འོས་པ་བསྟན་པའོ། །དེ་ལ་དབང་པོས་ཀྱང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་ལྷའི་དབང་པོས་སྔོན་ཁྲའི་གཟུགས་སུ་བྱས་པས། རྒྱལ་པོ་ཞི་ལྡན་གྱི་བསམ་པ་བརྟག་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཕུག་རོན་གཙེས་ པར་གྱུར་ཏེ།དེ་རྒྱལ་པོ་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་བ་དང་། ཁྲའི་གཟུགས་དེས་སྨྲས་པ། འདི་ནི་ངའི་ཟས་སྐལ་ཏེ། འདི་མེད་ན་ང་ནི་འཆི་བའི་དུས་ལ་བབ་པོ་ཞེས་རྒྱལ་པོ་དེ་གཟིར་བ་དང་། རྒྱལ་པོས་འདིའི་ཤ་དང་མཉམ་པའི་སྲང་ཚད་ལ་གཅལ་ཏེ་ཁྱོད་ལ་སྦྱིན་ནོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ གསུང་རབ་ཀྱི་ཕྱོགས་འགའ་ཞིག་ལས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ།།སྲོག་གི་རིམ་གྲོའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་སེང་གེ་མོ་དང་མ་འགྲོགས་ན་དེ་ཡིས་གསོད་པར་འགྱུར་བས་དེ་དང་འགྲོགས་པའོ། །ཁྱིམ་བདུན་པའི་གྲོགས་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསྟན་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ། ལས་དང་ པོ་པ་རྣམས་ཀྱིས་འགྲོ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་གནས་ཤན་པའི་ཁྱིམ་དང་།ཆང་ཚོང་དང་། སྨད་འཚོང་མ་དང་། བྱ་པ་དང་། ཉ་པ་དང་། རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་དང་། དེ་ལས་གཞན་རྔོན་པ་ལ་སོགས་པ་རིགས་ངན་གྱི་ཁྱིམ་མམ། ཡང་ན་ལོག་པར་ལྟ་བའི་མུ་སྟེགས་སྲོག་གི་མཆོད་སྦྱིན་ ལ་དགའ་བའི་ཁྱིམ་སྟེ་བདུན་པོ་དེ་དག་ཡོད་པའི་གྲོང་ཁྱེར་ན།ཤ་ལ་ཤིན་ཏུ་བརྐམ་ཞིང་། དེ་ལས་གཞན་ཡང་བརྟེན་པར་མི་འོས་པའི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་བརྟེན་ན། མིའི་ཤ་ཟ་བའི་ཕྲ་མེན་ཕ་དང་ཕྲ་མེན་མ་སྟེ། གནོད་སྦྱིན་གྱི་རིགས་སུ་གཏོགས་པའི་འགྲོ་བའི་ ཁྱད་པར་རོ།།ཤ་ཟ་བའི་ཉེས་པ་ཡང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་རེ་ཞིག་ཟ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་ཡང་དེ་འདྲ་བ་ཡིན་ན། རྟག་ཏུ་བསྟེན་ཅིང་བསྙེན་པའི་ཉེས་པ་ཆེན་པོར་འགྱུར་བ་དག་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་པའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་མི་བཟའ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ བསྡུས་པ་དང་།གཞན་དག་ཟ་བར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་མཚན་སྟོན་ཏེ། གསོད་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་པ་ནི་ཕལ་ཆེ་བ་ལ་དགོངས་པ་སྟེ། ངག་གི་རྒྱུན་འོག་མ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པའོ།

'贪求不止'是指吃其他的。'因无限量'是指不应食用的理由。'从此'等等都是说明一切都曾是父母等亲人，所以不应食用，'亲眷'是指妻子等。'大慧行'等等是说明因为将不净视为清净等颠倒的缘故而不应食用。
此外，会令诸鬼神生嗔恨，诸圣者所舍弃，应断除过失，思维后与诸根不相宜，会成为成就和解脱的障碍，会增长淫欲等贪著，世间护法等诸天神所舍弃，现世有诸多过患，因此不允许食用且加以禁止。
其中持咒者欲修持咒语，是指随顺事续等，欲修持明咒和陀罗尼等咒语者。
'我说食物如子肉和药'是说，肉食如同子肉，其他仙人食物如牛奶、米饭等如同药物，因为有益处。这些也不应带着贪著味道的想法食用，而应以今生来世利益的想法食用。
'糖浆'是指煮沸油脂后凝结的。'糖'是指制成糖块的。'大慧，往昔'等等是为了使某些所化众生生起信心而讲述往昔的故事。
'显示不应'是说明不应食用。'帝释天'等的含义是：天帝曾化现为鹰形，为了试探善安王的心意而追逐鸽子。鸽子投奔国王求庇护，鹰形对王说：'这是我的食分，若无此食我将死亡'，如此逼迫国王。国王说要称量与鸽子等重的肉给你等等，如一些经典中所说。
'为了护生'是指若不与母狮相处就会被其杀害，故与之相处。'七家伴'是指随顺如来教法的初学者不应前往的处所：屠夫家、酒肆、妓院、猎鸟人家、渔夫家、王宫，以及其他猎人等低贱种姓之家，或者喜好祭祀生命的邪见外道之家，这七种住处所在的城市中，若极其贪求肉食，以及依止其他不应依止的欲妙，就会成为食人的罗刹父母，即属于夜叉种类的特殊众生。
'食肉过患'等等是说，如果仅仅食用等的过患尚且如此，更何况经常食用修习所产生的大过患。'大慧'等等是总结不应食用的理由，并说明其他人食用的理由。'不会杀生'是就大多数而言，由下文的语句来说明。

།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་གང་ཉེ་བར་བཟུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དག་པའི་ཤ་གང་ཞིག་ལ་དགོངས་ཏེ། ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་ གནང་བ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྲོག་མ་བཅད་པ་དང་།གཞན་གཅོད་དུ་མ་བཅུག་པ་དང་། མ་བསམས་ཤིང་བློ་ཡིས་ཡུལ་དུ་མ་བྱས་པར་ལྷུང་བཟེད་ལ་སོགས་པའི་སྣོད་དུ། སྦྱིན་བདག་ལ་སོགས་པས་བསྐུར་པ་སྟེ། དེ་འདྲ་བ་ཡང་དངོས་སམ་བརྒྱུད་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་ བས་རུང་བ་མ་ཡིན་ཞེས་པའོ།།ཤཱཀྱའི་སྲས་ཀྱི་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་ཤཱཀྱའི་སྲས་ཀྱི་དགེ་སྦྱོང་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁས་ལེན་པའོ། །རྣམ་པ་མང་པོར་རྟོག་པ་ནི་དོན་འབྱུང་བའི་གླེང་གཞི་དེ་དང་དེ་དག་ལ་བརྟགས་ནས་ཞེས་པ་དང་སྦྱར་ཏེ། བསླབ་པ་བཅའ་བ་ལ་སོགས་པའི་དགོས་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ གཏམ་རྒྱུད་དེ་དག་ལ་བརྟགས་པ་སྟེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཀུན་དགའ་བོ་ལ་བསླབ་པ་ཕྲ་མོ་བག་ཡངས་སུ་བྱར་ཡོད་ཀྱིས། ང་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་དུས་སུ་ཁྱོད་ཀྱིས་ང་ལ་དྲིས་ཤིག་ཅེས་གསུངས་པས་ཤའི་ཟས་ལ་སོགས་པ་བསླབ་པ་ཕྲ་མོ་རྣམས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གནང་ངོ་ཞེས་ སྨྲའོ།།ཤ་ཟ་བའི་གཏན་ཚིགས་སུ་སྣང་བ་ཞེས་པ་ཡང་དོན་འདི་ཉིད་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་དོན་འབྱུང་བ་ཞེས་པ་དེ་དག་གི་མངོན་པར་འདོད་པའི་དོན་ཉིད་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གནང་ཞིང་རུང་བ་ཡིན་ན་ཤ་ཐམས་ཅད་ཟ་བ་གཅད་པར་མི་བྱ་བ་ ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ལས།དེ་ལྟར་བྱས་པའི་ཕྱིར་མི་རུང་ཞེས་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་ཅུང་ཟད་གནང་བ་ཡང་མེད་དམ་སྙམ་དུ་དོགས་ན། བདེན་པ་བཞིའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ནས། རིག་པ་འཛིན་པའི་སྡེ་སྣོད་ཀྱི་བར་གྱི་བསྟན་པ་བརྗོད་པ་དེ་དང་དེ་དག་ལས། སོ་སོར་ཐར་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། རིག་ པ་འཛིན་པའི་བསླབ་པའི་གཞི་མས་རིམ་གྱིས་བཅའ་བ་སྐས་ཀྱི་གདང་བུ་བྲེ་བའི་ཚུལ་དུ་རྣམ་པ་གསུམ་བཅས་ནས་དོན་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་གོང་མ་རྣམས་མི་ཉམས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་གནང་བ་བྱས་པའི་རྣམ་གསུམ་དག་པའི་ཤ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཐེག་པ་གོང་མ་རྣམས་སུ་བཀག་སྟེ།དེའི་ ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱིས་ཤི་བ་བཅུའི་ཤ་ནི་མི་བཀག་མོད་ཀྱི།འདིར་སྲིན་པོ་ལ་སོགས་པ་རྗེས་སུ་གཟུང་བའམ། དངོས་སམ་བརྒྱུད་པས་སེམས་ཅན་ལ་གནོད་པ་ཐག་བསྲིང་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་སྲོག་ཆགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཤ་ཐམས་ཅད་དུས་སམ་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་ཀུན་དགའ་ཡང་བཟའ་བའི་ ཐབས་མེད་པར་རིལ་གྱིས་བཀག་པའོ།།དེ་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་ཤི་བ་བཅུ་ནི་ཉན་ཐོས་སམ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པ་འགའ་ཞིག་ཟ་བའི་དབང་གིས་ཤི་བ་མ་ཡིན་པ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྲོག་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པའི་འགལ་བའི་རྐྱེན་ཕྱི་དང་ནང་གིས་བསྡུས་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཕྱིའི་དབང་དུ་ བྱས་ན་སེམས་ཅན་དང་།སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་གནོད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཡང་ས་ལ་སོགས་པའི་འབྱུང་བ་བཞིར་སྣང་བས་སྲོག་ལ་གནོད་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་འགལ་རྐྱེན་རྣམ་པ་ལྔའོ། །ནང་གི་དབང་དུ་བྱས་ན་རླུང་ལས་གྱུར་པ་དང་། མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པ་ དང་།།བད་ཀན་ལས་གྱུར་པ་དང་། འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ནད་རྣམས་ཏེ། དེ་ལྟར་འགལ་རྐྱེན་རྣམ་པ་བཞི་དང་། ཚེ་ཟད་ནས་འཆི་བ་སྟེ་མཐུན་རྐྱེན་མ་ཚང་བའོ། །དེ་ལྟར་ན་ནང་གི་དབང་དུ་བྱས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། ཐམས་ཅད་བསྡོམས་པས་བཅུ་རུ་འགྱུར་བའོ། །དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་མི་ རྣམས་མིའི་ཤ་མི་ཟ་ཡང་འཆི་བའི་རྐྱེན་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་མི་རྣམས་འཆི་བ་བཞིན་ནོ།།རྣམ་པ་གསུམ་དག་པ་དང་། རིག་པ་འཛིན་པའི་སྡེ་སྣོད་ལས་ན་དང་ག་ཧ་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་བཟའ་བར་བཤད་པ་ཡང་འདི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་འདུས་པར་ཟད་དོ། །ངེས་པའི་དོན་དེ་ནི་དེ་ལྟར་ ཡིན་མོད་ཀྱི།འདིར་ནི་ཤའི་ཟས་ཟ་བ་ཙམ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་བ་སྲིད་པ་དང་། སྔ་མ་ལྟར་སྲིན་པོ་ལ་སོགས་པ་རྗེས་སུ་གཟུང་བའི་དོན་དུ་ཐམས་ཅད་བཀག་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་ཟས་ཟ་སྟེ་ཟང་ཟིང་གི་ཟས་མ་ཡིན་ཞེས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བདེ་བ་ཐོབ་པ་ རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའོ།

所谓'大智者所执持'是指三种清净肉，针对声闻开许：自己未杀生，未教他杀生，未想到也未作意而在钵等器皿中由施主等人供养的肉。即便如此，由于直接或间接会对众生造成伤害，故不应该。
'释迦子'是指自称是释迦子的沙门。'多种分别'是指观察各种因缘起由，与'观察'相连，表示制定学处等目的的故事。如来对阿难说：'小小戒可开许，我入涅槃时你来问我'，因此说肉食等小小戒是世尊开许的。
'显现为食肉之理由'也要与此义相连。或者'因缘'要与他们所欲求的义相连。另外，如果是如来开许且适宜，就不应该断除一切肉食，因为这样做所以不适宜。
如此，若怀疑是否一点也未开许，从四谛法轮到持明藏之间的教法中，为了使上乘不退失的大义，对声闻开许三种清净肉等，如同梯级般次第建立声闻别解脱、菩萨和持明学处三种，在上乘中也禁止。
因此，虽然不禁止十种自死肉，但此处为了摄受罗刹等或远离直接间接伤害众生，在一切时间一切处所完全禁止食用一切众生的一切肉，即使喜欢也无法食用。
其中十种自死是指不是因比丘或菩萨等某些人食用而死，而是众生寿命长久的违缘外内所摄。就外在而言，有情与非情的伤害两种。非情也是地等四大显现而伤害生命，如此则外在违缘有五种。
就内在而言，风所生病、胆所生病、痰所生病、三者俱生病等，如此违缘四种，以及寿尽而死即缺乏顺缘。如此内在五种，总共为十种。
这也如同人们虽不食人肉，但人们会因这十种因缘而死一样。三种清净和持明藏中所说可食用的那伽、嘎哈等，也只是包含在这些之中而已。
虽然了义如此，但此处仅仅依靠食肉可能会伤害众生，如前所说为了摄受罗刹等而禁止一切。'食法食非资具食'是就获得禅定安乐者而言。

།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཐམས་ཅད་གཟིགས་པ་ཞེས་པ་ནི་མཁྱེན་ཀྱང་ཐུགས་མངོན་དུ་མི་གཏོད་པས་མི་གཟིགས་པ་དག་ཀྱང་སྲིད་པས་དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་གཟིགས་པའོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དོན་སྔ་མ་ལས་ལྷག་པ་ཡང་ སྟོན་པས་ཞུ་བ་ལྷག་ཏུ་བྱས་པའོ།།འབྲུ་མར་གྱིས་ཀྱང་བྱུག་པ་ཡང་། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་དེས་ལུས་རྒྱགས་པར་འགྱུར་བའམ། ལོང་འཆོས་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་སོ། །གཞན་ཡང་ཤིང་ལ་སོགས་པ་ལས་བྱས་པའི་ཁྲི་དྲ་མིག་ཏུ་བྱས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྟེང་དུ་ཉལ་བར་མི་བྱ་སྟེ། དྲ་མིག་དེ་དག་ན་གནས་པའི་སྲོག་ ཆགས་ཕྲ་མོ་རྣམས་དེའི་བསྒུལ་བསྐྱོད་དང་སྐད་ཀྱིས་འཇིགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།དྲེགས་པ་ནི་ང་རྒྱལ་དང་རྒྱགས་པའི་ཆ་རུ་གཏོགས་པའོ། །རྟོག་པ་ནི་མདོར་ཕན་འདོགས་པའམ་སྡུག་པའི་མཚན་མར་འཛིན་པའོ། །འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ནི་སེམས་རྨོངས་བྱེད། །ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ ནི།འདོད་པས་ལྡོངས་ལ་ཁྲེལ་མེད་ངོ་ཚ་མེད། །ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའམ། གཞན་ཡང་། འདོད་པས་ཡོངས་སུ་བསླུས་པ་དག་།རྒྱ་མཚོའི་ཆུ་ནང་འཇུག་པར་བྱེད། །མཚོན་ཆ་ཐིབས་པོར་འབབ་པ་ཡི། །གཡུལ་དུ་ཡང་དག་འཇུག་པར་བྱེད། །ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་སྟེ། བླང་བྱ་དང་དོར་བྱའི་བྱེ་བྲག་ལ་རྨོངས་པས་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕུང་པོ་འདུ་བར་རབ་ཏུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བུར་སྐྱེ་བ་ལེན་ཅིང་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་བའོ། །དེ་དག་གཉིས་ཀ་ཞེས་པ་ནི་བསད་ནས་འཚོང་བ་དང་། ཉོ་བ་གཉིས་ཀའོ་འཇིག་རྟེན་གཉིས་ཞེས་པ་ཡང་དེ་དག་དང་སྦྱར་རོ། ། ཡོད་མེད་པས་ཞེས་པ་ནི་སྤྱིར་ཤ་ཟ་བའི་ཉེས་པས་དངོས་སུ་མ་བསྐུལ་ཡང་། བརྒྱུད་ནས་བསྐུལ་བར་འགྱུར་བས་སོ། །དེ་ལ། ང་དང་སངས་རྒྱས་དག་གིས་བཤད། །ཅེས་པ་གསུང་རབ་ཀྱི་ཕྱོགས་གང་ལས་བཤད་སྙམ་ནས། གླང་པོའི་རྩལ་དང་སྤྲིན་ཆེན་དང་། །ཞེས་པ་ལ་སོགས པའོ།།མཐོང་དང་ཐོས་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་འདྲ་བའི་ཉེས་པ་མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །འདོད་ཆགས་ཐར་པ་ལ་བར་ཆད་བྱེད་ཅེས་པ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཁྲིག་པའི་འདོད་ཆགས་ཏེ། བུད་མེད་ཆགས་པས་ཡིད་བཅིངས་པ། །ཕྱི་ནས་མེ་ཡིས་སྲེག་པར་བྱེད། །ཅེས་གསུངས་པའི་ ཕྱིར་རོ།།ཤ་དང་ཆང་ལ་སོགས་པ་ལ་ཆགས་ཤིང་བསྟེན་པ་ཡང་དེ་དང་མཚུངས་པར་འགྱུར་བའོ། །རན་པ་དང་ནི་མི་འཕྲོད་པར། །ཞེས་པ་ལ་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་སྨན་དང་འདྲ་བ་དྲང་སྲོང་གི་ཟས་རྣམས་ཀྱང་རན་པ་ཙམ་དུ་བཟའ་ཞིང་། ཤའི་ཟས་ལ་ནི་མི་འཕྲོད་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་སྤང་ བར་བྱའོ།།ཝ་ལ་སོགས་དང་འགྲོགས་བྱ་བས། །ཞེས་པ་ནི་དེ་དེ་དག་ཏུ་སྐྱེ་ཞིང་དེའི་རིགས་དང་འགྲོགས་པའོ། །འདི་ནི་འཕགས་པའི་རྒྱལ་མཚན་ནོ། །ཞེས་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་བརྒྱན་ཅིང་། ཕ་རོལ་བདུད་ལས་རྒྱལ་བའི་མཚན་མའོ། །འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་འགྲེལ་པ་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོའི་རྒྱན་ལས་ལེའུ་བདུན་པའི་འགྲེལ་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ལམ་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་ངེས་པར་འགྱུར་བ་ལ། བར་ཆད་འབྱུང་བ་བཟློག་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ ནུས་པ་དང་ལྡན་པའི་སྔགས་སྟོན་ཏེ།དེ་ཡང་མནྟཱ་ཅེས་པའི་དོན་ནི་ཡིད་ཅན་སྐྱོབ་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རྟོགས་པ་སྲུང་བར་བྱེད་པ་དང་བསྒྲུབ་བྱ་འགུགས་པར་བྱེད་པས་སྔགས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལམ་གྱི་ཡན་ལག་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ། །འདིར་བདུད་ཀྱི་བྱེད་པ་ཡང་ས་བདུན་པ་མན་ཆོད་དུ་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་མྱུར་དུ་འཇུག་པ་ལ་གེགས་བྱེད་པ་དག་སྲིད་དེ།ཇི་སྐད་དུ། ས་བདུན་པ་མན་ཆོད་དུ་བདུད་དམ་བདུད་ཀྱི་ལས་ཀྱང་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་སྐབས་མི་རྙེད་ཅེས་པ་ནི་ཉེས་པའི་གོ་སྐབས་མི་རྙེད་པའོ། །ནམ་མཁའ་ལྡིང་ནི་ དུད་འགྲོའི་རིགས་སུ་གཏོགས་པ་ནམ་མཁའ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་ཀླུ་རྣམས་ཟས་སུ་ཟ་བ་སྟེ།ཡང་དག་དབྱངས་ལ་སོགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འགྲེལ་པ་ལས་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །འབྱུང་པོ་ནི་བྱང་ཤར་གྱི་མཚམས་ན་གནས་པའི་འབྱུང་པོ་ དབང་ལྡན་ནོ།

所谓'一切智者、一切见者'，并非是虽然了知但不作意而不见，也可能有不见的情况，不是这样的，而是见到一切众生。偈颂则是显示比前面更多的意义，因此进一步作了请问。
'以油涂抹'等的含义是因为这会使身体变得肥胖或懒惰。此外，不应躺在由木等制成的网状床上，因为居住在那些网眼中的微小生命会因其移动和声音而感到恐惧。
傲慢是属于我慢和骄傲的部分。分别是指简要地帮助或执著可爱的相。
'贪欲令心迷惑'等的含义，如'贪欲使人盲目无惭无愧'等，或者其他如'被欲望完全欺骗者，投身入海中，也投入如密集兵器般的战场中'等所说，由于对应取和应舍的差别迷惑，因此会积聚有漏蕴，这样取得生命而不能解脱。
'这两者'是指杀后贩卖和购买两者。'两世间'也与这些相关。
'有无'是指虽然不是直接因食肉的过失而劝诱，但会间接劝诱。关于这点，'我和诸佛所说'，想着在经典的哪个部分说过，就说'大象力和大云'等。
'见闻'等是指见到和听到等这样的过失。
'贪欲障碍解脱'特指淫欲贪，因为说过'心为女人贪所缚，后为火所烧'。对肉和酒等的贪著受用也会与此相同。
'适量和不适'等，如前所说，仙人食物如药一样也要适量食用，对肉食则应以不适之想而断除。
'与狐等为伴'是指转生为彼等并与其类为伴。
'这是圣者的胜幢'是指以戒律庄严，战胜他方魔众的标志。
《圣楞伽经》注释《如来藏庄严》第七品注释完。
从'其次'等开始，为了遣除菩萨以方便智慧双运道而决定成佛时出现的障碍，显示具有力量的咒语。
其中'mantra'（咒）的含义是保护有情、守护真实义的证悟、召请所求，故称为咒，成为道的支分。
此处魔的作为也可能在第七地以下对菩萨们迅速趣入证悟作障碍，如说'应知第七地以下有魔或魔业'。
'不得其便'是指不得过失的机会。
金翅鸟是属于旁生类，在空中活动并以龙为食，如同在般若波罗蜜多注释《正音》等中龙树论师所说。
部多是居住在东北方的部多掌财。

།ལྷ་མ་ཡིན་ནི་ལྷའི་འགྲོ་བར་གཏོགས་པ་གདུག་རྩུབ་དང་གཡོ་སྒྱུ་ཤས་ཆེ་བས་འདི་དག་ནི་ལྷ་མ་ཡིན་ཞེས་ཐ་སྙད་དུ་བྱེད་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ངན་པའི་ལས་བྱེད་པའི་མི་རྣམས་ལ། འདི་ནི་མི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། སྒྲ་གཅན་འཛིན་དང་། མགུལ་ ཕྲེང་དང་།རབ་རྒོད་ལ་སོགས་པའོ། །གྲུལ་བུམ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕལ་ཆེར་ཡི་དགས་ཀྱི་འགྲོ་བར་གཏོགས་པ་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་དམན་པའི་ཡི་དགས་རྣམས་ལས་ཁྱད་པར་དུ་མཐུ་དང་རྫུ་འཕྲུལ་དུ་ལྡན་པ། གཞན་ལ་གནོད་པའི་བསམ་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའོ། །དེ་ལ་གྲུལ་བུམ་ནི་འབྲས་ བུ་ཆེ་བ་སྟེ་བུམ་པའི་ཚད་ཙམ་དང་ལྡན་པའོ།།ཤ་ཟ་བ་ནི་རྡུལ་ཁྲོད་དམ་ཆབ་ཁུང་གི་གནས་ན་གནས་པ་ཤའི་ཟས་ལ་དགའ་བའོ། །གནོན་པོ་ནི་མི་རྣམས་ཀྱི་གཟི་བརྗིད་དམ་ཡིད་འགྲིབ་པ་དང་གནོད་པར་བྱེད་པའོ། །བརྗེད་བྱེད་ནི་དྲན་པ་འཕྲོག་པར་བྱེད་པའོ། །མདངས་འཕྲོགས་པ་ནི་ཁྲག་ དང་ཁུ་བ་འདྲེན་པར་བྱེད་པས་གཟི་མདངས་ལ་གནོད་པའོ།།ལུས་སྲུལ་པོ་ནི་ལུས་མི་འདྲ་བ་དུ་མ་བཟུང་ཞིང་གཞན་ལ་གནོད་པར་ཞུགས་པའོ། །གཞན་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །གཞན་ཡང་སྔགས་ཀྱི་ཚིག་འདི་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཆོས་ཀྱི་མངའ་བདག་ཆེན་པོར་གྱུར་པས། སྔར་བསྟན་པའི་ མདོའི་བརྗོད་བྱའི་དོན་ཟབ་མོ་སྟོན་པའི་ཚིག་ཏུ་ཡང་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཤིང་བརྡར་བྱས་པ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་རྗེས་སུ་འཛིན་པས། འདི་དག་ཀློག་པར་བྱེད་པ་དེ་ཡིས་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་མདོ་ཐམས་ཅད་བཀླགས་པར་འགྱུར་བའོ། །ཁྱད་པར་དུ་ཡང་སྔགས་ཀྱི་ཚིག་འདི་ དག་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྲིན་པོ་རྣམ་པར་བཟློག་པའི་ཕྱིར་གསུངས་ཞེས་པ་སྟེ།འབོད་འགྲོགས་ཀྱི་འཁོར་དེ་རྣམས་ལ་ཆོས་བཤད་པའི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་རྗེས་སུ་འཛིན་ལ། དེ་ལས་གཞན་པ་མ་རུངས་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་རེ་ཞིག་ཚར་གཅད་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་ པའོ།།དེ་ལྟར་ན་འདི་ནི་ཤ་ལ་དགའ་བའི་སྲིན་པོ་རྣམས་རྗེས་སུ་འཛིན་ཅིང་ཚར་གཅོད་པས་ལེའུ་སྔ་མ་ཉིད་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་སྦྱར་བར་བྱའོ།། །།དེ་ལྟར་དྲིས་པ་དང་ལན་དག་གི་སྒོ་ནས་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྒྱས་པར་བསྟན་ནས། ད་ནི་དྲི་བའི་དོན་སྔར་བསྟན་པ་རྣམས་བསྟན་པར་ བྱ་བ་དང་།བསྟན་པ་རྣམས་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་སྒོ་ནས་བསྡུས་ཏེ་བདེ་བླག་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཁོར་གྱི་གཙོ་བོས་སྔར་བསྟན་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་སླར་ཡང་བསྟོད་ཅིང་། དོན་གྱིས་ཞུས་པ་ནི། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་པའོ། །འདིར་དགོས་པ་ལྷག་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཞུ་བ་ པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་དད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་སྐྱེས་ཤིང་།དེའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་རྣམས་སྔ་མ་དེ་དག་ཙམ་དུ་འདུས་སོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཚིག་སྔ་མ་དེ་དག་ཉིད་བཀོད་པས་ཟློས་པའི་ཉེས་པར་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སེམས་སླུ་བའི་སྨིག་རྒྱུ་བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ འཇུག་པའི་ཚུལ་དང་།ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དབུ་མའི་དོན་གསལ་བར་སྟོན་ཏེ། འདི་རྣམས་ཀྱི་དོན་ནི་སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །རྟག་ཏུ་བག་ཆགས་དག་གིས་བསྐྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་ཀུན་གཞི་ལ་བསྒོས་པའི་བག་ཆགས་དག་གིས་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་ བ་སྐྱེད་ལ།བག་ཆགས་ཀྱང་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་གོམས་པས་རྩ་བ་ཟུག་ཅིང་། དེའི་རྟེན་ཀུན་གཞི་ཡང་རྒྱུན་དང་ལྡན་པས་བསྟན་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དེ་དག་ཀྱང་བག་ཆགས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སྤྱོད་ཡུལ་སྣ་ཚོགས་སུ་འཁྱམ་ཞིང་གཡོ་བ་སྟེ། ཁབ་ལེན་གྱིས་ལྕགས་ གཡོ་བ་བཞིན་ནོ།།ཀུན་གཞི་དེ་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་གནས་ཤིང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་ཀྱི་ས་སྟེ་དེའི་སྙིང་པོ་རྟོག་དང་བརྟག་པར་བྱ་བ་ལས་འདས་པའོ།

非天是属于天道的众生，因为凶暴和诡诈的成分较大，所以称之为非天。就像对作恶的人们说'这不是人'一样。如罗睺罗、项链、暴躁等。
药叉等大多属于饿鬼道众生，由业力所致，比低劣的饿鬼更具神通力，与损害他人的意念相连。其中药叉有大果实，即具有瓶子大小的体量。
食肉者住在尸林或水洞中，喜食肉食。压迫者是使人的威严或意志衰减并造成损害的。令忘者是夺取记忆的。夺光泽者是通过吸取血液和精液而损害光泽的。
腐烂身者是变现多种不同的身体并从事损害他人的行为。其他的已经解释过了。
另外，这些咒语文字是由成为正法大主的如来加持并作为符号，用来显示前述经典所诠释的甚深义理，并摄受诸菩萨，诵读这些咒语的人将如同读诵了所有《楞伽经》。
特别是这些咒语文字是世尊为了调伏罗刹而宣说的。对于那些有缘听闻佛法的眷属们予以摄受，而对其他怀有恶意的众生则暂时予以降伏等。
如是，这是摄受并降伏喜食肉的罗刹，应当作为前章的支分来理解。
如是通过问答的方式广说了真实义之后，现在为了显示前述问题的内容，以及为了使所说的内容易于通过偈颂的方式理解，眷属之主以前述偈颂再次赞叹，并以义理请问说：'尔时世尊'等。
此处具有殊胜的必要性，且请问者对如来生起特殊信心，其功德特征仅限于前述内容，为了显示这一点，虽然列举了前面的文字，但并不构成重复的过失。
'迷惑心识的阳焰'等显示了识的运作方式和诸法的中道义理，这些内容的含义已经解释过了。
'恒时由习气所生'等的含义是：由存储在阿赖耶识中的习气产生种种显现的转识，习气也因无始以来的串习而根深蒂固，其所依的阿赖耶识也具有相续性。
这些识聚也因习气的力量而在种种境界中流转动摇，如同磁石使铁动摇一样。
阿赖耶识安住于一切众生中，是如来种性之地，其本质超越思维和观察。

།ཤེས་དང་ཤེས་བྱ་རྣམས་སྤངས་ཤིང་། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་རྣམས་གནས་གྱུར་ནས་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་ཚུལ་ སྟོན་ཏེ།ས་བཅུ་ལས་ནི་རྣམ་བྱུང་བ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་ས་བཅུའི་ཡེ་ཤེས་གོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྤངས་པའི་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་ཞིང་འོད་གསལ་བ་ལ་འདྲིས་ཤིང་གོམས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལས་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་ ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འབྱུང་བའོ།།ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་མཛད་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་ཅིང་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་སྟེ། འདི་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚིག་གི་དོན་ནི་ཕལ་ཆེར་སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །རྣམ་པར་རྟོག་ལས་གུད་ན་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བ་དབུ་མའི་དོན་ལ།བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏེ། ཕྱོགས་བསླད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པ་དང་། བརྫུན་པའི་ཕྱོགས་འཁྲུགས་ཤིང་ལོག་པར་འཛིན་པའོ། །ཡང་ན་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་ སུ་འཛིན་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་བསླད་པ་རྣམས་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཐའ་གཉིས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པའོ།།གལ་ཏེ་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་ཕྱོགས་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱིས་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། རང་བཞིན་མེད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བདེན་པ་ གཉིས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ལ་མ་བརྟེན་པར་མེད་པ་དང་ཡོད་པའི་ཕྱོགས་བསྟན་པ་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་གྱི་ངེས་པའི་དོན་མ་ཡིན་ཞེས་པའོ།།རྐྱེན་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའོ། །སྲིད་པ་དང་མི་སྲིད་པའི་སྟོང་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་ པས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབུ་མའི་དོན་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ཐམས་ཅད་གྲུབ་པ་མེད་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་གྲུབ་པ་མེད་མོད་ཀྱི།བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ནི་འདིའོ་ཞེས་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་བདེན་པ་ཉིད་དུ་ཕྱིན་ ཅི་ལོག་པའོ།།བརྟགས་པ་འདི་ནི་མིང་ཙམ་སྟེ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བརྟགས་པ་དང་གཞན་གྱི་དབང་གི་ཆོས་ཉིད་བསྟན་པའོ། །ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལྡོག་པར་འགྱུར་བའི་ཚུལ་དང་། དེ་ལོག་པ་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་སྟོན་པའོ། །སྟོང་པ་ངོ་བོ་ ཉིད་མེད་པ།།ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་། དེ་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཕན་ཡོན་སྟོན་པའོ། །དེ་ལ་རྟོག་གེའི་མཚན་མ་རིག་པའི་མཚན་མར་འཛིན་པའི་ཚད་མ་དང་། གཞལ་བྱ་ལ་སོགས་པའི་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་དེ་ཉིད་འཕགས་པ་ལྷའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ་རྣམ་པར་དག་ པའི་ལྷ་སངས་རྒྱས་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། ཀུན་བརྟགས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དབང་གི་རང་བཞིན་གཉིས་སྤངས་པའོ། །དེ་ལ། རྣམ་རིག་གང་ཡང་མེད་པ་ལས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བ་དཔེའི་སྒོ་ནས་ རྒྱས་པར་སྟོན་པ་སྟེ།སྲོག་དང་རྩོལ་བ་བསྡམས་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་གིས་མུན་ཁུང་དུ་སྲིན་བུ་མེ་ཁྱེར་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་སྣང་བ་མེད་ཀྱང་མྱོས་པའི་དབང་གིས་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་ཞེས་པའོ། །རྐྱེན་རྣམས་ཡོད་དང་མེད་པ་ལས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་བསྒྲུབ་ པའི་གཏན་ཚིགས་ལ་སོགས་པ་སྟོན་པའོ།།ལུས་ཀྱི་མཐར་འགྲོ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་གཙོ་དང་ཞེས་པ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ངན་འགྲོའི་ལུས་དང་། མཐོ་རིས་ཁྱད་པར་ཅན་ནོ། །དེ་དག་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་སྣ་ཚོགས་སུ་བརྟགས་པ་ནི་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པའི་དཔེ་དང་མཚུངས་ པའོ།།སེམས་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཁམས་གསུམ་དུ་སྣང་བ་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པའོ། །འདི་དང་ཕ་རོལ་ཞེས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་འདི་དང་ཕ་རོལ་ཏེ། སེམས་ལས་ཐ་དད་པའི་འཇིག་རྟེན་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་མི་རྟག་ཅེས་པའོ། །མི་གཙང་གནས་ཀྱི་ཐ་མར་ ཕྱིན་པར་འགྱུར།།ཞེས་པ་ནི་འཁོར་བའི་ཐ་མ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། ལྷའི་ཕོ་བྲང་འོག་མིན་པའོ།

以'舍弃能知与所知'等句，说明这些转依后获得果位的方式。'从十地中而出生'等句的含义是：从修习十地智慧中生起如幻三昧，以及远离颠倒的心性法界离戏光明，应当熟习修习，由此生起圆满自他二利。
'任运成就'等句，说明任运成就事业并不间断地利益他人，这些一切词义大部分已如前所说。
'离诸分别'等句，说明诸法实相离二边的中道义理，凡夫颠倒执著。'染著边'是指真实与虚妄二边混乱颠倒执著。或者说，由于执著有无等边的习气染污心相续，而执著有无等二边。
若问：佛陀不是也宣说有无二边吗？故说'无自性'等，若不依二谛分别而说有无二边，是密意说而非了义之说。
'缘'是指缘起。有无空性等前已说过。
'一切智'等句说明：诸法中道义理真如中无一切成立，故真实中无一切智成立，然而凡夫众生颠倒执著一切智世间导师佛陀的相好等为真实。
'此分别唯名'等句，说明遍计所执与依他起法性。'空中花'等句说明颠倒得以转变的方式，以及转变即是涅槃。
'空无自性'等句，说明诸法实相及证悟彼之功德。其中远离戏论分别相执著量和所量等的境界，即是圣天的境界，即清净天佛陀与菩萨们的圆成实相境界，远离遍计所执与依他起自性二者。
其中'无有诸分别'等句，以比喻广说实相见地。由于控制气息等力，虽然在黑暗中无萤火虫等显现，但由迷醉力而显现种种。
'从诸缘有无'等句，说明无自性的论据等。
'身之究竟'与'世间主'分别指恶趣身和殊胜天界。彼等种种作者与业的分别如梦等喻相同。
'此心'等句，说明世俗中三界显现唯是心的幻化。'此世他世'指今生来世，由于离心无有世间，故说无常。
'至不净处终'是说轮回终际即是涅槃。此即是色究竟天宫。

།ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྐྱེ་བའི་ལྷའམ། སྐྱེ་བ་རྣམ་པར་དག་པའི་ལྷ་སྟེ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སོ། །གནས་དེ་འམ་དེ་ ན་གནས་པ་རྣམས་སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་ཤིང་བསོད་ནམས་འབའ་ཞིག་གི་སྣང་བར་གྱུར་པའོ།།རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་འོ། །འདི་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེའི་གདན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོའི་ཤིང་གི་དྲུང་འདིར་དུས་ཕྱིས་འཚང་རྒྱ་བའི་ཚུལ་སྟོན་པ་སྟེ། དོན་འདི་ཉིད་གསུང་ རབ་ཀྱི་ཕྱོགས་གཞན་དག་ལས་ཀྱང་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ།།དེ་ལ་སོགས་པའི་སྤྲུལ་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་དེ་ཉིད་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའོ། །སྣ་ཚོགས་མེད་ལས་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་། །ཞེས་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་སྐུ་དང་གསུང་སྣ་ཚོགས་མེད་ ཀྱང་གདུལ་བྱའི་སྣང་བ་ལ་སྣ་ཚོགས་བྱུང་བའོ།།དེ་ལ་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་རིག་པའི་རིགས་སུ་གཏོགས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྟོག་པས་བསྒྲིབས་ནས་ཕྱི་རོལ་གྱི་ངོ་བོར་རྟོགས་ཤིང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་མི་ཤེས་པའོ། །གཞན་ཡང་ལུས་ཅན་ཀུན་ལ་གནས་པའི་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཡང་དེ་འདྲ་བའི་རྟོག་པས་གཡོགས་ནས་མི་མཐོང་བའོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ད་འདྲ་བའི་རྟོག་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན། སྒྱུ་མ་ནོར་པ་ཡོད་མོད་ཀྱི། །སྒྱུ་མ་ནོར་བའི་སྒྱུ་མ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ གི་རྟོག་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་དེ་ནི་རྟོག་པ་ཕྱི་མ་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་མ་ཚང་བ་མེད་པའམ།ནུས་པ་ཐོགས་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གཉེན་པོས་གཞོམ་པར་ནུས་པའོ། །འཇིག་རྟེན་དག་ན་ཞེས་པའི་དོན་ནི་སེམས་སླུ་བའི་ས་བོན་ཅུང་ཟད་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་དེ་ནི་བརྟགས་པ་ལ་རྟོག་པ་སྟེ། དེ་འདྲ་བའི་རང་བཞིན་གཉིས་ ཀྱིས་ཀུན་གཞི་ལ་ས་བོན་བསྒོས་ནས།དེ་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྣ་ཚོགས་སུ་སྤྲུལ་ཞིང་སྐྱེད་པའོ། །གཞན་ཡང་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱི་རང་བཞིན་མྱོང་བས་གྲུབ་པས་དངོས་པོ་རྟོག་ཅིང་རིག་པ་དེ་ཉིད་དང་། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་ལ་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་གང་ཟག་དང་ཆོས་སུ་བརྟགས་ཤིང་ གོམས་པར་བྱེད་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོགས་ཤིང་གོམས་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གནས་ཤིན་ཏུ་གྱུར་པ་ན་ངའི་སྲས་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྫོགས་པ་ཡིན་ཞེས་པའོ།།དྲོད་དང་ཞེས་པས་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། དེ་ཉིད་འཇུག་པའི་རྒྱུ་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ། འཁོར་བར་མི་བྱ་མྱ་ངན་འདས་ མི་བྱ།།ཞེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྲིད་པ་ལ་མི་གནས་ཤིང་། སྙིང་རྗེས་ཞི་བ་ལ་མི་གནས་པའོ། །སྣ་ཚོགས་ས་བོན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དབའ་རླབས་ཉིད་སྤྱོད་ཡུལ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་སྟེ། དེ་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་སུ་མངོན་པར་ཆགས་པའི་བྱིས་ པ་རྣམས་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པར་རྟོག་པའོ།།རྟོག་པས་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་པ་ནི་རྟོག་པས་ནོར་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བརྟགས་ཀྱང་བདེན་པར་མ་གྲུབ་པའོ། །ནམ་ཞིག་ལུས་ལ་མི་གནས་ན། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་ཕུང་པོ་ལ་མངོན་པར་མི་ཞེན་ཅིང་། དེ་འདྲ་བ་སྤངས་པར་གྱུར་པ་ན་ངའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ། ཐེག་པ་སྣ་ཚོགས་བསྟན་པའི་གདུལ་བྱ་མ་ཡིན་ཞིང་། ངེས་པའི་དོན་འབའ་ཞིག་བསྟན་པར་བྱ་བའོ། །ཇི་ལྟར་རྒྱལ་པོ་ཞེས་པས་ནི་ཐེག་པ་སྣ་ཚོགས་སྟོན་པའི་རྒྱུ་མཚན་དཔེའི་སྒོ་ནས་སྟོན་པའོ། །དེའི་དོན་ཀྱང་རི་དགས་ཀྱི་གཟུགས འདྲ་བའི་རྩེད་མོའི་བྱེ་བྲག་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བུ་རྣམས་བྲིད་ཅིང་ཁྱིམ་དུ་རྩེར་འཇུག་པ་སྟེ།ཕྱི་རོལ་གྱི་འཚེ་བ་ལ་སོགས་པས་འཇིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནས་དེ་དག་ཆེར་སྐྱེས་པ་དང་ཁྱིམ་གྱི་ཕྱི་རོལ་དུ་ཁྲིད་ནས་ནགས་ཀྱི་རི་དགས་དངོས་དང་ཕྲད་པར་བྱེད་པ་ལྟར། ཐེག་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བྲིད་ནས་མཐར་ཐུག་པ་ ལ་སོ་སོ་རང་རིག་པའི་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཉིད་སྟོན་པ་སྟེ།སྔར་རྒྱས་པར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཀུན་གཞིའི་འཇུག་པ་ཉིད་རྒྱས་པར་སྟོན་པར་སྟེ། ཚིག་གི་དོན་ནི་སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏོ།

如是等所说，生起之天或清净生起之天即圆满受用佛。住于彼等处所者皆断除一切罪业而成为唯一福德之显现。圆满佛即圆满受用身。此即是金刚座菩提树下后来示现成佛之相，此义于其他经典中亦广说。
如是等无量化身亦从彼圆满受用身中显现。从无种种而生种种，即是虽无外在之身语种种，然于所化众生显现种种。
其中凡夫众生属于唯识种类，为颠倒分别所障，执著外境之体性而不知佛之自性。复次，一切有情所具如来藏亦为如是分别所覆而不见。
若如是，则由如是分别相续不断，则不应有涅槃。故说：'幻虽有迷乱，幻乱亦是幻'。颠倒分别如幻，非是生起后续分别之因不具足，或无碍力，彼等可为对治所破。
'于世间'之义即是欺惑心之种子少许世俗谛中存在，彼即是于所执起分别。如是二种自性熏习阿赖耶识种子，从彼变现生起种种颠倒。
复次，唯识自性由体验成立，执著事物了知彼体性，以及于蕴等显现，世间众生执著为补特伽罗及法而修习，即是颠倒。了知并修习此义，当颠倒极为转依时，即是'我子圆满一切功德'。
'暖等'说明凡夫之颠倒及彼趣入之因。其中'不住轮回不住涅槃'即是以智慧不住有，以悲心不住寂。
'种种种子'等说明阿赖耶识波浪即显现为种种境界。于彼执著所取能取二者之凡夫即是执著生等。
'非由分别成'即是虽由分别错误颠倒执著然不成实。'何时不住身'等义即是不执著为苦依之蕴，当舍离如是时即非我境界，非为宣说种种乘之所化，唯应宣说了义。
'如王'即以喻说明宣说种种乘之因缘。其义即如以似鹿形之种种游戏引诱诸子入家游戏，因恐惧外在损害等。其后彼等长大，引至家外令遇真实林中之鹿。如是以种种乘引导，最终显示各自自证之无颠倒义，如前已广说。
'如何'等广说阿赖耶识之趣入，文义如前已说。

།ཕུང་པོ་ལ་ནི་བདག་མེད་དེ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བདག་མེད་པའི་དོན་ བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ།།ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་པས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཕྱེ་བའི་ཚེ་ན་མེད་པའོ། །རྐྱེན་དང་གཏན་ཚིགས་དཔེ་རྣམས་དང་། །ཞེས་པའི་དོན་ནི་སྐྱེ་བ་རྣམ་བཞི་དང་བྲལ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཏན་ཚིགས་དང་། རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པའི་དཔེ་དང་། དམ་བཅའ་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཡན་ལག་གསུམ་ལ་བརྟེན་ནས་རྐྱེན་དང་རྒྱུ་རྣམས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་ངས་བཟློག་གོ་ཞེས་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་དམ་བཅའ་བའི་ཚིག་ནི་བསྒྲུབ་བྱ་རྟོགས་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་ལས་གཏན་ཚིགས་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་འཇུག་པས་བསྒྲུབ་བྱ་རྟོགས་པའི་ཡན་ལག ཙམ་དུ་འགྱུར་བའོ།།ཉི་ཟླའི་འོད་དང་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པའི་དཔེའི་དོན་ནི་ཉི་ཟླ་ལ་སོགས་པའི་འོད་ལ་མྱུ་གུ་དང་སྐྱེས་བུ་ལ་སོགས་པའི་གྲིབ་མ་སྣང་བ་ན། དེ་འདྲ་བའི་གྲིབ་མ་ནི་གྲིབ་མ་འཇོག་མཁན་གྱི་སྐྱེས་བུ་ལ་སོགས་པའི་ལས་སྐྱེ་བར་སྣང་ཡང་ཐོགས་པ་དང་བཅས་ཤིང་རྫས་སུ་གྲུབ་ པའི་གཟུགས་སྐྱེ་བ་མེད་པའོ།།འཇིག་རྟེན་གསུམ་ལ་མི་གནས་པ་ནི་དེ་ལྟར་སྣང་བ་ཡང་བདེན་པའི་རང་བཞིན་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་པ་མ་ཡིན་པའོ། །མི་སྐྱེ་བཟོད་པས་ནི་ས་དང་པོ་ནས་སོ། །ཕྱི་རོལ་སྣང་བའི་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ ཙམ་གྱི་ཚུལ་རྒྱས་པར་སྟོན་ཏེ།གཟུགས་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་ཕྱི་རོལ་ཏུ་སྣང་བ་ནི་སེམས་ཉིད་ཡིན་པས་སེམས་ལ་སེམས་ཉིད་རང་སྣང་བ་སྟེ། རང་རིག་པ་འབའ་ཞིག་པའོ། །འབྲེལ་པ་ནི་ཕྱིའི་རྟེན་འབྲེལ་ལོ། །ཤིན་ཏུ་བསླབས་པས་རྣམ་རིག་གིས། །འགྲོ་བ་སྣ་ཚོགས་བྱིན་གྱིས་རློབ། ། ཅེས་པ་ནི་རྣམ་རིག་ཙམ་གྱི་ཚུལ་ལ་གོམས་པར་བྱས་པས་གོམས་པ་མཐར་ཐུག་སྟེ། ཐམས་ཅད་སེམས་ཀྱི་སྣང་བར་ཤེས་པ་ན། ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་སྤྲུལ་པར་བྱེད་པའོ། །གཞན་ཡང་ལུས་ལ་སོགས་པའི་གཟུང་བ་འཛིན་ཅིང་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་གསུམ་སྟེ། དེ་ལ ཡིད་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཡིད་དོ།།འཛིན་པའི་རྣམ་རིག་ནི་སྒོ་ལྔ་དང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁྱད་པར་རོ། །མཚན་མེད་གནས་ཤིང་ངལ་ཡང་སོ། །ཞེས་པ་ནི་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བདེ་བ་ལ་གནས་ཤིང་། སྲིད་པའི་སྡུག་ བསྔལ་ལས་ངལ་སོ་བའོ།།བྱ་གག་སྣག་ཚས་བསྐུས་པ་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་དགོངས་པ་ཅན་ཉིད་དུ་སྟོན་པའོ། །ཆོས་དང་གང་ཟག་འཕོས་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་ལྟར་འཛིན་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གནས་གྱུར་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ ཤེས་ཏེ་ཉི་མ་ལ་སོགས་པ་ལས་འོད་འབྱུང་བ་དང་།ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ལས་དགོས་འདོད་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་ཀྱང་འགྲོ་བའི་དོན་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བའོ། །ཇི་ལྟར་རབ་རིབ་ཅན་དག་གིས། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ལོག་པར་འཛིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་དཔེའི་སྒོ་ནས་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་ཇི་ ལྟར་འགའ་ཞིག་གིས་དྷ་དུ་རའི་འབྲས་བུ་ཟོས་པས་མྱོས་ཤིང་འཁྲུག་པ་ན།ས་དང་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་གསེར་དུ་སྣང་བ་བཞིན་ཞེས་པའོ། །ས་བོན་གཅིག་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྣང་བའི་བག་ཆགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་ས་བོན་གཅིག་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ རྟོགས་ཤིང་གོམས་པ་མཐར་ཐུག་པས།བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་ཡང་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གནས་སྐབས་ན་གནས་ངན་ལེན་གྱི་ལྷག་མ་ཙམ་ལུས་པ་ནི་ས་བོན་གཅིག་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱང་སྤངས་ཤིང་ཀུན་གཞི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ ས་བོན་གནས་གྱུར་པ་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་དུ་བྱས་པ་ནི་ས་བོན་མེད་པའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཞིང་མི་རྟོགས་པས་ས་བོན་ཐམས་ཅད་མཉམ་པའོ། །ཡང་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ས་བོན་ཤས་ཆེ་བས་ཚེ་རབས་འདྲེས་ པ་སྟེ།སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་ལེན་པའོ། །གཞན་ཡང་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ས་བོན་འབའ་ཞིག་ཀུན་གཞི་ལ་འདེབས་པས་ན། དེ་ནི་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཞེས་པའོ།

以'蕴中无我'等说明总摄无我之义。'以智慧非有'是说以智慧分析时是无的。'缘及因由诸譬喻'的含义是：远离四生等因由，以及梦等譬喻和立宗，如是依于三支，我遮遣缘及诸因所生，应当如是作语词安立。若问立宗语词如何成为能证所立的支分？答：由此引生因等语词，故成为证知所立的支分而已。
日月光明和苗芽等譬喻的含义是：当日月等光中现起苗芽和人等影像时，如是影像虽似从作影者的人等业而生，但无碍性实质的色法生起。不住于三界是说如是显现也非依止真实自性而住。从初地起即得无生法忍。
'外现色相'等是广说世俗唯识之理：显现为外境色相的本性即是心性，故是心中显现自心，唯是自证。关联是外缘起。'由善修唯识，加持种种众生'是说：由修习唯识之理至究竟熟练时，了知一切皆是心的显现，即能如意变化。
复次，执取身等所取能取的识有三种：其中意是无分别意，能取识是五识及阿赖耶识，分别是意识的差别。'住无相且得休息'是说：稍住于三昧乐，从轮回苦中得以休息。
'如乌鸦涂墨'等是显示三乘安立也是具有密意。'法与补特伽罗转故'等是说：如是执著颠倒转依即是真如智慧，如从日等放光，从如意宝生起所需所欲般，虽无分别而生起种种利生事业。
'如眼翳者'等是以譬喻说明邪执的原因：如有人食用曼陀罗果而醉乱时，地和众生等显现为金般。'一种子'等是说明颠倒显现习气的差别：其中一种子是通达心性且修习究竟，由修断微细烦恼，即住金刚喻定位时，仅余习气即是一种子。
断除彼等，转依具漏种子阿赖耶，现证镜像智慧即是无种子。尔时离一切戏论且无所得故种子平等。又于凡夫等位时，具漏种子力强故杂染生死，受生轮回。复次，凡夫唯于阿赖耶中植入具漏种子，故说彼为具一切种子。

།ཡང་འདི་རྣམས་ཀྱི་དོན་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ས་བོན་རྣམ་པར་དག་པའི་དུས་ན་ཟག་པ་མེད་པའི་ས་བོན་འབའ་ཞིག་པ་ནི་ ས་བོན་གཅིག་པ་ཡིན་ལ།ཡང་ཤིན་ཏུ་གྱུར་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཚེ་ན་ས་བོན་མེད་ཅིང་མཉམ་པའོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་ས་བོན་ཤས་ཆེ་ཞིང་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ས་བོན་ཅུང་ཟད་ཡོད་པའི་ཚེ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་ལེན་པས་ ཚེ་རབས་འདྲེས་པའོ།།དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཤེས་འདོད་ལ། །ནོར་པ་དག་ནི་མི་རྟོགས་སོ། །ཞེས་པ་ནི་རྟོག་གེ་པ་དག་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་རྟོགས་པར་འདོད་ཀྱང་དེ་ལྟར་མ་རྟོགས་ཤིང་། རང་གི་བློ་ནོར་པ་ཉིད་ཀྱང་མི་རྟོགས་ཞེས་པའོ། །སྒྱུ་མ་མེད་པ་དང་ ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་རིག་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་དུ་སྟོན་ཏེ།དེ་ཡང་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པར་སྣང་བ་ཡིན་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གློག་ལྟར་མི་རྟག་པས་སྒྱུ་མ་ཞེས་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐྱེ་འཇིག་ཏུ་སྣང་བ་ཙམ་ནི་བཟློག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཞིང་། བདེན་པའི་དངོས་པོར་ བརྟག་པ་ཉིད་བཟློག་པར་བྱ་བའོ།།རང་བཞིན་མེད་ཅིང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་རྣམ་པར་རིག་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཕན་ཡོན་སྟོན་ཏེ། དེ་ཚེ་རིས་སུ་གཏོགས་པའི་ལུས། །བྱ་བའི་འདུ་བྱེད་སྤངས་པ་སྟེ། །ཞེས་པས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རིས་སུ་གཏོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལུས་འདུས་མ་བྱས་པ་ མངོན་དུ་བྱས་པའོ།།ཐམས་ཅད་གཟུགས་སུ་སྣང་བ་ནི་ཇི་ལྟར་མོས་པའི་སྐུ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྟོན་པའོ། །ནོར་སེམས་ཐོག་མ་མེད་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལུས་ཐོབ་པ་དེའི་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་ཅན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་པས་འགྲོ་བ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་ འཛིན་ཐོབ་ཅིང་།ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་བསགས་པའི་ནོར་པའི་སེམས་བཟློག་པའོ། །སྒྱུ་མ་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་དང་། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་འབྱུང་བ་དང་ལྡོག་པའི་ཚུལ་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ། །རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དམིགས་པའི་སེམས། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་བྱིས་པ་ དང་།།འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་དང་མངོན་པར་རྟོགས་པ་འཇུག་པའི་ཚུལ་སྟོན་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས་ཡུལ་སྣ་ཚོགས་ལ་འཇུག་པ་བཞིན་དུ་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ནམ་མཁའ་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་རྩིག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འཇུག་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་ མ་གཏོགས་པ།།འདི་ལྟར་ཆོས་ཡོད་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་མཚན་མ་འགའ་ཞིག་ལ་དམིགས་ནས་སེམས་འཇུག་པར་འགྱུར་ན། སེམས་ཙམ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱིས་སེམས་ཉིད་ལ་འཛིན་གྱི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ནི་གང་ཡང་ མེད་པའོ།།ཡང་དོན་དམ་པར་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པས་བག་ཆགས་ལ་སོགས་པས་གོས་པ་མེད་པའོ། །ཡིད་ནི་གཉིས་ཀར་རྒྱུ་བ་སྟེ། །ཞེས་པས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དགེ་མི་ དགེར་ཡང་འགྱུར་བའོ།།ལུས་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་བཟླས་ཏེ་གསུངས་པ་ནི་གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གློ་བུར་དུ་ལྷགས་པའི་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་སྔར་བསྟན་པ་ཉིད་བཟླས་ཏེ་གསུངས་ལ་སྡུད་པ་པོས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་བསྡུས་པས་ཟློས་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །མདོའི་ སྐབས་གཞན་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ།།འདིར་མངོན་པར་རྟོགས་པ་བསྟན་པའི་དོན་དུ་ཡིན་པས་ཟློས་པའི་ཉེས་པར་འགྱུར་བ་མེད་པའོ། །དེ་ལས་གཞན་ཡང་སྒྱུ་མའི་དཔེ་ལ་སོགས་པས་ཟབ་མོའི་དོན་རྣམ་གྲངས་དུ་མར་བསྟན་པ་ཡང་སྐབས་སུ་བབ་པའི་ཁྱད་པར་དེ་དང་དེ་དག་ལ་ཐེ་ཚོམ་ བསལ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དུ་ཡིན་པས་ཟློས་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ།

再者，这些的含义是：当有漏种子完全清净之时，唯一的无漏种子就是单一种子；而当转变为法身、远离一切戏论之时，则无种子而平等。当无漏种子较多而有漏种子稍有存在之时，诸菩萨为众生利益而受生于轮回，故此为杂染生世。
'对于想要了知事物自性者，其错误实不能觉知'，这是说辩论者们以增上慢欲证悟事物自性，却未能如实证悟，且不能觉知自己的心识错误。
'无幻化'等句，是显示觉性如幻的自性。此即是胜义谛中无实而显现，世俗谛中如闪电般无常，故称幻化。正因如此，仅仅显现生灭不应遮遣，而应遮遣执著为真实事物。
'无自性'等句，是显示证悟唯识真实性的利益。'尔时属于类别之身，远离造作诸行'，是说显现无为的法身类别智慧之身。
'一切显现为色相'是指随顺所欲显示种种身相。
'错误心识无始'等句，是说获得智慧之身时，瑜伽行者由证悟识的法性而获得无种种众生显现的三昧，遮除无始以来积累的错误心识。
'如幻化干闼婆城'等句，是总摄显示颠倒生起与还灭的方式。
'缘取种种相的心识'等句，是显示凡夫与圣者的心识及证悟趣入的方式。即如世俗谛中心识趣入种种境界，心性法界如虚空般空性，为何不趣入墙壁等诸法，因为如经中说：'除法界外，此处无有诸法。'若缘取某些外境相而心识趣入，则不应理唯心。因此，是心识执取心性本身，而无任何外境所缘之因。
又于胜义谛中，心性法界本自清净空性，故无被习气等所染污。
'意识于二者中运行'，是说染污意是无记性，而意识则可成为善或不善。
关于'身'等词的重复宣说，是因如来为新来的所化众生利益而重复宣说前说之义，结集者也如是结集，故不成重复过失。于经典其他场合也应如是了知。
此处为显示证悟义故，不成重复过失。此外，以幻化喻等多种方式显示甚深义，也是为了于相应特定场合断除种种疑惑等目的，故不成重复。

།ཞིང་དུ་འཕོ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི། སྣང་བ་མེད་ལ་རིམ་ཅི་ཡོད། །ཅེས་པས་དོན་འཆད་དེ། སྟུག་པོ་བཀོད་པའི་ཞིང་དུ་འཕོ་བའི་ཚུལ་བསྟན་ཅིང་སངས་རྒྱས་པའི་རྟོགས་པ་སྟེ། མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། ས་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆད་ཀྱི་སྣང་བ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དོན་དུས་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་སའི་རིམ་པ་མེད་དེ། དེ་ཡང་སེམས་ཙམ་དུ་དམིགས་པ་ལས་འདས་ནས་སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པའི་འབྲས་བུ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་རྟོགས་པའོ། །རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཞེས་པ་ལ་སོགས པ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་དང་།མེད་པར་སྣང་བ་བྱིས་པའི་ཤེས་པ་འཇུག་པའི་ཚུལ་བསྟན་པའོ། །ནམ་ཞིག་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དོན་དངོས་པོར་མ་གྲུབ་ཅིང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པར་དམིགས་པ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྒྱུན་ལྡོག་པའོ། །བྱིས་པ་རྣམས་ནི་འདུས་བྱས་ལ། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྐད་ཅིག་མའི་དོན་བསྟན་པའོ། །ཡོད་དང་མེད་ལས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཕྱི་རོལ་པའི་ལུགས་དགག་པ་བསྟན་པའོ། །ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་ལུང་བསྟན་པའི་ཁྱད་པར་རོ། །དེའི་དོན་ཡང་ཡོད་མེད་ཀྱི་མཐའ་གཉིས་སྤངས་པ་ཟུང་དུ འཇུག་པའི་དོན་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཡིན་ལ།དེ་ལས་གཞན་དུ་རང་བཞིན་རྣམ་པར་བཀག་པ་ཙམ་ལ། དམ་པའི་དོན་དུ་འདོད་ན་ནི། དམིགས་པ་རང་བཞིན་མེད་པ་སྟེ། སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པའི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཡིན་ན། འདི་ནི་མི་འཐད་པ་ཉིད་སྔར་རྒྱས་པར་བསྟན་ནོ། །དངོས་ པོ་བརྗོད་པའི་རྒྱུས་བྱུང་བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་བརྩད་པ་སྤང་བ་ཉིད་གསལ་བར་སྟོན་ཏེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོར་མེད་དོ་ཞེས་དམ་བཅའ་བ་བརྗོད་པའི་ཚིག་དང་། དེ་ལས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཚིག་འཇུག་པ་དང་། དེ་ལས་དོན་གྱི་རྟོགས་པས་སྐྱེས་པའི་དངོས་པོ་བརྗོད་པའམ་བརྗོད་པའི་རྒྱུ་ ལས་བྱུང་བ་རྣམས་གལ་ཏེ་རང་བཞིན་ཡོད་པར་འདོད་ན་ནི།དེ་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་དུ་འདུས་པས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་ལ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའོ། །འདིར་བརྗོད་པ་དག་ལས་བྱུང་བའི་དངོས་པོ་ནི་བརྗོད་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཚིག་དང་། དེ་ལས་དོན་ རྟོགས་པའི་དངོས་པོ་ཡིན་ལ།དེ་ཡང་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་དུ་འདུས་པས་མེད་པར་བསྟན་པ་ནི། དེ་དག་རང་བཞིན་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་པ་ཉམས་པ་སྟེ། མེད་ཅེས་པའི་ཚིག་ཐ་མས་བསྟན་ཏོ། །གལ་ཏེ་དེ་དག་རང་བཞིན་ཡོད་པར་ཁས་མི་ལེན་ན་ནི། ཐམས་ཅད་མེད་ཅེས་དམ་བཅའ་ བའི་ཚིག་བརྗོད་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་བའོ།།ལན་གྱི་དོན་ནི་དེ་འདྲ་བའི་བརྗོད་པ་དོན་གྱི་སྤྱི་དང་འདྲེས་པར་སྣང་བའམ། ཕྱི་རོལ་གྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། བརྗོད་པར་སྣང་བའི་སེམས་ཀྱང་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། དེ་ལས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཚིག་ འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ།དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བརྗོད་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཚིག་འཇུག་ཅིང་དེ་ལས་རྟོག་པ་སྐྱེ་བ་ཡོད་པར་འདོད་པས་བརྗོད་པ་དོན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ནི་དངོས་ཡིན་པས། །དམིགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་གཞན་གྱི་དབང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་སེམས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དངོས་པོ་ཡིན་པས། དེའི་དམིགས་པའི་ཡུལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་ཡོད་ན་དམིགས་པའི་བློ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་གལ་ཏེ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་ཡོད་ན། དོན དམ་པར་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཅེས་པ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའོ།།ཕྱིན་ཅི་ལོག་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྔར་གྱི་རྐང་པ་གཉིས་ཀྱི་དོན་གསལ་བར་འཆད་པར་འགྱུར་བའོ། །མི་རྟོག་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིས། །ཞེས་པ་ནི་ཞི་གནས་དང་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ལྷག་མཐོང་ངོ་། །སྒྱུ་ མའི་གླང་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ལོག་པར་སྣང་བའི་དཔེ་བསྟན་ཏེ།དྷ་དུ་རས་མྱོས་པ་རྣམས་ལ་ལོ་མ་ལ་སོགས་པ་གསེར་དུ་སྣང་བའོ། །གལ་ཏེ་མཚན་མ་སྐྱེར་ཟིན་ན། །ཞེས་པ་ནི་སྟོང་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མར་འཛིན་པའོ།

'关于往生净土等的内容，是解释'于无相中何有次第'的意义。阐明往生密严净土的方式和证悟佛果的境界，即等持智慧和八地以上无相智慧的意义，不存在三世所摄的地道次第。这是超越唯心所缘，安住于无相三昧的果位，即佛陀的证悟。
'种种相'等是说明世俗谛中有无显现的凡夫心识趣入的方式。当无分别智慧的境界不成实有，无缘于色等诸法时，分别心相续即得遮止。
'诸凡夫于有为法'等是说明刹那的意义。'有无'等是说明破斥外道的观点。'于世俗'等是分别说明授记的差别。
其义即是离有无二边的双运义，是真实义。若执著仅仅遮破自性为胜义谛，则所缘无自性，即显现无自性如幻的世俗谛，此理不应理，如前已广说。
'由说事物因所生'等明显说明遮破诘难。若认为'一切法无实'的立宗语句，由此所生的因的语句，由此所生的义理证悟的说事或说因所生诸法有自性，则彼等摄入一切法中，'一切无实'之说即成相违。
此中由说所生事物是指由说力所生，认为是因的语句及由此所生的义理证悟的事物，彼等摄入一切事物中而说为无，即违背承许彼等有自性，以最后'无'字而说明。若不承许彼等有自性，则说'一切无'的立宗语句成无意义。
答义为如是说与义共相混杂显现或成为外境的体性，即使在世俗谛中也是不存在的，显现为言说的心在胜义谛中也不存在，由此所生的因的语句等亦复如是。即便如此，世俗谛中的言说仅于世俗谛中因的语句得以运行，由此生起分别，承许有此，故说非无意义。
'颠倒是实故，所缘不存在'等义为，他缘颠倒心于世俗谛是实有，故其所缘境不存在。若存在，则不应理，因为所缘的心成为颠倒。又若颠倒于胜义谛中实有，则'胜义中一切无自性'之说即成相违。
'颠倒'等明显解释前二句之义。'无分别分别'是指止观和有分别的胜观。
'幻象大象'等是说明错乱显现的比喻，如服用大麻黄花者见叶等显现为黄金。'若已生相'是指执著空性等相。

།འཆིང་དང་བཅིངས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་ པས་མི་རྟོག་པས་འཆིང་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།དེ་འདྲ་བའི་བཅིངས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐར་པར་བརྟགས་པའི་ཕྱིར། དྲུག་པོ་འདི་དག་ཐར་པའི་རྒྱུ། །ཞེས་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་བཅིངས་པ་མེད་པས་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་བརྟགས་པའི་ཐར་པ་ཡང་མེད་ཅེས་སྟོན་པ་ནི། ས་ རྣམས་མེད་ཅིང་དེའི་ཡུལ་བདེན་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་ཅེས་པའོ།།གང་ཟག་རྒྱུན་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་རྣམ་པར་རིག་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་ནི་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པར་གསལ་བའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པས་སྣ་ཚོགས་སུ་འཛིན་ ལ།སེམས་ཀྱི་རིགས་ནི་རང་གི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱད་པོ་ཐམས་ཅད་དེ། དོན་དམ་པར་མཚན་ཉིད་གྲུབ་པ་མེད་པའོ། །ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བདག་མེད་པའི་དོན་གསལ་བར་འཆད་པའོ། །གལ་ཏེ་འདིར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀུན་ རྫོབ་ཏུ་ཡང་མེད་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་སྐུར་པར་འགྱུར་བས་ཇི་ལྟར་བྱིས་པས་མཐོང་ཞིང་བརྟགས་པ་བཞིན་མེད་ལ།སྣང་ཚོད་ཙམ་དུ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་པའོ། །ཀུན་རྟོག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་རང་བཞིན་གསུམ་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ། །དེ་ལ་མིང་ནི་དོན་དང་བསྲེས་ ནས་བཏགས་པས་རྣམ་པར་བརྟགས་པའོ།།རྐྱེན་དེས་བག་ཆགས་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་མི་འབྱུང་ཞེས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་མཚན་མ་དེ་དག་མི་འབྱུང་བའོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སངས་རྒྱས་དང་ཞེས་པས་ནི་ཐམས་ཅད་གཉུག་མར་གནས་པའི་ཡེ་ཤེས་སམ། མཐར་ ཐུག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏེ།དེ་ལ་སེམས་ཅན་ནི་གཉུག་མའི་ཡེ་ཤེས་སོ་སོ་རང་རིག་པའི་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པ་སྟེ། རང་གི་རིག་པའི་འགྱུར་བ་ལས། །དམན་པ་ལས་ནི་ལས་སྐྱེས་ཏེ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱོགས་ཕྱོགས་ཞིང་ནི་སྤྲུལ་ པའི་སྐུའི་ཞིང་ཁམས་སོ།།སྒྱུ་འདྲའི་ཆོས་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་བརྗོད་བྱ་རྗོད་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་སྒྱུ་མ་དང་བྲག་ཅ་ལྟ་བུ་དང་། གཅིག་ཏུ་འགྱུར་ཞིང་མང་པོར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་དང་། མཆོག་གི་སྤྲུལ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྤྲུལ་པ་སྟེ་བཟོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྤྲུལ་ པའོ།།དེ་ཀུན་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ཀྱི། །བདེ་བ་ཅན་ནས་བྱུང་བའོ། །ཞེས་པའི་དོན་ནི་བདེ་བ་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དེ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་ཞིང་ཁམས་སྔར་བསྟན་པའི་འོག་མིན་གྱི་གནས་ཡིན་ལ། དེར་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་ངོ་བོར་སངས་རྒྱས་པ་སྟེ། མཐར་ གྱིས་སྟུག་པོར་ཞུགས་ནས་ཀྱང་།།རྣམ་པར་སངས་རྒྱས་སངས་རྒྱས་པར། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱང་བདེ་བ་ཅན་ནས་བྱུང་བའོ། །ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་དུ་ན་དེ་འདྲ་བའི་ཞིང་ཁམས་སུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་སྣང་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་ཀྱི་ བདག་ཉིད་ཡིན་ཞིང་དེ་འདྲ་བའི་ཡེ་ཤེས་ལས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་བ་བྱུང་བས་དེ་ལྟར་བསྟན་པའོ།།གལ་ཏེ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་མི་འཁྲུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཞིང་ཁམས་གཞན་ལ་ཡང་མཚུངས་པས་དེ་དག་ནས་བྱུང་བ་ཉིད་དུ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་མི་ སྟོན་ཅེ་ན།དེ་ལྟར་བདེན་མོད་ཀྱི་འདི་ནི་མཚོན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པའམ། ཡང་ན་སངས་རྒྱས་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ནི་ཁྱད་པར་དུ་ཡང་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་རིག་པ་འཛིན་པའི་སྡེ་སྣོད་ལས་བཤད་ལ། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་། །ཤེས་བྱ་ཀུན་ལ་རྟག་མི་ ཐོགས།།འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཐམས་ཅད་དུ། །འབྱོར་པ་ཐམས་ཅད་མཛད་པ་དང་། །ཐེ་ཚོམ་ཐམས་ཅད་གཅོད་པ་ཡི། །ཆོས་ཆེན་ཆར་ནི་རབ་ཏུ་འབེབས། །ཞེས་ས་བཅུའི་མགོན་པོ་དང་། འཕགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་མདོ་ལས་གསུངས་པས་སྐུ་དང་གསུང་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་ ཞིང་དོན་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཞིང་ཁམས་དེ་ཉིད་ནས་བྱུང་བའོ།།དེའི་དགོངས་པ་ཤེས་པར་གྱིས། །ཞེས་པས་ནི་ངག་འདི་རྣམས་ཀྱི་དགོངས་དོན་ཡང་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་ཤུགས་ལ་བསྟན་པའོ།

'束缚'和'被束缚'等词是指被无分别念所束缚等，相对于这样的束缚而言，凡夫们所认为的解脱，因此说'这六种是解脱的因'。如此，在真实义中没有束缚，所以相对于此而假立的解脱也不存在，这是在说明：诸地不存在，其境界的真谦等也不存在。
'补特伽罗相续'等词是总摄并说明唯识实相。其中六识聚通过所缘和明显的方式而转起，因此执取种种相。心的种类是属于自相续的因果，即八识皆是如此，在胜义中无有成立的体性。
'诸蕴'等词是明显地解释无我的含义。若此处一切事物在世俗谛中也不存在，则会成为诽谤染污和清净，因此如同凡夫所见和所分别的那样并不存在，但并非在显现程度上完全不存在。
'遍计'等词是总摄并说明三自性。其中名称是与义混合而假立的遍计。由彼缘而有习气等。'彼中不生'是指在真实智慧中这些相不生起。
'异熟佛'等词是显示一切都是本性住智或究竟智慧的幻化，其中有情是本性智慧各自自证的幻化，即自己觉知的转变，如说'从劣处生业'等。
'方方刹土'是指化身的刹土。'如幻法'等词是指能诠所诠之法如幻如谜，以及变一成多等神变，殊胜化身们所化现的工巧、出生等化现。
'彼等皆从无量光的极乐中生起'的含义是：极乐世界是圆满受用刹土，即前述的色究竟天处，在彼处成佛即是受用身的本体，如说'渐次入密已，现前成正觉'。因此异熟佛也是从极乐而生。
另一方面，在如是刹土中于佛智中显现的是彼智慧自身的本体，从如是智慧中生起受用身相好庄严的显现，故如是宣说。
若问：这与不动佛等其他刹土也相同，为何不说从彼等处生起呢？虽然如此说是正确的，但这只是举例而已。或者说，佛陀无量光特别是如持明藏所说的妙观察智的本体，如《十地经》和《佛地经》中说：'妙观察智，于一切所知永无障碍，于一切眷属轮中，作诸事业，断除一切疑惑，降下广大法雨。'因此种种身语显现及利益等是从彼智慧本体的刹土中生起。
'了知彼之密意'是暗示应当了知这些语句的密意。

།གང་ཡང་འདྲེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཤད། །ཅེས་པ་ནི་ སྤྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་བཤད་པ་སྟེ།རྒྱལ་བའི་བུ་ནི་ཉེ་བའི་སྲས་རྣམས་ཡིན་པས་ཟློས་པར་མི་འགྱུར་བའོ། །སྤྲུལ་པ་དག་གིས་ཞེས་པ་ནི་སྐྱེ་བའི་སྤྲུལ་པ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་སྤྲུལ་རྣམས་སོ། །ཆོས་འདི་རྣམས་ནི་མ་སྐྱེས་པ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དོན་དམ་པར་མ་སྐྱེས་ ཤིང་།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་སེམས་ཉིད་ཡིན་པར་སྟོན་པའོ། །རབ་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་ཀུན་གཞི་ལ་བག་ཆགས་ཐམས་ཅད་བསྒོས་པའོ། །དོན་དུ་སྣང་ལ་རྣམ་ཤེས་ཏེ། །ཡེ་ཤེས་ཡང་དག་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན། །ཞེས་པ་ནི་དོན་དུ་སྣང་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་ པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཏེ།ཡང་དག་པའི་ཡུལ་ཅན་ནོ། །འཕགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཞེས་པ་ནི་སོ་སོ་རང་གི་རིག་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། །དོན་རབ་འབྱེད་པའི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་རྣམས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་སྟོན་པའོ། །ཐམས་ཅད་ཆོས་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་རང་ བཞིན་གསུམ་ཚུལ་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་སྟེ།ནམ་ཞིག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་སྟོན་པའོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་ལྟས་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མངོན་དུ་འགྱུར་བའི་རྟགས་སོ། །གང་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་དངོས་པོར་འཛིན་པ་དང་བཅས་པ་ལ་གྲོལ་བ་མི་ འཐད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏེ།དངོས་པོ་ཀུན་གྱི་སྨྲ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་གྲངས་དང་གོ་རིམས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོས་དངོས་པོ་ཉིད་བདེན་པར་སྨྲ་བའམ། ཐ་མལ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་ཕྱེ་བའི་སྒོ་ནས། དངོས་པོར་རྟོག་པ་རྣམས་རྟག་ཏུ་ཚེ་རབས་གཞན་ དང་གཞན་དག་ཏུ་སྐྱེས་པ་ན་ཡང་།ཕན་ཚུན་གཅིག་ལ་གཅིག་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་ཅིང་། དེ་ལས་སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་འཁོར་བར་འགྱུར་བའོ། །མིང་ནི་[(]བརྗད་[,]བརྗོད་[)]པ་མ་བྱས་ན། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ལ་སོགས་ པའི་ཆོས་བརྗོད་པར་སྣང་བ་མ་བྱས་ན་བསྟན་པ་ནུབ་པར་འགྱུར་བས།འཇིག་རྟེན་རྨོངས་པར་འགྱུར་ཞེས་སྟོན་པའོ། །མིང་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་དབྱེ་བའི་སྒོ་ནས་གསལ་བར་བསྟན་པའོ། །དེ་ཡང་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་མིང་དུ་རྟོག་པ་དང་། དེ་དག་གི་དོན་ལ་ རྟོག་པ་དང་།གཙང་བ་དང་། བདེ་བ་དང་། བདག་ལ་སོགས་པར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྟོག་པ་དང་། གཏན་ཚིགས་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་དོན་ལ་རྟོག་པ་སྟེ། རྗེས་སུ་དཔག་པའི་རྟོག་པ་དང་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་བྱིས་པ་རྣམས་དངོས་པོར་རྟོག་པའོ། །ཡང་འགག་ པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ལ་དེ་དག་དང་མི་མཐུན་པར་བརྟགས་པ་ནི་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ།།སྒྱུ་མའི་དཔེ་རྣམས་དང་འདྲ་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་གཉིས་སུ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་འགྱུར་བ་མེད་པ་དང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའོ། །ལུས་དང་ངག་གི་སྤྱོད་ ཡུལ་བརྫུན།།ཞེས་པས་ནི་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དམ། དེ་དག་གི་ལས་སུ་བྱ་བ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ངོ་བོ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་མེད་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་དང་། དེས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་དོན་ནི་བདེན་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་གཉིས་ཀྱི་མཐར་འཛིན་པ་རྣམས་སྤོང་པའོ། །རིགས་པས་ རྣམ་པར་གཞིགས་ན་ནི།གཟུང་བ་དང་ནི་འཛིན་པ་འགག་།ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་ཤེས་པས་དོན་འཛིན་པར་འཇོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་མི་འཐད་དེ། ཇི་སྐད་དུ་མྱོང་བ་ཡོད་པ་དེ་དོན་འཛིན་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་བརྟགས་པ་ན། སྐྱེས་པ་དང་འདྲ་བ་དག་གིས་སོ། །གཟུང་འཛིན་ ཁས་ལེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨྲས་པའི་ཚེ།དེ་ལྟར་ན་ཡུལ་མཚུངས་པའི་ཤེས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་ཡང་ཡུལ་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སློབ་དཔོན་དྷརྨ་ཀཱིརྟིས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །དེའི་དོན་ཡང་ཤེས་པ་དོན་ལས་སྐྱེས་ཤིང་དོན་དང་འདྲ་བའི་སྒོ་ནས་དོན་འཛིན་པར་འདོད་པ་ མི་འཐད་དེ།དེ་ལྟར་ན་སྔོན་པོར་སྣང་བའི་བློ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་འཇུག་པ་ན། བློ་སྔ་མ་རྣམས་ཕྱི་མའི་ཡུལ་དུ་འགྱུར་ཏེ། སྔ་མ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་དེ་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'诸引导者所说'，是指一般由诸菩萨所说，因为佛子即是近子，故不会重复。'诸化身'是指出生化身等诸化身。'此等诸法无生'等，是说胜义中无生，世俗中束缚与解脱等一切皆是心性。'摄集'是指一切习气熏染于阿赖耶识。'显现为境而为识，智慧真实境界者'，是说显现为境而了知其真如实性即是智慧，是真实境界。'圣者境界'是指各自证悟的真如。'分别诸义'等，是说获得彼等的道路。'一切法'等，是从另一角度说明三性，'何时'等是说圆成实性。'随顺真如之相'是指法身现前之相。
'由于'等，是说执著实有者不能获得解脱，说一切实有者是以蕴等的数量、次第等实有而说实有性为真实，或凡夫以男女等实有分别而执著实有者，恒常于其他生世中，互相产生爱憎等分别，由此轮回于其他生世。'若不说名'等，如前所说，若不显现世俗中说无自性等法，则教法将灭，世间将愚痴。'名等'是从三性分别的角度明显宣说。
即是对瓶等执著名称，执著彼等之义，颠倒执著清净、快乐、我等，以及由因等缘执著隐蔽义，即是比量分别，从这三个方面凡夫执著实有。又于无灭等自性上与彼等相违的执著即是遍计所执相。如幻喻等相似的真如及无二等是不变及无颠倒的圆成实。'身语行境虚妄'是说彼等的表色或彼等的业用外境本性即使在世俗中也无，无分别智慧及其所证义是真实，由此断除执著二边。
以理观察则'所取能取灭'等义是说识执取境的理由不成立，如所说有经验如何成为执取境，观察时，由生起及相似等。当执著能取所取者说时，如是则同境之相续识也将成为境等，如法称论师所说。其义即是识从境生且由相似而执取境的观点不成立，如是则于显现为青的相续心识中，前识将成为后识之境，因为从前者生起且与之相似故。

།དེ་ལ་སོགས་པ་རིགས་པའི་བསྟན་བཅོས་དག་ལས་བཤད་པ་རྣམས་སྐབས་འདིར་ཤེས་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་དོན་དུ་སྣང་བ་ལོག་པ་ཉིད་ ཡིན་ན།སྣང་བ་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོར་ཡང་མི་འཐད་དམ་སྙམ་ན། ཇི་ལྟར་བྱིས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་ངོ་བོར་བརྟགས་པ་ལྟར་མི་བདེན་གྱི། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྣང་བ་སེམས་སུ་བདེན་པའོ། །ཕ་མ་ཕྲད་པར་འགྱུར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་འཁོར་བར་འཇུག་པའི་ཚུལ་སྟོན་ཏེ། ཕ་མ་ཕྲད་ཅིང་ཆགས་པར་གྱུར་པ་ དང་།།དེའི་དུས་ཀྱི་ཁུ་བ་དང་ཁྲག་གི་ནང་དུ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་གནས་ལ་ཆགས་པའི་ཡིད་དང་ལྷན་ཅིག་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཞིང་། རེ་ཞིག་དེ་ལས་མི་ཐོན་པ་སྟེ་མར་གྱི་བུམ་པའི་ནང་དུ་བྱི་བ་ཞུགས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལས་རིམ་གྱིས་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་། གཟུགས་དམན་ ཞིང་ཆུ་ལ་འབྲས་མི་སྡུག་པ་སྟེ།རྐང་ལག་འགྱུས་ཤིང་དབང་པོ་མ་དོད་པའི་གནས་སྐབས་སོ། །དེ་དག་ཀྱང་སྔོན་གྱི་ལས་ལས་བྱུང་བའི་རླུང་རྣམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་བ་སྟེ། རྒྱས་པར་ནི་དགའ་བོ་མངལ་དུ་འཇུག་པ་བསྟན་པ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །ལྔ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ དབང་པོ་ལྔ་དང་།ཡུལ་ལྔ་དང་། དོན་སྙིང་ལྔའོ། །ཡིད་ནི་ཀུན་གཞི་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འཇུག་ཅིང་རེ་ཞིག་བརྒྱལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཀྱང་བསྟན་ཏོ། །གཞན་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པས་དོན་སྤྱིའི་རྣམ་པར་རིག་ཅིང་། དེ་ལས་བརྗོད་པར་འདོད་པ་དང་། རྐན་དང་མཆུའི་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ ལས་ཚིག་ཏུ་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་འབྱུང་བའོ།།མུ་སྟེགས་སྨྲ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་ལྡན་པའོ། །གནས་སྐབས་དེར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སྣོད་དང་ལྡན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གང་ཟག་དང་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཙམ་སྟོན་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་གྱི་ བསམ་པ་དང་བསྟུན་པ་ཡིན་གྱི།ངན་པར་ལྟ་བའི་གནས་དེ་དག་བདེན་པ་ནི་མ་ཡིན་པའོ། །མགོན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཟབ་མོ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་གང་ཟག་མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་སྔར་དྲིས་ཤིང་། ཡང་བསྣན་ཏེ་དྲིས་པ་དང་དེའི་ལན་གསལ་བར་སྟོན་ པའོ།།དུས་དག་འདས་ནས་ཞེས་པ་ནི་ལོ་གྲངས་ཉིས་བརྒྱ་འདས་ནས་ཞེས་གསུང་རབ་ཀྱི་ཕྱོགས་འགའ་ཞིག་ལས་བསྟན་ཏོ། །དཔལ་ལྡན་ཞེས་པ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སམ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པའོ། །ཀླུ་ནི་མིང་གི་དང་པོ་སྟེ་ཀླུ་སྒྲུབ་སྙིང་པོའོ། །འགྲོ་བ་ཀུན་དུ་ཞེས་ པ་ལ་སོགས་པས་སློབ་དཔོན་དེ་ཉིད་སྲིད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཡིད་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།ཤེས་པར་ཟད་དོ། །དེ་ལྟ་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་ཅན་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡིས་སྐྱོ་བས་རང་དང་གཞན་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཐར་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་ སེམས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣལ་འབྱོར་ཅན་གྱིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་མཚན་མ་དང་། དེ་དག་ལ་ལོག་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཚུལ་སྟོན་ཏེ། ཚིག་གི་དོན་ནི་ཕལ་ཆེར་སྔར་བསྟན་ཏོ། །འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལྟར། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ འཕགས་པས་ཡུལ་དུ་བྱས་པ་བཞིན་དུ།དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དོན་བདེན་པའོ། །ཡོངས་སུ་གྱུར་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྟོན་ཏེ། གྲངས་ཅན་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་གཙོ་བོའི་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བར་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དོན་གོ་བར་ཟད་དོ། ། བར་མ་དོ་དག་བསྡུ་བ་ནི་སྲིད་པ་བར་མའི་སེམས་ཅན་ལ་སོགས་པ་སྔར་བསྟན་པ་རྣམས་གསུང་རབ་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་ཉིད་དུ་བསྡུས་ཤིང་བསྟན་པ་ལ། དངོས་པོར་རྟོག་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལ་མཁས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དོན་དམ་པར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་རྒྱལ་བས་མ་གསུངས་ཏེ། འོན ཀྱང་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་ཙམ་གྱི་རྟེན་འབྲེལ་འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་ཆོས་སྟོང་པ་ཉིད་མཚོན་པའི་བརྡ་སྟེ།ཇི་སྐད་དུ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་འཇུག་པས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་རྟེན་ འབྲེལ་དུ་སྣང་བའི་བརྡ་ལས་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་ནི་མ་སྐྱེས་ཤིང་མ་འགགས་པའོ།

对此，应当了知在理论论著等中所说的这些内容。如果认为所显现的对境本身是虚妄的，那么显现是否也不能成立为心的本性呢？虽然如同凡夫所执著的外境那样并不真实，但在世俗谛中显现为心是真实的。
通过'父母相会'等词句显示轮回的进入方式：父母相会并生起贪欲，在精血之中阿赖耶识与意识一同进入生处而产生执著，暂时不能从中出来，就如同老鼠进入装满酥油的瓶中一样。从此渐次形成凝酪等状态，形体低劣如同水中不净的米粒，手足蜷曲而诸根未成熟的阶段。这些也是由前世业力所生的各种风的差别所致，详细内容应当从《庆喜入胎经》中了知。
'五'等词句是指五根、五境和五脏。也说明意识与阿赖耶识同时进入并暂时处于昏迷状态。此外，分别念能了知总相的对境，由此产生欲说之念，从腭和唇的作用等而生起言语的分别。依止外道言论者即具有俱生我见。
在那个阶段不是大乘法器，因此只教导人我和蕴等，这是随顺众生意乐，而这些恶见的所依并非真实。通过'怙主'等词句，先前询问并再次询问未来时期如何出现宣说甚深真实义的补特伽罗，并明显显示其答案。
'时间过去'是指经过二百年，这是在一些经典中所说的。'具德'是指无二智慧或积累福德资粮。'龙'是名字的开头，即龙树心。'于一切众生'等词句是说这位大师厌离轮回苦等，这是显而易见的。
如果说这样就不是大乘种姓了，这是不对的，因为他以厌离心为了使自他解脱痛苦而发起无上菩提心。通过'瑜伽者'等词句显示禅定的相及不会对这些产生颠倒的方法，词义大多已在前面说明。
'如诸圣者行境'等词句是说如同圣者所缘那样，真如义是真实的。'遍变'等词句是显示缘起的真实义，数论等一切主张主性遍变等，意思容易理解。
中有的摄集是指将中阴众生等前面所说的内容摄集为经典的所诠。执著事物者对真实义不通达，因为胜义中的缘起佛陀未说，然而仅就如何显现的缘起而言，'此有故彼生'等是显示胜义法空性的符号，如说'由入缘起而入法界'。因此，除了显现为缘起的符号之外，事物是无生无灭的。

།གཟུགས་བརྙན་ཆུ་བོའི་ཆུ་འདྲ་བར། །ཞེས་པ་ནི་རྫས་སུ་མ་གྲུབ་ཅིང་རྒྱུན་ཆགས་སུ་འབྱུང་བའོ། །ཐེག་ཆེན་ང་ཡི་ཐེག་པ་མིན། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ། ཐེག་པ་མེད་ཅིང་འགྲོ་བ་མེད། །ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །བདེན་པ་མ་ཡིན་ཐར་པ་མིན། །ཞེས་པ་ནི་བདེན་པ་དང་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཐར་པ་མ་གྲུབ་པའོ། །འོན་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཐེག་པ་སྟེ། དེ་འདྲ་བའི་ལམ་ནས་འོངས་ཤིང་དེ་ཉིད་ལ་གནས་པའོ། །སྐྱེ་བ་དག་ནི་མདོར བཤད་དེ།།འགོག་པ་ཉིད་ནི་རྒྱས་པར་རོ། །ཞེས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་ནི་བློ་རགས་པའི་ཡུལ་དུ་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་ནས། དེ་ཉིད་དོན་དམ་པར་འགོག་པ་ནི་རྟོགས་པར་དཀའ་བས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་གསུང་རབ་ལས་རྒྱས་པར་བསྟན་པའོ། །སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། མི་སྐྱེ་བའི་སྟོང་པ་ རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་དོན་དང་།ཡང་སེམས་ཙམ་པ་ལ་སོགས་པས་རྟེན་འབྲེལ་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་གྲུབ་པ་ཉིད་གཟུང་འཛིན་ལ་སོགས་པས་སྟོང་པར་འདོད་པ་སྟེ། དེ་འདྲ་བ་ནི་ཚད་མའི་གནོད་པ་ཡོད་པས་འཇིག་ཅིང་མི་བདེན་པའོ། །མདོ་སྡེ་འདུལ་ བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྡེ་སྣོད་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པ་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཚིག་གིས་བརྗོད་པའི་བརྟགས་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་བརྟེན་ནས།ཀུན་གཞིའི་དྲི་མ་རྣམ་པར་དག་པར་རྟོག་ཅིང་། བདག་མེད་པའི་དོན་རྟོགས་ཤིང་གོམས་པ་ལས་རྣམ་པར་དག་པར་མི་འདོད་པ་རྣམས་ ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་པས་བདག་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པའི་དོན་ལ་བློ་གྲོས་མི་གནས་ཤིང་མི་འཐོབ་པའོ།།དེ་སྐད་དུ་ཡང་། གང་ཞིག་སྒྲ་ཡིས་ཆོས་བསྟན་པའི། །སྒྲ་དེ་ལ་ནི་གང་ཆགས་པ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྔར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྐྱེན་གྱིས་ཡོད་པར་མ་ བསྒྲུབས་ཞེས་པ་ལ།དངོས་པོར་སྨྲ་བ་འགའ་ཞིག་དེ་ལྟར་འདོད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེའི་འདོད་པས་དེ་ལྟར་འགྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས་དེ་ལ་ལྟོས་པའི་མེད་པ་ཡང་མི་འགྲུབ་ཅིང་། གལ་ཏེ་ཡོད་པ་སྒྲུབ་ན་དེའི་ལྟོས་པ་མེད་པ་ཡང་གྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཡོད་ མེད་ཉེར་མི་འགྲོ།།ཞེས་པ་ནི་ཡོད་མེད་ཀྱི་མཐར་འཛིན་པ་ཉིད་དུ་མི་ལྟུང་བའོ། །དེ་ལ་འགའ་ཞིག་ནི་སྣང་བའི་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་མེད་པའི་མཐར་རྟོག་པ་ཡོད་ལ། གཞན་ནི་ཡོད་པའི་མཐར་རྟོག་པ་སྟེ། དེ་དག་གཉིས་ཀ་ཡང་ནོར་བའོ། །ཟབ་ཡངས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་བཤད་ པ་འཇུག་པའི་ཚུལ་སྟོན་ཏེ།དེ་ལ་ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཇི་ལྟ་བ་དང་ཇི་སྙེད་པ་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཡངས་པ་ནི་དེ་གཉིས་ཀ་ཡང་ཐེ་ཚོམ་ལ་སོགས་པའི་འཛེར་དོག་མེད་པའོ། །ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཞིང་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་ཞིང་ཁམས་ཡེ་ ཤེས་དག་པའི་སྣང་བའོ།།རྒྱུ་མེད་པའི་རྣམ་རྟོག་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་གཞན་དབང་གི་རྣམ་རྟོག་རྒྱུ་ལས་མ་སྐྱེས་པས། དེ་ལྟ་བུའི་ངོ་བོར་མ་གྲུབ་པའོ། །སྣང་ལ་བྱིས་པ་རྣམས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྣང་བ་ལ་རྟག་པ་དང་བདག་ལ་སོགས་པར་བརྟགས་ལ། འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་དེ་ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་ལྟ་བ་སྟེ། བྱིས་པ་ལ་ལྟོས་ན་འཕགས་པའི་ལྟ་བ་དག་པ་སྟེ། དེ་ཡང་རྣམ་པར་ཐར་པ་གསུམ་ཐོས་བསམ་གྱི་རྟོགས་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །དེ་ལ་དེ་དག་གི་ལུགས་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཐར་པ་གསུམ་ལས སྟོང་པ་ཉིད་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་རྣམ་པ་སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པ་གཉིས་ཡིན་ལ།མཚན་མ་མེད་པ་ནི་ལམ་དང་འགོག་པའི་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ། གང་མཚན་མ་མེད་པ་འགོག་པ་དང་གང་གིས་མཚན་མ་མེད་པ་ལམ་གྱི་རྣམ་པའོ། །སྨོན་པ་མེད་པ་ནི་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པའི་རྣམ་ པ་བཞི་དང་།སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་རྣམ་པ་ལྷག་མ་གཉིས་སོ། །ཐམས་ཅད་ཆོས་ལ་མ་ཆགས་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ལའོ། །མ་བརྟགས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་གཟུང་བའི་རྟོག་པ་སྤངས་པས་ཐོབ་པའོ།

'如同水中映像的水流'是指非实质性且相续不断地生起。
'大乘非我之乘'等说明了胜义中'无乘亦无众生'等的道理。
'非真实非解脱'是指真实和现证真实的解脱都不成立。
然而在世俗谛中是大乘之乘，从如是道而来并安住于此。
'生起略说而灭尽广说'是指生起属于粗浅心识的境界所以简略宣说，而其胜义灭尽因为难以理解所以在大乘经典中广泛宣说。
否定生起的空性有两种：无生空性是具足一切相之最胜无颠倒义，以及唯识等宗派认为缘起胜义实有而仅是离能取所取等空，这种观点因有正量所破而不真实。
'经律'等所说的三藏所摄十二分教的种种言说，若不承认依此净除阿赖耶识的垢染，通达并修习无我义而得清净者，即是颠倒，其慧不住于无我性清净义且不能获得。
如前所说'若于说法声，于彼声生执'等。
关于'缘起非所成'，若问某些实事论者不是如此承许吗？依他们的承许并不能如此成立。
如是既未成立有，则依此的无也不成立，若成立有，则依此的无也将成立。
'于彼不近有无'是指不堕入有无二边执。
对此，有些人执著如现而无的兔角为无边，另有些执著有边，这两者都是错误的。
'甚深广大'等说明了解释趣入之理，其中甚深与广大智慧依次是如所有性智和尽所有性智。广大是指这两者都无疑惑等障碍。
圆满刹土是指报身刹土清净智慧显现。
无因分别是指胜义中依他起的分别非从因生，故不成立如是体性。
'显现凡夫等'说明凡夫对显现执著为常、我等，声闻等圣者则观待彼而见无常等差别，相对凡夫而言圣者见解清净，这也是从闻思三解脱门的证悟而生。
依他们的观点，三解脱门中：空性是苦谛的空、无我二相；无相是道谛和灭谛的八相，即所无相的灭和能无相的道相；无愿是集谛的四相和苦谛的其余二相。
于一切法无执著是指对杂染法。
无分别果是指断除所取分别而获得。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རང་རྒྱལ་བ་རྣམས་ནི་ཕྱི་རོལ་གཟུང་བའི་རང་ བཞིན་ནི་བརྟགས་པ་ཡིན་ལ།གཞན་གྱི་དབང་ནི་གྲངས་ཅན་གྱི་འདོད་པ་ལྟར་བདག་ལས་སྐྱེ་བར་འཁྲུལ་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། གཞན་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་འཛིན་པའི་སེམས་འབའ་ཞིག་རྒྱུན་ཆགས་སུ་འཇུག་པའོ། །འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ ཡང་སྦྱར་ཏེ།དེ་རྣམས་ཀྱང་ཕྱིའི་དོན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མི་འཐད་ཅིང་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱི་གཞན་དབང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གཞན་ལས་རྒྱུན་ཆགས་སུ་འབྱུང་བར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་གང་ཟག་གི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ་ལོག་པར་རྟོགས་པ་སེལ་བ་ནི་བཅུ་པོ་པ་ནི་ཞེས་པ་ ལ་སོགས་པ་སྟེ།སྔར་རྒྱས་པར་བསྟན་ཏོ། །དངོས་པོ་རྣམས་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པའི་ཐབས་སྟོན་ཏེ། དངོས་པོའི་སྣང་བ་མེད་ན། དེ་ལ་ལྟོས་པའི་དངོས་མེད་དུ་སྣང་བ་ཡང་མེད་དེ། དེ་དག་མཉམ་ཞིང་ཕན་ཚུན་རྒྱས་བཏབ་པའོ། །གལ་ཏེ་དངོས་ པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་འགལ་བ་ཇི་ལྟར་དེ་དག་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་བྱེད་ཅེ་ན།གང་གི་ཚེ་ན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཕྱི་ནང་གི་ཡུལ་ལ་གཡོ་བའི་སེམས་མི་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་འདྲ་བའི་སེམས་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་འཛིན་པ་འཇིག་པར་བྱེད་ཅིང་སེམས་ཀྱི་མཉམ་པ་ ཉིད་ཀྱང་ཐོབ་པའོ།།གཞན་ཡང་ཀུན་རྫོབ་པའི་དངོས་པོ་ཉིད་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་མེད་པས་དེ་དག་འགལ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དངོས་པོར་འཛིན་པ་ཇི་ལྟར་ལྡོག་ཅེ་ན། ཐོག་མ་མེད་ལྡན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བྱིས་པ་རྣམས་གང་ཟག་གི་བདག་ཏུ་འཛིན་པས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ གཡོགས་པ་ལ།གཟེར་ཆུང་ངུས་གཟེར་ཆེན་པོ་འབྱིན་པ་ལྟར། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་བསྟན་པས་བྲིད་ནས། གང་ཟག་ཏུ་འཛིན་པ་རྣམ་པར་བཟློག་ལ། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པར་འཛིན་པ་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པས་བཟློག་ཅིང་། སྟོང་པའི་མཚན་མར་འཛིན་པ་ཡང་ངེས་པའི་ དོན་གྱི་མདོ་འདིར་ཟུང་འཇུག་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་དོན་བསྟན་པས་བཟློག་པའོ།།དེའི་རྒྱུ་ཅན་དེ་ལ་དམིགས། །ཞེས་པས་ནི་རྣམ་ཤེས་འཇུག་པའི་ཚུལ་རྒྱས་པར་སྟོན་ཏེ། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་ཀུན་གཞི་ལས་བྱུང་ཞིང་ཀུན་གཞི་ལ་དམིགས་པའོ། །ཡིད་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནོ། །སེམས་ནི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་དྲུག་གི་ཚོགས་ཏེ།དེའི་རྒྱུ་ཀུན་གཞི་རང་གི་རིགས་ཕྱི་མ་ཡང་དེས་འབྱིན་པར་བྱེད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །རྣམ་པར་སྨིན་སྐྱེས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། མར་མེ་ཕུལ་བས་སྤྱན་ དང་ལྡན།།རོལ་མོའི་སྒྲ་ཡིས་རྣ་ཐོབ་འགྱུར། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྔར་བསྟན་པ་རྣམས་སོ། །བྱིན་རླབས་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་གནང་བ་སྟེ། དེའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་མངོན་ཤེས་སོ། །རིས་དང་འགྲོ་བ་རྣམས་དང་བྱུང་། །ཞེས་པ་ནི་འགྲོ་བའི་རིས་སྣ་ཚོགས་རྣམས་ཀྱང་ ཀུན་གཞི་ལས་བྱུང་ཞིང་།དེ་རྣམས་ལ་ལས་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཡང་དེ་ལས་བྱུང་བའོ། །རྨི་ལམ་དུ་ནི་གང་རྙེད་དང་། །ཞེས་པ་ནི་གནས་གཙང་མའི་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་གཉིད་ཀྱིས་བསླད་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་སྣང་བའི་མངོན་པར་ཤེས་ པ་སྟེ།དེ་ལྟར་མངོན་ཤེས་རྣམ་པ་བཞིའོ། །གང་ཡང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་དག་ཉིད་གསལ་བར་བསྟན་པའོ། །མངོན་ཤེས་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་དེ་མིན། །ཞེས་པ་ནི་མངོན་ཤེས་དེ་དང་འགྲོ་བའི་རིས་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་སྔོན་གྱི་ལས་ལས་བྱུང་བ་གཉིས་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་དོགས་པ་སེལ་བ་ སྟེ།ལས་ལས་ཐོབ་པ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས་མ་ཡིན་པ་གང་ཡང་རུང་བ་རྣམས་ལས་ཐོབ་པ་སྟེ། དམྱལ་བ་དང་ཡི་དགས་རྣམས་ལ་ཡང་ཕ་རོལ་པོའི་སེམས་དང་། ཆོད་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ཤེས་པ་འབྱུང་བའོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་སྔོན་གྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས་དང་ འཕྲལ་གྱི་འདུ་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ།མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་པོ་རྣམས་སོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་ས་བོན་དང་དེ་དག་གིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་ལས་ཀྱི་ས་བོན་ཀྱང་ཀུན་གཞི་ལ་བསྒོས་ཤིང་དེ་ལས་བྱུང་བའོ།

正因为如此，独觉们认为外境所取的自性是遍计所执，而依他起性不像数论派所认为的那样执著从自身生起的错误，而是认为从他处生起。因此，唯有能取的心相续不断地运行。这些也可以应用于诸菩萨，因为他们也认为外境在世俗谛中不合理，而唯识的依他起在世俗谛中是从他处相续而生。
关于声闻等补特伽罗的差别分类中消除错误认识的内容在'十地经'等中已详细说明。'诸事物'等内容是教导获得无相三昧的方法，即当没有事物的显现时，依赖于它的无实体显现也不存在，这些是平等且互相印持的。
如果问事物与无事物相违，如何使它们平等，则说'当某时'等。不知道于内外境转动的心，即当不见如此之心时，则能破除执著事物与无事物，并获得心的平等性。另外，世俗的事物在胜义中无实有，所以它们并不相违。
又问如何遣除执著事物，则说'无始相应'等。凡夫们因执著补特伽罗我而心相续被覆盖，如同用小钉子拔出大钉子一样，通过教示蕴等事物来引导，遣除执著补特伽罗，又通过教示空性来遣除执著蕴等，而执著空相也通过在这部了义经中教示双运幻化义而得以遣除。
'彼因缘所缘'等是广说识的运行方式，即转识都从阿赖耶识生起并缘于阿赖耶识。意是染污的。心是六识的聚集，其因阿赖耶识能产生后续的自类等。
'异熟生'等是说明识的差别异熟所生的神通，如前所说'以灯供养得眼通，以乐器声得耳通'等。加持是诸佛所允许的，即由其加持力所获得的神通。
'趣类等所生'是说各种众生种类也从阿赖耶识生起，他们由业力所得的神通也从中生起。'梦中所得'是说由净居天等加持力在睡眠状态中如实显现的神通，如是神通有四种。'若复'等是明显说明这些内容。
'神通非异熟生'是遣除对神通与众生种类中存在的前业所生二者为一的疑惑，即业所得的是从任何非福业获得的，如地狱和饿鬼也能生起知他心和神变等。异熟所生是从往昔福业和当下造作而生，即五种神通。这些业的种子以及被它们加持的业种子也熏习于阿赖耶识并从中生起。

།ཟག་པ་ཟད་པའི་མངོན་ཤེས་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆོད་ཀྱི་གནས་ སྐབས་ཡིན་པས།དེ་ལས་བྱུང་བའི་ངེས་པ་མེད་དོ། །གཞན་ཡང་ཀུན་གཞི་ལས་དེ་རྣམས་འབྱུང་བའི་ཚུལ་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ནི། བག་ཆགས་ཀྱིས་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །སྣང་བ་དག་ནི་མི་སྣང་བ། །ཞེས་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་མེད་དེ། གང་ཟག་གི་སྣང་བ་དང་། རྒྱུ་ཅི་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཡུལ་ཅི་ཞིག་སྣང་བའམ། རང་གི་ངོ་བོ་ཅི་ཞིག་ཞེས་བརྟགས་ན་མ་གྲུབ་པའོ། །དེ་ལྟར་གཉིས་སྣང་གི་དྲི་མ་མེད་པའི་ཕྱིར། སེམས་ནི་རང་བཞིན་དང་བ་སྟེ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཀུན་གཞི་ཡིས་ནི་འདོར་བར་བྱེད། །ཅེས་པ ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་དེ་ལ་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཡོད་པ་རྣམས་ཡུལ་དུ་སྣང་བའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་མངོན་པར་ཆགས་ཤིང་འགྲོ་བ་རྣམས་སུ་སྨོན་པར་བྱེད་པའི་སྲེད་པའི་རླན་གྱིས་གསོས་བཏབ་ནས་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་འཁོར་བའི་གནས་སུ་འདྲེན་པར་བྱེད་པའོ།།ངའི་སེམས་ནི་ཞེས་པ་ ལ་སོགས་པས་ནི་གདམས་པའི་ཚུལ་གྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པའོ།།བསམ་གཏན་པའི་ཡུལ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་ལྟར་ལས་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་སྣ་ཚོགས་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དང་། དེ་དག་གི་གཉེན་པོ་བསམ་གཏན་བསྒོམ་པའི་དམིགས་པའི་ཡུལ་དང་། དེ་རྣམས་སྟོན་པའི་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆེ་བ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཅེས་པའོ།།མ་འོངས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་རྫས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་དོན་རྣམས་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཉིད་དུ་བཤད་ཅིང་། དེ་ལས་གཞན་རྫས་སུ་གྲུབ་པར་སྣང་བ་རྣམས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་སྟོན་པའོ། །དེ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཉེ་ བར་ཞི་བ་ཙམ་ཡིན་པས་རྫས་སུ་མ་གྲུབ་པའོ།།རིས་སུ་གཏོགས་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་སུ་ལྟ་བའི་གང་ཟག་སྟོན་ཏེ། རིས་སུ་གཏོགས་པ་སངས་རྒྱས་པའི་སྐྱེ་བོ་དང་། མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་གང་ཟག་གི་བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་ལྟ་བ་གཅིག་ལ་གནས་ཤིང་། ཡང་ཀུན་ རྫོབ་སེམས་ཙམ་གྱི་ཚུལ་ལ་རྨོངས་པ་རྣམས་ནི།ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་ལ་རྟོག་པ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་བདག་ཏུ་རྟོག་པའོ། །རྨི་ལམ་ན་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་ལས་བཟློག་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་སྟོན་ཏེ། དེའི་དོན་ཡང་དབང་བསྐུར་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་ས་བཅུ་པ་སྟེ།དེ་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། ས་དགུ་འདས་ནས་ཡེ་ཤེས་ནི། །གང་གིས་སངས་རྒྱས་སར་གནས་པ། །དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས། །བཅུ་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་། གཞན་ཡང་ས་བཅུ་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱའི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་དང་།སྟུག་པོ་བཀོད་པའི་རྒྱན་ལས་ཀྱང་། །བརྒྱད་པ་ཡན་ཆད་དག་འགྱུར་ཏེ། །དགུ་ལ་བསམ་གཏན་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །བཅུ་ལ་སངས་རྒྱས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས། །དབང་བསྐུར་རྒྱལ་ བར་འགྱུར་བའོ།།ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་རྣམས་རྨི་ལམ་དུ་མཐོང་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ས་བོན་འཕེལ་བ་སྟེ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་སོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་། ཁམས་གསུམ་དག་ལ་རྨི་ལམ་ན་ཡང་མི་འདོད་ཅིང་། །སངས་རྒྱས་རྣམས་མཐོང་འགྲོ་ལ་ཆོས་ཀྱང་སྟོན་བྱེད་པ། །དེ་ནི་མི་ལྡོག་ ལུང་བསྟན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ།།ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་རང་རྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བཞིར་མཐོང་བ་དེ་དག་དངོས་པོ་ལ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡུལ་ལམ་དུས་གང་ན་འཕགས་པ་དེ་དག་རྣམ་པ་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་དང་། རྒྱུ་གང་ལས་ བྱུང་བ་དང་།དེ་ལྟར་ཡིན་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་སྟེ། དེ་འདྲ་བའི་ཤེས་བྱེད་ཀྱི་ཚད་མ་ལ་སོགས་པ་མ་གྲུབ་པས་དེ་ལྟར་མཐོང་བ་ནི། སེམས་ཉིད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ཞེས་པའོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་ལ་རྨོངས་པ་ནི་ལས་རྒྱུ་འབྲས་ལ་རྨོངས་པའི་མ་རིག་པའོ། །རང་བཞིན་མེད་པ་དང་སྟོང་པ་ནི་ ཉེ་ཚེ་བའི་སྟོང་པ་ཡིན་པས་དེ་སྐད་སྨྲ་བ་ནི།སྐྱེ་བར་སྨྲ་བའི་ལྟ་བའོ།

漏尽通是从第八地以上的境界，因此从其所生的并无定准。其他从阿赖耶识中生起这些的广说方式是：'由习气'等等。
'显现等皆不显现'，是说在真实义中无二相等显现，因为若观察补特伽罗的显现、从何因生起、何境显现、自性为何等，皆不成立。
如是因无二现垢染故，'心性本净'等。
'阿赖耶识所舍'等义是说，其中具有业习气者，于显现为境的颠倒执著，并愿生诸趣，以爱润滋润后，引导凡夫趣入轮回处。
'我心'等是以教诫方式显示真实义。
'禅定境'等是说如是由种种业显现成就种种趣，以及彼等对治禅定所缘境，及宣说彼等的佛陀之殊胜不可思议。
'未来'等说明非实有的诸法也是世俗谛，更何况其他显现为实有的诸法于世俗中存在。
其中涅槃仅是息灭颠倒，故非实有。
'部类'等是说执著补特伽罗和法的补特伽罗，部类是指住于佛教徒和外道的补特伽罗我见一见，又于世俗唯心之理愚痴者，执著外境，即执著法我。
'于梦中'等说明与此相反的菩萨不退转相，其义即灌顶是第十地菩萨，彼即亦称为佛，如说：'过九地已，以何智住于佛地，当知彼即是菩萨第十地。'
又说第十地菩萨称为佛，但非圆满正等觉佛。《华严经》亦云：'八地以上成清净，九地为禅定行境，十地佛陀授灌顶，将成如来正觉尊。'
于梦中见彼等是增长菩提种子，即不退转相。如是亦云：'三界梦中亦不欲，见佛为众演说法，当知此是不退转。'
若问所见独觉等四种是否实有？非有。因为于任何处所时间，彼等圣者如何存在，从何因生，为何如是等，即无成立此等的量等，故如是所见即是如幻心性的四种相。
其中迷惑因是迷惑业因果的无明。无自性和空性是片面空性，故作此说是生见。

།འགྲོ་གཅིག་ཐ་དད་གཉི་གར་ཡང་། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་རྒྱུད་གཅིག་པའམ། ཐ་དད་པར་འདོད་ལ་དེ་ཡང་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱེད་ པའམ།འདོད་རྒྱལ་བ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་པ་ནི་བརྟགས་པ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་མ་གྲུབ་པའོ། །དེ་ལྟ་ན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དེ་རྣམས་གང་ལས་བྱུང་ཞེ་ན། འཁོར་བའི་ས་བོན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཕྱི་དང་ནང་ཞེས་པ་ལ་ཕྱི་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཕྱིའི་ཆོས་རྣམས་སོ། ། ནང་ནི་རྐྱེན་ཏེ་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་རྣམས་སོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་བསྒོམ་ཞེས་པའོ། །འདིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ས་བོན་ལས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་ཞེ་ན། བག་ཆགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་མི་འདྲ་བ་དག་གིས་འབྲས་བུ་སེམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་མི་འདྲ་བ་བསྐྱེད་ཅིང་། བག་ཆགས་དང་བག ཆགས་ཀྱི་རྟེན་ཀུན་གཞི་ནི་ཐ་མི་དད་པའོ།།རྙོག་པ་སྤངས་པའི་སེམས་ནི་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་སོ་སོ་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པའི་དོན་ཤེས་པའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ཉིད་ཡིན་ཞིང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཡིད་ཟློག་པར་བྱེད་པའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཞིང་ངོ་།།ལུས་འདི་ཉིད་དུ་བཤད་པ་ཡིན། །ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་ལུས་སམ་ཚོགས་ཡིན་པའོ། །མཚན་ཉིད་དང་ནི་རྟོགས་པ་དེ། །ང་ཡི་སྐྱེ་བ་རྣམ་གཉིས་སོ། །ཞེས་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ལ།སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ནི་གདུལ་བྱ་འབའ་ཞིག་གི་སྣང་བ་ཡིན་པས་མ་སྨོས་པའོ། །བཤད་པའི་ཚུལ་བསྟན་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། རིགས་པར་བསྟན་པ་གཅིག་དང་། གྲུབ་པའི་མཐའ་གསུམ་མོ། །དེ་ལ་རིགས་པ་གཅིག་ནི་མཐར་ ཐུག་གི་ཐེག་པ་གཅིག་པ་དང་།དོན་དམ་པར་ཐེག་པ་མེད་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་རིགས་པས་གཅིག་ཉིད་དུ་བསྡུའོ། །གྲུབ་པའི་མཐའ་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་སྟེ། གདུལ་བྱའི་བསམ་པ་བཞིན་བཤད་ཀྱི། དེ་ལྟར་རིགས་པ་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་གནས་སྐབས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་གསུམ་དུ་ རིགས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།མ་ཡིན་ཏེ། གནས་སྐབས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན། ལྷ་དང་ཚངས་པའི་ཐེག་པ་ལ་སོགས་པ་གྲངས་ཐུག་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྔར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟག་པ་ཐེར་ཟུག་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རིགས་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ནི་འགྱུར་བ་མེད་པས་རྟག་པ་ཐེར་ཟུག་པ་ཡིན་ལ།དེ་ཡང་སེམས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གྲོལ་བའོ། །དངོས་པོ་མེད་ན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་དེ་འདྲ་བ་མེད་ན་རྣམ་པར་དག་པ་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མི་འཐད་པ་སྟོན་པའོ། །དེ་ བཞིན་ཉིད་ནི་ནོར་པ་ཙམ།།ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་ཆོས་ཉིད་ནི་དེ་ཉིད་དང་གཞན་དུ་བརྗོད་དུ་མེད་པར་སྟོན་པའོ། །འདུ་བྱེད་མཐོང་བ་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་མཐོང་བས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྤོང་བར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལྟར་སྤོང་བར་འགྱུར་བའི་ ཚུལ་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་ཡང་།སེམས་ཙམ་ལ་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །འདི་རྣམས་ཀྱི་དོན་ནི་དྲོད་དང་རྩེ་མོའི་གནས་སྐབས་ན་གཟུང་བ་རང་བཞིན་མེད་པའི་སེམས་ཙམ་གྱི་རྟོག་པ་ལ་གནས་ནས། ཕྱིའི་དོན་ལ་མི་བརྟག་ཅིང་ཡང་རིམ་གྱིས་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན། འཛིན་པའི་སེམས་ཀྱང་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡང་དག་པའི་དམིགས་པ་ལ་གནས་ནས་འཛིན་པའི་སེམས་སུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལས་འདའ་བར་བྱ་བའོ། །སེམས་ཙམ་ལས་འདས་ནས་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་སོགས་པའི་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཡེ་ཤེས་སྣང་བ་མེད་པ་ལ་རེ་ཞིག་གནས་དེ་ལས་ཀྱང འདའ་བར་བྱ་བ་སྟེ།རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་གནས་སྐབས་སུ་སའི་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་ལ་སོགས་པས་ས་དེ་དང་དེ་དག་རྫོགས་པར་བྱའོ། །དེ་ལས་གཞན་རྟག་ཏུ་སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་ན། ཉན་ཐོས་ལྟར་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་མ་རྫོགས་ པས་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མི་མཐོང་བ་སྟེ།མི་ཐོབ་ཅེས་པའོ།

对于'一切众生是一体或各别'等这些话的含义，外道认为一切众生或是同一相续，或是各别不同，而且认为是由大自在天等因缘所生，或者武断地承认是自然而有，这些都是臆测之说，即使在世俗谛中也不成立。
那么，在世俗谛中这些是从何而来呢？因此说'轮回的种子'等。
'外与内'中，外是指蕴等外在诸法，内是指缘起，即有支等。瑜伽行者应当修习这些法的法性。
在此，若问识的种子是如何生起的？由不同的习气差别产生不同的心的差别果，而习气和习气所依的阿赖耶识是无差别的。
远离杂染的心即是离开暂时垢染的各别自证智慧，因为了知一切法的总义，所以是佛性，能够遣除颠倒的意识。涅槃是清净刹土。
'于此身中所说'是指心的身或聚集。
'相好与证悟，是我二种生'，是指圆满报身以相好为体性，法身以证悟智慧为体性，这两者是如来的化生，而化身仅是所化众生的显现，故未提及。
所说的方式有四种：一种是如理宣说，三种是宗派。其中一种如理是指究竟乘是一乘，胜义中无有乘，如是以理归于一。宗派是指三乘，是随所化众生的意乐而说，并非如是合理。
若问，从暂时的角度来说难道不合理为三吗？不是的，因为从暂时的角度来说，如前所说天乘、梵天乘等是无量无数的。
'常恒坚固'等是说如来藏法身种性的实相本性无颠倒，因为无有改变故是常恒坚固的，而且是超越心识的。
'若无实体'等是说，世俗中若无如是如来藏，则清净和染污都不应理。
'真如唯迷乱'等是说颠倒等诸法与真如法性既非一也非异。
见到诸行即是见到它们的真如，从而能断除颠倒。
如是断除的方式总说即是'唯心'等。这些的含义是：在暖位和顶位时，安住于所取无自性的唯心分别，不观察外境，并且渐次在见道位时，能取的心在胜义中也无自性，安住于真实所缘，超越能取心的执著。
超越唯心后，暂时安住于见道等无相的等持智慧，也应超越它，在后得位中以地的清净等圆满各地。
若离此而常时安住于无相三昧，则如声闻一样，因为未圆满成熟众生等福德资粮，故不见果位的大乘，即不能获得。

།དེས་ན་རྗེས་ཀྱི་གནས་སྐབས་སུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་ཅིང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཞི་བ་དང་། དེ་འདྲ་བས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ཁྱད་པར་དུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། སྨོན་ལམ་དག་གིས་ ཀུན་གཞིའི་དྲི་མ་སྦྱངས་ནས།བདག་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་མངོན་དུ་བྱས་པ་དེའི་ཚེ་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་མི་མཐོང་བའོ། །ཡང་ཇི་ལྟ་བ་ཕྱིའི་དོན་ལ་མི་རྟོག་ཅིང་སེམས་ཙམ་ལས་འདའ་བར་བྱ་ཞེ་ན། སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཕྱི་རོལ་ལྟ་ བུར་སྣང་བ་ལ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་བལྟས་པས་ཕྱིའི་དོན་བརྫུན་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་ན་དེ་ལ་མི་རྟོག་པའོ། །ཡང་སོ་སོ་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་ཡང་། ཤེས་རབ་ཀྱིས་དེ་བཞིན་དུ་བལྟས་པས་སེམས་ཀྱིས་ ཆོས་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མཐོང་བ་ན།ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་མི་རྨོངས་པས་སེམས་ཙམ་དུ་དམིགས་པ་ལས་འདའོ། །དེ་དག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པར་རྟོགས་པ་སེམས་ཅན་སྐྱེ་བ་དང་སྐྱེ་བའི་གནས་ཕྱི་ རོལ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་ནི།སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ལ། སེམས་པའི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པར་རྟོགས་པ་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ནི་རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུའོ། །མིག་དང་ཞེས་པ་ལ་ སོགས་པས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྣམ་ཤེས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་སྟེ།དེ་ལ་ནམ་མཁས་ནི་གོ་སྐབས་ཕྱེ་བའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའོ། །འཛིན་པ་དང་འཛིན་བྱེད་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་དབང་པོའོ། །དེ་ལ་མིང་ནི་མི་འབྱུང་སྟེ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་མིང་དང་དོན་ རང་དགའི་འདོད་པའི་སྦྲེལ་བ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི།དེ་ལས་གཞན་ཕན་ཚུན་དུ་འབྲེལ་པ་ནི་མེད་ཅེས་པའོ། །རྒྱུ་དང་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་དངོས་པོར་རྣམ་པར་རྟོག་པས་བརྟགས་པའི་དོན་ལ་བདེན་པ་ཉིད་དུ་མི་རྟག་ཅེས་པའོ། །སྟོང་པ་དང་ནི་སྟོང་པའི་དོན། །བྱིས་པས་མ་མཐོང་རྣམ་པར་རྒྱུག་། ཅེས་པ་ནི་སྟོང་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱིས་པས་དེ་ལྟར་མི་རྟོགས་པས་མངོན་པར་འདོད་ཅིང་ཚོལ་བའོ། །གཞན་ཡང་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བཤད་པ་འཇུག་པ་ཡང་རང་རང་གི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་བདེན་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཚིག་གིས རྣམ་པར་འགོད་ཅིང་སྟོན་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བས་ན་བརྟགས་པའི་ནི་བཤད་པ་ཡིན་ཞེས་པ་སྟེ།རྟོག་པའི་གཟུང་བ་སྒྲོ་གཏགས་སུ་བཤད་པ་ལ་བདེན་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་བཤད་པར་ཞེན་པའོ། །གཅིག་པོ་རྣམ་པ་ལྔར་གྲུབ་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཕུང་པོ་ཞེས་གཅིག་ཏུ་རྣམ་པར་གཞག་ པ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔར་འགྱུར་ལ།དེ་རྣམས་རེ་རེ་ཡང་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་དུ་མར་འགྱུར་བས་བདེན་པའི་རང་བཞིན་སྤངས་པའོ། །དེ་ལྟར་མ་གྲུབ་བཞིན་སྣ་ཚོགས་སུ་སྤྲོ་ཞིང་རྟོག་པ་ནི་བདུད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའོ། །ཡང་གཞན་དག་དབང་ཕྱུག་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་འགྲོ་བ་ སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་བཅས་པར་འདོད་པ་ནི་འགལ་བ་ཁས་བླངས་པས་རྩོད་པ་འཇུག་པའི་རྟེན་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་བདེན་པའི་མཆོག་མཐའ་གཉིས་སྤངས་པའི་དབུ་མའི་དོན་སྒྲ་དང་རྣམ་རྟོག་གི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མཐའ་དག་འགགས་པ་ན་མཐོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། ། ཡིད་དང་མཚན་ཉིད་དངོས་པོ་ལ། །རྟག་དང་མི་རྟག་རློམ་སེམས་མེད། །ཅེས་པ་ནི་དེ་དག་ལ་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་བཟུང་བའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཀྱི་ཁེངས་པ་མེད་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མར་བཟུང་བའི་སྒོ་ནས། རྣལ་འབྱོར པ་ནི་རློམ་སེམས་པ་མེད་པའོ།།དོན་གཉིས་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའོ། །ཡང་ཀུན་གཞི་ལ་བྱུང་བའི་སེམས་ཀྱི་དོན་གཅིག་ལ། སེམས་གཉིས་ཀྱིས་ནི་མི་ཤེས་མི་འགྱུར་ཞེས་པ་སྟེ། གཟུང་འཛིན་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོར་མ་གྲུབ་ཅིང་མི་དམིགས་པའོ།

因此，在后来的阶段，如幻般的智慧自然成就，错乱得以平息，并且以此为基础而发起殊胜的菩提心和发愿，由此净化阿赖耶识的垢染，证得无我的殊胜智慧，现前离戏论的法身时，一切相都不可见。
又问：如何不执著外境而超越唯心呢？应当以真实的智慧观察显现为外境的心的所缘境，如此观察时，见到外境是虚妄的，就不会执著。
又以各别自证智慧观察心的自性时，以智慧如实观察，心见到法性空性如实智慧的所缘境时，由于不迷惑法的实相，就超越了唯心的执著。
问：他们的所缘境是什么？了悟苦谛的众生生处和显现为外境的是心的所缘境，思维业和烦恼集谛所了悟的心的本性是智慧的所缘境。所获得的果位是从预流果等果位。
眼等是世俗谛中识生起的因，其中虚空是开启空间而生识。能取和所取按次序是识和根。
'彼处名不生'等说明名和义仅是随意安立的联系，除此之外彼此间没有关联。
对于从因和无因所生的事物分别执著的义理不应执为真实。
'空性与空性义，凡夫未见而驰求'是说对于本性为空的色等，凡夫不能如实了知而追求执著。
此外，凡夫等人的诠释也是由各自的增上慢，认为以语言安立和显示真实义理，所以说是分别的诠释，即是说执著分别所取的遍计所执为真实自相的诠释。
'一者成五相'等说明蕴虽安立为一，却成为五种，而且每一种又如前所说成为多种，因此远离真实自性。如是对未成立的法作种种分别推度，是为魔所摄持。
又有些人认为常住的自在天等能生诸有情，这是接受矛盾而成为诤论的所依。
因此，离二边的胜义中道义理非言语和分别的境界，唯有在一切颠倒息灭时才能见到。
'于意及法相，常无常慢心，瑜伽师皆无'是说对这些不以常和无常等实有的方式执取而生起傲慢心。同样，瑜伽师也不会以生和不生等相执取而生起傲慢心。
二义是所取和能取。又阿赖耶识所生的一心义，'二心不知不可得'是说不成立也不可得能取所取二者的本性。

།ཡང་ན་སེམས་གཉིས་པ་གཞན་ཞིག་གིས་མི་ འཛིན་པ་སྟེ།དེ་ཡི་མྱོང་བ་གཞན་ཡོད་མིན། །གཟུང་དང་འཛིན་པས་སྟོང་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །ལྟ་བའི་དྲ་བ་ནི་སྡུད་ཅིང་འཆིང་བར་བྱེད་པས་དྲ་བ་སྟེ། ལྟ་བ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་ལ་སོགས་པའོ། །ལྟ་བ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་བདེན་པར་བརྟགས་པའི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་ རྐྱེན་རྣམས་གང་ནས་ཀྱང་འོང་བ་མེད་ཅིང་།གང་དུ་ཡང་འགྲོ་བ་མེད་ལ་ཕྱི་རོལ་པས་བརྟགས་པ་དབང་ཕྱུག་དང་རང་གི་སྡེ་པས་འདོད་པའི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའོ། །འདོད་ཆགས་མེད་ཅིང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལས་འདུས་བྱས་པ་དང་། ལས་ཀྱི་ས་ བོན་སྲེད་པས་མཐུ་དང་ལྡན་པར་བྱས་པ་ཡང་མེད་དེ།སྔོན་ཡང་མེད་ཅེས་པས་ནི་དེ་དག་ཚེ་སྔ་མས་བསྡུས་པ་ཡང་མེད་ཅེས་པའོ། །ལས་མེད་བྱེད་མེད་ཅེས་པས་ནི་ཕྱི་རོལ་པས་བརྟགས་པ་རྣམས་ཀྱང་མེད་པའོ། །བྱས་པ་མེད་ཅིང་འདུས་བྱས་མེད། །ཅེས་པས་ནི་ད་ལྟར་གྱི་ དུས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་།མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་དང་། དེ་རྣམས་སྔ་མ་སྔ་མ་རྣམས་ཀྱིས་འདུས་བྱས་པ་མེད་པའོ། །མཐའ་ཡང་མེད་ཅིང་ཆགས་པ་མེད་པ་ནི་ཕྱི་མའི་མཐའ་སྟེ་སྲེད་པ་དང་ལེན་པས་མ་འོངས་པའི་མིང་དང་གཟུགས་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ས་བོན་ མཐུ་དང་ལྡན་པར་བྱས་པ་དང་།དེ་ལས་མ་འོངས་པའི་ཕུང་པོ་འགྲུབ་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའོ། །ཐར་པ་ནི་སྲིད་པ་ལུགས་ལས་བཟློག་པའོ། །ཆོས་མ་ཡིན་པ་ནི་མི་དགེ་བའོ། །དུས་མེད་མྱ་ངན་འདས་པ་མེད། །ཅེས་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་པས་བརྟགས་པའི་དུས་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་ པའི་མེད་པའོ།།ལོག་དང་མྱ་ངན་འདས་པ་མེད། །ཅེས་པ་ནི་འཁོར་བ་ལས་ལོག་ཅིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བརྟགས་པའོ། །ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ནི་ལྟ་བའི་ཡུལ་བཀག་པས་སྣ་ཚོགས་སུ་བརྟགས་པ་ཐམས་ཅད་སེམས་ཡིན་ཞེས་པའོ། །ལུས་ ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའོ།།ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་ཀྱི་ལམ་ནི་ཀུན་འབྱུང་ངོ་། །ལུས་ལ་སོགས་པ་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲ་བས་དེ་ལྟར་སྣང་བ་སེམས་ཡིན་ཞིང་། སེམས་ཡང་དོན་དམ་པར་མ་གྲུབ་པའོ། །དེ་འདྲ་བའི་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་མཐའ་ གཉིས་སུ་བརྟགས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཉིད་དུ་མཐོང་བར་འགྱུར་བའོ།།ས་སྣང་རྒྱུ་བྱུང་ངེས་པ་ནི། །ཞེས་པ་ནི་ས་ལ་སོགས་པ་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཀྱི་རྣམ་པར་ངེས་པ་དང་། ཡུལ་དང་དུས་ངེས་པར་མི་རྣམས་ལ་སྣང་བ་ནི་བག་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིས་བྱུང་བ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་སེམས་ཀྱི་ ངོ་བོ་བདེན་པའོ།།སེམས་ནི་སྣང་བ་མེད་པས་བྱུང་། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཁྱད་པར་དུ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པ་གསལ་བ་མེད་པའི་རང་གི་རིགས་སྔ་མ་ལས་བྱུང་བའོ། །མི་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྔ་མ་དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་འཆད་པའོ། །གཞན་ཡང་སེམས་ རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་བག་ཆགས་ལ་སོགས་པ་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མས་མི་མཛེས་པ་སྟེ།དཀར་པོའི་རས་ལ་དྲི་མ་སྣང་ཞིང་མི་མཛེས་ལ། དྲི་མ་ལ་ནི་དཀར་པོ་མེད་ཅིང་མི་སྣང་བ་དང་མཚུངས་པའོ། །གཞན་ཡང་ནམ་མཁའ་གློ་བུར་གྱི་སྤྲིན་གྱིས་བསྒྲིབས་ཤིང་མི་སྣང་བ་བཞིན་དུ་སེམས་ཀྱི་ ཆོས་ཉིད་ཀྱང་མི་མཐོང་བར་བྱས་པའོ།།དེ་ལྟར་སེམས་ལ་བག་ཆགས་ཀྱིས་བསྒོས་ཤིང་དེ་ཉིད་ཇི་ལྟར་ལྡོག་པར་འགྱུར་སྙམ་ན། སེམས་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཚིག་གི་དོན་ནི་སྔར་བསྟན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པ་གསུམ། །ཞེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་དམན་པ་སྔོན་དུ་བཏང་ ནས་དུས་རིང་མོ་ཞིག་ནས་སངས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་དང་།དབང་པོ་རྣོན་པོ་དེ་འདྲ་བ་སྔོན་དུ་མ་སོང་བར་མྱུར་དུ་ཚོགས་རྫོགས་པར་བྱས་ནས། འཚང་རྒྱ་བ་དང་། འདོད་ཆེན་པ་དང་གསུམ་དུ་འགྱུར་བའོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་ཡང་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །སྐར་མ་དང་ནི་སྤྲིན་ལྟ་བུར། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་ པས་ནི་སྤྲིན་གྱིས་མ་བསྒྲིབས་པའི་དུས་ན་སྐར་མ་དང་ཉི་ཟླའི་གཟུགས་དང་འོད་སྣང་བར་འགྱུར་བ་དང་འདྲ་བར་བག་ཆགས་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་ཉིད་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་ལ།དེ་འདྲ་བའི་དྲི་མས་བསྒྲིབས་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་མི་སྣང་སྟེ། སྤྲིན་གྱིས་བསྒྲིབས་པ་ན། ཉི་ཟླ་ལ་སོགས་ པ་མི་སྣང་བ་བཞིན་ནོ།

或者不被其他第二个心所执取，如前所说：'彼无其他体验，因为远离能取所取。'见网是指能摄集和束缚的网，即六十二见等。由这些见解所执为实有的无明等缘，既无从何处来，也无去向何处，且无外道所执的自在天和自部所许的蕴等。
所谓'无贪著'等，是说无由无明缘所造作的业，也无由爱所增强的业种子，'先亦无'是说彼等前世所摄的也无。'无业无作者'是说外道所执的也无。'无作无造作'是说现在时中的识、名色等事物，以及由彼等前前所造作的也无。
'无边际无执著'是指后际，即无由爱取令未来名色成就的种子增强，以及由此成就未来蕴等。解脱是指逆转轮回。非法是指不善。'无时无涅槃'是说无外道所执的时间和涅槃。'无还灭涅槃'是说从轮回还灭的涅槃，即佛教徒所执的。
遮除一切见是说由于遮遣见的对境，说明一切种种分别都是心。身是苦谛。烦恼和业道是集谛。身等如同梦等，如是显现是心，而心究竟也不成立。由于证悟如是心的法性，故见到二边分别为颠倒。
'地显现因生定'是说地等色相形状决定，以及处所时间决定显现于人们，是由习气等因所生，唯就世俗而言是心的本性实有。'心由无显现而生'等是特别说明阿赖耶识是从无明显相的自类前者而生。'诸人'等是广说前者。
复次，心本性清净，为客尘习气等所染而不美，如白布显现污垢而不美，而污垢中无白色且不显现。复次，如虚空被暂时云遮而不显现，心的法性也被遮蔽而不见。
如是心被习气熏染，若问其如何能转，即'心'等，词义如前已说。'菩萨有三种'是说先发小菩提心，经长时后成佛；利根者不经如是过程而速疾圆满资粮成佛；以及大欲者，共三种。其他分类前已说讫。
'如星及云'等是说如同未被云遮时，星月形相和光明显现，如是由习气所生的心显现种种，为如是垢染所遮时，心的真如不显，如被云遮时，日月等不显现。

།སྨིག་རྒྱུ་བ་དང་ལྔ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཆོས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སོང་སྟེ། དེ་ལ་འདིར་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པའི་དཔེ་རྣམ་པ་བཞི་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱིས་མཚོན་པ་རྫས་དང་བཏགས་པའི་གཟུགས་ཏེ། ལྔ་པོ་དེ་དག་གིས་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པར་ ཆོས་མཚུངས་པའོ།།ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་འབྱུང་བ་བཞིའི་གཟུགས་དང་། ནམ་མཁའ་ཁ་དོག་གཅིག་པ་སྟེ། རྫས་དང་བཏགས་པའི་གཟུགས་རྣམ་པ་ལྔ་ནི་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པའོ། །འདོད་པ་ཅན་ནི་རྣམ་པ་ལྔ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ རིགས་ཅན་ལྔ་པོ་དེ་ཉིད་ཁམས་གསུམ་གྱི་བདེ་བ་དང་།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་འདོད་པས། འདོད་པ་ཅན་ལྔར་འགྱུར་ཞིང་། དེ་འདྲ་བའི་འདོད་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་ཅིང་རིགས་སྦྱོང་བར་བྱེད་པའི་ཐེག་པ་ཡང་ལྔ་སྟེ། ལྷ་དང་ཚངས་པའི་ཐེག་པ་ལ་སོགས་པ་སྔར་བསྟན་པ་རྣམས་སོ། ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་ནི་ཉན་ཐོས་དང་། རང་རྒྱལ་བ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གསུམ་ལ། ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་དང་། ལྷག་མ་མེད་པ་གཉིས་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བས་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་བའོ། །གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་དེ་ལྟར འབྱེད་པ་མི་འཐད་དོ་སྙམ་ན་སྐྱོན་མེད་དེ།འཕགས་པ་གསེར་འོད་དམ་པ་ལས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་རྣམ་པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས། ཕུང་པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་ལ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་ལྷག་མ་མེད་པའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ ཕྱིར་རོ།།ཕུང་པོ་ཐ་དད་ཉི་ཤུ་བཞི། །ཞེས་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་བརྒྱད་དང་། མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཚོར་བ་དྲུག་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིར་འགྱུར་ བའོ།།གལ་ཏེ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས་ལ་སོགས་པ་ནས་བཅོ་ལྔ་ལ་སོགས་པར་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། འདིར་རྒྱུར་གྱུར་པའི་གཟུགས་རྣམ་པ་བཞི་དང་། འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་གཟུགས་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ནང་གཟུགས་ཅན་གྱི་དབང་པོ་ རྣམས་ཀྱང་གཟུགས་དང་།དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱས་བསྡུས་པས་དེ་དག་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། སྒྲ་ནི་འདིར་གཟུགས་སུ་བགྲང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡང་འཕགས་པ་ཆོས་ཡང་དག་པར་སྡུད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཐེ་ཚོམ་མི་བྱའོ། །དེ་ལས་གཞན་དུ་བསྟན་པ་ནི་ ཅུང་ཟད་སྤྲོས་ཏེ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བའམ།གྲུབ་པའི་མཐའ་ངན་པས་བརྟགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཕུང་པོ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་པོ་དེ་རྣམས་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ཡིན་ཏེ། དེའི་དོན་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པ་དང་། མ་འགགས་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་ རྣམ་གྲངས་སུ་སྔར་བསྟན་པ་དང་།མདོ་སྡེ་གཞན་དག་ལས་ཀྱང་། རྟག་ཏུ་སྐྱེ་མེད་ཆོས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས། །ཆོས་རྣམས་ཀུན་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་དང་འདྲ། །ཞེས་གསུངས་པས་ཕུང་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་སྐྱེས་པ་དང་། མ་འགགས་པ་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ སངས་རྒྱས་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་གསུངས་པའོ།།ཡང་སྦྱངས་པས་རྣམ་པར་དག་པའི་སངས་རྒྱས་ནི་སྐུ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་སྔར་བསྟན་པ་རྣམས་ཏེ། སངས་རྒྱས་རྣམ་པ་དུ་རུ་བརྗོད། །ཁྱོད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བུ། །ཞེས་དྲིས་པའི་ལན་དུ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །རྒྱལ་པོའི་སྲས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས། ། ཞེས་པ་ནི་རིགས་ལ་གནས་ཤིང་སེམས་བསྐྱེད་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། ས་ལ་ཞུགས་པའོ། །ཚུལ་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་ཚུལ་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་དོ། །ཉན་ཐོས་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་སྔར་བསྟན་ཏོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཞིང་གཅིག་སྟེ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས ནི་སྦྱངས་པས་རྣམ་པར་དག་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཞིང་ནི་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་སྣང་བ་སྟེ།ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གཅིག་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱང་སྐུ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་པས་དེའི་རང་བཞིན་ནི་དབྱིངས་དང་ཡེ་ཤེས་ དབྱེར་མེད་པ་གཅིག་ཉིད་དོ།

以'幻化等五种'等句，是如实阐述法的分类。此处以幻化等四种比喻，以及由这些比喻所表示的实物和假立的色法，这五者与幻化等相似。另一种说法是，四大所造色和虚空同色，即实物和假立的五种色法与幻化等相似。
'具有欲望者有五种'等句，是说五种种姓者欲求三界的安乐和涅槃，成为五种具欲者。为获得这样的所欲并修习种姓的乘也有五种，即天乘、梵乘等前面所说的诸乘。
六种涅槃是声闻、缘觉、如来的涅槃三种，各分有余依和无余依两种，故成六种。若认为如来不应如此分类，则无过失。如《圣金光明经》中说：'如来依二种色身，称为有余依涅槃；依法身，则为无余依'，故无过失。
'蕴的差别有二十四种'是指八种色蕴、八种识蕴、眼触为缘所生受等六种受、想蕴和行蕴二种，如是成为二十四种。
若问：色蕴不是在阿毗达磨论等中说为十五种等吗？无过失。此处是四种能造色和四种所造色，内色根也都摄于色、香、味、触中，仅此而已。声在此处不应计入色法。如是在《圣正法集经》中也有说明，故不应怀疑。其他说法或是稍加广说分别，或是恶见所计。
如是这二十四蕴即是二十四佛。其义即是一切法无生无灭，是本性涅槃的佛之异名，如前所说。其他经中也说：'恒时无生法即如来，一切诸法皆同如来。'由于这些蕴的自性无生无灭即是本性涅槃的佛，故如是宣说。
又修习清净的佛是三身自性，如前所说。对'佛有几种，您的自性如何'的提问，也应如是回答。
'王子有二种'是指住于种姓并发心的凡夫菩萨和入地菩萨。
一百零八种法门即前面所说的一百零八种文句法门。
三种声闻如前所说。
'诸佛刹土为一'等句，是说修习清净的诸佛刹土是智慧清净的显现，即智慧自性为一。如是，虽佛身显现种种，但佛的自性无生，其自性即是法界与智慧无二为一。

།དོན་དམ་པར་ནི་གཅིག་དང་ཐ་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་དབྱེ་བ་མི་འཐད་པས་གཅིག་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞིང་། ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིར་ཕྱེ་བ་ནི་ ཆོས་ཅན་ཐ་དད་ལ་ལྟོས་ཏེ།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བསྟན་པའོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དེ་བཞིན་གསུམ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་སེམས་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ལ། སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ནི་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ཏེ། ཀུན་གཞི་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ ཡིད་དང་།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །ང་ཡིས་བསྟན་པའི་བདག་མེད་པ་རྣམ་པ་དྲུག་ནི་བདག་ཏུ་སྒྲོ་འདོགས་པའི་གཞི་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་སྟེ། ཀུན་གཞི་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་རྒྱུ་ཆ་ཕྲ་བས་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བདག་ ཏུ་སྒྲོ་འདོགས་པའི་གཞི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་དགག་བྱ་སྒྲོ་འདོགས་པའི་རྟེན་དྲུག་ཡིན་པས་དེ་དག་བཀག་པའི་ཆོས་ཀྱང་རྣམ་པ་དྲུག་ཅེས་བྱའོ། །ཤེས་པར་བྱ་བ་བཞི་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་སྟེ། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་དེ་རྣམས་སུ་འདུས་པ་དང་། གཞན་ཡང་སྤང་བྱ་རྒྱུ་འབྲས་དང་། བླང་བར་བྱ་བའི་རྒྱུ་འབྲས་ཤེས་པས་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དགོངས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །རྒྱུ་རྣམས་དང་ནི་འབྲལ་འགྱུར་བ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཕྱི་རོལ་པས་བརྟགས་པའི་རྒྱུ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་དང་བྲལ་བ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི རང་བཞིན་བསྟན་པའོ།།སྐྱེ་བ་དང་ནི་མི་སྐྱེ་བ། །རྣམ་པ་བརྒྱད་དང་རྣམ་དགུར་འགྱུར། །ཞེས་པ་ནི་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་སློབ་པ་བདུན་ཏེ། འབྲས་བུ་དང་པོ་ལ་ཞུགས་པ་ནས་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པའི་བར་བདུན་པོ་རྣམས་ནི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་མེད་ པས་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་ལེན་པ་ཡིན་ལ།དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་ནི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པས་མི་སྐྱེ་བ་ཉིད་དུ་ཕ་རོལ་པོས་བརྟགས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་བརྒྱད་དང་། རང་སངས་རྒྱས་མི་སློབ་པ་ཡང་མི་སྐྱེ་བ་སྟེ། དགུ་རུ་འགྱུར་བའོ། །གཅིག་དང་རིམ་གྱིས་ རྟོགས་པ་སྟེ།།གྲུབ་པའི་མཐའ་ཡང་གཅིག་ཉིད་དོ། །ཅེས་པ་ནི་དབང་པོ་རྣོན་པོ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཟབ་མོ་ཅིག་ཅར་བསྟན་པས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། དབང་པོ་རྟུལ་པོ་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་དངོས་སམ་བརྒྱུད་པའི་སྒོ་ནས་ རྟོགས་པར་བྱ་བའི་དོན་མཐར་ཐུག་པ་ནི་རིག་པ་དང་སྟོང་པ་དང་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་དོན་གཅིག་ཉིད་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་མེད་ཁམས་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད། །བསམ་གཏན་ཐ་དད་རྣམ་པ་དྲུག་།ཅེས་པ་ནི་རྒྱུ་སྙོམས་འཇུག་གིས་བསྡུས་པ་རྣམ་པ་བཞི་དང་། འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་ གཏོགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ།དེ་ལྟར་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་ལ། བསམ་གཏན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་ཉེར་བསྡོགས་དང་། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་། དབང་པོ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་གཞི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལས་སྔར་བསྟན་པའི་བྱིས་པ་ཉེར་སྤྱོད་ཀྱི་བསམ་གཏན་ ལ་སོགས་པ་བཞི་ནི་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱིས་བསྡུས་པའོ།།རང་རྒྱལ་སྲས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ནི། །འབྱུང་བ་རྣམ་པ་བདུན་དུ་འགྱུར། །ཞེས་པ་ནི་རང་རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱང་མཐར་ཐུག་པ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གདུང་སོབ་པར་བྱེད་པས་སྲས་པོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་ལ། དེས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འབྱུང་ བའི་ལམ་ནི་བདུན་ཏེ།ཚོགས་ཀྱི་ལམ་དང་། སྦྱོར་བའི་ལམ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་བཞི་དང་། མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་སྟེ་རྣམ་པ་བདུན་དུ་འགྱུར་བའོ། །དུས་གསུམ་པོ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་གང་ཟག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་པ་དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ བཞིན་ཉིད་སྟོན་ཏེ།དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དུས་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པ་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལྟ་ན་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྣང་བ་ཡིན་པས་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོར་སྟོན་ནམ་ཞེ་ན། སེམས་ཀྱི་སྣང་བ་དང་བྲལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།

胜义中远离一异等戏论。同样，由于自性涅槃的佛陀也是法界自性不可分别，故成为一体，而分为二十四种是依据差别法相，在世俗谛中宣说。
'解脱即如是三种'等义，是说心从烦恼障解脱即是三种菩提，心相续有四种：阿赖耶识、染污意、意识、五门识。
我所说的六种无我，执我的所依是六识聚，阿赖耶识和染污意因为因分微细非凡夫境界，故非执我所依。如是所破执著的所依有六种，故所破法也称为六种。
四种所知即四圣谛，一切所知摄于其中，又因了知应断的因果和应取的因果，圆满诸圣者的意趣，故所知仅此而已。
'远离诸因'等，是说远离外道所计因等过失的大乘自性。
'生与不生，成八种及九种'，是说圣声闻七有学，从初果向至阿罗汉果向七者，因未断尽一切结缚而受生于有，住阿罗汉果者因断尽一切结缚而被他方认为是不生，如是成八种，加上无学缘觉也是不生，故成九种。
'一与次第了知，所证理亦唯一'，是说利根者闻说甚深真实义即能顿悟，钝根补特伽罗则由人无我等次第了知，如是直接或间接所证究竟义即是觉空双运之义唯一。
'无色界有八种，禅定差别六种'，是说因摄属等至四种，果摄属生有四种，如是成八种，就禅定而言，近分、殊胜禅定、根本正行四种，如是成六种。其中前说的凡夫所行禅定等四种为殊胜禅定所摄。
'独觉佛子等，生起成七种'，是说独觉也是最终护持佛种故称为佛子，其涅槃道有七种：资粮道、加行道四种决择分、见道、修道，如是成七种。
'三世亦非有'等，是说分别宣说补特伽罗等一切诸法的真如，彼等一切为三世所摄在胜义中非有。若问如是则彼等显现是否说为心的本性？故说'远离心的显现'等。

།གཞན་ཡང་སྤྲུལ་པའི་སངས་རྒྱས་ ཡུམ་གྱི་རུམ་དུ་འཇུག་པ་དང་།རུམ་ནས་སྐྱེ་བ་དང་། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་དང་། སྐྱེ་རྒ་ན་འཆི་ལ་ཡིད་བྱུང་ནས་ཁྱིམ་ནས་མངོན་པར་འབྱུང་བ་དང་། དེ་དག་གི་སྔོན་དུ་དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་ན་དམ་པ་ཏོག་དཀར་པོའི་ཚུལ་དུ་བཞུགས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གཞན་དུ་གཤེགས་ པར་སྣང་བ་ཡང་དེ་ལྟར་བདེན་པ་མ་ཡིན་ཞེས་པའོ།།གཞན་ཡང་བྱ་རྒོད་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་ཕན་ཚུན་དུ་འཕོ་བར་སྣང་བ་དང་། གྲོང་ཁྱེར་དུ་ལྗོངས་རྒྱུ་ཞིང་སེམས་ཅན་གྱི་དྲུང་དུ་གཤེགས་ཤིང་དེ་དག་འདུལ་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་སྟོན་པ་དང་། ཐ་མར་གྲོང་ཁྱེར་རྩཝ་མཆོག་ ཏུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་སྟོན་པ་དང་།བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། འདུལ་བར་བྱ་བའི་ཞིང་རྟོགས་པ་རྣམས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཟག་པ་མེད་པའི་ལས་སམ། བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས་ཀྱིས་འཕངས་པའོ། །གཞན་ཡང་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་བར་དུ་སྐུ་འཆག་པ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ་ དང་།།དཀའ་ཐུབ་ཀྱི་ནགས་ཚལ་དུ་གཤེགས་ཤིང་དེར་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཁྱད་པར་དུ་སྦྱོང་བར་སྟོན་པ་དང་། དེ་འདྲ་བའི་མུ་སྟེགས་སམ། གཞན་ཡང་རངས་བྱེད་ཀྱི་བུ་ལྷག་སྤྱོད་ལ་སོགས་པའི་དྲུང་དུ་གཤེགས་ཤིང་། དེར་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པར་ སྟོན་པ་དང་།དེ་དག་ནས་འཕོས་ནས་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པ་དང་། ཐེག་པའི་བྱེ་བྲག་གོང་ནས་གོང་དུ་ཐོབ་པ་དང་། འབྲས་བུ་མཐར་ཐུག་པ་ཐོབ་པར་བསྟན་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་སྟེ། དོན་དམ་པར་དེ་ལྟ་བུའི་ངོ་བོར་གྲུབ་པ་མེད་པའོ། །ཟླ་བ་སྐར་མ་ཞེས་པ་ལ་ སོགས་པས་ནི།ས་དང་སྐར་ཚོགས་ཇི་ལྟ་བུ། །རྒྱལ་པོ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་རྣམས་དང་། །དྲང་སྲོང་དྲི་ཟས་ཀུན་བཀང་བ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་དྲིས་པའི་ལན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཡང་གཞན་དག་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་དང་སྲེད་པའི་རྒྱུ་ལས་མ་བྱུང་ངོ་སྙམ་དུ་སེམས་ ན།དེ་དག་ཀྱང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་བསྒྱུར་བའི་འཆི་འཕོ་བ་དང་ལྡན་པ་དེ་སྲིད་དུ་ཟག་པ་མེད་པའི་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་ལས་བྱུང་བའོ། །བ་ལང་ལུག་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཐབས་ལ་མཁས་པས་ ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་སྤྱོད་པའི་ཁྱད་པར་སྔར་བསྟན་པ་ལས་ལྷག་ཏུ་སྟོན་ཏེ།དེ་ཡང་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་སྤྱོད་པའི་ཁྱད་པར་རོ། །ཞིང་གི་དངོས་པོར་རྣམ་པར་རྟོག་།ཅེས་པ་ནི་ཞིང་རྨོད་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དགེ་སློང་ལ་སོགས་པས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་སྤང་ བར་བྱ་བའོ།།ས་ལ་ཡང་ནི་མི་བསྐུའོ། །ཞེས་པ་ནི་མི་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པ་དང་། དཀོན་མཆོག་གི་ཕོ་བྲང་ལ་སོགས་པར་དྲི་མ་ངན་པ་མི་འདོར་བའོ། །གཞན་ཡང་ཁྱིམ་པའི་རྟགས་སྤང་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ། སྣམ་བུ་སྔོན་པོར་བཙོས་པ་དང་། བ་ལང་གི་ལྕི་བ་དང་ས་དང་ འབྲས་བུ་དང་།ལོ་མ་ལ་སོགས་པའི་ཚོན་གྱིས་དཀར་པོའི་གོས་རྣམས་ངུར་སྨྲིག་གི་ཁ་དོག་དུ་བསྒྱུར་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པའི་གེགས་སུ་འགྱུར་བའི་བཟོ་དང་སྒྱུ་རྩལ་ལ་སོགས་པ་བསླབ་པར་མི་བྱ་བའོ། །འོན་ཀྱང་དེ་དག་ནི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་མངོན་ པར་དགའ་བའི་ཁྱིམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཟིན་པར་བྱ་བའོ། །གོས་གསུམ་ནི་བླ་གོས་དང་། མཐང་གོས་དང་། ཆོས་གོས་སྣམ་སྦྱར་རོ། །བདེ་བར་བྱིན་པ་ནི་ནན་གྱིས་བླངས་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། གོས་ཀྱི་རིན་དུ་སྦྱོར་བར་བྱའོ། །འདྲེས་པར་གྱུར་པའི་འཚོ་བ་ནི་རྩོད་ པའི་གཞི་ཡིན་པས་སྤང་བར་བྱ་བའོ།།ཤི་བ་དང་བྱིས་པ་བཙས་པའི་ཁྱིམ་དུ་ཤིད་ཟན་དང་། དགའ་སྟོན་གྱི་ཟས་བཟའ་བར་མི་བྱ་སྟེ། གདུང་བ་དང་ཆགས་པས་གཡེང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དུ་བ་འཐུལ་བའི་གཙུག་ལག་ཁང་རྣམས་སུ་རིམ་གྱིས་ཟས་ཀྱི་དོན་དུ་རྟག་ཏུ་བསྟེན་ ཅིང་དོན་དུ་གཉེར་བ་སྤང་བར་བྱའོ།།དེ་དག་ལ་སོགས་པ་བདག་གི་འདོད་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་བྱ་བ་གང་བྱེད་པ་རྣམས་ནི་མི་རུང་བ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ནི་གཞན་གྱི་དོན་དུ་བྱ་བར་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

此外，化身佛入母胎、从胎中出生、转法轮、对生老病死生起厌离而从家中出家，在此之前以妙严童子的形象住于兜率天宫，以及显现前往其他佛土等，这些也都不是真实的。
还有显现往来于灵鹫山等处，游行城市并前往众生处为他们说法调伏，最后于拘尸那城示现涅槃，证悟真理，了知所化众生等，这些在世俗谛中都是由无漏业或福德业所引发。
又如显现于三千大千世界间行走，前往苦行林并示现修习殊胜禅定，前往外道或其他如裸形子等处，示现获得禅定和无色定，从彼处离开后证悟无我，逐渐获得各种乘的果位，直至示现获得究竟果位，这些境界不可思议，但在胜义谛中并无如此实体性的成立。
'月亮星辰'等偈颂是对'如地及星宿，转轮圣王众，仙人乾闼婆，遍满'等问题的回答。
又有人认为阿罗汉等不是由业和爱取所生，其实他们也具有不可思议的变化死亡，在此期间造作无漏业，是由烦恼习气所生。
'牛羊'等偈颂是进一步显示菩萨们以善巧方便所摄持的殊胜行为，这是属于出家行为的特殊表现。
'耕种田地'是指耕田等活动，比丘等应当断除这一切。
'不涂地'是指不在人们经常使用的地方和三宝宫殿等处抛撒污秽。
又为了断除在家相，应以蓝染布、牛粪、泥土、果实和树叶等染料将白色衣服染成袈裟色。
同样，不应学习妨碍修习瑜伽的工艺技术等。
然而这些是贪著欲乐的在家人所为，但也应以方便智慧摄持。
三衣是指上衣、下裙和大衣。
'善与'是指非强取，应付衣物的价值。
混杂的生活是诤论的根源，应当断除。
不应在丧家和产房食用丧宴和喜宴的食物，因为会因悲伤和贪著而散乱。
也应断除为了获得食物而经常依止和追求有烟冒出的寺院。
诸如此类为了成办自己的欲望而做的事都是不应该的，因为菩萨的一切行为都应当为了利他而做。

།འདི་རྣམས་ཀྱང་། རྣལ་འབྱོར་ལ་ནི་ཇི་ལྟར་ འཇུག་།ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ལན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་རྣམས་ལ་ཞེན་པ་སྤང་བ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་རྒྱུ་རྐྱེན་ལས་བྱུང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་རང་གི་སྡེ་པས་བརྟགས་པའི་ཕྱོགས་སྤངས་པའོ། །བསམ་པ་མེད་པར་ཞེས་པས་ནི མཚན་མར་འཛིན་པའི་བསམ་པ་སྤངས་པའོ།།གཞན་ཡང་སྡེ་སྣོད་དག་ལས་བཤད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་རིགས་པས་འཐད་པའི་དོན་ལས་ཡང་དག་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྡུས་ནས་བསྒོམ་པར་བྱ་བའོ། །དེ་ལྟར་བསྒོམས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཚན་མ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་ནི་དགོས་ པའི་དོན་གཞན་དང་ལྡན་པས་སྔར་བསྟན་པ་དང་ཟློས་པར་མི་འགྱུར་བའོ།།རྒྱུ་མེད་པ་ལས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་གཞན་དག་རྟག་པ་དང་ཆད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་དབུ་མའི་དོན་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་མ་བསྐྱེད་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་སྟེ། རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་ བས་ནི་ཆད་པར་ལྟ་བ་སྐུར་པའི་མཐར་འགྱུར་ལ།དངོས་པོ་ཡོད་པར་སྨྲ་བས་ནི་སྒྲོ་འདོགས་པའི་མཐར་འགྱུར་བའོ། །གཞན་ཡང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་སེམས་སྣང་བ་ཙམ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་མ་རྟོགས་པར་ཆད་པའི་ལྟ་བས་འཇིགས་ནས་ཕྱི་རོལ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་འཛིན་པ་ཡང་སྒྲོ་ འདོགས་ཀྱི་མཐར་གྱུར་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་མཐའ་གཉིས་སུ་ལྟུང་བཞིན་དུ། དབུ་མའི་དོན་སྟོན་པའོ་ཞེས་ཁས་འཆེ་ཞིང་རློམ་སེམས་པ་ནི་ཤིན་དུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའོ། །སེམས་ཙམ་དུ་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་དབུ་མའི་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་སྟོན་ཏེ། སྣང་བ་མེད་ཅེས་པ་ནི་སྣང་བ་སེམས་ ཀྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་ཡང་དོན་དམ་པར་མེད་པའོ།།སྐྱེ་བ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་མཐའ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ཏུ་མི་བརྟགས་པར་གདམས་པའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་འཇུག་མེད་པས། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སེམས་ཀྱི་འཇུག་པའི་ཆོས་ཉིད་མ་རྟོགས་པར་རེ་ཞིག་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འཇུག་པ་མེད་ པ་ཙམ་གྱིས་ཐར་པར་འདོད་པ་ནི་མི་འཐད་དེ།གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་སུ་རྟོགས་པའི་ས་བོན་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་སྤོང་བར་མི་འགྱུར་བའོ། །སྤོང་དང་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ནི་བླང་བྱ་དང་དོར་བྱ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་སྟེ། རྣམ་རྟོག་མི་འཇིག་ཅིང་རྒྱུན་གྱིས་འཇུག་པའོ། །གཞན་ཡང་མུ་ སྟེགས་ཅན་གྱི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་སྤངས་ཀྱང་སེམས་ཀྱི་འཇུག་པའི་མཚན་མར་འཛིན་ན་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ལྡོག་པའི་མཚན་མར་ཀྱང་འཛིན་པས།དེ་དག་ཏུ་འཛིན་པ་སྤངས་ཏེ། མཁས་པ་དག་གིས་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་གཟུང་ཞིང་རྟོགས་པར་བྱ་བའོ། ། མི་སྐྱེ་བ་ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་ལྟར་རྟོགས་པའི་ཕན་ཡོན་སྟོན་ཏེ། སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་དང་ཤི་འཕོ་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་ཀྱང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སྐྱེ་བ་སྣ་ཚོགས་པ་ལ་སོགས་པར་སྟོན་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་བསལ་བར་གྱུར་ཀྱང་སྐྱེ་བ་སྟོན་པར་བྱེད། །རྒ་དང་ན་དང་འཆི་བ་མེད་ཀྱང་འཆི་འཕོ་སྟོན། ། ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །སེམས་ལ་སེམས་ཀྱིར་གྱུར་ནས་ནི། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རྟོགས་པར་གྱུར་ནས། གདུལ་བྱའི་ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་ལ། །སེམས་ཙམ་དུ་ཡང་སྨྲ་བའོ། །དེ་ཉིད་གསལ་བར་བསྟན་པ་ནི། །སེམས་རྣམས་ལ་ཞེས་པ་ལ སོགས་པ་སྟེ།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་རྣམས་ལ་སེམས་ཙམ་དུ་སྨྲ་ཞིང་། དོན་དམ་པར་སེམས་མེད་པ་དང་། མེད་བཞིན་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས་ལས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་འབྱུང་བར་སྟོན་པ་སྟེ། གཟུགས་དང་དབྱིབས་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་སེམས་ཀྱི་རྣམ་ པར་འཕྲུལ་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཅིང་དེ་ལྟར་རིག་པའོ།།རྣམ་པ་མང་པོའི་གཟུགས་གཞན་གྱིས། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་ཇི་ལྟར་འདུལ་བའི་གཟུགས་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་སེམས་ཙམ་དུ་སྟོན་ཅིང་། རྫས་སུ་གྲུབ་པའི་གཟུགས་མེད་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་ཉིད་གཟུགས་མེད་པའི་གཟུགས་སྣ་ ཚོགས་སུ་སྟོན་ཏེ།རྨི་ལམ་གྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །སེམས་ཙམ་གྱི་ནི་རྒྱུ་དག་དང་། །ཞེས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུའོ། །དེ་དག་ཤིན་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་སེམས་གནས་གྱུར་པའོ།

这些也应当作为对'如何趣入瑜伽'等问题的回答来配合。以'世间'等词说明应当断除对这些的执著。以'世间从因缘而生'等词断除自部所计度的观点。以'无分别'说明断除执著相的分别。
又从经藏所说的内容中，应当摄取以理成立的真实义而修习。如是所修三摩地的相等的宣说，因具有其他所需之义，故与前说不成重复。
以'从无因'等词说明其他人虽离常断等二边而说中道义，却说有非因缘所生的实有事物。说无因则成断见损减边，说有实事则成增益边。
又有人因未了知外境事物唯是心的显现而无自性，故畏惧断见而执著外境等事物，这也成为增益边。如是虽堕二边，却自认为宣说中道义而生起傲慢，这是极其颠倒的。
以'唯心'等词说明无颠倒的中道义。'无显现'是说显现虽是心的本性，但胜义中也无。以'生'等词劝诫不应执著这两边。
以'无分别心行'等词说明若未了知心的行相法性，仅以暂时无分别心行而欲求解脱是不应理的，因为未断除能取所取二相的种子，故不能断除彼等。舍与执取即是了知所取和所舍，分别不灭而相续运行。
又虽断除外道我见等过失，若执著心行之相，因互相观待故也执著对立之相。应断除对彼等的执著，智者应当领悟并了知心性真如。
以'于不生'等词说明如是了知的功德：虽无轮回中的生死等，但为利众生而示现种种化身等。如说：'虽除烦恼仍示现受生，虽无老病死仍示现死亡。'
以'于心成为心性'等词说明了知心性真如后，对某些所化机也说唯心。明显说明此义的是'于诸心'等词，即世俗中说识蕴等唯是心，胜义中无心，虽无却在世俗中显示从心生起种种相，即显示色与形状等种种是心的幻化而如是了知。
'以众多相的他身'等词的含义是以随应所化的种种色身显示唯心，无实质成立的色身即是智慧的自性，显现为无色的种种色相，如梦中色相等。'唯心的因'等词是指世俗谛。'彼等极成'是指心的转依。

།རང་བཞིན་གཉིས་ནི་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དབང་སྟེ། གཞན་དབང་དོན་དམ་པར་བརྟགས་པ་ ཡང་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་ཡིན་པས་གཉི་ག་ཡང་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་ལས་ཕྱེ་བའོ།།རྣམ་པ་གཞན་དུ་རྟོག་ཅེས་པ་ནི་རིག་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ལས་གཞན་དོན་དམ་པའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པར་རྟོག་པའོ། །རྟོག་པ་བརྟགས་ཞེས་བཤད་པ་སྟེ། །ཞེས་པ་ནི་གཞན་དབང་གི་རྟོག་པ་དོན་དམ་པའི་དངོས་ པོར་ཞེན་པ་ནི་བརྟགས་པའོ།།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་ཞིང་མྱོང་བའི་ཕྱིར། རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་གཞན་གྱི་དབང་ངོ་། །ཞིང་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཟབ་མོ་ཚུལ་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་སྟོན་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་བྱེ་བྲག་སུམ་ཅུ་དྲུག་།ཅེས་པ་ནི་སྔར་བསྟན་ པའི་སངས་རྒྱས་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་དང་།སློབ་པ་དང་། མི་སློབ་པ་དང་། མི་སློབ་པའི་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དགུ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་སློབ་པ་དང་། སྔར་བསྟན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སུམ་ཅུ་དྲུག་གོ། །དེ་རྣམས་ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་རང་སངས་རྒྱས་མི་ སློབ་པ་དང་།དགྲ་བཅོམ་པ་མ་གཏོགས་པ་གང་ཟག་རྣམ་པ་བཅུ་དང་། སེམས་ཅན་སོ་སོའི་སེམས་རྒྱུད་རྣམས་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་གདུལ་བར་བྱ་བའི་ཞིང་གི་སྣོད་ཡིན་ནོ། །འཕགས་པ་མི་སློབ་པ་སྟེ། གཉིས་ནི་རེ་ཞིག་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ན་གནས་ཤིང་། ཏིང་ངེ་ འཛིན་གྱི་མྱོས་པས་མྱོས་པའི་ཕྱིར་གདུལ་བར་བྱ་བའི་ཞིང་མ་ཡིན་པའོ།།མཐར་ཐུག་པ་ལ་ནི་དེ་དག་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྔར་བསྟན་ཏོ། །འགྲོ་བར་དེ་བཞིན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་འགྲོ་བའི་གནས་རྣམས་སུ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དང་། དེའི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་ལོངས་ སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་སྟེ།ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ལས་མ་གཏོགས་པ་འགྲོ་བ་ཐ་མལ་པ་རྣམས་ལ་གཟུགས་ཀྱ་སྐུ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་ནི་སངས་རྒྱས་སྔ་མ་དེ་དག་གི་སྤྲུལ་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་རང་རང་གི་དགེ་བའི་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གཟུགས་སུ་མཐོང་ ངོ་།།དེ་ལྟར་མཐོང་བའི་མཚན་མ་དང་འབྲེལ་པ་ལས། མཚན་མ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ངོ་བོར་ནོར་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྟོག་པ་འཇུག་མོད་ཀྱི། ངོ་བོའི་སངས་རྒྱས་ནི་སྔ་མ་དེ་དག་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །ད་ལྟར་རྟོག་པ་ཡང་མཚན་མ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཞིང་། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་ གཞན་མ་ཡིན་པ་སྟེ།ཆོས་ཅན་དང་ཆོས་ཉིད་དབྱེར་མེད་པའོ། །རང་བཞིན་གྱི་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྦྱངས་པའི་རྣམ་པར་དག་པའི་སངས་རྒྱས་སྟོན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །སངས་རྒྱས་མང་པོ་སུམ་ཅུ་དྲུག་།རང་བཞིན་གྱིས་ནི་སངས་རྒྱས་ཡིན། ། ཞེས་པའི་དོན་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་ཕུང་པོ་ཐ་དད་ཉི་ཤུ་བཞི་ཡང་སེམས་ཀྱི་སྣང་བ་སེམས་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། དོན་དམ་པར་མ་སྐྱེས་བཞིན་དུ་དེ་ལྟར་མྱོང་བ་མ་འགགས་པ་སྟེ། རིག་པ་དང་སྟོང་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན ཉིད་དུ་རྒྱས་པར་སྔར་བསྟན་ཏོ།།གང་ཟག་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་དེ་ཉིད་དང་མཚུངས་ཤིང་། གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་སྤངས་པས། རང་བཞིན་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱའོ། །སྔོན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྔར་བསྟན་པའི་དོན་ཀྱང་གསལ་བར་བྱེད་ ཅིང་།ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་ཆོས་ཅན་དེ་རྣམས་ཀྱང་དེ་ཉིད་དང་གཞན་དུ་བརྗོད་དུ་མེད་པར་སྟོན་ཏེ། ཚིག་གི་དོན་ནི་སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །ནོར་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་བརྟགས་པ་དང་། གཞན་དབང་ངོ་། །གསུམ་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའོ། །གང་ལས་ནོར་པ་འབྱུང་བ་དང་། །ཞེས་ པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དབང་གི་རང་བཞིན་བཅུ་གཉིས་དང་།ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་དེ། དེ་དག་གི་བག་ཆགས་སམ་རིགས་རྣམས་འབྱུང་བའོ། །གང་ལ་བརྟེན་ཏེ་འབྱུང་བ་ནི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། དམིགས་ པའི་རྐྱེན་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལ་བརྟེན་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁྱད་པར་རྣམས་འབྱུང་བའོ།

两种自性即是遍计所执和依他起，依他起胜义所执也是遍计所执，所以二者都是从遍计所执自性中分出。
'另作分别'是指从如幻的觉知之外，执著胜义的生起等。
'分别执著'是说依他起的分别执著胜义实体。
在世俗中见到并经历分别等，因此是从因而生的依他起。
'田'等是从另一方面显示甚深真如，'三十六种殊胜佛'是指前面所说的二十四佛，有学、无学、无学声闻、九种缘觉、有学缘觉，以及前面所说的两种菩萨，共三十六种。
其中除了无学缘觉和阿罗汉之外的十种补特伽罗，以及各个众生的心相续，都是诸佛所应调伏的田器。
无学圣者二者暂时安住于无漏界中，由于三昧醉酒而醉，故非所应调伏之田。在究竟时，如前所说，他们也将成佛。
'如是趣中'等的含义是：在诸趣处所中，法身是智慧的本体，以及成为其本性的圆满受用身，除了法性佛之外，在普通众生前显现为各种色身，是那些前佛的化身，从众生各自具有善业习气的心相续中见到佛的色身。
从如是所见相的关联中，虽然会生起将相执为佛本性的颠倒分别，但本性佛仅限于前面那些。
现在的分别也不异于相，真如也不异于分别，即法与法性不可分。
'以自性'等显示修习清净的佛，即'法性佛'等。
'三十六多佛，自性即是佛'的含义是：前面所说的二十四种不同蕴也是心的显现即是心性，它们的法性无生等，胜义无生而如是体验不灭，即觉性与空性双运，如前广说即是佛的自性。
十二种补特伽罗的心之法性也与此相同，并随应断除暂时垢染，故称为自性佛。
'青色'等使前说之义更为明显，并显示蕴等诸法的法性与法相不可说一异，词义如前已说。
两种错误是遍计所执和依他起。第三是圆成实。
'从何生错误'等的含义是：从阿赖耶识中生起无明等十二种依他起自性和十八界，即它们的习气或种性生起。所依而生起是依于内六处和所缘缘外六处而生起诸识的差别。

།དེའི་ཕྱིར་ན་ངས་བཤད་ཅེས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དེ་ལྟར་གནས་པས་བཤད་པའོ། །བརྟག་བྱར་འཇུག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བྱེད་པ་འཇུག་པའོ། །སྐར་དང་སྐྲར་གཟུང་ཞེས་པ་ནི་ཆུ་ལ་སྐར་མའི་གཟུགས་དང་། བར་སྣང་ལ་སྐྲ་ཤད་དུ་གཟུང་བའོ། །མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ནི་གསུམ་དུ་འགྱུར། །ཞེས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རང་བཞིན་གསུམ་མ་འདྲེས་པའོ། །དེ་ལ་དགེ་བར་བྱམ་ཡིན། །ཞེས་པས་ནི་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་ནི་དགེ་མི་དགེ་ལ་སོགས པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་བདག་ཉིད་དུ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའོ།།མངོན་པར་ཤེས་དང་དབང་གིས་དག་།ཅེས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གློ་བུར་བའི་དྲི་མ་དག་པའོ། །འདི་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་སུ་ངེས་པའི་གནས་སྐབས་སྟོན་ཏེ། ས་བདུན་པ་ཡན་ཆད་དོ། །སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་ ས་ནི་རིགས་མཐར་ཐུག་པའོ།།ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་སྔར་བསྟན་ཏོ། །དེ་དག་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་རིགས། །ཞེས་པ་དེའི་རིགས་སུ་ངེས་པའོ། །ལྷག་མ་སྟེ་ས་དྲུག་པ་མན་ཆོད་ནི་དེའི་རིགས་སུ་མ་ངེས་པའོ། །ཉན་ཐོས་དང་རང་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་གཉིས་ཐོབ་པར་བྱེད་པའོ།།དེའི་དོན་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དབང་པོ་རྟུལ་ཞིང་མོས་པ་དམན་པ་དག་ས་དྲུག་པའི་གནས་སྐབས་ན་རྟེན་འབྲེལ་ལུགས་སུ་འབྱུང་བ་དང་ལུགས་ལས་བཟློག་པའི་དོན་ཅུང་ཟད་རྟོགས་ཤིང་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ འགའ་ཞིག་མངོན་དུ་བྱས་པས་འཁོར་བ་ལས་སྐྱོ་ཞིང་མྱུར་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འདོད་པ་དང་།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་སྦྱོར་བ་རེ་ཞིག་རྒྱུན་ཆད་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བདེ་བ་ལ་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་གཉིས་པོ་དང་ཆོས་མཐུན་པས་དེ་དག་ཐོབ་པར་བྱེད་ཅེས་གསུངས་པའོ། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བདེ་བ་ཡང་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སྟེ། ས་དྲུག་པ་ནས་ཐོབ་པ་ཉིད་དུ་སྔར་བསྟན་ཏོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན། ས་ཐོབ་འཇིགས་པ་ལྔ་དང་བྲལ། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་མ་ཡིན་པའི་དབང་དུ་བྱས པའམ།ཡང་ན་དེ་འདྲ་བའི་སྡུག་བསྔལ་རགས་པ་མེད་ཀྱང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་དཀའ་བའི་སྤྱོད་པས་འཇིགས་ཤིང་སྡུག་བསྔལ་ཕྲ་མོ་ཡོད་པ་འགལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་། སེམས་ཅན་རྒྱུད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དང་། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ས་བདུན་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་དབང་པོ་ཤིན་ཏུ་རྟུལ་ཞིང་།ཁམས་དང་མོས་པ་ཤིན་ཏུ་དམན་པ་རྣམས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་པ་དང་། སའི་གོ་རིམས་དང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ལ་མི་མཁས་པས་མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱི་ལྟ་བ་དང་། ལམ་དུ་ལྟུང་བར་གྱུར་ན་མི་རུང་ཞེས་དེ་ དག་རྣམས་ལ་སའི་མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཕྱེ་ཞིང་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་།སེམས་ཀྱི་དབང་དུ་འགྲོ་བའི་ས། །བདུན་པོ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་བཤད། །ཅེས་པ་སྟེ། དེ་དག་ལ་སེམས་ཀྱི་ཚོགས་བརྒྱད་གནས་མ་གྱུར་པ་སྔ་མ་ལྟར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་སྦྱོར་བ་ལ་སྐྱོ་བ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བདེ་བ་ལ་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པས་དེའི་སེམས་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། མངོན་པར་རྟོགས་པ་བུལ་བས་དེ་འདྲ་བའི་སྐྱོན་དང་བཅས་པའི་ས་བདུན་པོ་རྣམས་བཤད་པའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་ས་བདུན་པ་ཡན་ཆོད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་སུ་ངེས་པར བསྟན་པ་འགལ་ལོ་ཞེ་ན།སྐྱོན་མེད་དེ། དེ་ནི་ཕལ་ཆེ་བ་ལ་དགོངས་ཏེ་བསྟན་པས་སོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་སུ་ངེས་པ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆོད་ཡིན་པར་གསུང་རབ་དག་ལས་བཤད་དོ།

因此'我说'是就世俗谛而言如此安立而说的。'进入所观察'是智慧的作用进入。'执为星与发'是指在水中执取星星的影像，在虚空中执取发丝。'以相而成三'是指就世俗谛相的安立而言，三种自性是不相混杂的。'于此为善'是说心的法性离戏论，不应由善不善等习气产生自性。'以神通与力清净'是指在世俗谛中暂时的垢染清净。这些也显示了决定为佛种姓的阶段，即从第七地以上。佛地是种姓的究竟。法云即是如来，其原因前已说明。'彼等是诸佛种姓'是说决定为其种姓。其余即第六地以下则非决定为其种姓，而是获得声闻与独觉二乘。
其义是说，钝根且信解低劣的菩萨在第六地阶段，稍微了悟缘起顺逆之义，现证了一些轮回与涅槃之法，因而厌离轮回而欲速证涅槃，暂时中断利益众生的加行而长时安住于禅定之乐，由于与这两种菩提相顺，故说获得彼等。禅定之乐即是灭尽定，如前所说是从第六地获得的。
若问：如此则与'得地离五怖'之说相违。答：不相违。因为那是就非钝根菩萨而言，或者虽无如是粗重苦，但有利益众生的难行之怖及细微苦，故无相违。又'众生相续差别'等，是说在第七地阶段，极其钝根且界性与信解极其低劣的菩萨们，不能如实了知诸法的自相与共相，对地的次第与衔接不善巧，恐其堕入外道见解与邪道，为了对他们分别开显地的相等，故说'心所行七地，诸佛已宣说'。即对于彼等心的八识未转依者，如前所说厌离利益众生的加行，长时安住于禅定之乐，依其心意，资粮圆满迟缓，证悟迟钝，故说具有如是过失的七地。
若问：如此则与说从第七地以上决定为佛种姓相违。答：无过，因为那是就大多数而言。经典中说完全决定为佛种姓是从第八地以上。

།རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་འདི་རྣམས་ཀྱི་དོན་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་ས་བདུན་པ་ ཡན་ཆོད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་སུ་ངེས་པ་ཡིན་ན་མདོ་སྡེ་འདི་དང་གཞན་དག་ལས་ཀྱང་ས་བདུན་པ་མན་ཆོད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་སུ་མ་ངེས་པར་བཤད་པ་འགལ་ལོ་ཞེ་ན།སྐྱོན་མེད་དེ། སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་སྟེ། བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་འགའ་ཞིག་དེ་ལྟར་བསྟན་པས་འདུལ་བར་འགྱུར་ བ་དང་།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ས་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་མ་འདྲེས་པར་གཞག་པའི་དོན་དུ་བཤད་པས་སོ། །གཞན་ཡང་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་དག་རྟོགས་པར་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་ཁོ་བོ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་སུ་ངེས་པ་སྟེ། བདུད་ཀྱི་ལས་སྤངས་པའོ་སྙམ་ནས་བརྩོན་འགྲུས་ཞན་པར་ འགྱུར་བས་ཉེས་པ་དེ་འདྲ་བ་སྤང་བའི་དོན་དུ་ས་བདུན་པ་མན་ཆད་དུ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་སུ་མ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་བཤད་པའོ།།དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་དགོངས་གཞི་ཡང་། དབང་པོ་རྟུལ་པོ་རྣམས་ཅུང་ཟད་མངོན་པར་རྟོགས་པ་བུལ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་དང་འབྲེལ་པའོ། །ངག་ལུས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་ པས་ནི་དེ་རྣམས་ལ་སྒོ་གསུམ་གྱི་མི་དགེ་བའི་བག་ཆགས་མི་འཇུག་ཅིང་ས་བརྒྱད་པ་ལ་ནི་དེ་འདྲ་བའི་བག་ཆགས་ཀྱི་གནས་ཀུན་གཞི་དང་།ཀུན་གཞིའི་སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུར་རྟོགས་ཤིང་། རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་ཅིང་རྒྱུན་མི་འཆད་པས་ཆུ་བོ་དང་མཚུངས་ཤིང་འདྲ་ བའོ།།ས་བརྒྱད་དང་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དབང་པོ་རྣོན་པོ་རྣམས་ས་དང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་བཟོ་དང་རིག་པའི་གནས་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པར་བྱེད་ཅིང་། གཞན་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྟོན་པ་དང་། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོའི་ལུས་ བཟུང་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་སྟེ།འཕགས་པ་ས་བཅུ་པ་ལས་ས་དང་པོ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་འཛམ་བུའི་གླིང་ལ་དབང་བའི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོའི་ལུས་འཛིན་པར་བྱེད་ཅེས་པ་དང་། ས་གཉིས་པ་ལ་གནས་པ་ནི་གླིང་བཞི་ལ་དབང་བའི་ལུས་འཛིན་པར་བྱེད་ ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྟུག་པོ་བཀོད་པའི་རྒྱན་ལས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་གསུངས་པའོ། །ས་བརྒྱད་དང་ནི་རྣམ་ལྔ་ཞེས་ཁྱད་པར་དུ་གསུངས་པ་ནི་བརྒྱད་པ་ལ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་བཟུང་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། ལྔ་པ་ལ་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་ བདེན་པ་བཞི་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པས་དེ་ལྟར་བསྟན་པ་སྟེ།ས་གཞན་དག་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་མི་སློབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་དང་མི་སྐྱེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་མཐའ་གཉིས་སུ་འཛིན་པ་སྤངས་པར་གདམས་པའོ། །དེ་ལྟར་མཐའ་གཉིས་སུ་བསྟན་པ་ནི་རང་རྒྱལ་དང་ཉན་ཐོས་རྣམས་ ལ་བཤད་པའོ།།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་དངོས་རྣམས་ཡོད། །དོན་དམ་དུ་ནི་རང་བཞིན་མེད། །ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལ་འདིར་བདེན་པ་གཉིས་སུ་དབྱེ་བའི་གཞི་ནི་ཤེས་བྱའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་སྤྱི་ཙམ་ཡིན་ལ། དེ་དག་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་ལ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ནི་རིགས་པ་ཡུལ་དང་ཡུལ་ ཅན་གྱིས་བསྡུས་པའོ།།ཀུན་རྫོབ་ནི་འཁྲུལ་པ་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱིས་བསྡུས་པ་སྟེ། དེའང་གཞན་དག་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་བློ་ཐམས་ཅད་ནི་འཁྲུལ་པ་ཡིན་ཞིང་། དེའི་ཡུལ་ཅན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའོ་ཞེས་སྟོན་པ་ནི་མི་འཐད་དེ། དེ་ལྟ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཡང་རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་ གནས་སྐབས་ན་སྐུ་དང་ཞིང་ཁམས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་སྣང་བ་ཡོད་པས་འཁྲུལ་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་ཉེས་པ་དེར་གྱུར་དུ་དོགས་པས་རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་སྣང་བ་མེད་དེ། མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཡེ་ཤེས་འབའ་ཞིག་ཙམ་མོ་ཞེ་ན། མི་འཐད་དེ། དེ་ལ་རང་ངམ་གཞན་གྱི་ རྣམ་པར་སྦྱང་ཞིང་སྣང་བ་མེད་ན་ཡེ་ཤེས་ཉིད་དུ་མི་འཐད་ལ།དེ་ལྟར་མྱོང་ཞིང་སྣང་བ་ཡང་འཁྲུལ་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།

从一个方面来说，如果这些的含义如前所述，七地以上已决定为佛种姓，那么此经和其他经中说七地以下尚未决定为佛种姓，岂不相违？
这并无过失。这是由于众生根机的差别：有些凡夫通过这样的教说而得到调伏，并且是为了在世俗谛中建立这些地的不混杂特征而如此宣说的。
此外，凡夫以证悟的我慢认为：'我已决定为佛种姓，已断除魔业'，因此精进懈怠。为了断除这样的过失，所以说七地以下也尚未决定为佛种姓。
如此宣说的密意是：针对钝根者稍有证悟迟缓等过失相关。
'语身'等说明这些地中三门的不善习气不再生起，而在第八地中，这样的习气所依的阿赖耶识以及阿赖耶显现等如梦般通达，证悟智慧任运成就且相续不断，犹如江河。
'第八地和'等说明利根菩萨在初地等后得位时精通一切工巧明处，并如是教导他人，示现转轮王身而利益众生。
如《十地经》中说：'住初地菩萨示现统领南瞻部洲的转轮王身'，'住第二地者示现统领四大部洲的身'等。
《华严经》中也如是宣说。
特别提到'第八和第五'是因为第八地中诸佛摄受而令其投入利益众生，第五地具足通达摄一切所知四谛的智慧而如是宣说，但这并非说其他地不修学此等。
'生与不生'等是教诫断除二边执著。如是宣说二边是对缘觉和声闻说的。
关于'世俗中诸法有，胜义中无自性'等所说，此处二谛分类的基础是作为所知处的总相，其各自的特征中，胜义谛是以理智主客所摄。
世俗是以迷乱主客所摄。对此，其他人说一切有显现的心都是迷乱，其所缘是颠倒的，这种说法不合理。若如此，则如来在后得位中也有身和刹土等显现，就会成为有迷乱。
如果担心有此过失而说没有后得显现，仅是入定智慧，这也不合理。因为若无自他清净显现，则不能成立为智慧；如此经验和显现也将成为有迷乱。

།གལ་ཏེ་འདིར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་དོན་དམ་པར་མེད་པ་ལ། ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མྱོང་ན་འཁྲུལ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ལས། དེ་ལྟར་མ་མྱོང་སྟེ། མེད་པ་ལ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ རྟོགས་ཤིང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མྱོང་བ་མ་འགགས་པ་ཙམ་ཡིན་པས་འཁྲུལ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།དེ་བཞིན་དུ་སྐུ་དང་ཞིང་ཁམས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཡང་ཡེ་ཤེས་ལས་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པ་མེད་ཅིང་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་བདེན་པར་ཡང་མ་གྲུབ་པ་ལ། དེ་ལྟར་ཡོད་པར་འཛིན་ན་འཁྲུལ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ བ་ལས།དེ་ལྟར་མི་འཛིན་ཅིང་དོན་དམ་པར་མེད་པ་ལ་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་ཤིང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དེ་ལྟར་སྣང་བ་མ་འགགས་པ་ཙམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་གཞན་དག་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཀྱང་མེད་པར་ཁས་ལེན་པ་ནི་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་སྔར་ རྒྱས་པར་བསྟན་ཏོ།།ཡང་གཞན་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་འཁྲུལ་པ་ལ་འཁྲུལ་པ་ཉིད་དུ་མཁྱེན་པས་འཁྲུལ་པ་མ་ཡིན་ཞེས་པ་ཡང་མི་འཐད་དེ། དེ་ལྟར་མཁྱེན་ཀྱང་སྣང་བ་མི་ལྡོག་ཅིང་དེ་ཡང་འཁྲུལ་པ་ཉིད་ཡིན་པར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་འཁྲུལ་པ་ལ་འཁྲུལ་ པར་མཁྱེན་པས་འཁྲུལ་པ་ལྡོག་ན་དེ་ལྟར་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་འཁྲུལ་པར་འགྱུར་ཏེ།ཡེ་ཤེས་སྐྱེས་པ་ན་གཞལ་བྱའི་ཡུལ་མི་བདེན་པའི་ཕྱིར་དང་། མ་སྐྱེས་པའི་དུས་ན་ཡེ་ཤེས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་གང་དུ་ ཡང་སྒྲོ་འདོགས་པ་མེད་པའི་སྣང་བ་ཙམ་ནི་དངོས་སུ་འཁྲུལ་པ་མ་ཡིན་ལ།ཡང་བདེན་པའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་མྱོང་བ་རང་སྣང་བ་ཙམ་དུ་རྟོགས་པ་ཡང་འཁྲུལ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གནས་མ་གྱུར་པ་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་ལ་སོགས་པའི་སྣང་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས་ཀུན་ནས་བསླང་ བ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པ་འཆིང་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པས་ཀུན་རྫོབ་ཅེས་བྱའོ།།ཕྱིན་ཅི་ལོག་གནས་གྱུར་པ་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྣང་བ་ནི། དེ་ལས་བཟློག་པར་རིགས་པ་དང་རིགས་པའི་ཡུལ་ཡིན་པས་དོན་དམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །གལ་ཏེ་འདིར་དོན་དམ་པ་ནི་ སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཞིང་ཤེས་བརྗོད་ཀྱི་ཡུལ་ལས་འདས་པ་མ་ཡིན་ནམ།ཇི་ལྟར་ན་རིགས་པའི་ཡུལ་དུ་འགྱུར། གཞན་ཡང་རིགས་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཉིད་དུ་གསུངས་ཏེ། དོན་དམ་པ་ནི་གང་ལ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་ཡང་མེད་ན་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ ཞེ་ན།སྐྱོན་མེད་དེ། དོན་དམ་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་འདྲ་བའི་སྤྲོས་པ་རྣམ་པར་བཀག་པས་ཡེ་ཤེས་དང་། ཤེས་བྱ་མཐུན་པ་ཙམ་ལ་རིགས་པའི་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་མ་དང་བཅས་པའི་ཚུལ་དུ་ཡུལ་དུ་བྱས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ རོ།།རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་དོན་དམ་པ་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་ཞིང་འོད་གསལ་བ་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སོ་སོ་རང་རིག་པའི་ཚུལ་དུ་རྟོགས་པ་ཡིན་གྱི། མཚན་མའི་བྱེ་བྲག་སྣ་ཚོགས་སུ་བཟུང་ཞིང་སྤྲོས་པ་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་དོན་དམ་པ་ལ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ གསུངས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ་དེ་ལས་བཟློག་ནས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བརྟགས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ།།དེས་ན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་མ་འགགས་ཤིང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་སྤྲོས་པ་གཅོད་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་དངོས་པོ་མ་གྲུབ་པ་སྟེ། རིག་པ་དང་སྟོང་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ནི་དོན་དམ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ རྒྱས་པར་བསྟན་ཟིན་ཏོ།།དེ་སྐད་དུ་ཡང་། སོ་སོ་རང་རིག་མཚན་མེད་སྤྱོད་ཡུལ་བ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་སྤྲོས་པ་གཅོད་པར་བྱེད་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་སྤྲོས་པ་གཅོད་པའི་ལྡོག་པ་ནས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡིན་ཞིང་དེ་ནས་ གཏན་ལ་ཕབ་པའི་དོན་ཀྱང་དོན་དམ་པ་ཡིན་ལ།བརྗོད་པ་དང་འདྲེས་རུང་གི་རྣམ་པར་སྒྲོ་འདོགས་པའི་ཆ་ནས་ནི་ཡང་དག་པའི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཉིད་ཡིན་ཞིང་། དེའི་ཡུལ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ།

如果在此，胜义中无智慧自性，而执为有而体验则成为迷乱，然而并非如此体验，而是了知无即是无，仅仅是不碍于世俗的体验，因此不成为迷乱。
同样，身及刹土等相也不异于智慧，而智慧本身的实相也非真实成立，若执为如是存在则成为迷乱，然而并非如此执著，而是了知胜义中无即是无，仅仅是不碍于世俗中如是显现的缘故。
又有一些人承许连等持智慧也不存在，这是诽谤边的大邪见，如前已广说。
又有一些人说如来了知迷乱为迷乱故非迷乱，这也不合理，因为虽然如是了知，显现也不会转变，而且已承许那也是迷乱的缘故。
再者，若由了知迷乱为迷乱而能遣除迷乱，则如是了知的智慧本身将成为迷乱，因为智慧生起时所量境不真实，未生起时无有智慧的缘故。
因此，于有无等差别皆无增益的仅仅显现并非直接迷乱，又了知无真实事物的体验仅是自显现也非迷乱。
即便如此，未转依的凡夫等的显现是由颠倒所引发，能障碍真实性，是束缚之因，故称为世俗。
已转依的诸佛及大菩萨的显现，与此相反，是正理及正理之境，故称为胜义。
若问：此处胜义不是离一切戏论且超越能知所诠的境界吗？怎么会成为正理之境？再者，正理是心的运行，而且也说是世俗，因为说'胜义中连心的运行也无有'的缘故。
答：无过失。对于离一切戏论的胜义真实性，无分别智也是以遮遣如是戏论的方式，并非以智慧与所知相符的方式作为带有标相的正理之境。
另一方面，胜义即是心的法性，离戏光明，是以无分别智自证的方式了知，而非执取种种标相的戏论的缘故。
所说胜义中无有心的运行也是如此，若相反地执为有即成为世俗。
因此，世俗中心的运行不碍而能断除颠倒戏论，胜义实相不成立，即是智慧与空性双运，这就是胜义，如前已广说。
如是所说：'自证无相行境者'等。
此处凡夫们能断除戏论的比量，从断除颠倒戏论的反面而言是胜义谛，由此所抉择的义也是胜义，而从与言说相应的增益方面而言则非正确的正理而是颠倒，其境也是世俗谛。

།གལ་ཏེ་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་སུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་མེད་པའི་ སྣང་བ་འགའ་ཞིག་འཁྲུལ་པ་མ་ཡིན་ན།དེ་དག་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་མི་འཐད་དེ། དེའི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་བདེན་མོད་ཀྱི་འདིར་མཚན་ཉིད་ཀྱང་འཁྲུལ་པ་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་དང་། དེས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་སྣང་བར་འདུག་པ་ཡིན་ལ། དེ་འདྲ་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་ སྔ་མ་དེ་ལ་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དོ།།གཞན་ཡང་འདིར་ཤེས་བྱའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལས་གཞན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། །དེ་དག་གཉིས་སུ་དབྱེ་བའི་དོན་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་དངོས་པོ་གཅིག་པ་དང་ཐ་དད་པ་ལས་གྲོལ་བ་ སྟེ།།དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་དེ་ཉིད་དང་གཞན་དུ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་སྟེ། དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བའི་དོན་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པའི་མདོ་ལས་གཅིག་ཏུ་བསྟན་པ་ནི་དབྱེར་མེད་པ་ཙམ་ལས་དགོངས་པའོ།།གཉིས་སུ་འབྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་ཤེས་ངོ་གཉིས་ལ་ལྟོས་པ་སྟེ། བློ་འཁྲུལ་པའམ་འཁྲུལ་པས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ཤེས་པ་ལ་སློང་བའི་ཆ་ནས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་རིགས་པ་དམ་ པས་བཙལ་བའི་དོན་མ་གྲུབ་པས་དེ་ལ་ལྟོས་ཏེ།དོན་དམ་པར་འཇོག་པའོ། །སོ་སོའི་དབྱེ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་གཉིས་སུ་འགྱུར་བ་སྟེ། དེ་ལ་ལོག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ནི་སྣང་ལ་དོན་བྱེད་ནུས་པས་སྟོང་པའོ། །ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ནི་སྣང་ལ་དོན་བྱེད་ནུས་པ་སྟེ། འདིར་ཕྱིའི་དོན་ སེམས་ལས་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་བརྟགས་པ་ནི་ལོག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་ལ།དེ་ལྟ་ན་དེ་དག་ཀྱང་བཏུང་ངོམས་ལ་སོགས་པའི་དོན་བྱེད་པར་འགྲུབ་པས་ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཁྱབ་ཆེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ་འཁྲུལ་པའི་བག་ཆགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ དོན་དུ་སྣང་བ་ལས།དེ་དང་ཕྲད་ཅིང་དོན་བྱེད་པར་སྣང་བ་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་ཡིན་གྱི། དེ་ལས་ཐ་དད་པའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་སྔར་རྒྱས་པར་བསྟན་ནོ། །དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ལས། རྣམ་གྲངས་ཀྱི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་ པའི་སྤྲོས་པ་ཕྱོགས་རེ་བཀབ་པ་ཙམ་སྟེ།དོན་དམ་པ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་ལ། སྤྲོས་པའི་ཕྱོགས་གཞན་མ་བཀག་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ཡང་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ལྡོག་པའི་རྣམ་གྲངས་འགའ་ཞིག་ནས་དོན་དམ་པར་འགྱུར་ལ། འགའ་ཞིག་ ནས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འགྱུར་བས་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལྟ་ན་སྤྲོས་པས་གཅོད་པར་བྱེད་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡང་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་དོན་དམ་པར་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་འདོད་པ་ཉིད་དོ། །རྣམ་གྲངས་མ་ཡིན་པའི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ནི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཞིང་ འོད་གསལ་བའོ།།འདིར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ངེས་པའི་ཚིག་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རྟོགས་པ་ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པའོ། །བདེན་པ་ཞེས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བདེན་པས་སོ། །དོན་དམ་པ་ནི་དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་དོན་དུ་གཉེར་ཞིང་གཏན་ལ་དབབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་དོན་ཅེས་བྱ་ལ། མི་སླུ་བས་ན་དམ་པའོ། ། དོན་དམ་པར་བདེན་པས་ན་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཞེས་ཚིག་བསྡུས་ཏེ་རྣམ་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །འདི་དག་གི་སྤྲོས་པ་ཞིབ་ཏུ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་སྒྲོན་མ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཚིག་གི་དོན་བཤད་པ་ལ། དོན་དམ་དུ་ནི་རང་བཞིན་མེད། །ཅེས་པ་རང་བཞིན་བཀག་པ་ཙམ་གྱི་མེད་པར དགག་པ་ན་རི་བོང་གི་རྭ་དང་ཁྱད་པར་མེད་པར་འགྱུར་བས་ཤེས་བྱ་ཇི་ལྟར་སྣང་བའི་ཆོས་ཉིད་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེས་ན་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་མ་གྲུབ་ཅིང་། སྣང་ཞིང་རིག་པ་མ་འགགས་པ་སྟེ་ཟུང་འཇུག་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ནོར་པ་དང་ནོར་པས་ཀུན་ ནས་བསླང་བའི་བློ་དང་བློའི་ཡུལ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ།།ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཀུན་རྫོབ་ཉིད་རྒྱས་པར་བསྟན་པའོ།

如果如前所说，某些不增益为差别法的显现不是错乱的话，那么这些在世俗谛中也不合理，因为它们没有世俗谛的特征。对此回答：虽然如此，但这里的特征也是错乱的境和有境，以及由此所引发的显现，像这样的特征前者也具有，所以没有过失。
此外，在此所知的真实性即是胜义谛，除此之外的安立即是世俗谛。这两者的区分意义是在真实中超越一体和差别，因为事物的自性不成立。因此不可说是一体或差别，如《解深密经》中所说。
在世俗中分为二者的意义如前所说是特征不同。《般若波罗蜜多经》中说为一体是从不可分的角度而言。
分为二者的原因是依据两种认知角度，即对于错乱或由错乱所引发的认知而言是世俗谛，而同样这些由于以正理观察时不成立，相对于此安立为胜义谛。
各自的分类都成为两种。其中，错误的世俗是显现而无法起作用的。正确的世俗是显现且能起作用。在此，将外境执著为异于心识即是错误的世俗。
如果说，这样的话，由于它们也能完成饮水止渴等作用，正确世俗的特征就会太过广泛。答：不是这样的。如前广说，由于显现为错乱习气的缘故，显现为对境并与之相遇而起作用的是心的本性，除此之外的外境的作用即使在世俗中也是不存在的。
胜义谛也有两种：相对胜义谛是仅遮遣生等一部分戏论，因为与胜义相顺故也称为胜义，由于未遮其他方面的戏论故也成为颠倒，因此也是世俗。所以从某些方面成为胜义，从某些方面成为世俗，故称为相对胜义谛。
如此，遮遣戏论的比量是否也成为相对胜义呢？确实如此。非相对胜义谛是远离一切戏论且光明清净的。
在此，世俗的词义是遮蔽真实的认知。称为谛是因为在世俗中为真。胜义是圣者们所追求并应当抉择的，故称为义，因不欺惑故称为胜。因为在胜义中为真实，所以应当简略组合为胜义谛。
这些详细的阐述应当从《真实性灯》等中了知。
解释文义：'胜义中无自性'，如果仅是遮遣自性的无遮，就会与兔角无异，所以一切所知显现的法性不是胜义谛。因此不成立为胜义事物，而是显现觉知不灭，即如幻的双运。
与此相反的错乱以及由错乱所引发的心识和心识对境即是世俗谛。'一切诸法'等是广说世俗本身。

།བརྗོད་ལས་བྱུང་བའི་དངོས་པོའི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དོན་དང་མཐུན་པའི་གཏམ་བརྗོད་པ་ལས་བྱུང་བའི་བློའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ། ཞེན་ཡུལ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པའོ། །ཡང་ན་དོན་དམ་པ་དང་མཐུན་པའི་གཏམ་བརྗོད་པ་ལས་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྤྱིའི་རྣམ་པར་སྣང་བའི་བློ་འབྱུང་ཞིང་། དེས་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་དོན་གོམས་པ་ལས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞིང་། དེའི་དོན་དུ གྱུར་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་དེ་ལྟར་བདེན་པའོ།།ལྟ་བས་ཡོད་པ་མིན་ཞེས་པ་ནི་དེ་དག་ལ་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོ་ལ་སོགས་པར་ལྟ་བའི་སྒོ་ནས་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྩིག་པ་མེད་པར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་སྟོན་ཏེ། སྡོང་དུམ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་ གྲིབ་མ་མི་འབྱུང་བ་ལྟར།ཀུན་གཞི་མེད་ན་འཇུག་པའི་རྣམ་ཤེས་མི་འབྱུང་ཞིང་། དེ་ཡོད་ན་དེ་རྣམས་འབྱུང་ལ། དེ་རྣམས་སམ་དེ་རྣམས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱིས་ཀྱང་ཀུན་གཞི་དྲི་མ་ཅན་དུ་བྱས་པས་མི་མཛེས་པའོ། །དེ་དག་ངོ་བོའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུ་དང་རྒྱུ་འདྲ་བ་གཉིས་སོ། ། ཚིག་གི་དོན་གཞན་ནི་སྔར་བསྟན་ཏོ། །དང་པོ་དང་ནི་བཅུ་པར་ཞེས་པ་ནི་ས་དང་པོ་དང་བཅུ་པ་ལ་ཞལ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པས་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་སྟེ་རྒྱས་པར་སྔར་བསྟན་ཏོ། །ཚེ་དང་དྲོད་དང་སྲོག་གི་དབང་པོ་ནི་རྣམ་གྲངས་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའམ། ཡང་ན་ཚེ་ནི་སྲོག་གི་རླུང་ཡིན་ལ། དྲོད ནི་དེ་དག་ལ་བརྟེན་པའི་དྲོད་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ།།རྟག་ཏུ་རློམ་སེམས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དོ། །སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རང་གི་ཡུལ་ལ་འཛིན་པ་དེ་དང་བཅས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་བྱེ་བྲག་འབྱེད་པའོ། །སྲེད་པ་དག་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ད་རྣམས་གཅོད་ཅིང་ རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ནི་དགོངས་ཏེ་བསྟན་པའི་མཚམས་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པའོ།།བདག་ནི་རྫས་དང་འདྲ་བར་ཡོད། །ཅེས་པ་ཕ་རོལ་པོས་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་འགོག་པ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། བདག་ཏུ་བརྟགས་པའི་རྟེན་ཕུང་པོ་ཉིད་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་ དུ་ཡོད་ཀྱི།དོན་དམ་པར་མེད་ན་དེ་ལ་བདག་ཡོད་པ་ལྟ་ག་ལ་སྲིད་ཅེས་པའོ། །དེ་ལྟ་ན་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་བདག་ཡོད་པར་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ། །ངས་ནི་དེ་དག་བར་དུ་ཡང་། །ཅུང་ཟད་བསྟན་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་ པ་དང་མཚུངས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཚིག་འདི་རྣམས་ཀྱང་དབང་པོ་ལྟ་བུར་བསྟན་པའོ། །གང་གི་རྒྱུ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་གཞན་གྱིས་སྐྱེ་བར་བརྟགས་པ་འགོག་པ་སྟེ། གང་དག་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་འཇིག་རྟེན་རབ་ཏུ་འབྱུང་ཞིང་། དེ་ཡང་ཚུལ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་ཞེ་ན། མཐའ་བཞིའི་ཚུལ་གྱིས་ འབྱུང་བར་རིགས་པས་གྲུབ་པའོ།།དེའི་དོན་ནི་འབྲས་བུ་ཕྱིས་ཀྱི་དུས་སུ་ཡོད་པ་དང་། སྔར་རྒྱུའི་དུས་ལ་སོགས་པར་མེད་པ་དང་། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡོད་མེད་གཉི་གར་གྱུར་པ་དང་། སྔར་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། ཕྱིས་ནི་མེད་པ་མ་ཡིན་པས་གཉི་ག་མ་ཡིན་པ་སྟེ། མཐའ་བཞིའི་ཚུལ་ དང་ལྡན་པ་རྒྱུ་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བར་ཚད་མས་གྲུབ་ཅེས་པའོ།།འདི་རྣམས་དགག་པ་ནི་སྔར་བསྟན་ནོ། །གང་ཕྱིར་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བས་ན། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་གཏན་ཚིགས་ཏེ་སྔར་བསྟན་ཏོ། །གང་གི་ཚེ་ན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཚུལ་དེ་ཉིད་སེམས་ཙམ་ གྱི་ཚུལ་ལ་སྦྱར་བའོ།།འཇིག་རྟེན་པའི་སེམས་ཙམ་ཞེས་པ་ནི་གནས་སྐབས་དེ་འདྲ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་མ་འདས་པའོ། །ཉན་ཐོས་ཟད་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པའོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ ནི།མཚན་དང་དེ་བཞིན་རྟོགས་པ་དང་། ཡང་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཞེས་སྔར་བསྟན་པའོ། །མཐའ་བཞིའི་སྦྱར་བའི་གཏན་ཚིགས་ནི་སྔར་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་དེ་སྐྱེ་བར་ཚད་མས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བདེན་ནོ་ཞེས་གཏན་ཚིགས་ཉིད་དུ་སྦྱར་བའོ། །བླུན་པོ་དག་གིས་བཟློག་ཅེས་པ་དབུ་མའི་ཚུལ་ ལུགས་འགོག་པའོ།

以'从言说所生的事物'等词，是说在世俗谛中与义相应的言说所生的心识行境，即所执境自相在正确的世俗谛中存在。或者说，从与胜义谛相应的言说中，生起显现其自体总相的心识，由修习其所抉择的义而生起无分别智慧，其所缘境如是为真。
'见则非有'是说对于这些从胜义事物等的见解角度来说并不存在。'无墙壁'等词是说显示颠倒生起的因等，如同无树干等则无影子一样，若无阿赖耶识则不生转识，若有则彼等生起，由彼等或彼等的习气令阿赖耶识染污而不清净。
'彼等自性佛'是指因与似因二者。其他词义前已说明。'初地与十地'是说在初地和十地中示现尊颜等而加持，详细内容前已说明。
寿、暖及命根，或理解为同义词，或者说寿是命气，暖是依彼等所生的暖相。
'恒时我慢心'是指染污意。五识对自境执取，具有彼等的意识则作分别。
'诸爱'等词是说断除彼等并分别，表示是密意宣说无间断。
'我如实体有'是对方所承许，对此的破斥即'诸蕴'等，即所执我的所依蕴只是世俗有，胜义中无，既然如此，于彼中怎会有我存在。
若问：如是则佛陀岂非也说有我？此是有密意的，如同'我于其中间，未曾说少许'所说相同，因此这些言词也是如根等的显示。
'何因'等词是破除他生，即何者因缘生世间，其生起方式又是如何，以四边方式生起为正理所成。
其义是后时果存在，先前因位等无，正因如此成为有无二者，先前非有，后来非无，故为非二，具四边方式从因缘生起为量所成。
对这些的破斥前已说明。'由从缘起故'等词是缘起因，前已说明。
'何时'等词是将无生的道理配合唯心的方式。
'世间唯心'是说这种状态尚未超越世间。
'声闻尽智'等词是说涅槃等如幻而有。
诸佛的出生，相及证悟，又有二种出生如前所说。
四边配合的因前已说明，即以生起为量所成故如是为真的因相配合。
'愚者诽谤'是指破斥中观的宗义。

།ཡང་ན་འདི་རྣམས་ཀྱི་དོན་ནི་སྐྱེ་བ་རྣམ་བཞི་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་བླུན་པོ་དག་གིས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ཟློག་པར་བྱེད་པའོ། །རང་གི་སེམས་ནི་དོན་རྒྱུད་དེ། །ཅེས་པ་ནི་སེམས་ཉིད་དོན་གྱི་རྒྱུད་རྒྱུན་ཆགས་སུ་སྣང་བའོ། །ཕན་ཚུན་མ་གྱེས་འབྲེལ་པ་ཡི། །བག་ཆགས་གཅིག་གི་ རྒྱུ་ལས་བྱུང་།།ཞེས་པ་ནི་ཀུན་གཞི་ལ་བག་ཆགས་བསྡུས་ཤིང་སྲེད་པའི་སྲད་བུས་བཅིངས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའོ། །གཉིས་པོ་ནི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དབང་ངོ་། །སྣང་བའི་ས་བོན་ལྡན་པའི་ཕྱིར། །སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ནི་བཅུ་གཉིས་སོ། །ཞེས་པ་ནི་ཀུན་གཞི་ལ་ཕྱི་ནང་ གི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་སྣང་བའི་ས་བོན་སེམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཡོད་པ་སྟེ།དེ་ལས་གཞན་བེམས་པོའི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་ནི་མི་འཐད་ཅེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་མེད་བཞིན་དུ་གནས་དང་དམིགས་བྱ་སྟེ། ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ལྡན་པའི་ཚིག་བརྗོད་པ་ནི་བདེན་པའི་དོན་དང་མི་ལྡན་པས་ལོ་རྒྱུས་ སུ་ང་ཡིས་བཤད་པ་སྟེ།ཚིག་ཙམ་ཉིད་ཅེས་པའོ། །གང་ལ་གང་གི་དངོས་པོར་ཡང་། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་རྣམ་རིག་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་གཞན་དབང་ལ་དེ་ལྟ་བུའི་ངོ་བོར་བརྟགས་ན་སྒྱུ་མ་ཙམ་དུ་མི་དམིགས་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ལྟར་བདེན་པའོ། །དེ་ལས་གཞན་དུ་ཡོད་མོད་ཀྱི་མཚན་མར་ བརྟགས་པ་ནི་མི་བདེན་པའོ།།ཐོག་མར་མེད་ལྡན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་དོགས་པ་བསལ་བའི་ཚུལ་གྱིས་སྔར་གྱི་དོན་དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་བསྟན་པའོ། །དེའི་དོན་ཡང་རྣམ་རིག་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་གཞན་དབང་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་གནས་པ་ལ། དངོས་པོའི་ངོ་བོར་རྟོག་པ་ནི་ནོར་པ་ཡིན་ན། དེ་ལས་གཞན་ པའི་དངོས་པོ་བདེན་པ་ཉིད་རྒྱུ་རྐྱེན་སུ་ཞིག་གིས་འཁོར་བར་བྱ་སྟེ།འདིའི་དོན་ཐུབ་པ་ཆེན་པོས་བདག་ལ་གསུངས་ཞེས་པའོ། །ལན་གྱི་དོན་ནི་དངོས་པོ་བདེན་པ་གཅིག་ནི་འཁོར་བ་མེད་ཀྱི། ཀུན་གཞིའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་རིག་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཉིད་འཁོར་ཞེས་པའོ། །དེ་ལས་རྣམ་པ་གཞན་ ཡོད་ན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱིས་པས་དངོས་པོར་བརྟགས་པ་ལས་གཞན་རིག་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་ཡོད་ཀྱང་བྱིས་པའི་བློས་དེ་ལྟར་རྟོགས་པར་མི་རུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ཡེ་ཤེས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་དེ་ཡོད་ན་བྱིས་པས་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་ལ། མེད་ན་ཡང་འཕགས་པ་དང་བྱིས་པ་མཉམ་ པར་འགྱུར་བའོ།།གང་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་དག་མི་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་སྟོན་པ་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན། མཁའ་ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བརྟགས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་བརྟན་པ་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་ ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ལ་སོགས་པའོ།།གང་གི་མ་བྱུང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྔར་མ་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་སྐྱེ་བར་འདོད་ན། དེ་དག་འབྲེལ་པ་མི་འཐད་དེ། གཅིག་ཡོད་པ་ན་ཅིག་ཤོས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་ཡོད་མེད་རིམ་གྱིས་ཀྱང་འགལ་ བས་མེད་པ་འབྲས་བུའི་དངོས་པོའི་བདག་ཉིད་དུ་རེད་པ་མེད་ཅེས་པའོ།།དེ་ལྟ་བུ་ཡི་མདོར་མཐོང་ན། །ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་དོན་མདོ་རྣམས་སུ་བཤད་པ་མཐོང་ཞིང་རྟོགས་ན་ཞེས་པའོ། །མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་སྐྱེ་བ་དངོས་པོར་རྟོགས་པ་དག་།བྱིས་པའི་འཁོང་རྣམས་ ལ་རྐྱེན་དུ་མས་འབྲས་བུ་གཅིག་པ་དང་།ཐ་དད་པ་སྐྱེད་པ་དང་། ཡང་རྐྱེན་གཅིག་གིས་འབྲས་བུ་གཅིག་པ་དང་ཐ་དད་པ་སྐྱེད་པའི་གཏམ་རྒྱུད་སྣ་ཚོགས་ཐ་སྙད་པའི་ཚད་མ་ལ་བརྟེན་ནས་ཟེར་ཀྱང་དོན་དམ་པར་འགྲོ་བའི་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲ་བ་སྟེ། སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་དེ་ལྟར་མ་རྟོགས་པའོ། ། འདིའི་དོན་ནི་གཞན་དག་རྒྱུ་མིག་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དུ་མ་ལས་འབྲས་བུ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་དང་། ཡང་རྒྱུ་གཅིག་ལས་འབྲས་བུ་གཅིག་སྐྱེ་སྟེ། དེ་ལྟར་གྱི་བུམ་པའི་སྐད་ཅིག་གཅིག་ཉིད་རང་གི་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་གཅིག་ལས་སྐྱེ་བའོ། །ཡང་རྒྱུ་ཐ་དད པས་འབྲས་བུ་ཐ་དད་པ་སྐྱེད་དེ།ནས་དང་སྲན་མའི་ས་བོན་ཐ་དད་པ་ལས་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ཐ་དད་པ་སྐྱེད་པ་ལྟ་བུའོ།

或者说这些的含义是，因为远离四种生，所以愚者们否定世俗谛的生。'自己的心即是实相续'，是说心性显现为实相的相续不断。'互不分离相连系，习气一因而生起'，是说从阿赖耶识摄集习气并被爱欲之线束缚的因而生起。二者即是遍计所执和依他起。'具有显现种子故，十二处皆具足'，是说阿赖耶识中有内外处显现的种子成为心的本性，除此之外成为无情物的本性是不合理的。
如是虽无住处和所缘，即内外处具足的语言表述，因不具真实义而我说为故事，即仅是言说而已。'于何成何事物'等，是说若于如幻的依他起分别如是本性，则不是不见仅是幻化，这才是如是真实。除此之外虽有，但执为相则不真实。'无始具足'等，是以遣除疑惑的方式广说前义。
其义即是，对于如幻的依他起无始以来安住，执为事物本性是错误的。除此之外，真实事物谁能轮回于因缘中，此义大圣者对我宣说。答义即是真实事物一者无轮回，唯有如幻的阿赖耶识本性的觉性轮回。'若有异于此'等，是说除了凡夫执著事物外，虽有如幻的觉性，但凡夫心不能如是了知。
若圣者有如幻智慧则非凡夫所执，若无则圣者与凡夫相等。'由于'等说明彼等不相等。如是则说蕴等存在不合理时，说'于空'等。所执之果即是蕴等坚固，及其果即是声闻菩提等。'何者未生'等，若许未生之果由诸缘生起，则彼等关联不合理，因为一者存在时另一者不存在。
复次，有无相续也相违，故无法获得无为果的事物本性。'若见如是经'，即是见到并了知如是义理在诸经中所说。'诸外道'等义即是，执生为事物者们，对凡夫众说多缘生一果及别果，又一缘生一果及别果的种种言说，虽依世俗量而说，但胜义中如众生梦等，于无生中不如是了知。
此义即是，其他人许多因如眼与色等生一果即眼识，又从一因生一果，如瓶的一刹那从自类前一刹那生。又别因生别果，如稻麦种子不同生不同芽等。

།རྒྱུ་ཐ་མི་དད་པས་ཀྱང་འབྲས་བུ་ཐ་དད་པ་སྐྱེད་དེ། མིག་གི་དབང་པོ་ལས་རང་གི་རིགས་ཕྱི་མ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་རིགས་ནི་དེ་ དག་ཙམ་དུ་ཟད་དེ།ཇི་ལྟར་རིགས་པ་བཞིན་དུ་སྐྱེད་པའི་ཚུལ་སོ་སོར་བདེན་པར་འདོད་པའོ། །འདི་ནི་དོན་དམ་པར་མི་འཐད་དེ། རྒྱུ་མིག་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དུ་མ་ལས་འབྲས་བུ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་སྐྱེ་བར་འདོད་ན། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐ་དད་མ་ཡིན་པ་རྒྱུ་མེད་པ་ ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ།རྒྱུ་ཐ་དད་དང་ཐ་མི་དད་གཉིས་ཆར་གྱིས་མ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་དང་པོ་འབྲས་བུ་ཐ་དད་པ་ནི་རྒྱུ་ཐ་དད་པས་མ་བྱས་ཏེ། མིག་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་སྐབས་སུ་རྒྱུ་ལ་ཐ་དད་ཡོད་ཀྱང་། འབྲས་བུ་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ཐ་དད་དུ་མ་བྱུང་བས་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་དེ་འདྲ་བ་ནི་རྒྱུ་ཐ་མི་དད་ཀྱིས་མ་བྱས་ཏེ། ནས་དང་སྲན་མའི་ས་བོན་གྱི་སྐབས་སུ་རྒྱུ་ལ་ཐ་མི་དད་མེད་ཀྱང་འབྲས་བུ་ཐ་དད་དུ་བྱུང་བས་ལྡོག་པ་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་ཐ་མི་དད་པ་ཡང་རྒྱུ་ཐ་མི་དད་ཀྱིས་མ་བྱས་ཏེ། མིག་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ སྐབས་སུ་མིག་གི་རྒྱུ་ཐ་མི་དད་མེད་ཀྱང་འབྲས་བུ་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ཐ་མི་དད་དུ་བྱུང་བས་ལྡོག་པ་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་དེ་འདྲ་བ་ནི་རྒྱུ་ཐ་དད་ཀྱིས་མ་བྱས་ཏེ། ནས་དང་སྲན་མའི་སྐབས་སུ་རྒྱུ་ལ་ཐ་དད་ཡོད་ཀྱང་འབྲས་བུ་ཐ་མི་དད་མ་བྱུང་བས་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་གལ་ ཏེ་གཞན་དག་འདི་ནི་མི་འཐད་དེ།མིག་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་སྐབས་སུ་རྒྱུ་ལ་ཐ་དད་ཡོད་ཀྱང་། འབྲས་བུ་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ཐ་དད་པ་མ་བྱུང་བས་དེ་འདྲ་བ་ཐུན་མོང་པའི་འབྲས་བུ་ཐ་དད་དུ་མི་བྱེད་ཅེས་པ་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པའམ། འདོད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཡང་ནས་དང་སྲན་མའི་ སྐབས་སུ་རྒྱུ་ལ་ཐ་དད་ཡོད་ཀྱང་།འབྲས་བུ་ཐ་དད་མ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཐ་དད་ཀྱིས་ཐ་དད་མི་སྐྱེད་ཅེས་ཟེར་ན་ནི་གཏན་ཚིགས་ཉིད་མ་གྲུབ་པའོ། །ཡང་ཐ་དད་རྒྱུ་ཐ་མི་དད་ཀྱིས་མ་བྱས་ཏེ། ལྡོག་པ་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལ། ནས་དང་སྲན་མའི་མྱུ་གུ་ཐ་དད་པ་གཞིར་བཞག་ནས་རྒྱུ་ཐ་ མི་དད་པ་དང་ལྡོག་པ་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་ཐ་མི་དད་ཀྱིས་མ་བྱས་སོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི།དེ་ལྟར་འདོད་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཐ་དད་པ་ལྟ་བུ་གཞིར་བཞག་ནས་རྒྱུ་ཐ་མི་དད་ཀྱིས་མ་བྱས་ཏེ། ཐ་མི་དད་མེད་ཀྱང་བྱུང་བས་ལྡོག་པ་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་ན་ནི་གཏན་ཚིགས་མ་ གྲུབ་སྟེ།དེ་དག་གི་རྒྱུ་དབང་པོ་སྔ་མ་གཅིག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་འབྲས་བུ་ཐ་མི་དད་རྒྱུ་ཐ་མི་དད་ཀྱིས་མ་བྱས་ཏེ། ལྡོག་པ་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ཡང་མི་འཐད་དེ། མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ཐ་མི་དད་པ་ལྟ་བུ་གཞིར་བཞག་ནས་རྒྱུ་ཐ་མི་དད་མེད་ཀྱང་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཐ་མི་དད་ཀྱིས་མ་བྱས་སོ་ཞེས་ ཟེར་ན་ནི།དེ་ལྟར་འདོད་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། ད་ལྟར་གྱི་བུམ་པའི་སྐད་ཅིག་ལྟ་བུ་གཞིར་བཞག་ནས་རྒྱུ་ཐ་མི་དད་མེད་ཀྱང་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཐ་མི་དད་ཀྱིས་མ་བྱས་སོ་ཞེས་ཟེར་ན་ནི། གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པའོ། །ཡང་འབྲས་བུ་ཐ་མི་དད་རྒྱུ་ཐ་དད་ཀྱིས་མ་བྱས་ཏེ། ནས་དང་སྲན་མའི་སྐབས་སུ་རྒྱུ་ལ་ཐ་དད་ཡོད་ཀྱང་ འབྲས་བུ་ཐ་མི་དད་མ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་ན་ནི།དེ་འདྲ་བའི་ཐ་དད་འབྲས་བུ་ཐ་མི་དད་སྐྱེད་པར་མི་འདོད་པས་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། སྐབས་དེར་རྗེས་འགྲོ་འཁྲུལ་པས་སྐབས་གཞན་དུ་ཡང་ཐ་དད་ཀྱིས་ཐ་མི་དད་མི་སྐྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་ན་ནི་ཁྱབ་པ་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་ རོ།།འདི་ནི་མི་འཐད་དེ། དང་པོ་མིག་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་སྐབས་སུ་རྒྱུ་ལ་ཐ་དད་ཡོད་ཀྱང་། འབྲས་བུ་ཐ་དད་མ་བྱུང་བས་ཕྱིར་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར། ནས་དང་སྲན་མའི་མྱུ་གུ་ཐ་དད་པ་ཡང་རྒྱུ་ཐ་དད་ཀྱིས་མ་བྱས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞེས་འདིར་ཐལ་བའི་དོན་དུ་འགོད་པའོ། ། གལ་ཏེ་དེ་འདྲ་བའི་ཐ་དད་པའམ་མིག་དང་གཟུགས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ལྟ་བུའོ།

由于因不同也能产生不同的果，如眼根产生后续同类和识，如是。如是因果的种类仅此而已，如理各自产生的方式认为是真实的。此于胜义中不合理，若承许从眼和色等多因产生眼识一果，诸事物的果不同则成无因，因为非由异因和同因二者所生故。其中首先异果非由异因所作，如在眼和色等情况下虽有异因，但眼识果未生异，故随行错乱。
又如是非由同因所作，如在青稞和豆种子的情况下虽无同因，但果生异，故返系错乱。如是同果亦非由同因所作，如在眼和色等情况下虽无眼的同因，但眼识果生同，故返系错乱。又如是非由异因所作，如在青稞和豆的情况下虽有异因，但未生同果，故随行错乱。
若他人言此不应理，如在眼和色等情况下虽有异因，但眼识果未生异，故如是共同果不成异者，此乃成已成或所许。又若说在青稞和豆的情况下虽有异因，但果未生异故异不生异者，则因不成。又若说异非由同因所作，以返系错乱故，以青稞和豆芽异为所依，由无同因及返系错乱故非由同所作者，此即所许，若以根识异等为所依，非由同因所作，以虽无同仍生故返系错乱者，因不成，以彼等因即是前一根故。
又说同果非由同因所作，以返系错乱故者亦不应理。若以如眼识同为所依，虽无同因仍生故非由同所作者，此即所许，若以如现在瓶刹那为所依，虽无同因仍生故非由同所作者，因不成。又若说同果非由异因所作，以在青稞和豆的情况下虽有异因，但未生同果故者，如是异不生同果是所许故成已成，若说彼处随行错乱故于他处亦异不生同者，则遍不成。
此不应理，首先在眼和色等情况下虽有异因，但果未生异故随行错乱故，青稞和豆芽异亦应成非由异因所作，此处是立为应成义。若如是异或如眼色识等。

།ཐ་དད་པ་རྒྱུ་ཐ་དད་ཀྱིས་བྱས་ན་ཐ་དད་ཁྱད་པར་མེད་པར་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ལ་ཡང་ཡོད་པས་དེ་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འགྱུར་ཞེས་པའོ། །རྒྱུ་ཐ་མི་དད་པ་ཉིད་ཀྱང་སྐབས་དེར་མེད་པའི་ཕྱིར། དེ་འདྲ་བའི་མྱུ གུ་ཐ་དད་པ་ནི་ཐ་དད་དང་ཐ་མི་དད་གཉིས་ཆར་གྱིས་མ་བྱས་པས་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ།།གལ་ཏེ་མིག་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་རིགས་ཕྱི་མར་གྱུར་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ལྟོས་ཏེ། མིག་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་རྣམས་རྒྱུའི་ཚོགས་པ་ཐ་དད་པ་ཡིན་ཏེ། རང་ གི་རིགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཕྱི་མ་བསྐྱེད་པ་ལ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཐུན་མོང་གི་འབྲས་བུ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ནི་དེ་རྣམས་རྒྱུའི་ཚོགས་པ་གཅིག་པ་སྟེ། གང་ཡང་རུང་བ་ཅིག་མ་ཚང་ཡང་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ལ་ལྟོས་ཏེ། དེ་དག་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་ཐ་དད་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི། ཚོགས་པ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པས་ཐ་དད་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པའོ། །ནས་དང་སྲན་མའི་ཐ་དད་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་རྒྱུའི་ཚོགས་པ་ཐ་དད་པས་འབྲས་བུ་ཐ་དད་ཉིད་དུ་བསྐྱེད་ཅིང ཚོགས་པ་ཐ་མི་དད་པས་འབྲས་བུ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་སྐྱེད་དེ།འདི་ནི་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པའོ། །ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་ནི་ངེས་པ་མེད་དེ་གཅིག་ལས་ཐ་དད་པ་དང་། ཐ་དད་པས་ཀྱང་གཅིག་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མི་འཐད་དེ། འདིར་མིག་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ ཚོགས་པ་དང་།ཚོགས་པ་ཅན་གྱིས་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་རྣམས་གཅིག་གམ་ཐ་དད་ཅེས་བརྟག་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ཐ་དད་ཅེས་ཟེར་ན་དེ་དག་འབྲེལ་པར་ཡོད་དམ་མེད། གལ་ཏེ་མེད་པར་འདོད་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་གི་རྒྱུ་ཚོགས་པ་གཅིག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་ཐ་དད་པ་རྣམས་རྒྱུ་མ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ལ་མི་ལྟོས་པར་ཐལ་ལོ།།གལ་ཏེ་འབྲེལ་པར་འདོད་ན་ཐ་དད་པའི་འབྲེལ་པ་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལས་གཞན་མི་འཐད་ལ། དེ་ལས་ཚོགས་པ་གཅིག་པ་ཚོགས་པ་ཅན་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་ཐ་དད་པའི་འབྲས་བུར་ཁས་ལེན་དགོས་པས་ཐ་དད་དང་ཐ་དད་མ་ཡིན་པ་རྒྱུ་མེད་པར་ཐལ་ བའི་ཉེས་པ་སྔ་མ་ཉིད་སོ་ན་འདུག་གོ།།གལ་ཏེ་ཚོགས་པ་གཅིག་པའི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པ་ལྟོས་ཏེ། ཡང་དེ་རྣམས་ཚོགས་པ་གཅིག་པ་ཡིན་པས་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེ་ན། དེ་འདྲ་བའི་ཚོགས་པ་གཅིག་པ་དེ་ལ་ཡང་བརྟག་པ་སྔ་མ་ཉིད་མཚུངས་པས་རྐྱེན་རྣམས་ཚོགས་པ་གཅིག་པ་ཉི་ཚེ་ལ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར། མིག་གི་རྣམ་ཤེས་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། བསམས་པས་གོ་བར་ཟད་དོ། །གལ་ཏེ་ཚོགས་པ་དང་ཚོགས་པ་ཅན་གཅིག་པ་ཡིན་ན་ནི། ཚོགས་པ་ཅན་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་ཐ་དད་པ་བཞིན་དུ་ཚོགས་པ་ཡང་ཐ་དད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཐ་དད་དང་གཅིག་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་སྐར་མའི་དཀར པོ་ཉིད་བཞིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཚོགས་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱང་གཅིག་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། གཅིག་དང་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་འབྲས་བུ་ཐ་དད་པ་རྒྱུ་ཐ་མི་དད་ཀྱིས་མ་བྱས་ཏེ། ལྡོག་པ་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ཡང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཐ་དད་པ་ཡང་རྒྱུ་ཐ་མི་དད་ ཀྱིས་མ་བྱས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ།གལ་ཏེ་དེ་འདྲ་བའི་ཐ་དད་པ་རྒྱུ་ཐ་མི་དད་ཀྱིས་བྱས་ན། གང་དུ་རྒྱུ་ཐ་མི་དད་ལོག་པ་དེར་འབྲས་བུ་ཐ་དད་ལྡོག་པར་འགྱུར་བ་ལས། ནས་དང་སྲན་མའི་སྐབས་སུ་རྒྱུ་ཐ་མི་དད་ལོག་ཀྱང་། འབྲས་བུ་ཐ་དད་མ་ལོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དབང་ པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཐ་དད་པ་ནི་རྒྱུ་ཐ་མི་དད་ཀྱིས་མ་བྱས་ལ།ཐ་དད་པ་ཡང་སྐབས་དེར་ཁས་མི་ལེན་པས་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞེས་པའོ། །ཡང་འབྲས་བུ་ཐ་མི་དད་རྒྱུ་ཐ་མི་དད་ཀྱིས་མ་བྱས་ཏེ། ལྡོག་པ་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་དོན་ཡང་དེ་ལྟ་བའི་བུམ་པའི་སྐད་ ཅིག་གཅིག་པོ་དེ་ཉིད་རྒྱུ་ཐ་མི་དད་ཀྱིས་མ་བྱས་པར་ཐལ་ཏེ།ཐ་མི་དད་དང་ལྡོག་པ་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའོ། །ཡང་དེ་འདྲ་བ་ནི་རྒྱུ་ཐ་དད་པས་ཀྱང་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྒྱུ་མེད་པར་འགྱུར་བའོ།

如果说由于不同的因产生不同的结果，那么在眼识中也存在无差别的不同，为什么它不成为不同呢？因为在那个场合也没有因的无差别性，所以像这样的不同芽既不是由不同和无差别二者所作，因此成为无因。
如果说对于眼根和色等自类后续的果来说，眼根和色等前刹那诸法是不同的因聚，因为对于产生自类后续果来说彼此互不依赖的缘故。对于共同的果眼识来说，它们是同一因聚，因为任何一个缺少都不会产生眼识的缘故。
因此对于眼识来说，它们仅仅是不同的助缘，而不是不同的因聚，所以'无差别的不同'这个因不成立。稻和豆的不同也应当如是了知。
因此由不同的因聚产生不同的果，由无差别的因聚产生同一的果，这是完全确定的。助缘则是不确定的，由一产生不同，由不同也产生一等种种，这样说是不对的。
在此应当观察眼根和色等的因聚和具因聚的助缘是一还是异。如果说是异，那么它们是相关还是不相关？如果承认不相关，则由于是同一识的唯一同一因聚，不同的助缘不是因，所以应成不依赖它们。
如果承认相关，则不同的相关除了因果之外不合理，由此必须承认同一因聚、具因聚、不同助缘是果，所以仍然存在前面不同和无差别无因的过失。
如果说对于产生同一因聚的果来说，由于它们是同一因聚所以无过失，那么对于这样的同一因聚也同样适用前面的观察，因为仅仅应用于同一因聚的缘，所以眼识将成为无因，这是通过思维可以理解的。
如果因聚和具因聚是一，则如同具因聚的助缘是不同的一样，因聚也将成为不同的，因为是不同和一的缘故，如同星星的白性一样。同样，具因聚也将成为一，因为是一和无差别的缘故。
另外，'不同的果不是由无差别的因所作，因为返遍错乱的缘故'这一点，根和识的不同也将成为不是由无差别的因所作，因为如果这样的不同是由无差别的因所作，则在无差别的因消失之处，不同的果应当消失，但在稻和豆的场合，虽然无差别的因消失，不同的果却未消失的缘故。
因此根和识的不同不是由无差别的因所作，而且在那个场合也不承认不同，所以将成为无因。
又'无差别的果不是由无差别的因所作，因为返遍错乱的缘故'的含义也是说，那样的同一刹那的瓶应成不是由无差别的因所作，因为无差别和返遍错乱的缘故。
又因为这样的也不是由不同的因所作，所以在一切方面都将成为无因。

།ཡང་འབྲས་བུ་ཐ་མི་དད་རྒྱུ་ཐ་དད་ཀྱིས་མ་བྱས་ཏེ། རྗེས་འགྲོ་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་དོན་ཡང་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ཐ་མི་དད་དེ། དེ་ཉིད་རྒྱུ་ཐ་དད་ཀྱིས་མ་བྱས་པར་ཐལ་ཏེ་འགྲོ་བ་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་འདྲ་བའི་ཐ་མི་དད་རྒྱུ་ཐ་དད་ཀྱིས་བྱས་ནས་ནས་དང་སྲན་མའི་སྐབས་སུ་ཡང་རྒྱུ་ཐ་དད་ཁྱད་པར་མེད་པར་ཡོད་པས་འབྲས་བུ་ཐ་མི་དད ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ།།དེའི་ཕྱིར་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་གཅིག་པོ་དེ་ཉིད་རྒྱུ་ཐ་དད་དང་ཐ་མི་དད་གཉིས་ཆར་གྱིས་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ནས་དང་སྲན་མའི་ཐ་དད་པ་ནི་ཚོགས་པ་ཐ་དད་པ་ཡིན་ལ། མིག་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་ཐ་ དད་པ་ཙམ་ཡིན་པས་ཐ་དད་པ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པོ་ཞེ་ན།འདིའི་ལན་ནི་སྔར་བསྟན་ནོ། །དེ་ལྟར་རྒྱུ་དུ་མས་འབྲས་བུ་གཅིག་བསྐྱེད་པའི་ཕྱོགས་བཀག་ནས་ཡང་དུ་མས་དུ་མ་བསྐྱེད་པ་ཡང་མི་འཐད་དེ། རྒྱུ་དུ་མ་དེ་རྣམས་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་འབྲས་བུ་རེ་རེ་སྐྱེད་ པར་བྱེད་ན་ནི་དུ་མས་གཅིག་སྐྱེད་པའི་ཕྱོགས་སུ་འགྱུར་ལ།མ་ལྟོས་པར་སོ་སོས་རེ་རེ་སྐྱེད་ན་ཡང་གཅིག་གིས་གཅིག་སྐྱེད་པའི་ཕྱོགས་སུ་འགྱུར་ན་དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ། མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་གང་ཡང་རུང་བ་ཅིག་གིས་རང་གི་རིགས་ཕྱི་མ་ཁོ་ན་སྐྱེད་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་བསྐྱེད་པའི་ ཕྱིར་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་འོན་པ་དང་ལོང་བར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་ཉིད་སྐྱེད་དོ་ཞེ་ན། རང་གི་རིགས་ཕྱི་མ་མ་བསྐྱེད་པས་སྐད་ཅིག་གཉིས་ཕྱིན་ཆད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་འབྱུང་བས་ཡང་འགྲོ་བ་འོན་པ་དང་ལོང་བ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དབང་པོ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་དབང་པོ་ལྟ་བུ་གཅིག་གིས་ནི་འབྲས་བུ་གཅིག་བསྐྱེད་པར་ཁས་མི་ལེན་ཏེ། གཞན་དུ་བུམ་པ་ལྟ་བུའི་སྐད་ཅིག་སྔ་མ་གཅིག་ཉིད་ཀྱིས་འབྲས་བུའི་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་གཅིག་སྐྱེད་དོ་ཞེ་ན། མི་འཐད་དེ། དེ་ཡང་ཐ་ན་དབང་པོའི་ཤེས་པ་དུ་མ་ལ་ ཕན་འདོགས་པའི་ཕྱིར་གཅིག་གིས་གཅིག་ཁོ་ན་སྐྱེད་པ་ནི་གནས་སྐབས་གང་དུ་ཡང་མི་སྲིད་དོ།།ཡང་གཅིག་གིས་དུ་མ་སྐྱེད་པ་ཡང་མི་འཐད་དེ། སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཐ་དད་དང་ཐ་དད་མ་ཡིན་པ་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། སྔར་བསྟན་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ་རྟོགས་པར་ བྱའོ།།སྔར་བསྟན་པའི་མཐའ་བཞིར་སྦྱར་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱང་འདི་ཉིད་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་དེ་ཡིས་དོན་དམ་པའི་སྐྱེ་བ་འགོག་པ་ལས་ཀུན་རྫོབ་པ་ནི་དགག་པར་མི་ནུས་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ལ་རིགས་པའི་དཔྱད་པ་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ཀྱང་ཞེས་པའི་ཚིག་ནི་འགལ་བའི་རྒྱན་ཏེ། དེ་ལྟར་རྐྱེན་གྱིས་གཅིག་དང་ཐ་དད་པ་མི་སྐྱེད་པར་རྣམ་པར་འཇོག་མོད་ཀྱི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་རྟེན་འབྲེལ་ནི་མ་གཏོགས་ཞེས་པའོ། །དེ་ལྟར་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོར་མེད་ན། ཐོག་མ་ཉིད་དུ་དེ་དག་ཡོད་པར་སྟོན་པ་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན། བརྗོད་པའི་ཡུལ་གྱི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་དག ཡོད་པར་སྟོན་པའི་ཐེག་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་བསྟན་པའོ།།མཚན་ཉིད་དང་ནི་དངོས་དབྱིབས་དང་། །ཞེས་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡིན་ལ། མིང་ནི་མིང་བཞིའི་ཕུང་པོའོ། །གང་རྣམས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྲས་ཀྱི་ས་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་སྟོན་ཏེ། ཕྱག་རྒྱ་ ཞེས་པ་ནི་གྲོལ་བ་ཉིད་དུ་མཚོན་པའི་རྟགས་དང་མཚན་མའོ།།གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེར་འཛིན་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྤངས་ནས་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ལས་འཇིག་པར་འགྱུར་ན་མཐའ་གཉིས་སུ་འཛིན་པ་ལྡོག་ཅིང་། འཁོར་བ་དག་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར་བའོ། །ལྡོག་པའི་ཚེ་ ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དོན་དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་འཆད་དེ།ཡོད་མེད་ཉེས་དང་བྲལ་བའི་ལས། །ཀུན་གཞི་ལ་ནི་རབ་ཏུ་གནས། །ཞེས་པ་ནི་མཐའ་གཉིས་སུ་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བ་ཟག་པ་མེད་པའི་ལས་ཀྱི་ས་བོན་ཀུན་གཞི་ལ་གནས་པ་སྟེ། དེས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁུ་ཁྲག་གི་ནང་དུ་རྐྱལ་ཞིང་འགྲོ་ བའི་གཟུགས་སྣ་ཚོགས་སུ་ལྟུང་བར་མི་འགྱུར་བའོ།

又果不异因异所作，随行错乱故之义，即眼识不异，彼因异所作应成，随行错乱故。若如是不异因异所作，于稻豆之时因异无差别而有故，果应成不异。是故眼识一者，彼因异与不异二者皆非所作故，应成无因。若稻豆之差异是聚集差异，眼与色等如前所说是俱生差异而已，故差异无差别故之因不成者。此答前已说。如是多因生一果之分已遮，又多生多亦不应理，因多彼等互相观待而生果各各者，则成多生一之分，若不观待各各生各各者，亦成一生一之分，然彼亦不应理，眼等根任一者唯生自类后者，则不生识故，一切众生应成聋盲。若谓唯生一识者，不生自类后者故，第二刹那以后识不生故，又成众生聋盲等，以无根识不应理故。
若谓如根一者，不许生一果，否则如瓶之前刹那一者生后刹那一果者，不应理，彼亦乃至于多根识有益故，一生唯一者任何时亦不可能。又一生多亦不应理，如前所说诸法之异与不异应成无因，随前所说而了知。前说四边所配之因亦即此，然彼唯遮胜义生，不能遮世俗，以世俗不入理观察故。此亦之言是相违之饰，如是缘不生一与异而安立，然不除如幻缘起。如是生等无实，初即说彼等为有不应理者，所说境之等所说，说彼等为有之乘是为了解大乘而说。
相及实形等，是色蕴，名是四名蕴。诸等说住子地之补特伽罗，印是解脱本身之表征与相。色识等说彼执颠倒断已，有漏业灭时，二边执转且轮回亦应无。转时等广说彼义，有无过失离之业，安住于阿赖耶，谓离二边执无漏业种子住于阿赖耶，彼不令识于精血中漂流而成种种色。

།ཡང་གཟུགས་དང་རྣམ་ཤེས་འབྲེལ་པ་སྟེ་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་མར་འཛིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ལས་འཇིག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་འབྲེལ་ཞེས་པ་ནི་མཚན་མར་འཛིན་པ་དང་འབྲེལ་པའོ། །གལ་ཏེ་དེ་འདྲ་བའི་ལས་ ཞིག་ཀྱང་སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འཁོར་བའི་ལུས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།དེ་འདྲ་བའི་ལུས་ནི་སེམས་ཙམ་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཐ་མི་དད་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྟག་ཏུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན་དེ་ནི་མི་འཐད་པའོ། །སེམས་དང་གཟུགས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། རྟོག་ པའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའི་གཟུགས་སུ་སྣང་བ་དང་གཅིག་དང་ཐ་དད་ལས་གྲོལ་བ་སྟེ་དོན་དམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ།།ཀུན་ཏུ་བརྟགས་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་དང་གཞན་གྱི་དབང་ནི་གཅིག་ཉིད་ཡིན་ལ་དེ་ཡང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏོ། །དེ་ཡང་ དོན་དམ་པར་གཅིག་དང་ཐ་དད་ལས་གྲོལ་བའི་བརྟགས་པ་ལ་བརྟགས་པ་ཉིད་དུ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་ན།ཡོད་དང་མེད་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ། དེ་འདྲ་བའི་བློའི་དོན་གཞན་གྱི་དབང་ནི་ཡོད་ལ། ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མི་འཐད་དེ། གཟུགས་དང་མི་རྟག་པར་དབྱེ་བ་མི་འཐད་པ་ བཞིན་ནོ།།གལ་ཏེ་བརྟགས་པ་ལ་བརྟགས་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་ན་ནི་དེ་ནི་མེད་ལ། གཞན་གྱི་དབང་ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་འཐད་པའོ། །གཞན་ཡང་བརྟགས་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་ན་དེ་འདྲ་བའི་དངོས་པོར་རྟོག་པའི་གཞན་གྱི་དབང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་མི་སྐྱེ་བའོ། །ཡང་གཞན་གྱི་དབང་སྒྱུ་མ་ལྟ་ བུར་མཐོང་ན་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་ཡང་དེ་དང་ཐ་དད་མེད་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའོ།།རྟོག་པ་རྣམ་པར་འཇིག་ཅིང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་གཞན་དབང་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་འགོག་པའོ། །སྒྲོ་འདོགས་པ་ནི་གཞན་དབང་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་དོན་དམ་ པར་རྟོག་པའོ།།ངའི་ཚུལ་ནི་མཐའ་གཉིས་སྤངས་པའི་དབུ་མའོ། །དེ་ལྟར་ངའི་ཚུལ་ལུགས་སུན་འབྱིན་པ་དང་། མཁས་པ་རྣམས་ལམ་གཅིག་ནས་མི་འགྲོ་ཞིང་གཏམ་མི་བྱ་བ་སྟེ། དེ་དག་རྗེས་སུ་མི་བཟུང་བར་མི་ནུས་པའི་ཚེའོ། །དགེ་སློང་གི་དོན་ནི་འགའ་ཞིག་བསྙེན་པར་རྫོགས་ པའི་ཕྲིན་ལས་ཏེ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་མི་བྱ་བའོ།།དེ་དག་སྡུད་པ་ནི་འཁོར་དང་ཡིད་གཅུགས་ཉིད་དུ་བྱེད་པའོ། །གཞན་ཡང་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་རྟོགས་པ་ལས་ཉམས་པར་བྱེད་པའོ། །མུ་ཏིག་ནོར་བུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་དགོངས་པ་ཅན་གྱི་ཚིག་སྟོན་ཏེ། དེ་ལས་མེད་ པར་བསྟན་པ་ནི་དོན་དམ་པ་ལ་དགོངས་པ་སྟེ།ནོར་བུ་མུ་ཏིག་གསེར་འབྱུང་རྣམས། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་དྲིས་པའི་ལེན་དུ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཡོད་པར་སྟོན་པའི་ཚིག་སྟེ་ཀུན་རྫོབ་ལ་དགོངས་པའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན། ཇི་ལྟར་བྱིས་པས་བརྟགས་པ་ལྟར། ། དངོས་པོ་རྣམས་ནི་ཡོད་པ་མིན། །ཞེས་བསྟན་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། དེ་ནི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་དོན་དམ་པར་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ལ། འདིར་ནི་རྟོག་པའི་གཟུང་བ་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་བརྟགས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པའོ། །རྣམ་པར་ཐར་པ་གསུམ་སྤྱོད་ཅེས་པ་ལ སོགས་པས་དེ་རྣམས་དོན་དམ་པར་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པའོ།།འབྱོར་པ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་འབྱོར་པའོ། །ངའི་བསྟན་ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ལུང་བསྟན་གྱི་ཁྱད་པར་ཏེ། ཁྱེད་ཀྱི་ལུང་བསྟན་རྣམ་པ་དུ་ཞེས་དྲིས་པའི་ལན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །འཕགས་པའི་སྤྱོད་ ཡུལ་ནི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ།།གཟེགས་ཟན་ནི་འབྲས་ཀྱི་གཟེགས་མ་ཙམ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་དཀའ་ཐུབ་ཀྱི་ཆ་འཛིན་པའི་དྲང་སྲོང་སྟེ། བྱེ་བྲག་པའི་སྟོན་པའོ། །འབྲས་བུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་ནི་ལས་དང་འབྲས་བུའི་འབྲེལ་པ་འཇིག་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་དག་ནི་རིགས་མཐུན་པའི་རྡུལ་ཕྲ་ རབ་འདུས་པ་ལས།འགྲོ་བའི་ལུས་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་བྱུང་ལ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ནི་རྟག་པ་རྒྱུ་མེད་པར་འདོད་པའོ།

又形色与识的关联，即执著形色相的诸漏所摄之业不会灭尽。所谓'彼等关联'是指与执相关联。
若问即使如是之业灭尽，也会成就与心俱生之身否？如是之身仅与心关联故，彼等以无别之方式恒常生起，然此不应理。
心与色之分别，即成为分别自性之色相显现，超离一与异，是就胜义而言。
以'遍计及'等词，说明异名遍计与依他是一体，且彼如幻而有。
若于胜义中不了知超离一异之所计为计，则如何成有无？如是心识之义依他是有，遍计是无之分别不应理，如色与无常之分别不应理。
若知所计为计，则彼为无，依他为有之分别应理。
复次，若见为计，则如是事物分别之依他于世俗中亦不生。
又若见依他如幻，则异名遍计与彼无别故，如是了知真如如幻。
以'分别破灭'等词，遮遣诽谤依他之边。
增益是执著依他事物体性为胜义。
我之宗规是离二边之中观。
如是破斥我之宗规，与智者不同道而行且不交谈，即不能摄受彼等之时。
比丘事即某些圆具之事业，不与彼共作。
摄受彼等是与眷属结为密友。
复次，破灭是令退失正确证悟。
以'珍珠宝'等词，显示密意语，其中说无是就胜义而言，'珍珠宝金生'等亦应配合问答。
以'如何'等词，是显示有之语，是就世俗而言。
若问如是则与'如凡夫所计，诸事物非有'之说相违否？无过，彼是事物体性于胜义中不成立，此是分别所取性之所计于世俗中有分别之体性。
以'行三解脱'等词，显示彼等于胜义中无。
圆满是神通等功德圆满。
以'于我教'等词，是授记差别，应配合'汝之授记有几种'之问答。
圣者行境是缘起真实性。
食糠者是仅食用稻谷糠之苦行仙人，是胜论派导师。
说无果是破坏业果关系。
彼等认为同类极微聚合而生有情身及器世间，且认为极微是无因常有。

།རྫས་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རྫས་རྩོམ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྫས་ཀྱིས་རགས་པའི་རྫས་རྩོམ་ལ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་སྐད་ཅིག་སྔ་ མ་ཕྱི་མ་རྣམས་སྐྱེད་པའོ།།དངོས་པོ་དག་གི་དངོས་ཉིད་གཞན། །ཞེས་པ་ནི་རིག་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་ཡོད་པ་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་ནི་འཇིག་པར་བྱེད་པའོ། །གཞན་ཡང་འགྲོ་བའི་རིགས་སྔར་མ་བྱུང་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན། འཁོར་བའི་ཐོག་མ་ཡོད་པར་ཐལ་བའོ། །དེ་ལྟར་འདོད་པ་ ནི་མི་འཐད་དེ།མ་རིག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་སེམས་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྒྱུ་མེད་པ་མི་འཐད་ལ་རྒྱུ་ཡང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོའམ། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་མི་འཐད་པས་རང་གི་རིགས་སྔ་མ་སྔ་མ་རྣམས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་མེད་པའོ། །མེད་པ་སྐྱེ་ བ་འགོག་པ་ནི་སྔར་རྒྱས་པར་བསྟན་ནོ།།གཅིག་པོ་ལས་གཅིག་འབྱུང་ན་ཞེས་པ་ནི་རྩི་རྐྱང་ལྟ་བུ་གཅིག་པོ་ལས་མེད་པའི་རེ་ལྡེ་གཅིག་ཉིད་འབྱུང་བར་འདོད་ན། དེ་ལས་གཞན་པའི་རྐྱེན་འཇིམ་པའི་གོང་བུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལས་ཀྱང་མེད་པའི་རེ་ལྡེ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འབྱུང་ སྟེ།།མེད་པར་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་ཞིབ་ཏུ་ནི་སྔར་བསྟན་ནོ། །འཚོ་བ་ནི་སྲོག་གི་དབང་པོའོ། །དེ་ལྟ་ན་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་མེད་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱོགས་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཉིད་གཞན་གྱི་ལུགས་བསྟན་པའོ། །དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་དགོས་པ་ཡང་དངོས་པོར་ ཞེན་པའི་སྐྱེ་བོ་གང་དག་རྟག་ཏུ་དེ་ལྟར་འགྱུར་བ་བཟློག་པའི་དོན་དུ་དེ་དང་མཐུན་པའི་དོན་བསྟན་པས་བྲིད་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱེད་པའོ།།གཞན་ཡང་ཡན་ལག་སེར་སྐྱ་ཞེས་པ་གྲངས་ཅན་གྱི་སྟོན་པ་དྲང་སྲོང་སེར་སྐྱའོ། །གང་གི་དངོས་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ རིག་པ་རྒྱུ་དང་བཅས་པར་སྟོན་ཏོ།།དངོས་པོ་ལ་ནི་དམིགས་བྱས་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའོ། །འཕགས་པའི་དངོས་པོའི་ཚུལ་ཞེས་པ་ནི་འཕགས་པ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བའི་དོན་ལ། ཡོད་པར་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་མེད་པར་ སྐུར་པ་འདེབས་པ་ནི་ངའི་ཚུལ་ལ་མི་མཁས་པའོ།།འཇིག་རྟེན་པའི་སེམས་ཞེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པས་བརྟགས་པ་སྟེ། སེམས་ཙམ་ཡང་དག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །རྨི་ལམ་དང་འདྲ་བར་སྐྱེ་བ་ནི་གཉིས་སུ་སྣང་བ་སེམས་ཉིད་ཅེས་པའོ། །མཚན་ཉིད་མེད་པ་ནི་དོན་དམ་པར་རོ། །ཇི་ལྟར་ ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི།རང་རིག་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་འགོག་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་རལ་གྲིའི་སོས་རང་ཉིད་མི་གཅོད་པ་དང་། མཛུབ་མོས་རང་གི་རྩེ་མོ་ལ་རེག་པར་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་དུ་སེམས་ཀྱིས་ཀྱང་རང་ཉིད་མི་རིག་པའོ། །འདིའི་དོན་ཡང་རང་སྣང་བས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའོ། ། གལ་ཏེ་རང་སྣང་བར་ཁས་ལེན་ན་ནི་རང་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་འཇོག་པ་དང་། དེས་གཞག་པའི་རྣམ་པ་དང་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་འདིར་རང་ལ་རང་གི་རྣམ་པ་སྣང་བའི་སྒོ་ནས་རང་རིག་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་བེམས་པོའམ་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་ལོག་སྟེ། རིག་པའི་རང བཞིན་དུ་སྐྱེས་པ་ཉིད་རང་རིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།དེ་ལྟར་ན་དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་གཞན་མེད་པར་རང་ཉིད་སྐྱེའོ་ཞེས་ཀྱང་ཅིའི་ཕྱིར་ན་མི་བརྗོད་དེ། དེར་ཡང་དངོས་པོ་མ་སྐྱེས་པ་ལས་ལོག་ནས། སྐྱེས་པའི་ངོ་བོར་བྱུང་བ་ཉིད་རང་གིས་སྐྱེད་པའམ། རང་སྐྱེ་བའོ། །གལ་ཏེ་དེར་རང་གི་རང་བཞིན་གཅིག་ཉིད་ལ་ བསྐྱེད་བྱ་དང་།སྐྱེད་བྱེད་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་དུ་གཅིག་ལ་རིག་བྱ་དང་རིག་བྱེད་ཀྱང་མི་འཐད་དོ། །གལ་ཏེ་སྐྱེད་བྱེད་གཞན་ལ་མ་ལྟོས་པར་རང་སྐྱེ་བ་ནི་མི་འཐད་དོ། །དེ་ལྟ་ན་རྟག་ཏུ་ཡོད་པའམ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་གྱི། རེས་འགའ་བར་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། རིག་བྱེད་གཞན་ ལ་མ་ལྟོས་པར་རང་རིག་པ་ཡང་མི་འཐད་དེ།རེས་འགའ་བར་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་སེམས་ཀྱིས་སེམས་ནི་མི་མཐོང་ཞེས་པ་དང་། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་དང་། རྣམ་པར་མི་རིག་པ་སྟེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་མདོ་སྡེ་གཞན་དག་ལས་ཀྱང་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་སེམས་ཉིད་ རིག་པའི་གཞན་དབང་ཡང་མི་འཐད་དོ།

以'诸物质构成物质'等说明微尘物质构成粗大物质，色等功德的前后刹那相续生起。'诸事物的实性他'是说如幻存在的补特伽罗无我是能坏灭者。
又若说未曾有的众生类将会出现，则轮回应有开始。如此承许是不合理的。与无明俱生的心识，世俗谛中无因不合理，因也非外在事物或无颠倒智慧，故是前前自类为先导。因此轮回无始。无中生的遮破前已广说。
'从一生一'是说若许如单独的树枝中生出不存在的树枝，则为何不从其他缘如泥团等中也生出不存在的树枝，因为同样是不存在故。详细义理前已说明。命是命根。
若问：如是佛陀岂非也说了无中生的观点？那是前说他人的观点。如此宣说的必要是为了遣除执著事物的众生常有如是的颠倒，以说示随顺彼义而引导，令证悟无生的真实义。
又'支分胜论'是数论派的导师仙人胜论。由'何者事物'等显示世俗中识有因。'于事物作所缘'是说显现为色等事物的心性。'圣者事物之理'是说对圣者各自所证之义，增益为有、损减为无是不善解我的道理。
'世间心'是世间所计度，非真实唯心。如梦而生是说二取显现即是心性。无相是就胜义而言。由'如何'等遮破胜义中有自证，如剑刃不能自割，手指不能触自指尖，心亦不能自知。此义是说因空离自显故。
若承许自显，则成立能现自体与所立相二者。若谓此处非由显现自相而自证，而是远离无情或无实，生为觉知自性即是自证。如是则何不说诸事物无他因而自生，因为彼中也是从未生事物中远离，而生起为已生体性即是自生或自己生。
若谓彼中一个自性中能生所生不合理，如是一中所知能知亦不合理。若谓不待能生他者而自生不合理，如是则应恒有或恒无，因为相违于有时故。不待能知他者而自证亦不合理，因为相违于有时故。
又经中说'心不见心'、'如幻'、'无所了知'等，故唯心依他起亦不合理。

།སྐྱེད་པར་བྱེད་ལ་དགོངས་ཞེས་པ་ནི་དོན་དམ་པར་མེད་པ་ལ་དགོངས་པའོ། །རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་རྟོག་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་ཡང་མེད་ན། སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དོན་དུ་སྣང་བ་ཡང་མི་འཐད་དེ། རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་ལྟར་ འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པའོ།།གལ་ཏེ་མ་བརྟགས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སེམས་ལས་ཐ་དད་ཀྱི་དངོས་པོ་ལ་སོགས་པར་མ་བརྟགས་པའི་དོན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོར་ཡོད་ན། སེམས་ཀྱང་དོན་དུ་སྣང་བར་འགྱུར་བའོ། །ཐོག་མ་མེད་ལྡན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ སེམས་མེད་ན་དོན་དུ་སྣང་བ་མི་འཐད་པའོ།།ཇི་ལྟར་ད་ལྟར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དོན་ད་ལྟར་མེད་པ་བཞིན་དུ་སྔོན་ཡང་མེད་ལ། དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཀྱང་མེད་པས། དོན་དུ་སྣང་བའི་སེམས་རྒྱུན་གྱི་འཇུག་པ་མི་འཐད་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པར་བསྟན་པ་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་དག་དོན་དམ་པ་ལ་དགོངས་ཏེ་བསྟན་པའོ། །སྣང་བ་མེད་པར་སེམས་མངོན་ཞེས་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་མེད་པར་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་སྟེ། དེ་འདྲ་བའི་བྱེ་བྲག་ཐོག་མ་མེད་པའི་བག་ཆགས་ལས་བྱུང་བའོ། །གལ་ཏེ་ཐོག་མ་མེད པ་ནས་དོན་ཀྱང་མེད་ལ།དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཀྱང་མེད་ན་བྱེ་བྲག་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་མི་འཐད་པའོ། །དོན་མེད་ཇི་ལྟར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་དོན་མེད་ན་དེར་སྣང་བའི་སེམས་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་པ་ཉིད་དུ་མཚུངས་པར་བརྩད་པའོ། །ལན་གྱི་དོན་ནི་དོན་དམ་པར་མི་སྐྱེ་བ་ནི་ འདོད་པ་ཡིན་ལ།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་སེམས་ཀྱི་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་འདོད་པས་མི་མཚུངས་ཞེས་པའོ། །འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྟོན་ཏེ་ཚིག་གི་དོན་ནི་སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །འདུས་པ་མུ་སྟེགས་ལྟ་བ་ལྟར། །ཞེས་པས་ནི་བྱེ་བྲག་ ཏུ་སྨྲ་བས་རགས་པའི་རྫས་འཇིག་པས་མེད་པར་འགྱུར་ལ།རྡུལ་ཕྲ་རབ་ནི་རྟག་པའི་དངོས་པོར་ཁས་ལེན་པ་མི་འཐད་པའོ། །དངོས་པོ་མེད་པས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་དོན་སྟོན་པའོ། །རྫ་དང་སྣམ་བུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཡོད་མེད་ཀྱི་ མཚན་མ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ཏེ་བརྟགས་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པའོ།།མེད་པ་མེད་པར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་པ་ནི་མེད་པའི་ལྟོས་པ་མ་གྲུབ་ན་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་རྟོག་པ་མི་འཐད་པའོ། །རྒྱུ་མེད་པ་སྟེ་རྒྱུ་མེད་མིན། །ཞེས་པ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དོན་ནོ། །དེ་ཡང་གཞན་ལ་སྣང་འགྱུར་ཞེས་པ་ནི། རྟེན་གཞན་པོ་དེ་ཡང་ ཅིག་ཤོས་ལ་བརྟེན་པར་འགྱུར་ན།ཕན་ཚུན་རྟེན་པ་ཐུག་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་དངོས་པོར་མི་འཐད་ཅེས་པའོ། །སྒྱུ་མ་མེད་པས་གནས་མཐོང་ཞེས་པ་ནི་སྒྱུ་མའི་རྣམ་པར་སྣང་བ་མེད་ན། ཤིང་དང་གྱོ་མོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་ལུགས་གཉིས་མཐོང་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ གཉིས་སུ་སྣང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྒྲིབས་ཤིང་དེ་ལྟ་བུའི་སྣང་བ་མེད་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་མཐོང་བར་འགྱུར་བའོ།།སེམས་ཙམ་དུ་ནི་མི་རུང་ངོ་། །ཞེས་པ་ནི་དོན་དམ་པར་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོར་མ་གྲུབ་པའོ། །དེ་ལྟ་ན་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་བསྟན་པ་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན། བསམ་པ་ཐ་དད་ལ་དགོངས་ཏེ་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། དེའི་ཕྱིར་དེ་འདྲ་བའི་དོན་བསྒོམས་ཀྱང་ཐར་པ་མི་འཐོབ་པའོ། །བག་ཆགས་ཀྱིས་ནི་མགོ་ཡུང་བསླད། །ཅེས་པ་ནི་བག་ཆགས་ཀྱིས་བསླད་པའི་སེམས་ཉིད་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བའོ། །རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་རྟོག་གེ་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ ལྟར་མ་རྟོགས་པའོ།།སེམས་ནི་འཕགས་པར་ཉེར་འགྲོ་ཞིང་། །ཞེས་པ་ནི་འཕགས་པའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པ་ན། སེམས་ཀྱི་མཚན་མ་ཞི་ཞིང་གནས་གྱུར་པའོ། །གལ་ཏེ་འདི་ཀུན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཐམས་ཅད་སེམས་ཡིན་གྱི་ཕྱིའི་དོན་མེད་ན། ས་ལ་སོགས་པ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལ་སྤྱོད་ཅིང་ འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་མི་འཐད་ཅེས་པའོ།།ལན་གྱི་དོན་ནི་དེ་ལྟར་རྟོག་པའི་དབང་གིས་བརྟགས་པའི་སྨིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་རང་གི་སེམས་ཀྱི་སྣང་བ་ཉིད་དོ། །མི་བརྩོན་རྣམས་ལ་ཞེས་པ་ནི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་ལ་མི་བརྩོན་པའོ།

所谓'思维生起'是指胜义谛中无有而思维。'种种相'等说明分别念即使在世俗谛中也无有，那么显现为种种义也不应理，因为兔角等也应如是。
'若未观察'等说明若离心之外的事物等未经观察的义在世俗谛中以心的本性而有，则心也将显现为义。
'无始相应'等说明在世俗谛中若无心则显现为义不应理。
'如同现在'等说明如同现在无有义一样往昔也无有，如是心也无有，故显现为义的心相续运行不应理。
若问如是则宣说空性等不应理，故说'真如'等，这些是依胜义谛而宣说。
'无显现而心显'是指胜义中虽无而显现为种种，如是差别是从无始习气而生。
若从无始以来义也无有，如是心也无有，则差别广大不应理。
'无义如何'等是难问无义则生起显现为彼的心不应理是相同的。
答义是胜义中不生是所许，世俗中许有心的种子等故不相同。
'此等一切'等显示无生等真如，文义已如前说。
'聚合外道见'是说毗婆沙师许粗分实物灭而成无，极微是常有实物不应理。
'无实'等是以无生等异名显示义。
'瓦与毡'等显示有无之相互观待而假立。
'无无不应'是说若无之观待不成立则执为有不应理。
'无因即非无因'是为双运之义。
'彼亦现于他'是说所依他者也将依于另一者，则互相依止成无穷尽，彼亦不应理为实有。
'无幻见住处'是说若无幻相显现，则见树与石女等之二种住处。
如是若无二现等颠倒所遮蔽的真如，则将见真如。
'唯心不应'是说胜义中不成立为心的本性。
若问如是则宣说蕴等为有不应理，答是依不同意乐而宣说，因此修习如是义也不得解脱。
'习气迷乱心'是说为习气所染的心显现为种种。
'诸分别'是说诸寻思者未如是了知。
'心往圣者位'是说获得圣者果位时，心的相寂灭而转依。
'若此一切'等是说若一切是心而无外境，则不应理受用大地等器世间及往来等。
答义是依如是分别力所假立的成熟而受用，彼亦是自心的显现。
'不精进者'是说不精进于修习对治。

།ཡུལ་ལས་འབྱུང་ཞེས་པ་ནི་ཡུལ་དུ་སྣང་བ་ལས་ སོ།།བརྟགས་པའི་མིང་ནི་མིང་བྲལ་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མིང་ཙམ་ཡིན་ལ། མིང་ཉིད་ཀྱང་མིང་ཙམ་སྟེ། མིང་གི་ངོ་བོ་བདེན་པས་སྟོང་པའོ། །ཆོས་ལྔ་རྣམས་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བ་དེ་ཙམ་སྟེ་ཞེས་པའི་ལན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གཟུགས་མེད་པ་ཡི་ཕུང་པོ་བཞི། ། དེ་དག་ལ་ནི་བགྲང་བ་མེད། །ཅེས་པ་ནི་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཀྱི་རྣམ་པ་འདི་དང་འདིའོ་ཞེས་བགྲང་དུ་མེད་པའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་ས་ལ་སོགས་པའི་འབྱུང་བ་ཐ་དད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་གཟུགས་རྣམ་པ་མང་པོར་འགྱུར་བ་སྟེ། དེ་ཡང་སེམས་ལས་ཐ་དད་པའི་ཕྱི་རོལ་གྱི མཚན་ཉིད་གྲུབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འོན་ཏེ་མཚན་ཉིད་གཞན་གཟུགས་ན། །ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཅིར་མི་སྐྱེ། །ཞེས་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་རྫས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ལས་གཞན་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་སྣང་བ་འཇའ་ཚོན་ལྟར་ཐོགས་པ་མེད་པ་དེ་འདྲ་བ་ཅིག་ གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡིན་ན།མིང་བཞིའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་འདྲ་བར་སྣང་བའི་གཟུགས་ཅིའི་ཕྱིར་མི་སྐྱེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་གཟུགས་ཡོད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྔར་བསྟན་ཏོ། །ཡུལ་དང་དབང་པོ་ཐ་དད་ཕྱིར། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ ཕྱི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་སྣང་བའི་ས་བོན་ཐ་དད་ཀུན་གཞི་ལ་ཡོད་པའོ།།མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ནི་གསུམ་ཡིན་ཞེས་པ་ནི་མཚན་ཉིད་བསྡུས་ནས་ཕྱེ་ན་སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་བའོ། །སྣང་བ་མེད་ལ་ལྡོག་པར་འགྱུར་བ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆོད་དུ་དེ་རྣམས་གནས་གྱུར་པའོ། ། ཀུན་གཞི་ཡིད་ཀྱི་བདག་ཡིན་ཏེ། །ཤེས་པ་ཉིད་ནི་བདག་གི་ཡིན། །ཞེས་པ་ནི་ཀུན་གཞི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱིས་ང་ཡི་བར་གཟུང་བ་ཡིན་ལ། ཡང་དེ་འདྲ་བའི་ཀུན་གཞི་ནི་བདག་ཏུ་སྒྲོ་བཏགས་པའི་གཞིར་ཡང་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལྟར་བདག་དང་བདག་གིར འཛིན་པ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་རྒྱུན་འཇུག་པའོ།།ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་རང་ཉིད་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་ལ། ཀུན་གཞི་ལ་བདག་གི་བར་འཛིན་པའོ། །མ་ཞུགས་པར་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་འཛིན་པའི་བློ་མ་ཞུགས་པར་རོ། །སེམས་ཀྱི་སྣང་བ་ཤེས་པ་དང་སེམས་ཀྱིས་ དོན་གཞན་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་འཛིན་པའི་ཤེས་པ་དང་།དེའི་གཟུང་བ་དོན་གཞན་དུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར། མཐོང་བ་ལྟ་བུར་རྣམ་པར་བརྟགས་ཞེས་པ་སྟེ། དོན་སྔ་མའི་གཏན་ཚིགས་ཉིད་དུ་སྦྱར་རོ། །བློ་ཡིས་གང་ཚེ་མ་མཐོང་ཞེས་པ་ནི་སྣང་བ་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་ཡང་མ་མཐོང་ཞིང་མེད་ པར་འཛིན་ན་སྐུར་པའི་ལྟ་བར་འགྱུར་ལ།སེམས་ཀྱི་དངོས་པོ་བདེན་པར་འཛིན་ན་སྒྲོ་འདོགས་པའི་མཐར་འགྱུར་བའོ། །རྣམ་རྟོག་དངོས་མིན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ཉིད་སྟོན་ཏོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་འཇུག་པ། །རབ་ཏུ་གྱུར་པ་གནས་མེད་པའོ། ། ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གནས་གྱུར་ཅིང་དེ་དག་གི་བག་ཆགས་སྤངས་པའོ། །གཞི་ཡི་ཕྱོགས་རྣམས་ཕྱིར་བཟློག་ཅིང་། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་རྒྱུ་ཅན་ན། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་བག་ཆགས་ཀྱི་གཞི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མེད་པར་སྨྲ་ཞིང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པའི དངོས་པོ་རྒྱུ་དང་བཅས་པར་འདོད་ན།ཀུན་གཞི་མེད་དོ་ཞེས་པ་ནི་དེ་འདྲ་བའི་དངོས་པོ་ཉིད་ལ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་གི་བྱེ་བྲག་གཞན་དུ་བཏགས་པར་ཟད་དེ། དེ་ལྟར་མིང་གཞན་ཏུ་བཏགས་པ་ཙམ་གྱིས་ཀུན་གཞི་མེད་པར་བསྒྲུབས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་འདུས་པ་དང་། །རྒྱུ་ནི་ བཀག་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར།།དེ་དག་དོན་གྱིས་དཔོག་པར་འགྱུར། །ཞེས་པ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཚོགས་པ་དང་། རྒྱུ་ཁ་ཡར་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་དོན་དམ་པར་འབྱུང་བ་མེད་དོ་ཞེས་དོན་གྱིས་དཔོག་པར་འགྱུར་བའོ། །ཡང་ན་རྒྱུ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ནི་ཀུན་ རྫོབ་ཏུའོ།

'从境生'是指从显现为境而来。'离名言的名称'是指一切法仅是名称，名称本身也仅是名称，名称的本性是空无实体的。
'与五法等'等句是对'仅此所知'的回答。
'无色四蕴，于彼等无数'是指无法计数色与形状的种种相状。
色蕴是具有地等诸大种差别特征的多种色法，由于它不存在离心之外境的成立特征，故大种及所造色是不存在的。
'若有异相色，诸蕴何不生'是说若色蕴是如外境实体成立的特征之外，如彩虹般无碍显现的这种相，则四名蕴为何不能产生如此显现的色法？因此前面已说无色界中也有极细微色等。
'由境根差别'等句是说阿赖耶识中有显现为内外处的不同种子。
'以相为三'是说摄略特征后成为心、意、识三者。
'于无相转'是指从第八地以上这些转依。
'阿赖耶是意之我，识即是我所'是说阿赖耶为染污意执为我所，如是阿赖耶也成为增益我的所依。如是通过我执和我所执二者相续运行。
另一种解释是，染污意执自身为我，执阿赖耶为我所。
'未入'是指未入如是执著的心。
'为心显现知及心执持他义故'是说能取的认知和所取的他义，'如见而分别'即配合前面的因。
'心若时不见'是说若执为连世俗显现也不见且不存在则成损减见，若执心的事物为真实则成增益边。
'分别非实'等句是显示心性双运。
'分别不行，极转无住'是说分别转依且断除彼等习气。
'基之分返遣，若事有因者'等义是说否定习气之基阿赖耶识，而承许分别等事物有因，说'无阿赖耶'只是对如是事物另立异名而已，仅以如是异名安立并非成立无阿赖耶。
'因缘和合及，因被遮故，彼等以义推'是说因缘聚合及别别因被遮故，以义推知分别等胜义中无生。或者说从因生起是世俗谛中。

།གལ་ཏེ་རྐྱེན་རྣམས་མི་རྟག་ན། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྐྱེན་རྣམས་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར། དོན་དམ་པར་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་མེད་ཅེས་པ་སྟེ། ཁྱབ་པའི་དོན་ནི་མི་རྟག་པ་ནི་རེས་འགའ་བ་ཡིན་པས་རྒྱུ་མེད་པར་འགལ་ལ། རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བ་ལ་ཡང་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་སྐྱེ་ བའི་ཚུལ་རྣམ་པ་བཞིས་ཁྱབ་པ་ལས།དོན་དམ་པར་དེ་འདྲ་བ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མེད་ལ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མི་རྟག་པར་སྣང་བའི་དུས་ཉིད་ན་ཡང་མི་རྟག་པ་བདེན་པའི་དངོས་པོས་སྟོང་པའོ། །རྟག་པའི་ཉེས་ལས་གྲོལ་ཞེས་པ་ནི་རྟག་པ་དོན་བྱེད་ནུས་པས་སྟོང་པས་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པར་མི་ འཐད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་ལས་གྲོལ་བའོ།།བྱིས་པ་རྣམས་ཞེས་པ་ནི་བྱིས་པའི་ཤེས་ངོ་ན་མི་རྟག་པར་སྣང་བའོ། །གང་ཡང་འཇིག་པར་འགྱུར་བཞིན་དུ། །རྒྱུར་འགྱུར་བ་ནི་མི་སྣང་ངོ་། །ཞེས་པ་ནི་དོན་དམ་པར་མི་རྟག་པ་དང་། དེ་ཉིད་དངོས་པོ་གཞན་གྱི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་རིགས་ པས་བཙལ་ན་མ་མཐོང་བའོ།།དེ་ལྟར་མ་མཐོང་བའི་སྲིད་པ་ནི་མི་རྟག་པ་ལས་རྣམ་པ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་ཞིང་རྒྱུ་ཅི་ཡིས་འབྱུང་སྟེ། དེ་འདྲ་བ་མི་སྲིད་ཅེས་པའོ། །བསྡུ་བ་དག་གིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པའི་ཚུལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་སྟོན་ཏོ། །འདི་ཀུན་ཞེས་པ་ ལ་སོགས་པས་ཡོད་མེད་ཀྱི་མཐར་འཛིན་པ་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏེ།ཚིག་གི་དོན་ནི་སྔར་བཤད་དོ། །ལྷ་དང་ལྷ་མ་ཡིན་དང་མི། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་རབ་དང་འབྲིང་དང་ཐ་མར་སྤྱད་པ་ལས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་འགྲོ་བ་ རྣམས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ།མི་དགེ་བ་བཅུས་ནི་ངན་སོང་གི་གནས་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བ་སྟེ། རྒྱང་པན་པས་ལས་དང་འབྲས་བུའི་འབྲེལ་པ་ཁས་མི་ལེན་པ་འགོག་པའོ། །གཤིན་རྗེའི་གནས་ནི་དམྱལ་དཔོན་གྱི་གནས་སོ། །དགེ་བ་ཐམས་ཅད་བསྲུངས་པ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ དང་།།ཟག་པ་མེད་པའི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་བསྒྲུབས་ན་ལྷའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པའི་འགྲོ་བ་ཁྱད་པར་ཅན་ནམ། ཐར་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའོ། །ཁྱོད་ཀྱིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་དྲིས་པ་དང་ལན་གྱི་སྒོ་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་གཏན་ལ་འབེབས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པར་བསྟན་པའི་དགོངས་གཞི་འཆད་དེ།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གཟུགས་སུ་སྣང་བ་སྔ་མ་ནས། ཕྱི་མ་གཞན་སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པ་དང་སེམས་ཀྱང་རྒྱུ་རྐྱེན་འདུས་ནས་སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པར་སྣང་བའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ གཞན་དབང་སྟོན་པའོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཞན་མེད་ཅེས་པ་ནི་ཕྱི་མ་སྐྱེས་པ་ན་གཞན་སྔ་མ་འགགས་ནས་མེད་པའོ། །དེ་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་པ་ལ་དགོངས་ཏེ་བཤད་པའོ། །གཟུགས་སུ་འཛིན་པ་རྣམས་སྤངས་པ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དོན་དམ་པར་མེད་ཅེས་པའོ། །རྐྱེན་དང་རྐྱེན་ལས་ཞེས་པ་ ལ་སོགས་པས་ནི་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་རྣམས་དང་།དེ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་སྟོང་པ་ལ་སོགས་པ་དབྱེར་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་འཇིག་པ་སྟེ། རྟེན་འབྲེལ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་རྒྱུན་གྱིས་འཇུག་པའོ། །རྐྱེན་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་ལྟར་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཆོས་ ཅན་དང་།དེའི་ཆོས་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དབྱེར་མེད་ཅིང་གཅིག་པ་ཡིན་ན། རྟག་པ་དང་གཙང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་རྐྱེན་གྱི་འབྲས་བུར་འགྱུར་ལ། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱང་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ། །དེ་འདྲ་བའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ ཕྱོགས་ཁྱེད་དང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་གཟུང་ཞིང་གསུངས་པ་ནི།གྲངས་ཅན་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྔར་ནས་ཡོད་པའི་རྟག་པ་འབྲས་བུར་ཁས་ལེན་པ་དང་ཁྱད་མེད་པར་འགྱུར་ཞེས་པའོ། །ལན་གྱི་དོན་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་དོན་དམ་པའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཁས་མི་ལེན་པས་མཚུངས་པ་མ་ཡིན་ནོ།

对于'如果诸缘是无常'等的含义是：世俗谛中诸缘是无常的缘故，胜义谛中无生无灭。遍及的含义是：无常是偶尔性的，所以无因相违，从因而生也如前所说的以四种生起方式遍及，由于胜义谛中这样的方式不合理，所以无生，正因为如此，即使在显现无常的时候，也是空无真实存在的无常。
'远离常性过失'是指远离了常性空无作用能力，不应产生果等过失。'诸愚者'是指在愚者的认知中显现为无常。'正在坏灭时，不见成为因'是指在胜义谛中以理寻求无常以及它成为他法之因时未见到。
如是未见的存在是：如何从无常中生起，以何因生起，表示这样的情况是不可能的。'以摄集'等是显示菩萨行为方式无颠倒。'此一切'等是显示执著有无边见即是顺世外道，词义如前所说。
'天与非天及人'等是说世俗谛中行持上中下品十善业，依次转生为天等众生，以十不善业则生于三恶趣，这是遮止顺世外道不承认业果关系。阎罗处即是狱主处所。'守护一切善'是指若成就一切有漏和无漏善法，则将获得天主等殊胜众生身或解脱。
'汝以'等是通过问答方式如实抉择真实义。'如何'等解释所说生灭的密意：世俗谛中从前色相显现到后色相他生他灭，心也显现为因缘和合而生灭。分别即是特别显示遍计所执。'无余分别'是指后者生起时前者已灭故无。如是依世俗谛而解说。
'断除诸执色'等是说胜义谛中无有。'缘及缘所生'等是说无明、行等诸缘，以及这些法性真如、空性等无二之理而灭，即以缘起如幻之相续而转。
'缘及'等是说如是缘起之法相与其法性真如等若无二且为一，则常性、清净等法性也将成为缘之果，成为法性体性的诸缘也将成为常等之因。这样的因果方面为你和诸佛所执持宣说，将与数论派承认先前已有的常性为果无异。答复的含义是：我们不承认胜义谛中的生等，所以不相同。

།ཀུན་ རྫོབ་ཏུ་འདོམ་གང་ཙམ་གྱི་ལུས་ཏེ།ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ། འཇིག་རྟེན་ཀུན་འབྱུང་འཇིག་རྟེན་དང་། །ཞེས་པ་རྒྱུ་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་དང་། འབྲས་བུ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཁས་ལེན་ཏེ། དེ་ཡང་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་རྒྱུན་རྒྱུད་ འདི་ཉིད་མ་འོངས་པའི་ཕུང་པོ་དེ་འདྲ་བ་འགྲུབ་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཆ་ནས་ནི་རྒྱུ་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་ཡིན་ལ།སྔོན་གྱི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་འབྲས་བུར་འདུག་པའི་ཆ་ནས་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའོ། །འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་གྱི་རྣམས། ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་རྒྱུ་འབྲས་སོ། ། རང་བཞིན་གསུམ་ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་བསྟན་པའི་དགོས་པ་སྟོན་ཏེ། དངོས་པོར་འཛིན་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་བྲིད་པའི་དོན་དུའོ། །རང་བཞིན་གསུམ་ནི་བྱ་བ་དང་། བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་སྟེ། དེ་ལྟར་གསུམ་དུ་རྟོག་པའོ། །དེ་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ དག་རྗེས་སུ་བཟུང་བའི་དོན་དུ་ཐོག་མར་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་ན།བལྟ་བྱ་སྟེ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པས་བསྡུས་པ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་སྨོས་པའོ། །ལྟ་བ་རྣམས་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཕྱིས་དེ་རྣམས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་བསྟན་པའོ། །ཉམས་ པའི་ཉེས་ཕྱིར་སྡོམ་པ་མེད།།ཅེས་པ་ནི་ཐར་པའི་ལམ་ལས་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་སྔ་ཕྱི་ལ་སོགས་པ་སྡོམ་པ་སྟེ། བདག་རྟག་པར་འཛིན་པའམ། སྒྲ་དང་དོན་དུ་སྦྱར་བ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་མེད་པའོ། །མཐར་ཐུག་མེད་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་ ཁོ་ན་ཉིད་དུ་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་རྣམས་འདུས་ཀྱིས་རྒྱུ་སྔ་མ་ལས་མི་སྐྱེ་སྟེ།གལ་ཏེ་སྐྱེ་བར་ཁས་ལེན་ན་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་མཐར་ཐུག་ཅིང་ཟད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མི་འཐད་དེ། དེ་རྣམས་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་ཤེས་ཤིང་གོམས་པས་ནི་དེ་ཉིད་སྤོང་བའི་གཉེན་པོར་མི་འགྲོ་ལ། སྐྱེ་བ་མེད་པར་སྒོམ་པ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་པས་དེའི་གཉེན་པོ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་བའོ། །དེས་ན་མཐར་ཐུག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་བྱས་ལས་མི་སྐྱེ་བའོ། །ཡང་བྱས་པ་སྣང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་བྱས་པའི་ཚུལ་གྱིས་མི་སྐྱེ་བའོ། །འཇིག་པ་རྣམ་པ་བཞི་ནི་འོག་ནས་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་སུ་རྟོག་པའོ། །མཐོང་ནས་ཞེས་པ་ནི་ལྟ་བ་གཉིས་ཀྱི་ཡུལ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བའོ། །མ་སྐྱེས་པའི་དངོས་པོ་ནི་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་སྟེ། དེ་ལ་ཡང་བློ་འཇུག་སྟེ་དེ་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ལ། དེ་དང་འདྲ་བར་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་གཞན དབང་ལ་ཡང་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་མི་བརྟག་སྟེ།ཕྱིན་ཅི་ལོག་འཆིང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་བདག་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཞན་རྣམས་ཡོད་མེད་དུ་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་མི་འདྲེ་བར་དེ་རྣམས་བཟློག་པའི་རིགས་པ་བསྟན་དུ་གསོལ་ཞེས་པའོ། ། རྒྱལ་སྲས་རྣམས་ནི་མི་འཇིགས་ཕྱིར། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཟབ་མོའི་དོན་ལ་མི་སྐྲག་ཅིང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་རྟོགས་པའི་དོན་ལ་སྤྱོད་ཅིང་སྒོམ་པ་དག་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་གོ་བར་ཟད་དོ། །རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་ནི་དེ་དག་བསླུ། །ཞེས་པ་ནི རྣམ་གྲངས་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་ལ་དངོས་པོར་ཞེན་པས་སོ།།དེ་དག་གཟུགས་ཀྱི་མིང་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་ལྟར་བརྗོད་པ་རྣམས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མིང་ཡིན་ལ་བརྗོད་པའི་དོན་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་དང་སྟོང་པ་ཉིད་ཟུང་དུ་ འཇུག་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་མེད་པར་མི་བརྟག་གོ། །དེ་བཞིན་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །རང་བཞིན་བརྟག་པར་མི་བྱའོ། །ཞེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་ གྲངས་ཡིན་པས་ཆོས་ཅན་དང་ཆོས་ཉིད་ཐ་དད་པར་བརྟག་པར་མི་བྱའོ།

在世俗谛中身体虽然只有一庹那么长，对于近取诸蕴，如'世间生起世间'所说的因集谛和果苦谛，由十二缘起支所摄，应当承认。其中，有漏相续此身成为未来同样诸蕴生起之因的方面是因集谛，而作为往昔业和烦恼之果的方面则是苦谛。
'趣向灭谛之道'是指清净因果。'于三自性'等句是显示生等诸法的必要，为了引导执著实有的众生。三自性是作用、作业和作者，如是分别为三。
'是故'等句是为摄受彼等，最初转法轮时，宣说了所见即所取能取所摄的蕴等自性。'诸见'等句是为了后来遮遣彼等而宣说无相法。
'失坏过故无禁戒'是指从解脱道退失的缘故，前后等摄持，即菩萨们无有执著常我，或将声音与义理结合等。
'无有终尽'等句是说若就胜义而言，诸缘起支非从前因生起，若承认生起则不应有灭尽轮回的涅槃，因为了知并熟习彼等生等诸法，不能成为对治，修习无生也是颠倒，故不能成为对治。因此，由于无有终尽，轮回非从所作而生。又因所作显现的缘故，就胜义而言不以所作方式生起。
四种坏灭将在下文说明。二种分别是补特伽罗分别和法分别。'见已'是指见到二见之境空性。未生诸法是遍计所执性，心也趣入彼中即是颠倒，如是依他起如幻，也不应执著为胜义诸法，因为颠倒是系缚之因。
'如何'等句义是请说遮遣我与其他菩萨有无见颠倒而不相杂的道理。
'诸佛子无畏故'等句是说于甚深义不畏惧，并修习如来所证之义，即'解脱'等，仅此而已。
'以种种门令彼迷'是说由于执著种种显现为实有。
'彼等是色之名'等句是说如是诸说是色等之名，所说之义是彼等法性，即色等显现与空性双运如幻。因此不应执著彼等如兔角般无实。
'如是一切法，自性不应思'是说一切法之自性无生等，是如来与色等之异名，故不应分别法与法性为异。

།ལྟ་བའི་ཉེས་པར་རབ་འགྱུར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཅན་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལས་གཞན་དུ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་རྟོག་ན་ཉེས་པར་འགྱུར་བའོ། །ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ནི་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བའོ། ། ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ནི་བྱེ་བྲག་འབྱེད་པའོ། །གང་ཡང་མུ་སྟེགས་མི་སྐྱེ་དང་། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལས་གཞན་དུ་རྟོག་པ་ལྟར་དེ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་ཀྱང་ངའི་ཚུལ་ལུགས་ཟབ་མོ་ལ་དེ་དང་འདྲ་བར་རྟོག་པ་ནི་ཁྱད་མེད་པའོ། །དགོས་དང་ཞེས་པ་ལ སོགས་པས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་དགོངས་དོན་རྟོགས་པའི་གང་ཟག་གི་ཁྱད་པར་སྟོན་ཏེ།དེ་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བསྟན་པའི་དགོས་པ་ནི་དེས་འདུལ་བའི་གང་ཟག་རྗེས་སུ་འཛིན་པ་ཡིན་ལ། དགོངས་གཞི་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་དོན་ཉིད་ཅེས་པ་སྟེ། དོན་དམ་པར་མ་སྐྱེས་པའོ། །དགོངས་པ་ལྟ་ཞེས་པ་ ལ་སོགས་པས་དོན་དེ་ཉིད་སྟོན་ཏེ།དགོངས་པ་ནི་དགོངས་གཞིའོ། །དོན་གཉིས་ནི་དགོངས་པ་དང་དགོངས་གཞི་སྟེ། དེ་དག་ཤེས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་རྟོག་པར་ངས་བཤད་དོ། །དངོས་པོ་མ་སྐྱེས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་མ་སྐྱེས་པ་དངོས་པོ་ཡོད་པ་གཅིག་གི་རྣམ་གྲངས་ལགས་སམ། འོན་ ཏེ་དེ་འདྲ་བམ་ལགས་ཀྱི།འོན་ཀྱང་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་དུ་མེད་པ་གཅིག་ལགས་ཞེས་རྟོག་པའོ། །མི་མཉམ་པ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོར་རོ་གཅིག་ཅིང་མཉམ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་ཡོད་པའི་མཐའ་འཛིན་པའོ། །དེ་དག་དང་ཁྱེད་ཀྱིས་བསྟན་པའི་ཆོས་རྣམས་འདྲེས་ཤིང་ཁྱད་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། སྐྱེ་བ་ མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྔ་མ་ལྟར་ཡོད་མེད་ཀྱི་མཐའ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པའོ།།རྒྱུ་མེད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པས་ལན་སྟོན་ཏེ་གོ་བར་ཟད་དོ། །ལྟ་བའི་རྒྱུ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་བག་ཆགས་སོ། །ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་ལ་བྱ་བ་མེད། །ཅེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྷུན་གྱིས་ གྲུབ་པ་ལ།བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལྟ་བ་མེད་དེ། དེ་འདྲ་བ་ཡོད་ན་ནི་མུ་སྟེགས་བྱེད་དང་འདྲེས་པར་འགྱུར་བའོ། །གལ་ཏེ་བྱ་བ་མེད་ན་སེམས་བསྐྱེད་དང་། སྨོན་ལམ་ལ་སོགས་པས་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་ཞིང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་སྦྱང་བར་བྱ་བ་ ཉིད་དུ་ལྟ་བ་ནི་སྔ་མ་དང་མི་འགལ་བར་འགྱུར་བའི་ཚུལ་བདག་ལ་གསུངས་ཞེས་པའོ།།གཞན་ཡང་། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་མེད་པའི་ཕྱིར། །ཇི་ལྟ་བུར་ན་དཀྱིལ་འཁོར་སྐྱེ། །ཞེས་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་ཞིང་འོད་གསལ་བ་རྟོགས་པ་ལམ་གྱི་གཙོ་བོ་ དང་།།སེམས་བསྐྱེད་ལ་སོགས་པ་ལམ་གྱི་འཁོར་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་ཅེས་པའོ། །ཡང་ན་རྐང་པ་གཉིས་པོ་འདི་ནི་ལན་དུ་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་དཀྱིལ་འཁོར་སྐྱེ་བར་ཁས་མི་ལེན་པས། སྔར་གྱི་བྱ་བ་མེད་པར་བསྟན་པ་དང་འགལ་བ་མེད་ཅེས་པའོ། །དངོས་པོ་ལས་ནི་ཞེས་པ་ལ་ སོགས་པས་ནི་ས་བོན་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ལས་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་གཞན་སྐྱེ་བར་མཐོང་བས་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་མེད་པར་འགྱུར་ཞེས་པའོ།།གཞན་ཡང་སེམས་ཅན་དུ་དམིགས་པ་མེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་བསྒྲལ་བའི་ཕྱིར་སེམས་བསྐྱེད་པར་བཤད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་མེད་ ཅིང་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཐུབ་པ་ཆེན་པོས་བཤད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སྔ་ཕྱི་འགལ་བ་དང་།མི་མཉམ་རྒྱུ་མེད་སྤངས་པ་སྟེ། ཡོད་མེད་འཛིན་པ་སྤངས་པ་དང་། འཇུག་པ་དང་ནི་ལྡོག་པ་སྟེ། ཁྱེད་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་ཡོད་མེད་ཀྱི་ཕྱོགས་གསུངས་པ་མི་འགལ་བ་ཉིད་དུ་ བདག་ལ་བསྟན་དུ་གསོལ་ཞེས་པའོ།།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མི་འཇིག་པའི་སའི་རིམ་པའི་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྟེ། རྒྱུ་འབྲས་ཡོད་པར་བསྟན་པ་དང་ཡོད་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འགལ་ཞེས་པའོ། །འཇིག་རྟེན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ལན་སྟོན་ཏོ། །ཞི་བ་ ཡི་ནི་རྒྱུ་མི་རྟོགས།།ཞེས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཞི་བའི་གཉེན་པོ་མ་རྟོགས་པའོ།

对于'成为见解过失'等所说，是指对于色等诸法无生之外，若执著为生等实有，则成过失。遍计即是显现为种种。周遍计即是分别差别。
'外道无生'等所说，是指如同他们执著无生色等为他法一样，其他人对我甚深教法也同样执著，是无差别的。
'必要'等所说，是显示了解无生等密意的补特伽罗的差别。其中宣说无生的必要是摄受所化补特伽罗，所依是无生之义，即胜义无生。
'密意见'等所说，是显示此义，密意即是所依。二义即是密意和所依，了知彼等即是我所说的通达无生。
'诸法未生'等所说，是思维未生是否是实有法的异名，还是如兔角般根本不存在。
不平等是指在法性体性中不一味平等，是执著实有边。彼等与您所说诸法混杂无别，因为无生等也如前成为有无一边。
'无因'等所说是显示答复，仅此而已。见解之因是颠倒习气。
'任运成就无所作'等所说，是指于无相智慧任运成就中，无有作业、作者等见解，若有如是见解则与外道混杂。
若无所作，则发心、愿等圆满资粮以及如来藏应当清净的见解，如何与前说不相违，请对我开示。
又，'诸法皆空故，云何生坛城'，即通达如来藏离戏光明是道之主要，发心等道之助伴不应理。或者这两句应配为答复，即不承许如是生起坛城，故与前说无所作不相违。
'从事物'等所说，是指从种子等事物见到生起苗芽等他法，如何成为无生。
又，无缘众生与为度众生发心所说，无菩提而发菩提心等大圣所说一切，前后相违以及不平等无因断除，即断除有无执著，趣入与还灭，即您自己所说有无二边如何不相违，请为我开示。
因果不坏地之次第相连，即宣说因果存在与解脱于存在为何不相违。
'世间'等所说是显示答复。'不了寂静因'即是不了解颠倒寂静对治。

།ང་ལ་དཀྱིལ་འཁོར་གང་ཡང་མེད། །ཅེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་སྙིང་པོ་རྟོགས་པ་ལམ་གྱི་གཙོ་བོ་ལ་སོགས་པ་ཁས་མི་ལེན་ཅིང་། ཆོས་ཉིད་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུ་ཞེས་མི་འཆད་ཅིང་ཡོད་མེད་ཀྱི་དངོས་པོ་ བདེན་པ་ཉིད་དུ་ཁས་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་དེ་རྣམས་ལས་གྲོལ་བའོ།།སྤྲོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བརྟགས་པའོ། །འཕགས་པའི་རིགས་དང་མཐུན་པ་ཡི། །སེམས་ནི་མངོན་པར་མི་འཇུག་གོ། །ཞེས་པ་ནི་དེ་འདྲ་བའི་སེམས་སྐྱེས་པ་ན་རྟོག་པ་མངོན་ པར་མི་འཇུག་ཅིང་ལྡོག་པའོ།།འབྱུང་བ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་འབྱུང་བའོ། །སྒྱུ་མ་རྒྱུ་མེད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྒྱུ་མ་ལ་སྒྱུ་མ་ཙམ་གྱི་རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་ནི་གྲུབ་མཐའ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ལས་འདས་ཤིང་ཉམས་པའོ། །ཐོག་མ་མེད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ སྟོན་ཏེ།དོན་ནི་སྔར་བསྟན་ནོ། །བདག་དང་ཆོས་སུ་བརྟགས་པ་ཡིས། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཕྱི་རོལ་པ་དང་ཉན་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པས་གང་ཟག་དང་ཆོས་ཀྱི་བདག་ཏུ་བརྟགས་པའི་སྒོ་ནས་རང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྫས་སུ་གྲུབ་པའི་གང་ཟག་གམ་སྐྱེས་བུ་ལྟ་བུར་སྣང་བའི་ འཇུག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་འཇུག་པའོ།།མ་ཚང་བ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ལམ་དང་འབྲས་བུའི་ཡོན་ཏན་མ་རྫོགས་པ་དང་། མ་རིག་པ་དང་སྲེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་སྟེ། རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་གཉི་ གའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་རྫུ་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་[(]སྟེན་[,]སྟོན་[)]པ་ན།བདག་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཐུ་ལ་རག་ལས་པ་སྟེ་རྒྱན་དང་ལྡན་པ་དང་རྒྱན་མེད་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཐུ་ལ་རག་ལུས་པ་སྟེ། དེ་ནི་རང་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མཐུ་ཡིས་ཕ་རོལ་གྱི་གནོད་པ་ལྡོག་མི་ནུས་ པར།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཉན་ཐོས་རྣམ་པ་ལྔའོ། །དུས་གཞན་དུ་ཞིག་པ་ནི་རྒྱུ་ཟད་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཞིག་པའོ། །དོན་དམ་པ་ནི་སྐད་ཅིག་གི་འཇིག་པ་སྟེ། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་དོ། །ཕན་ཚུན་དང་ཞེས་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་པའི་ འགལ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཕན་ཚུན་བཟློག་པ་སྟེ།དེ་ཡང་ཅིག་ཤོས་རྒྱུན་ལས་བཟློག་པའི་འཇིག་པ་དང་། དེའི་ཡུལ་དུ་ཅིག་ཤོས་འཕོས་པ་ཡང་འཇིག་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་གཉིས་སུ་འགྱུར་བས་མི་རྟག་པ་རྣམ་པ་བཞིའོ། །ཡང་ན་འགལ་བ་སྟོབས་མཚུངས་པ་སྟེ། ཕན་ཚུན་གཅིག་གིས་གཅིག་ གི་ནུས་པ་བཅོམ་པས་འཇིག་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་བའོ།།འབྱུང་བ་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་རྒྱུ་འབྲས་བུ་འདོད་པ་འགོག་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཕུང་པོ་ལྔར་གྲངས་ངེས་པ་འགོག་པ་ སྟེ།།སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་རྫས་ཐ་དད་མེད་པས་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་རྣམ་ཤེས་སུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གཉིས་སུ་འགྱུར་བའོ། །གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་འདྲེས་པ་སྟེ། །ཞེས་པས་ནི་དེ་རྣམས་སེམས་སུ་འདྲེས་ཤིང་སེམས་ཀྱང་ སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པའོ།།རྟོག་གེ་ཅན་གྱིས་མ་བསྒྲུབས་སོ། །ཞེས་པ་ནི་རང་དགའི་རྟོག་པས་བརྟགས་ཀྱང་། དངོས་པོ་འདྲ་བའི་བདག་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའོ། །སེམས་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་བརྟགས་པའི་བདག་ཀུན་གཞི་དང་ལྡན་པའམ། ཡང་ན་བདག་ ཏུ་འཛིན་པ་དང་ལྡན་པར་སྟོན་པའོ།།སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་ལྡན་པ་སྟེ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་བདུན་ལ་གནས་པ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་དང་རྟག་ཏུ་ལྡན་པ་ཡིན་ལ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། རྟག་ཏུ་ལྡན་པའི་ངེས་ པ་མེད་དེ།དེ་རྣམས་རྒྱུན་མི་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའོ། །གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་རྣམ་པར་དག་པའི་འཕགས་པ་རྣམས་ནི་རྟག་ཏུ་ཡེ་ཤེས་དང་ལྷན་ཅིག་གནས་པའོ། །གཟུགས་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་དོན་དམ་པར་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ནི་ གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའོ།།ལས་ནི་འདུ་བྱེད་དོ།

以'我无任何坛城'等所说，在胜义中不承认了悟心要是道之主要等，不说此法性是如此这般，因为不承认有无之事物为真实，所以从那些过失中解脱。所摄之戏论是由种种分别所计度。'不趣入随顺圣种之心'，是说生起如是心时，分别不趣入而转回。
生起是从因缘所生。以'幻无因'等所说，说幻仅是幻无因，是超越并退失不颠倒宗义。以'无始'等所说，是显示颠倒生起之因，其义如前所说。
以'计度为我与法'等所说，是外道与声闻等从计度补特伽罗与法我的门中，自己的分别显现为实有的补特伽罗或士夫二种趣入。
以'不圆满'等所说，是圣者声闻道与果德不圆满，以无明与爱等缘而生于有，即预流等三者与阿罗汉两分解脱时，示现神通等，依靠自身三昧力即具庄严与无庄严，依靠如来力，即以自己三昧与神通力不能遮止他人损害，而皈依如来，如是声闻有五种。
他时坏灭是因力尽而坏灭。胜义是刹那坏灭，即补特伽罗无我法性。'互相'是不俱住之相违方式互相违背，即一者从相续中违背之坏灭，及其境中一者迁移亦是坏灭，如是成为二种，故无常有四种。或者是力量相等之相违，由互相摧毁对方之力而成为二种坏灭。
以'不同相之大种'等所说，是遮破大种与所造色随顺因果之主张。以'识'等所说，是遮破蕴决定为五数，如前所说，心与心所无实体差别，故受等三者摄于识中，因此成为识与色二蕴。
以'色相混合'所说，是彼等与心混合，心亦与空性一味。'寻思者未成立'是说虽以自主分别计度，但未成立为相似事物之本性。以'心'等所说，是显示诸识计度之我具有阿赖耶，或者具有我执。
以'与心俱有'等所说，是凡夫与安住七地之菩萨恒时具有阿赖耶识，而意识等则无恒时具有之决定，因为彼等非相续不断。清净暂时垢染之圣者们则恒时与智慧俱住。以'色'等所说，是显示五取蕴胜义中无有。其中色是色蕴，业是行蕴。

།ཕུང་པོ་ཡུལ་གྱི་རྒྱུ་ཡིས་བྱུང་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་མོ། །དེ་ལྟར་ཕུང་པོ་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་དོན་དམ་པར་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོས་སྟོང་པའོ། །གཟུགས་མེད་པ་ནི་མི་གནས་སོ་ཞེས་པ་ནི་ དེའི་གནས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་འཆད་དེ།བདག་དང་ཆོས་སུ་གདགས་པའི་རྟེན་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་རྣམས་གཟུགས་མེད་པར་ཡོད་པ་མི་འཐད་ཅེས་པའོ། །གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོར་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། ཕྱི་ནང་དངོས་པོ་མེད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །སེམས་ཅན་མེད་ ཅེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་གང་ཟག་གི་བདག་གི་རྣམ་གྲངས་སེམས་ཅན་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་འགྱུར་བའོ།།གལ་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པས་ཆོས་ཀྱི་བདག་ཀྱང་མེད་པར་སྨྲ་ན་ཆད་པའི་ལྟ་བར་འགྱུར་བའོ། །སྲིད་པ་བར་མའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་བར་ དོའི་གཟུགས་དབང་པོ་ཚང་ཞིང་ཐོགས་པ་མེད་པ་རྫས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོར་ཡོད་པ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡང་ཡོད་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་ཕྲ་བ་དང་དམན་པས་གཟུགས་མེད་པའོ་ཞེས་སྔར་བསྟན་ཏོ།།སེམས་ཅན་རྣམ་ཤེས་མེད་ན་ནི། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཀུན་རྫོབ་ ཏུ་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་སེམས་མེད་ན།ཐམས་ཅད་འབད་པ་མེད་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་ལ། དེའི་ཕྱིར་མུ་སྟེགས་ཀྱི་སྨྲ་བ་རྣམ་རིག་ཙམ་ནི་རྟག་ཏུ་རྣམ་པར་དག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་བདེན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ན་ཞེས་པ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནའོ། །ལྟ་བ་མེད་ ཅེས་པ་ནི་གཟུགས་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་དང་དམན་པའི་ཕྱིར་མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་གསལ་བར་འཇུག་པ་ཡང་མེད་པས་དམ་པའི་ཆོས་མ་ཐོས་པའི་ཕྱིར་གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་།ཐེག་པའི་བྱེ་བྲག་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་འགྲོ་བ་མེད་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། དེ་དམ་པའི་ཆོས་མི་ ཐོས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ཞེས་པ་དང་།བྱང་ཆུབ་ཡོན་ཏན་ཕ་རོལ་ཕྱིན་ཉམས་འགྱུར་འོང་ཞེས། །གཟུགས་མེད་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་དོན་དུ་གཉེར་མི་བྱེད། །ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དབང་པོ་རྣམས་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དབང་པོ་རྣམས་དང་བག་ ཆགས་དང་།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བག་ཆགས་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་ཀུན་གཞི་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ནི་སྐད་ཅིག་ཙམ་དུ་ཡང་རང་གི་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་གསལ་བའི་སྒོ་ནས་འཛིན་པ་མེད་དེ། རྟག་ཏུ་ཕྲ་རབ་འཇུག་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ཞེས་པ་ལ་ སོགས་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའི་སྐད་ཅིག་རྣམས་སྐད་ཅིག་གཉིས་ཕན་ཆད་དུ་མི་འཇུག་པ་སྟེ།རང་གི་དུས་ལས་གཞན་དུ་མི་གནས་པར་སྟོན་པའོ། །གཟུགས་ནི་རྟོག་པར་མ་གྱུར་པར། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྣམ་ཤེས་མེད་པར་ཁས་ལེན་པ་འགོག་པའོ། ། སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁྱད་པར་རྒྱུན་དང་ལྡན་པར་སྟོན་པའོ། །མཁས་ལ་མ་ཡིན་བླུན་པོ་ལ། །ཞེས་པ་ནི་མཁས་པས་དེ་ལྟར་མི་ཞེན་ཅིང་བླུན་པོས་དེ་ལྟར་རྟོག་པའོ། །དྲུག་པོ་ལ་ནི་ཉེར་ལེན་མེད། །ཅེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས དྲུག་ཤིན་ཏུ་རྒྱུན་མི་བརྟེན་པས་སྲིད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་ལ།ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པའི་ཀུན་གཞི་ནི་རྒྱུ་བ་ཆ་ཕྲ་བས་མི་རྟོགས་ཞེས་པའོ། །ཡོད་པའི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་འཕགས་པས་ཆོས་རྣམས་དོན་དམ་པར་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་མི་འབྱེད་ལ། ཆོས་ རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཤེས་རབ་མེད་པའི་རྟོག་གེ་བ་འགའ་ཞིག་ཀྱང་།རྟག་པ་དང་ཆད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཐར་ལྷུང་དུ་དོགས་པ་དང་། ཤེས་རབ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་བྱེ་བྲག་མི་ཕྱེད་ཅིང་འབྱེད་པར་མི་བྱེད་པའོ། །གཅིག་པ་ལ་ཡང་སྦྱིན་པ་ཡོད། །ཅེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཕུང་པོ་སྟར་བར་བྱེད་ཅིང་འབྱིན་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པར་སྟོན་ཏེ།དེ་ལ་གཅིག་པ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། དེས་མ་རིག་པ་དང་ལས་ཀུན་ནས་བསླང་ཞིང་། ལས་ཀྱི་ས་བོན་ཆུད་མ་ཟོས་པར་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཕུང་པོ་ སྦྱིན་པར་བྱེད་པའི་ནུས་པ་ཡོད་དོ།

由蕴体和境界因缘而生起的是识等三者。如是，有蕴众生在胜义中也是空无取蕴的。
所谓'无色则不住'，以'彼之住处'等来解释：作为我和法假立之所依的受等四者，无色而存在是不合理的。若说是以识的本性而存在，则说'内外无实'等。
'无众生'等是说补特伽罗我的异名众生等是无的。若说世俗中也无识，而说法我也无，则成断见。
'中有蕴等'是说：如同中阴身具足诸根而无障碍，虽非实质性存在，无色界众生也是如此存在，但因其微细低劣而称无色，如前所说。
'若众生无识'等是说：若世俗中凡夫颠倒心不存在，则一切将无需努力而解脱。因此外道所说'唯识常清净'等将成为真实。
'彼处'是指无色界。'无见'是说因色法极其微细低劣，故无明显的见闻等识的运行，因未闻正法，故无宗派、乘的差别及依此而行。如说：'彼为未闻正法之苦所苦'，又说：'恐失菩提功德波罗蜜，不应希求生无色界'。
'诸根'等是说：在诸根和习气及从识习气所生诸识中，阿赖耶识和染污意，即使在刹那间也无以明显方式执取自境，因为'恒时微细运行'。
'如何'等是显示色等显现的刹那不延续至第二刹那，即不住于自时之外。
'色非成分别'等是遮破世俗中承许无识。
'方生已'等是显示识的差别相续具足。
'于智者非然愚者尔'是说智者不如是执著，愚者如是分别。
'六者无近取'等是说六识聚极不相续故无取有，具近取的阿赖耶识因行相微细故不可知。
'有'等是说圣者通达诸法胜义无故不作法的分别，某些无择法慧的论师也因恐堕常断等边及无慧力而不作分别。
'一中亦有施'等是显示诸识中有能引生异熟蕴的功能：其中'一'是指阿赖耶识，它能引发无明和业，并通过不失业种子而有能施予异熟蕴的功能。

།ཐ་དད་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། མ་རིག་པ་དང་སྲེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་རྣམས་ལ་ཡང་སྔ་མ་ལྟར་སྦྱིན་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པའོ། །གལ་ཏེ་དེ་རྣམས་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་ལ་རྟག་ཏུ་ལྡན་ནམ་ཞེ་ན། སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་གཅིག་ པ་སྟེ།ཀུན་གཞི་དང་རྟག་ཏུ་ལྡན་ལ་ཡིད་ལ་སོགས་པ་དང་ཐ་དད་པ་སྟེ། རྟག་ཏུ་ལྡན་པའི་ངེས་པ་མེད་པའོ། །སེམས་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བར་བསྒྲགས་ཤིང་གྲུབ་པ་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་ སྨིན་པ་སྟེར་བའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པའི་དངོས་པོ་དེ་རྣམས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལས་ཐ་དད་དུ་དབྱེར་ཡོད་ན་ནི་དེ་རྣམས་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕུང་པོའི་ཁོངས་སུ་མ་འདུས་པས་དེ་རྣམས་ཕུང་པོ་དང་ཇི་ལྟར་ན་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱར་མེད་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་ དེ་རྣམས་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕུང་པོར་འདུས་ཤིང་ཡང་ཕུང་པོ་གཞན་དང་གཞན་སྟེར་བར་བྱེད་པའོ།།དེ་ལྟར་ན་སྲིད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ནུས་པ་དང་བཅས་པའི་དམིགས་པ་སྟེ། ཕུང་པོའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་ལ་སྣང་བ་རྣམས་ནི་ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཚེའི་ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།ལས་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་མ་རིག་པ་དང་སྲེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་དུ་འདྲ་དང་མི་འདྲ་བའི་ཚུལ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་པ་སྟེ། འགྲོ་བའི་རིགས་འདྲ་བ་དང་མི་འདྲ་བའི་རྣམ་པའི་སྒོ་ནས་དེ་དག་གི་ཕུང་པོ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་བསྲེག་བྱ་སྲེག་པ་ལ། མེ་དང་ ཕྲད་པ་ན་ཅིག་ཅར་སྲེག་པ་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པའི་དམིགས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པས་ཀྱང་།དེ་འདྲ་བའི་ཕུང་པོ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་རྟོག་གེ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་མི་སྟོན་ཏེ་བསྟན་པར་རིགས་པའོ། །རྟག་ཏུ་སྐྱེས་དང་མ་སྐྱེས་དང་། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་ པས་ནི་བརྟགས་པའི་བདག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཀུན་གཞིའི་ངོ་བོར་གྱུར་པ།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད་ཀྱང་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོས་མི་རྟོགས་པ་ཉིད་དུ་རྒྱས་པར་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་རྟག་ཏུ་སྐྱེས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྐད་ཅིག་གི་རང་བཞིན་རྒྱུན་དང་ལྡན་པར་སྐྱེ་བའོ། །དེ་དོན་དམ་པར་མ་ སྐྱེས་པ་དང་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་ཞིང་འོད་གསལ་བའི་ཆོས་ཉིད་མི་འགྱུར་བར་གནས་པ་ན།བདག་དང་མཚུངས་པས་བདག་སྒྲུབ་པའི་དཔེ་ཉིད་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་སྟོན་ཏེ། ཆོས་མཐུན་པས་དཔེར་བསྟན་པར་རིགས་ཞེས་པའོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་ལོག་པའི་རྟོག་གེ་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་དེ་འདྲ་བའི་རང་ བཞིན་མ་རྟོགས་པས་དེའི་དཔེར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བདག་རྟག་པ་ཐེར་ཟུག་པའི་དངོས་པོ་ཉིད་ཡོད་པར་སྟོན་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་མཐའ་གཉིས་སྤངས་པའི་དབུ་མའི་ཚུལ་མ་རྟོགས་ཤིང་རྨོངས་པ་དག་།བདག་རྟག་པའི་དངོས་པོ་ཁས་ལེན་པར་འདོད་པས་དེའི་སྒྲུབ་ བྱེད་དང་དཔེ་ལ་སོགས་པ་ཚོལ་བར་བྱེད་ཀྱི།རྣམ་པར་དག་པའི་བདག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ནི་དེ་དག་གིས་མི་རྟོགས་པའོ། །ཉེར་ལེན་ཉེ་བར་ལེན་བྱེད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི་སྲིད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ནུས་པ་ཡིན་ལ། ཕུང་པོ་ནི་ནུས་པའི་རྟེན་ཆོས་ཅན་ནོ། །དེ་རྣམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་ ན་མཐའ་གཉིས་སྤངས་པའི་ཚུལ་ལུགས་ཟབ་མོ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།མུ་སྟེགས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཀུན་གཞིའི་སྙིང་པོ་དང་ཕྱོགས་འགའ་ཞིག་ནས་འདྲ་བའི་བདག་རྟག་པའི་དངོས་པོར་བསམས་ཤིང་བརྟགས་ལ། རྣམ་པར་དག་པའི་བདག་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ ཆོས་ཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་ལྡན་པ་སྟེ།བརྗོད་བྱ་ཉིད་དུ་ལྡན་པའི་ཆོས་ནི་དེ་དག་གིས་བརྗོད་པ་མ་བྱས་ཤིང་མ་བསྟན་པའོ། །དེ་དག་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་པས་བརྟགས་པ་དང་། རྣམ་པར་དག་པའི་བདག་གི་བྱེ་བྲག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ལས་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལ་སོགས་པའི་ ཕན་ཡོན་འབྱུང་བའོ།

差别是指意识、无明、贪爱等，它们也如前所述具有给予的能力。如果问这些是否恒常俱有于凡夫众生？与心一起的，即与阿赖耶识恒常俱有，与意等差别的，即不一定恒常俱有。'与心'等说的是，心与心所说为已成立的无明、行等，具有给予异熟果报能力的事物，如果这些与取蕴有差别可分，则它们不摄入有漏蕴中，这些怎能被理解为与蕴是一体？不能如此理解。因此，这些摄入有漏蕴中，又能给予其他蕴。
如是，具有取有能力的所缘即蕴的自性，显现于凡夫众生者，以业烦恼、寿命烦恼，以及能发起诸业的无明、贪爱等方式，以相似与不相似的方式，即通过众生种类相似与不相似的行相门，成就他们的诸蕴。如同可燃物遇火即刻燃烧一样，具有执取的所缘自性者，为何具有正理者不显示其同样能成就诸蕴？应当显示。
'恒常生与未生'等，广说所分别的如来藏自性阿赖耶识之我，虽然一切众生皆有，但凡夫众生不能了知。其中恒常生是指世俗谛中刹那自性相续而生。胜义谛中未生、离戏论而光明法性不变住时，与我相等故，为何不显示为成立我的比喻？应当以法相顺而作比喻。
即便如此，邪见者因不了知如是自性，故不以此为喻，而是显示众生有常恒实有之我。因此，彼等不了知离二边的中道，愚痴者欲许常我实有，故寻求其能立与譬喻等，而不了知清净我如来藏。能取所取的差别是有取的能力，蕴是能力所依的法。如实了知这些，则能生起离二边甚深正理的智慧。
'外道'等说的是，从某些方面与阿赖耶识心要相似的常我实有，虽有所思维观察，但清净我无变法性俱有，即所诠义俱有的法，他们未曾宣说显示。详细分别即如实了知外道所分别与清净我的差别，由此生起解脱等功德。

།བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་སྡེ་ཚན་ཏེ། ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་རྣམས་མ་གཏོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། དེ་ཡང་ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ན་ཁོང་ཁྲོ་མེད་པས་རྣམ་པ་ལྔ་ལྔ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་བསྡོམས་པས་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་བའོ། །མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་སྔར་བསྟན་ཏོ། །ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་སེམས་ཅན་ནོ། །ཞེས་པ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང པོ་ཡོད་པ་ཡང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཕུང་པོའི་དྲི་མ་སྦྱངས་ནས་མཐོང་བར་འགྱུར་བའོ།།བདག་དང་ལྷན་ཅིག་ཅེས་པ་ནི་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གོ། །སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་བ། །ཞེས་པ་ནི་གཉུག་མའི་ཡེ་ཤེས་རིག་པའི་ཆའོ། །ད་ལས་གཞན་པ་ནི་དེའི་ཆོས་ཉིད་སྟོང་ པ་སྟེ།དེ་དག་ཀྱང་ཕན་ཚུན་ཟུང་དུ་འཇུག་པའོ། །དེ་དག་ལ་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་འབྱུང་ཞིང་དེ་ཡིས་ལས་བསགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་གཉིས་ཏེ། ཆོས་ཅན་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ལྡོག་པ་གཉིས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་ཏེ། དར་གྱི་སྲིན་བུ་ལ་ སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྔར་བསྟན་ཏོ།།ཐོག་མ་མེད་པའི་གློ་བུར་ཞེས་པ་ནི་རིགས་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ལ་ཐོག་མ་མེད་ལ། དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ནི་གློ་བུར་བ་ནམ་མཁའི་སྤྲིན་ལྟ་བུའོ། །གནས་ཤིང་འཇིག་པར་མི་འགྱུར་བ་ནི་ཆོས་ཉིད་ལ་འགྱུར་བ་མེད་པའོ། །རྔའམ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་བཏགས་ པའི་བདག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད་ཀྱང་རྟོགས་པར་མི་ནུས་པར་དཔེ་དུ་མའི་སྒོ་ནས་སྟོན་ཏེ།འཚོལ་བར་བྱེད་པ་ནི་ཤིང་དང་པགས་པ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་རེ་རེ་ལ་སྒྲ་བརྙན་གྱི་དངོས་པོ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་བཙལ་ཀྱང་མི་རྙེད་པ་དེ་བཞིན་ དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཡང་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་བཙལ་ན་མི་རྙེད་པའོ།།འདི་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་བདག་ཕུང་པོ་ལ་བཙལ་ཀྱང་མི་རྙེད་པའི་དཔེ་ཉིད་དུ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་བདག་གི་ཡོན་ཏན་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ལས། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕུན་ སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བའི་ནུས་པ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལ་ལྡན་ཀྱང་མི་ཤེས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གོ་བར་ཟད་དོ།།སྨན་གྱི་བསོད་པ་ནི་ཕན་པའི་ཁྱད་པར་རོ། །ས་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་མེད་ན་ཡོན་ ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མི་ཐོབ་པར་སྟོན་པའོ།།གང་ཚེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་བརྩད་པ་སྤང་བའི་ཐབས་སྟོན་ཏེ། འཇིག་བྱེད་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་འཇིག་པར་བྱེད་པ་རྒྱང་པན་པའི་སློབ་མ་ཀླུའི་གཟུགས་འཛིན་པའོ། །བདག་མེད་སྨྲ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་ པ་དང་།དེ་དག་སྟོན་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ཞེས་སྨྲ་བའོ། །དེ་དག་དང་འགྲོགས་པ་སྤངས་ཤིང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་སྦྱངས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་འདྲ་བའི་བདག་མེད་ཅེས་སྐུར་པ་འདེབས་པ་དང་། གཞན་ཡང་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་ ཚང་ཚིང་སྲེག་པར་བྱེད་ཅིང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཉིད་མངོན་དུ་འགྱུར་བའོ། །ཁ་འདའ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དཔེའི་རྣམ་པ་གཞན་སྟོན་པའོ། །རྣམ་པ་ལྔར་ཞེས་པ་ནི་གཟུགས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཡིན་ནམ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པར་བཟུང་ཞིང་བཙལ་བའོ། །རིག་སྔགས་ལ་ སོགས་དཔེ་རྣམས་ཀྱིས།།ཞེས་པ་ནི་རྒྱང་པན་པའི་རིག་སྔགས་ལ་སོགས་པ་དང་། གཏན་ཚིགས་དང་དཔེའོ། །གང་ལ་གང་ཕྱིར་གང་དོན་དུ། །འདུས་པ་རྣམས་ནི་མ་གཏོགས་སོ། །ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་གང་ལ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ལ་སོགས་རྒྱུ་གང་གི་དབང་གིས་ འཕགས་པའི་གོ་འཕང་གང་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཟག་པ་མེད་པའི་ས་བོན་བསྒོས་ཤིང་འདུས་པ་རྣམས་མི་རྟོགས་པའོ།

修所断烦恼是俱生类，除了邪见、戒禁取见、见取见、疑这四种之外的六种烦恼。而且在上二界中因为没有嗔恨，所以各有五种，如此总共有十六种。见所断已如前所说。
'诸蕴中有情'是说在有漏诸蕴中虽有如来藏，但是众生们要在清净蕴垢后才能见到。'与我俱'是我执颠倒。'心性光明'是本具智慧觉性的部分。其余的是其法性空性，这些也是相互融入的。
对这些产生暂时垢染的颠倒执著，依此积累业，这两者即法相和法性两个方面成为烦恼，如蚕等之前所说。
'无始暂时'是说同类因无始，而事物本性是暂时的如空中云。'住而不灭'是说法性无变。
'鼓等'等是说假立的我即如来藏虽然一切众生都有，但不能了悟，以多种比喻显示。寻找是在木头和皮等每一事物中寻找回声的事物，如此寻找也找不到，同样如来藏在诸蕴中寻找也找不到。
这些也可以用作颠倒我在蕴中寻找也找不到的比喻。另外，我的功德即如来藏，世间和出世间一切圆满从中生起的能力虽然具足于心和心所等诸蕴中却不知晓，如是等等容易理解。
药的赞叹是殊胜利益。'地等'等是说若无如来藏则不得功德圆满。
'何时'等是说遮破诤论的方法，破坏者是破坏佛法的顺世外道弟子现龙形者。无我论者是诽谤如来藏和说示这些的大乘非是正法之说者。远离与彼等共处，依靠清净如来藏，焚烧如是无我诽谤以及其他邪见等丛林，如来藏自身将会显现。
'离开'等是说其他种类的比喻。'五种'是说执取并寻找色是如来藏等。
'以明咒等诸比喻'是说顺世外道的明咒等以及正理和比喻。'于何为何何义故，和合诸法除外'是说不了知为何在何处以何种方便智慧等因缘为得何种圣位之义而熏习和合无漏种子。

།ཡང་ཀུན་གཞི་གང་ལ་མ་རིག་པ་དང་སྲིད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིས་ཟག་བཅས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་དེ་འདྲ་བའི་ས་བོན་བསྒོས་ཤིང་འདུས་པ་རྣམས་མི་རྟོགས་ པའོ།།ཆོས་རྣམས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་མཚན་ཉིད་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་སེམས་གཅིག་ཏུ་འདུས་པ་མི་རྟོགས་པ་སྟེ། སྔ་མ་དེ་ཉིད་བཤད་པའོ། །རྒྱུ་མེད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་མེད་པར་སྨྲ་བ་ལ་ཚད་མ་དང་ལུང་དང་འགལ་བའི་ཉེས་པར་འགྱུར་ཞེས་པའོ། །སེམས་ ཀྱི་རྗེས་ལྟ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གཅིག་དང་དུ་མ་དང་ཕྱི་དང་ནང་དུ་བཙལ་ཀྱང་མ་མཐོང་བ་སྟེ།དེ་ཉིད་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་མཐོང་བའོ། །འདི་ལྟར་བསྟན་པས་ཀྱང་རྣམ་པ་བརྫུན་པར་སྨྲ་བ་གང་དག་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བའི་རྣམ་པའི་ཚོགས་ནི་བརྫུན་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་འདྲ་བའི་ རྣམ་པས་ཁ་མ་བསྒྱུར་བའི་ཤེས་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་རིག་པ་ཤེལ་དག་པ་ལྟ་བུ་ནི་དངོས་པོའི་ངོ་བོར་གྲུབ་པའོ་ཞེས་འདོད་པ་འགོག་སྟེ།གཅིག་དང་དུ་མ་ལ་སོགས་པར་བཙལ་ན་མ་རྙེད་པས་གནོད་བྱེད་ཀྱི་ཚད་མ་ཡོད་པ་དང་། ཤེལ་སྒོང་དག་པ་ལྟ་བུའོ། །ཤེས་པ་རབ་ ཏུ་ཚོར་བ་མེད།།ཅེས་པ་སྟེ་སྒྲུབ་བྱེད་མེད་པའོ། །དེ་ལྟར་མེད་བཞིན་དུ་རྟོག་ན་ནི་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་གང་དུ་ཡང་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་གང་ཟག་ལས་དང་ལས་ཀྱི་ཁུར་ཁྱེར་བ་འགའ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་ཅིའི་ཕྱིར་མི་བརྗོད་དེ་མཚུངས་པར་ཟད་དོ། །གལ་ ཏེ་དེ་འདྲ་བ་མི་འཐད་ཀྱང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་མཐོང་བར་བྱེད་པ་ནི་སྣང་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་ངོ་ཞེ་ན་སྣང་བ་ཅིའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་ཞེས་པ་སྟེ།མི་འཐད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །ང་ནི་ཀཱ་ཏྱཱ་ཡ་ནའི་རིགས། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་མཆོག་གི་སྤྲུལ་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་ རྫོགས་པའི་སྐུ་གནས་གང་དུ་སངས་རྒྱས་པའི་ཚུལ་སྟོན་ཏེ།དེ་ལ་ང་ཞེས་པ་ནི་དྲི་མེད་རྒྱལ་བ་ཞེས་གདུལ་བྱ་ཐ་མལ་པ་རྣམས་ལ་སྣང་བ་མཆོག་གི་སྤྲུལ་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཡང་སྣང་བ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཡང་ཡིན་ཏེ། འཕགས་པ་ གསེར་འོད་དམ་པ་ལས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཡང་ཡིན་ལ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཡང་ཡིན་པའི་མུ་བཞི་པ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀཱ་ཏྱཱ་ཡ་ནའི་རིགས། །ཞེས་པ་སྟེ་སངས་རྒྱས་སྔ་མའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པའོ། །དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས། བཅོམ་ལྡན་དངོས་ དང་དངོས་མེད་པ།།སྟོན་པས་ཀཱ་ཏྱཱ་ཡ་ན་ཡི། །གདམས་ངག་ལས་ནི་ཡོད་པ་དང་། །མེད་པ་གཉིས་ཀ་གདགས་པར་མཛད། །ཅེས་གསུངས་པ་སྟེ། ཀཱ་ཏྱཱ་ཡ་ནས་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ནི་གཉིས་ལ་བརྟེན་པ་སྟེ། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལའོ། །དེ་ལ་བརྟེན་ནས་མྱ་ངན་དང་སྨྲེ་ སྔགས་འདོན་པ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ།དེ་འདྲ་བ་སྟོན་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ། །གཙང་མའི་གནས་ནས་བྱུང་ཞེས་པ་ནི་གཙང་མའི་གནས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་འོག་མིན་དུ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུར་སངས་རྒྱས་པའོ། །སྟོང་ཕྲག་གསུམ་གྱི་མདོ་རྣམས་ཀྱིས། །ཞེས་ པ་ནི་མདོ་སྡེ་འདི་ཉིད་ཡིན་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ། ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་མདོ་སྡེ་ནི་སངས་རྒྱས་སྔ་མས་གསུངས་ཞེས་པའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་འོག་མིན་དུ་སངས་རྒྱ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་། དེའི་ཞིང་ཁམས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་སྣང་བ་ཡིན་ལ། ཁམས་གསུམ་པོ་གཞན་ནི་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཉིད་མ་དག་པའི་སྣང་བ་ཡིན་ཞིང་། གཙང་མའི་གནས་གཞན་ཡང་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཕྱོགས་འགའ་ཙམ་དག་པའི་སྣང་བ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་དག་པའི་སྣང་བ་མིན་པས་དེ་རྣམས་སུ་སངས་མི་རྒྱ་བའོ། ། འདིར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོར་གྱུར་པའི་ཞིང་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱས་པར་བསྟན་ཏོ། །སྔར་གྱི་དྲི་བའི་ལན་དུ་སྦྱར་བ་ནི་ཤེས་པར་ཟད་དོ།

又，阿赖耶识中由无明和有等因缘所熏习积集的能生有漏诸蕴的种子，不了知其本性。'诸法'等句说明不了知显现为种种相的诸法皆摄于一心，这是对前文的解释。'无因'等句说明若说胜义谛中也无有，则违背正理和教证。'随观心'等句说明寻求心的自性是一是多、是内是外都不可得，这就是见到心的法性。通过这样的教说也破斥某些唯识宗者所说：种种显现的诸相是虚妄的，而未被诸相所染的无二自证知如同清净水晶般是实有的这种观点。因为若寻求一多等相则不可得，故有能破的量，如同清净水晶。'无有极明了的知'等句说明无有能成立的正理。
如此，若妄执无有，则为何不说有一补特伽罗虽不可说是常无常等差别，却能担负业果重担呢？这是同样的过失。若说虽然如此不合理，但见到色等诸相是从显现因而生，则问显现从何因而生，已说明其不合理性。'我是迦旃延种姓'等句说明殊胜化身和圆满报身在何处成佛的情况：其中'我'是指无垢胜者，是对凡夫所显现的殊胜化身，而此身于佛智中显现为智慧本性即是圆满报身。如《圣金光明经》中说有既是报身又是化身的四句分别。
'迦旃延种姓'是说生于前佛智慧种姓中。如圣龙树所说：'世尊于有无，教示迦旃延，遮遣有无二，是故说假名。'即迦旃延说一切世间依于二法：有和无。依此而生忧悲叹等。这是说明宣说此理的佛陀的特征。'从净居天来'是说在净居天的特殊处所色究竟天中成就圆满报身。'三千经'是指此经，如说：'入楞伽经是前佛所说'而显示。
报身在色究竟天成佛的原因是：彼刹土是清净智慧的显现，而其他三界是凡夫众生不清净心的显现，其他净居天也只是圣者智慧部分清净的显现，非一切相清净的显现，故不在彼处成佛。此处广说外在事物所成的刹土等是不存在的。以上是对前问的回答。

།གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་བུའི་ཞིང་ཁམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ལྡན་པས་འཆིང་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། འཆིང་བའི་རྒྱུ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་ཡུལ་དུ་སྣང་བ་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་ཆོས་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་འཆིང་ཞིང་དེར་ཐིམ་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་འཇོམས་པ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་བརྟུལ་ཞུགས་དང་ལྡན པ་རྣམས་ཀྱི་རལ་གྲིའི་སོ་དང་འདྲ་བའོ།།བདག་མེད་ཉིད་ནི་ཇི་ལྟར་མེད། །ཅེས་པ་ནི་དེ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་ཡོད་པའོ། །རྒྱུ་ཡི་རྣམས་ནི་མ་སྐྱེས་ཏེ། །རྐྱེན་རྣམས་དེ་དག་བྱས་པའོ། །ཞེས་པ་ནི། འདིར་དྷཱ་ཏུ་ཞེས་པ་རྒྱུའམ་དབྱིངས་ཉིད་ལ་འཇུག་པས་འདིར་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ འདྲ་བའི་རང་བཞིན་མ་སྐྱེས་པ་དང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་གཞན་དབང་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྒྱུ་ཡིས་བྱས་པའོ།།དེ་གཉིས་ཞེས་པ་གཞན་དབང་དང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་གཉི་ག་ཡང་དོན་དམ་པར་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་པའོ། །སྣང་དང་སློབ་མ་རྫས་སོགས་ཀྱིས། །ཞེས་པ་ནི་སྣང་བ་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། དབང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྫས་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་ཅིང་། རིག་པའི་གནས་ལ་བསླབས་པའི་རྒྱུ་ཡིས་དེ་རྣམས་ལ་མཁས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་བསྐྱེད་པའོ། །མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་ཡང དག་པའི་སངས་རྒྱས་མ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏེ།དེ་ཡང་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཀྱི་རྣམ་པས་བསྡུས་པའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་ལྡན་པས་ནི་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་ལ་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་སངས་རྒྱས་ཉིད་ དུ་འཇོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས། དགེ་སློང་དག་ངའི་སྐུ་ཐོབ་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གྲངས་སུ་འགྲོ་བ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་བརྙེས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གྲངས་སུ་འགྲོའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།འོན་ལྐུགས་ལོང་བ་ཞར་བ་དང་། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་རྟེན་ཁྱད་པར་ཅན་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་ཤར་གཉེར་བ་ནི་སྲོག་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་ གནོད་པ་བྱས་པ་རྣམས་ལ།ཁོན་དུ་འཛིན་པའི་སྒོ་ནས་ལན་གླེན་པར་འདོད་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པས་དཀྲུགས་པས་དེའི་རྟེན་མ་ཡིན་པའོ། །རྒན་པོ་དང་བྱིས་པ་ཡང་རྟེན་མ་ཡིན་ཏེ། རང་བཞིན་གྱིས་འདོད་ཆགས་ཆུང་བ་རྣམས་ལ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་བརྟུལ་ཞུགས་ཅན་ཞེས་ང་མི་སྨྲའོ་ཞེས་འཕགས་ པ་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་ནི་མཛེས་པའི་བར་ཆད་ཉིད་དུ་དམ་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལས་བཤད་དོ། །བསྒྲིབས་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་མཚན་གྱི་བྱེ་བྲག་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་བསྒྲིབས་པ་ནི་མིའི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོའི་མཚན་ཏེ། ཅུང་ཟད་མི་གསལ་ བ་དང་ཡོན་པོ་ལ་སོགས་པར་འདུག་པའོ།།གསལ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཚན་ཏེ། ཐུབ་མཚན་ཡུལ་ན་གནས་པ་དང་། །གསལ་བ་རྫོགས་པ་འཕགས་པ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལྷའི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་དང་ལྡན་པས་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའོ། ། གསལ་བ་ལ་ལ་རབ་ཏུ་འབྱུང་། །ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྟེ། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་སྤངས་ཤིང་རབ་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཚུལ་བསྟན་པའོ། །དེ་ལས་གཞན་ལྷ་དང་མིའི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ནི་བག་མེད་པ་སྟེ། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་སྤྱོད་པའོ།

若有人问：如此圆满的佛土，具有殊胜的欲妙，岂不是束缚的因吗？答：不是。束缚的因即贪欲等烦恼，是显现为境的心的本性，融入于法性空性中。
因此，以如是了悟的智慧降伏烦恼，此智慧如同具有律仪者的剑锋。
'无我性如何不存在'是指它如幻而有。'诸因未生，诸缘所作'，此处'dhātu'（界）即是因或法界之义，此处指法界，如是自性未生，如幻的依他起是世俗谛中由因所作。
'此二者'是指依他起和法界二者皆非胜义谛中所生。'现及学徒诸物等'是指外在显现的处所和内在根等物质的处所能生识，以学习明处为因而于彼等处生起善巧。
'造作'等说明外在形色之身非是真实佛陀，具有三十二相的色相亦非成佛之因，因为转轮圣王亦具此相。
故成佛之因是一切种智，如《圣般若波罗蜜多经》中说：'诸比丘，非以得我身而名如来，然以获得一切种智而列入如来之数。'
'聋哑盲跛'等说明殊胜梵行之所依，其中报复心是对损害生命财产者怀恨而欲愚昧报复，因为被烦恼扰乱故非其所依。
老人与孩童亦非所依，如《圣宝积经》中说：'对于本性寡欲者，我不说其为梵行持律者。'
其他则如圣律中所说是庄严之障碍。'蒙蔽'等说明相好的差别，其中蒙蔽是人中转轮王之相，稍显不明且有歪斜等现象。
明显是如来之相，如说：'调御相住于境中，明显圆满是圣者。'同样，具有天王之相者为天中转轮王。
'明显者有出离'是指如来，示现断除欲妙而出家。其他天人转轮王则放逸，享受欲妙。

།རྒྱས་དང་གཟེགས་ཅན་ཁྱུ་མཆོག་དང་། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཁྱེད་ཀྱིས་ལུང་བསྟན་པ་ནི་དུ་ཞེས་དྲིས་པའི་ལན་དུ་མ་འོངས་པ་ལུང་སྟོན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་དགོས་པ་ཡང་མུ་སྟེགས་ཀྱི་དྲང་སྲོང་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ལམ་སྟོན་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཡང་དག་པའི་ལམ་སྟོན་པ་དང་དེའི་ཆོས བསྲུང་བའི་རྒྱལ་པོ་ལ་སོགས་པ་འདི་ལྟར་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པས།དེའི་དུས་སུ་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་བླང་བྱ་དང་དོར་བྱའི་བྱེ་བྲག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། སྟོན་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་པའི་དད་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའོ། །སྐྱབས་འོག་ཏུ་ཞེས་པ་ནི་སྐྱབས་ འབྱུང་གི་དུས་ཀྱི་འོག་རོལ་ལམ།དེ་ཉིད་ཀྱི་དུས་ཀྱང་རུང་སྟེ་ཀླ་ཀློ་སྟག་གཟིག་གི་རྒྱལ་པོ་འབྱུང་བའོ། །དེའི་རྗེས་ལ་མཚོན་གྱི་འཁྲུག་པ་སྟེ། ཁྱབ་འཇུག་དང་གནོད་སྦྱིན་གྱི་སྡེ་རྣམས་ཕན་ཚུན་མཚོན་གྱིས་གཅོད་ཅིང་གསོད་པར་བྱེད་པའོ། །འདི་ཉིད་ཡུལ་འཁྲུག་པ་དང་ཁྲག་ཁྲུག་དང་ ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ལན་དུ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།དེ་ལ་སོགས་པ་འདས་པ་དག་།འགྲོ་བ་འཁོར་ལོ་བཞིན་དུ་འཁོར། །ཞེས་པ་ནི། དེ་ནས་ཡར་སྐྱེ་མར་འགྲིབ་པའི། །བསྐལ་པ་གཞན་ནི་བཅོ་བརྒྱད་འབྱུང་། །ཞེས་པ་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །མེ་དང་ཉི་མར་ཕྲད་པ་ཞེས་པ་ནི་བར་གྱི་བསྐལ་ པ་ཉི་ཤུ་འདས་པའི་འོག་རོལ་དུ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་འདི་ཉིད་ལ་མེའི་ཁམས་ཡོད་པ་དང་།ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་བདུན་ཤར་བ་ལ་སོགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་འདོད་པའི་ཁམས་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོའི་བར་དུ་སྲེག་པ་སྟེ། འཇིག་པ་དང་པོ་དམྱལ་བའོ། །སྲིད་པ་མེད་ནས་སྣོད་ཟད་ པ།།ཞེས་པ་དང་སྦྱར་རོ། །གང་ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཆགས་པ་དང་པོ་རླུང་ནས་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ལྷ་རྫས་ཀྱི་གནས་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་སྣང་བ་སྟེ། འབྱོར་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པའོ། །རིགས་བཞིའི་མི་མགོན་དབང་པོ་དང་། །ཞེས་པ་ནི་མར་འགྲིབ་པའི་དུས་ སུ་མང་པོས་བཀུར་བའི་རྒྱལ་པོ་བྱུང་བ་སྟེ།འཛིན་བཅས་རྣམས་ཀྱིས་ཞིང་དཔོན་བསྟབས། །ཞེས་པ་དང་སྦྱར་རོ། །དྲང་སྲོང་རྣམས་དང་ཆོས་ཞེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བའི་སྔོན་རོལ་དུ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་དང་། དེ་ལས་གཞན་རིག་བྱེད་རྟག་པ་སྐྱེས་བུས་མ་བྱས་པར་འདོད་པ་ དང་།སྲོག་གི་མཆོད་སྦྱིན་དང་སྦྱིན་སྲེག་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའོ། །གཏམ་ནི་སྔོན་གྱི་གཏམ་རྒྱུད་དོ། །རྐྱང་པ་རྟོགས་བྱེད་འབྲེལ་པ་ནི་སྒྲའི་མདོ་དང་དེ་འཆད་པའི་འགྲེལ་པའོ། །འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་སོགས་པས། །ཞེས་པ་ནི་གླེང་གཞི་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ མི་མཐུན་པ་སྣ་ཚོགས་བསྟན་པས་འཇིག་རྟེན་རྨོངས་པར་འགྱུར་བའོ།།ཤིན་ཏུ་བཙོས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་མུ་སྟེགས་ལ་སོགས་པའི་རྟགས་སྤངས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྒྱལ་མཚན་སྟོན་ཏེ། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཡིས་བསྟན་པའོ། །སྟེང་ནས་ཞེས་པ་ནི་ཁ་དོག་བསྒྱུར་བའི་གོས་ སྟེང་ནས་བགོ་བའོ།།འདམ་སོགས་ཞེས་པ་ནི་ཚོས་རྩི་སྟེ་སྔར་བསྟན་པ་དང་སྦྱར་རོ། །བྲི་བ་དང་བཀྲ་བ་ནི་ཁ་དོག་གསལ་བར་བྱས་པའོ། །རྐེད་པའི་སྲད་བུ་ནི་རྐེད་འཆིང་གནོན་པར་བྱེད་པའི་སྲད་བུའོ། །མཐོ་རིས་ནས་ནི་ལྷ་རྫས་འབྱུང་། །ཞེས་པ་ནི་ལྷའི་བདུད་རྩི་སྟེ། ཚོགས་རྫོགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་འབུལ་བར་སྣང་བའོ། །གཉིས་པོ་ནི་དམན་པའི་ཟས་དང་སློང་མོའོ། །རིན་ཆེན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་དང་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་ལྡན་པས་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་མཐོ་རིས་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་སྟོན་པ གླིང་བཞི་ལ་དབང་བྱས་ནས་མཐར་གྱིས་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་དུ་ཞུགས་པ་དང་།སྲེད་པའི་དབང་གིས་ལྷའི་དབང་པོ་ལ་ངན་སེམས་བསྐྱེད་པས་སླར་འཛམ་བུའི་གླིང་འདི་ཉིད་དུ་ལྷུང་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། རྒྱལ་པོ་གྲགས་པ་མཐའ་ཡས་ཀྱི་གཏམ་རྒྱུད་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་ བལྟ་བར་བྱའོ།།ལྷར་སྐྱེས་པའི་ཞེས་པ་ནི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའམ། ཡང་ན་མིའི་རྒྱལ་པོ་ཉིད་ལ་མིང་གི་ལྷ་ཞེས་སྔར་བསྟན་ནོ།

'广大和具足分支的群主'等句是对'您授记了多少'这一提问的回答，即预言未来。如此宣说的必要性是为了显示外道仙人等宣说非正道，如来宣说正道，以及护持佛法的国王等将如是出现，通过这样的宣说，使当时的众生如实了知取舍的差别，并对导师生起信心。
'庇护之下'是指在庇护出现的时期之后或同时，将出现蛮族塔吉克国王。之后将有兵器战乱，即毗湿奴和夜叉部众互相砍杀。这也可用来回答'国土动乱和血腥'等问题。
'如是等过去事，众生轮转如车轮'，这与'此后增减轮替，将有其他十八劫'相连。
'遇火与日'是指在二十中劫过后，此器世间具有火界，以七日升起等力量，焚烧欲界乃至初禅天，第一次毁坏是地狱。与'从无有至器尽'相连。
'于何'等句是指从风开始的最初形成等，天界住处即福德显现，具足圆满受用。
'四姓人主帝释天'是指减劫时出现众敬王，与'具执者立田主'相连。
'仙人们与法'是指佛出世前，世间法及其他认为吠陀是常住非人造的见解，以及活祭和火祭等将会出现。
'言说'是指古代传说。'单独理解关联'是指声明论及其注释。
'如是我闻'等是指以种种不同的教法和因缘开示使世间迷惑。
'极为煮熟'等是指舍弃外道等相，显示如来胜幢，以化身宣说。
'从上'是指染色衣服从上披着。
'泥等'是指染料，与前说相连。书写和绘画是指使颜色明显。腰带是指系在腰间的绳子。
'从天界生天物'是指天之甘露，显现为诸天供养圆满资粮的如来。二者是指卑劣食物和乞食。
'宝'等是指具足七宝和三十二相的转轮王宣说获得天界之法，统领四洲后渐入三十三天，因贪欲对帝释生恶念而堕回瞻部洲，如《宝积经》中无边称王的传说所说。
'生天'是指天之转轮王，或者如前所说人王本身被称为天。

།བྱས་པའི་དུས་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་རྣམས་འབྱུང་བའི་དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་བྱས་པའི་དུས་ནི་རིགས་བཞིའི་མི་རྣམས་ ཀྱི་མགོན་པོ་མང་པོ་བཀུར་བས་ས་རྣམས་བགོ་བ་བྱས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ།སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་ཆོས་གཅིག་ཀྱང་མ་ཉམས་པའི་བར་ཏེ། བསྐལ་པ་རྫོགས་ལྡན་གྱི་དུས་ཞེས་ཀྱང་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ལས་བཤད་དོ། །དེ་ཡང་མི་རྣམས་ཀྱི་ལོ་གྲངས་ནི་ལྔ་སྟོང་དང་བཞི་བརྒྱའོ། ། སྐྱབས་འབྱུང་གི་དུས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་སྡེ་ཚན་དུ་བྱས་པ་ལས། རྐང་པ་གཅིག་ཉམས་ནས་གསུམ་ལུས་པ་སྟེ། གསུམ་ལྡན་གྱི་དུས་ཞེས་ཀྱང་བྱ་ལ། དེའི་དུས་སུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཅུང་ཟད་འཇིགས་པ་འབྱུང་བས་སྐྱབས་འཚོལ་བ་སྟེ། དེའི ཕྱིར་སྐྱབས་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བའོ།།དེའི་ལོ་གྲངས་ཀྱང་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །གཉིས་གཞན་གྱི་དུས་ནི་རྐང་པ་གཉིས་ལུས་ནས་གཉིས་ཉམས་པར་གྱུར་པ་སྟེ། གཉིས་ལྡན་གྱི་དུས་ཞེས་བྱ་ལ་ལོ་གྲངས་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །རྩོད་པའི་དུས་ནི་ལོ་གྲངས་སྔ་མ་དང་འདྲ་བ་ལས་བསྟན་པའི་ཆོས་རྐང་པ་ གཅིག་ཙམ་ལུས་པ་སྟེ།དེའི་དུས་ན་སྐྱེ་དགུ་རྣམས་ཉོན་མོངས་པ་མང་བས་རྩོད་པ་འཕེལ་བའི་ཕྱིར་རྩོད་པའི་དུས་ཞེས་བྱའོ། །ང་དང་གཞན་ནི་བྱས་དུས་ལ། །ཤཱཀྱ་སེང་གེ་རྩོད་པའི་དུས། །ཞེས་པ་ནི་དུས་དེ་དག་ཏུ་དེ་རྣམས་སུ་སངས་རྒྱས་པའོ། །གལ་ཏེ་འདིར་ང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་འདི་ ཉིད་གསུངས་པའི་ཤཱཀྱ་སེང་གེ་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ནམ།ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལས་ཐ་དད་པ་སྔར་ཉིད་དུ་སངས་རྒྱས་པ་དང་། དེ་ཡིས་ཤཱཀྱ་སེང་གེ་ལུང་སྟོན་པར་བྱེད་ཅེ་ན། བདེན་མོད་ཀྱི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་ཤཱཀྱ་སེང་གེ་དང་དྲི་མེད་རྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཆོག་གི་སྤྲུལ་པ་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ ཤེས་ལ་སྣང་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཡིན་ལ།དེ་ཡང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུན་རྒྱུད་གཅིག་ཉིད་ཡིན་པས་ང་ཞེས་པའི་ཚིག་སྨོས་པ་ཡིན་ལ། ཡང་དུས་དང་རྣམ་པ་ལ་སོགས་པ་མི་འདྲ་བས་ཐ་དད་པ་ལུང་སྟོན་པ་ལྟ་བུར་གསུངས་པའོ། །དེ་ཡང་། ཇི་ལྟར་ སྐྱེས་བུ་གཅིག་ཉིད་ཀྱིས།།གོས་དང་རྒྱན་གྱི་རྣམ་པ་གང་། །སྔ་ལས་གཞན་དུ་བསྒྱུར་བྱས་ཏེ། །བརྗོད་པའི་རྣམ་པ་མཐུན་པའམ། །ཅུང་ཟད་གཞན་དུ་བསྟན་ཀྱང་རུང་། །འགའ་ཞིག་གིས་ནི་གཟུང་བྱ་སྟེ། །ཡི་གེར་བཀོད་པ་ཇི་བཞིན་དུ། །ཚུལ་འདིར་རབ་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱ། །ཞེས་ པའོ།།དེ་ལྟར་ལུང་བསྟན་པའི་དགོས་པ་ཡང་སངས་རྒྱས་དེ་དག་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་འབའ་ཞིག་ནི་མ་ཡིན་གྱི་སྔ་མ་ལྟར་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུར་ཡང་འགྱུར་ལ། དེ་ཡང་ཡེ་ཤེས་རྒྱུན་གཅིག་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་། ཤཱཀྱ་སེང་གེ་ལས་གཞན་དག་འདི་ནི་སངས་རྒྱས་པ་མ་ཡིན་གྱི། གཡོ་ དང་སྒྱུ་ཡིས་འཇིག་རྟེན་འདྲིད་པར་བྱེད་པའོ།།ཞེས་ཟེར་བའི་དོགས་པ་སེལ་བའོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་འདི་དག་གི་དོན་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར། ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་མདོ་སྡེ་ནི་སངས་རྒྱས་སྔ་མས་གསུངས་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བས་རྒྱུད་ཐ་དད་པའི་སངས་རྒྱས་སྔ་མ་གཅིག་གིས་ཀྱང་ཚུལ་ འདི་ཉིད་ཀྱི་མདོ་སྡེ་འདི་གསུངས་ཤིང་ཁྱད་པར་དུ་མ་འོངས་པ་ལུང་བསྟན་པའོ།།དེ་ལྟར་སྔ་ཕྱིར་གསུངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྡུད་པ་པོས་ཐོས་ཤིང་དེ་བཞིན་དུ་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པས་འགལ་བ་མེད་ཅེས་བྱའོ། །འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་པ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་མ་ བསྟན་པ་ནི་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་སྩོགས་པའི་ཚིག་གིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་ནི་ཕྱི་རོལ་ལ་སོགས་པས་མ་བསྟན་པའོ། །སྔོན་ཆད་བྱུང་བ་ནི་སྔོན་གྱི་གཏམ་རྒྱུད་དོ། །འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ནི་རིག་བྱེད་དེ། ཡི་གེར་མ་བྲིས་པར་ཁ་ནས་འདོན་ པ་བྱེད་པའོ།།ངའི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཐ་མལ་པ་ལ་སྣང་བ་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་རིགས་དང་གནས་ལ་སོགས་པ་སྟོན་པའོ། །ཟླ་བ་སྐྱབས་ཞེས་པ་ནི་རབ་ཏུ་མ་བྱུང་བའི་མཚན་ནོ། །ཟླ་བའི་རིགས་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་ཐ་མལ་པའི་སྣང་ངོ་། །ན་ཐིག་ལེ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ངེས་པའི་དོན་ དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་སྐྱེས་པའོ།

以'所作时'等词句，是显示彼等出现的时间差别。其中所作时是从四种人类的众多护主分配土地开始，直至佛陀所教法一分未衰败之间，在时轮中也说为圆满劫时。其时人类寿命为五千四百岁。
救护出现时是佛陀所教法成为偈颂部类后，一句衰败而余三句，亦称为三具足时。其时众生稍有恐惧而寻求救护，故称为救护出现。其寿命数同前。
二余时是余二句而二句衰败，称为二具足时，寿命数同前。诤争时寿命数与前相同，而教法仅余一句，其时众生烦恼众多故诤争增长，因此称为诤争时。
'我与他是所作时，释迦狮子诤争时'，是说在那些时期成佛。若此处'我'字不是指说此经的释迦狮子本身，为何说与他不同而先前成佛，并由他授记释迦狮子呢？
诚然如前所说，释迦狮子与无垢胜等殊胜化身在佛智中显现，是以智慧为体性的圆满受用身，而彼亦是智慧相续一体，故说'我'字。又因时间、形相等不同，故说如授记他者。
如同一人，衣饰形相，从前转变为他，说话方式相同，或稍有不同表示，为某些人所领受，如同文字记载，应当如是了知此理。
如是授记的必要，是说这些佛不仅是化身，如前所说也成为圆满受用身，而彼亦应了知为一智慧相续。并且遣除'除释迦狮子外其他非是成佛，而是以诡诈欺惑世间'的疑虑。
另一方面，如前所说，此等义趣是'入楞伽经是前佛所说'，故由一前佛以此方式说此经并特别授记未来。如是前后所说一切，结集者听闻并如是结集宣说故无相违。
'如是我闻'等并非外道等未说，然而以等字所摄的某些法的特征是外道等未说。'昔所生'是往昔故事。'诵出'是吠陀，即不写成文字而口诵。
由'我的'等显示凡夫所见化身的种姓和处所等。'月护'是未出家时的名字。'生于月种'是凡夫显现。从滴中生，就胜义而言是从般若波罗蜜多中生。

།ཐར་པར་ཞུགས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་། དཀའ་ཐུབ་སྤྱོད་ཅིང་འཚང་རྒྱ་བའི་ཚུལ་བསྟན་ནས། ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་སྣ་ཚོགས་བཤད་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ལ་འོད་ཟེར་ལ་སོགས་པས་དབང་ བསྐུར་ཏེ།མ་འོངས་པ་ན་མདོ་སྡེ་འདིའི་དོན་ཟབ་མོ་ཞུ་བ་ཉིད་དུ་ལུང་བསྟན་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ། །གཞན་ཡང་མཐོ་རིས་དང་ཐར་པ་ཐོབ་པའི་ཆོས་ལ་སྐྱེ་དགུ་རྣམས་ཀྱི་བློ་གཏོད་པར་བྱེད་ཅིང་། ཆོས་ཀྱི་མེ་སྒྲོན་གྱིས་གདུལ་བྱའི་རྒྱུད་སྣང་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་ནས་རིམ་གྱིས་ཆོས་ཀྱི་ སྣང་བ་ལ་སློབ་པ་ཞན་པར་གྱུར་ཅིང་སྣང་བ་ནུབ་པ་ན།བསྐལ་པའི་མཐའ་སྔར་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་འཇིག་པར་འགྱུར་བའོ། །འོད་སྲུངས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི། ང་དང་གཞན་ནི་བྱས་དུས་ལ། །ཞེས་པའི་དོན་འཆད་པའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་བྱས་དུས་ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་ པས་ནི་གཞན་དག་དང་ཞེས་པའི་དོན་ཉིད་བསྟན་པའོ།།ཤེས་བྱ་ལྔ་ནི་དུས་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་འདུས་བྱས་དང་། ནམ་མཁའ་དང་འགོག་པ་ལ་སོགས་པ་འདུས་མ་བྱས་དང་། དེ་དག་གི་ཆོས་ཉིད་བརྗོད་དུ་མེད་པའོ། །དེ་ལྟར་གསུམ་དུ་ཡང་འདུས་མོད་ཀྱི་དུས་གསུམ་ དུ་ཕྱེ་བས་ལྔར་འགྱུར་བའོ།།གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་ཆོས་མ་ཉམས་པར་སངས་རྒྱས་གཞན་འབྱུང་བ་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། ཚིག་མ་ཉམས་ཀྱང་སྒྲུབ་པ་ལ་སོགས་པའི་སྦྱོར་བ་ཉམས་པས་དེ་དག་གི་དོན་དུ་གཞན་འབྱུང་བའོ། །གཉིས་གཞན་ལ་མིན་སྐྱོབ་ འབྱུང་མེད།།ཅེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་དེ་རྣམས་དེ་དག་གི་དུས་སུ་མ་འབྱུང་བའོ། །རྩོད་པའི་དུས་ཀྱི་ཐ་མ་ལ་ཡང་གདུལ་བྱ་མེད་པས་མི་འབྱུང་བའོ། །མི་འཕྲོགས་པ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཉེ་བར་གདམས་པ་སྟོན་ཏེ། འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མངོན་དུ་བྱ་ཞིང་དེའི་དོན་དུ་ཚོགས་ གཉིས་རྫོགས་པར་བྱ་བ་སྟེ།དེ་ལ་མ་བྲིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྐུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་ལ་རྡུལ་གྱིས་མ་གོས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་སྟེང་དུ་ཡིད་དུ་འོང་བའི་བླ་རེ་བྲེ་བའོ། །དེ་ལས་གཞན་དུ་བྲིས་པ་ནི་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་བྲིས་པའོ། །དུས་མཚམས་ གསུམ་ནི་བརྒྱད་དང་བཅུ་བཞི་དང་བཅོ་ལྔ་ལ་ལྷའི་ཚོགས་ཆེན་པོ་འདུ་བས་སྨྱུང་བར་གནས་པའམ་མཆོད་པར་བྱ་བའོ།།དེ་བཞིན་དུ་མར་ངོའི་བརྒྱད་དང་བཅུ་བཞི་དང་བཅོ་ལྔ་ལ་ཡང་མཁའ་འགྲོའི་ཚོགས་འདུ་བས་མཆོད་པ་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐེག་པ་གཞན་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་ དུའོ།།སྡོམ་པ་གསུམ་ནི་སོ་སོར་ཐར་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་མོ། །ཡང་ན་སྡོམ་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་བསྟན་པ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གྱི་ཉེས་པ་སྡོམ་པའོ། །མདའ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འདུ་བྱེད་སྐད་ཅིག་མར་བསྟན་པའོ། །དེ་ལ་དགེ་ དང་མི་དགེ་དེ་བཞིན་ཞེས་པ་ནི་དེ་དག་གི་སྐད་ཅིག་ཕྱི་མ་སྐྱེས་པ་ནི་སྔ་མ་རྣམས་ལྡོག་པར་འགྱུར་བའོ།།གཅིག་པུ་མང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་རྟེན་འབྲེལ་དོན་དམ་པ་པ་འགོག་པའོ། །དེ་ཡང་རྟོག་གེ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་གཅིག་ལས་འབྲས་ བུ་མང་པོ་འབྱུང་བར་ཁས་ལན་པ་མི་འཐད་དེ་དེ་ལྟ་ན་རྒྱུ་འབྲས་མི་འདྲ་བའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར།དངོས་པོ་མཐའ་དག་གིས་སྣ་ཚོགས་མ་བྱས་པར་འགྱུར་ཞེས་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་སྔར་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཐ་དད་དང་ཐ་དད་མ་ཡིན་པ་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། རྒྱུ་ཐ་དད་དང་ ཐ་མི་དད་ཀྱིས་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་བསྟན་ཏོ།།ལེན་པ་ཀུན་ནི་རླུང་དང་འདྲ། །སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ཞིང་བཞིན་ནོ། །ཞེས་པ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཆ་དང་ས་བོན་གྱི་ཆ་སྟོན་པའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ཟག་བཅས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལེན་པ་ནི་མྱུར་ དུ་འཕོ་བས་རླུང་དང་འདྲ་བའོ།།ཡང་ས་བོན་ཆུད་མ་ཟོས་པར་བྱེད་པས་ཞིང་དང་འདྲ་བའོ། །འདི་ནི་རྟོག་གེ་ཅན་གྱི་ཚུལ། །ཞེས་པ་ནི་གཅིག་ལས་མང་པོ་སྐྱེ་བ་དང་། སྐྱེས་ནས་འཇིག་པ་ལ་སོགས་པ་རྟོག་གེ་པས་བརྟགས་པའོ།

以'入于解脱'等词，是显示出家和修苦行成佛的方式，讲说种种法门之后，以光明等灌顶菩萨大智，并授记他于未来请问此经甚深义理后入涅槃。
又令众生心向往生天界和解脱之法，以法灯照亮所化众生相续。
其后渐次于法光的修学衰微而光明隐没时，劫末如前所说方式毁灭。
'迦叶'等词，是解释'我与他人作时'的含义。
其后'作时'等词，是显示'其他'的含义。
五种所知是三世所摄的有为法，虚空和灭等无为法，以及彼等不可言说的法性。
虽然如此归纳为三类，但因分为三世而成为五种。
若问：佛陀所说之法未衰败时，其他佛出世不应理。答：无过失，因为虽然文字未衰败，但修行等加行衰败，为此等义故其他佛出世。
'二不于他救未生'，是说那些佛陀未于彼等时出世。
于争论时期最后也因无所化众生而不出世。
'无夺'等词是显示教诫，即应现证不变的法身，为此应圆满二资粮。
'未画'等词是为使佛像等所依不被尘垢染污，应在上方悬挂悦意的天盖。
除此之外所画是画男女等形象。
三个时分是初八、十四和十五日，因天众大集会而应斋戒或供养。
同样在月亏八日、十四和十五日空行众集会时也应供养等，如同其他乘所说。
三种律仪是别解脱等三种。或者如律仪等三种教法中所说，防护身语意三种过失。
'箭'等词是显示世俗谛中诸行刹那性。
'善与不善如是'是说后刹那生起时前者即灭。
'一非多'等词是遮破胜义缘起作为智慧资粮支分。
这也不承许如诸论师所说从一因生多果，因为若如此，因果具有不同相故，一切事物将成为无差别，如前广说'诸法差别与无差别将成无因，因为非由差别因与无差别因所作'等。
'取皆如风，能施如田'，是依次显示阿赖耶识异熟分和种子分。
其中首先取有漏蕴因迅速迁变故如风。
又因不失种子故如田。
'此是论师宗'是说从一生多，生已灭等是论师所计。

།དེ་ནི་མེ་མར་ས་བོན་ འདྲ།།ཞེས་པ་ནི། དེ་ལྟ་བུར་ན་མང་དུ་འགྱུར། །དེ་ནི་རྟོག་གེའི་ཚུལ་ཞེས་པས་སྟོན་ཏེ། མར་མེ་གཅིག་ལས་སྟོང་དུ་འགྱུར་བ་དང་། ས་བོན་གཅིག་ལས་འབྲས་བུ་མང་པོ་འབྱུང་། །ཞེས་པ་ནི་རྟོག་གེས་བརྟགས་པའོ། །འདྲ་ཕྱིར་མང་དུ་ག་ལ་འགྱུར། །ཞེས་པ་ནི་ཏིལ་ལས་ཞེས་པ་ལ་ སོགས་པས་རྒྱས་པར་འཆད་དེ།དེའི་དོན་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་འདྲ་བ་ཉིད་དུ་རིགས་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་གཅིག་ལས་འབྲས་བུ་མང་པོར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ། ཏིལ་དང་བལ་སྲན་མི་འདྲ་བས་རྒྱུ་འབྲས་བུ་མི་འཐད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་སོ། །གྲོ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་དོན་དེ་ཉིད་བསྡུས་ཏེ་ སྟོན་པའོ།།སྒྲ་བྱེད་པ་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་མ་འོངས་པས་ཁྱད་པར་གཞན་ལུང་བསྟན་པའོ། །ཚེ་དབང་ནི་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོའོ། །འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་བྱེད་པ་ནི་རང་གི་ཚུལ་འདོར་བ་སྟེ། སྔར་ཞིབ་ཏུ་བསྟན་ཏོ། །མདོ་བྱེད་པ་ནི་སྒྲའི་རྩ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པའོ། །སྐར་མཁན་ ནི་གཟའ་དང་སྐར་མ་ལ་སོགས་པའི་རྩིས་བྱེད་པའོ།།གཞན་ཡང་སྐྱེ་དགུ་རྣམས་ཀྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་དབང་གིས་ཆོས་སྲུང་བར་བྱེད་པའི་རྒྱལ་པོ་སྟོབས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། རང་གི་མངའ་རིས་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་དོན་དུ་གཏོང་བའོ། །ཚིག་སྟོབས་ཅན་ནི་ལྷའི་དྲང་སྲོང་དམོད་པ་ འདོར་བ་ལ་སོགས་པའོ།།ནགས་ཀྱི་གནས་ན་འདུག་པའི་ཚེ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྔར་དང་ཕྱི་མའི་དུས་སུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་དུ་ལུང་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་ང་ཉིད་ནགས་ཀྱི་ནང་ན་དཀའ་ཐུབ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། དབྱུ་གུའི་ཤིང་ཞེས་པ་གཡས་དང་གཡོན་ དང་རྒྱབ་ནས་རྟེན་པར་བྱེད་པའི་དབྱུག་པ་གསུམ་མོ།།པགས་པ་ནི་ཀྲིཥྞ་ས་ལེའི་པགས་པ་སྟེ་དཀའ་ཐུབ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡན་ལག་ཏུ་འགྱུར་བའོ། །ཚངས་པ་བརྒྱ་རྣམས་ཞེས་པ་ནི་དེའི་འཁོར་རོ། །དབང་པོ་ལྷ་དང་བཅས་ཞེས་པ་ཡང་ལྷའི་འཁོར་དང་བཅས་པ་སྟེ། ཀ་ཤི་ཀ་ལ་ སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་གོས་རྣམས་ང་ལ་འབུལ་བའོ།།རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཞི་ནི་སློང་བའི་སྣོད་ལྷུང་བཟེད་འབུལ་བའོ། །མི་སྐྱེར་སྨྲ་བའི་རྒྱུར་འདོད་པ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་དོན་དམ་པར་མ་སྐྱེས་ཤིང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྟེན་འབྲེལ་ཁས་ལེན་པ་རྣམས་འགའ་ཞིག་སྐྱེས་པའམ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཡང་ རུང་སྟེ།དོན་དམ་པར་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པར་གྲུབ་ལ། དེས་ན་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཚིག་ཙམ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པའོ། །སེམས་དེ་འབྱུང་བར་བྱེད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་ཉིད་རྒྱས་པར་སྟོན་ཏེ། ཚིག་གི་དོན་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །གྲངས་ཅན་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་གཉིས། །ཞེས་ པ་ནི་དབང་ཕྱུག་ཁས་ལེན་པ་དང་།མི་ལེན་པ་གཉིས་ཏེ། འདི་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཀྱང་སྔར་བསྟན་ཏོ། །འབྲས་བུ་བདག་ཉིད་རབ་ཏུ་སྒྲུབ། །ཅེས་པ་ནི་གཙོ་བོའི་བདག་ཉིད་དམ་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་པའོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་སྣ་ཚོགས་པར་འགྱུར་བ་ལ་ནི་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་འགྱུར་ བ་རྣམས་འགའ་ཞིག་གི་ནི་རྒྱུ་ལ་འགའ་ཞིག་གི་ནི་འབྲས་བུའོ་ཞེས་སྣ་ཚོགས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད་པའོ།།དེ་ལྟར་སྣ་ཚོགས་སུ་བརྟགས་ཀྱང་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ནི་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་ཞིང་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་དངུལ་ཆུ་དག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་ པས་སྟོན་ཏོ།།ཤིང་ཀུན་དྲི་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་དག་ལ་དྲི་ཡོད་ཀྱང་མཉེ་བ་དང་བརྡུང་བ་ལ་སོགས་པ་མ་བྱས་པར་མི་ཚོར་བ་དང་། ས་བོན་ལ་མྱུ་གུ་སྐྱེད་པའི་ནུས་པ་ཡོད་ཀྱང་རྟོག་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་མཚུངས་ཞེས་པ་སྟེ་རྒྱས་པར་སྔར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཉིད་དང་ནི་ཐ་དད་ཅེས་ པ་ལ་སོགས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་དེ་ཉིད་ཕུང་པོ་འདུས་བྱས་དང་གཅིག་པ་ཐ་དད་པ་ལ་སོགས་པ་མཐའ་བཞི་ལས་གྲོལ་བར་སྟོན་པའོ།།གཞན་ཡང་དེ་ཉིད་ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་ ཐམས་ཅད་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཡོད་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'那如灯火和种子'，是说如此则会变得众多。'这是分别推理的方式'表明：从一盏灯可以点燃千盏灯，从一粒种子可以生出众多果实，这是以分别推理所观察的。'因相似怎会变多'，是以芝麻等为例广作解释，其意义是因为因果应当相似的缘故，从一个因怎么会产生众多果呢？就像芝麻和豌豆不相似，因果不合理等是一样的道理。'谷物'等词是总结显示这个意义。
'声论师'等词是以未来时态预示其他特征。寿自在是大自在天。'世间顺世外道'是舍弃自宗，前已详细说明。'经论师'是造作声明根本等论者。'占星师'是计算星宿等的人。
又有依众生福德力而护持正法的强力王出现，为了正法也舍弃自己的领地。'语言强力者'是指天仙咒诅等。
'当住于林中时'等词是自己预言前后时期将要出现的特征。其中，我住在森林中修苦行时，'杖木'是指左右后三支撑的杖。'皮'是黑鹿皮，是苦行和禅定的资具。'百梵天'是指其眷属。'帝释天众'也是与天众眷属，他们供养我迦尸等各种衣服。
四大天王供养乞食钵。'说无生之因'等词是说，胜义谛中无生，世俗谛中承认缘起的人们，不论是已生或将生，胜义谛中都已证成无生，因此生等只是言说而已。'彼心生起'等词广说世俗缘起，词义已如前说。
'数论师二种'是指承认大自在天和不承认大自在天两种，这些义理前已说明。'成立果之自性'是指承认为主性的自性或因的自性。'因果种种变化是作者'是说诸变异中有些是因有些是果，如是种种分别。
如是虽作种种分别，心性即如来藏不会改变，自性清净，如'犹如水银净'等所说。
'诸木香等'等词说明虽有香气，若不揉捣等则感觉不到，如同种子虽有生芽的功能但不可思议一样，详如前述。'即彼与差别'等词说明如来藏超越一异等四边。
此外，它也不是依蕴而有，世俗谛中也非无，因为说一切众生皆有如来藏。

།དེས་ན་སྙིང་པོ་དེ་ནི་རྟ་དང་འདྲ་བར་ཡོད་པ་སྟེ། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་ཤིང་དེ་ལ་བརྟེན་ན་མྱུར་དུ་ཐར་པའི་གནས་སུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བླུན་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ ཕུང་པོ་བ་ལང་གི་ངོ་བོ་སྤངས་པའོ།།ལུང་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ལུང་དང་རིགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་གང་ཟག་གི་བདག་ཏུ་མཐོང་བ་རྟོག་གེའི་ལྟ་བས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་དེ་ཉིད་བསྒྲིབས་པའོ། །ཕྱེ་བ་མེད་པར་བདག་ཏུ་སྨྲ། །ཞེས་ པ་ནི་གང་ཟག་དང་ཕུང་པོ་གཉིས་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པས་གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ལ།དེ་ལྟར་མ་ཕྱེད་པས་ཕུང་པོ་ཉིད་བདག་ཏུ་སྨྲ་བའོ། །རྒྱུ་མེད་མ་ཡིན་གཞན་ན་མེད། །ཅེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཕུང་པོ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྒྱུ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། དེ་ལས་གཞན་དོན་དམ་པའི་རྒྱུ་ཡང་མེད་པ་སྟེ། དེ་དག་གི་ཉེས་པ་བསལ་ནས་ཕུང་པོ་བདག་ཏུ་མི་བསྒོམ་ཞེས་པ་ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན་ཏེ། དེ་དག་བདག་གི་རང་བཞིན་ལ་སོགས་པར་མི་བསྒོམ་པའོ། །མེ་ལོང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་རྣམས་དང་དེ་རྣམས་ལ་སྣང་བའི་གཟུགས་བརྙན་གཅིག་དང་ཐ་དད་ལ་གྲོལ་བ་བཞིན་དུ་གང་ཟག་དང་ཕུང་པོ ཡང་བལྟ་བར་བྱ་ཞེས་པའོ།།བསྒོམ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གསུམ་ནི་ལམ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་དང་སྦྱར་ཏེ། སྤྱིར་ལམ་བསྒོམ་པ་དང་ཁྱད་པར་དུ་བདེན་པ་རྣམ་པར་བསྒོམ་པ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་དང་། དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ མེད་པར་རྣམ་པར་བསྒོམ་པས་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བའི་བསམ་གཏན་པ་སྟེ།གང་ཟག་གི་ཁྱད་པར་རོ། །དེ་གསུམ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་བསྒོམ་ན་ལྟ་བ་ངན་པ་ལས་གྲོལ་བར་འགྱུར་བའོ། །ཇི་ལྟར་མཐོང་ན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས། ཁྱིམ་མིག་གི་བུ་ག་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ན་ཡོད་པར་གློག་ གི་འོད་བྱུང་ནས་འཇིག་པ་དང་འདྲ་བར་འདུ་བྱེད་སྐད་ཅིག་མར་གནས་པ་ལ་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་མི་རྟག་ཅེས་པའོ།།དངོས་པོ་མེད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་འཇུག་པ་རྒྱུན་ཆད་པ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཁས་ལེན་པ་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་ ཚད་མས་གནོད་པའི་ཕྱིར།བྱིས་པ་རྨོངས་པར་བྱེད་པའོ། །ཇི་ལྟར་འདུག་བཞིན་མཐོང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་རྟེན་འབྲེལ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་གདམས་པའོ། །མི་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཁྱད་པར་དུ་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་བསྒོམ་ཞེས་པའོ། །རེག་པ་དང་ནི་ ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བདེ་སྡུག་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ལུས་སྣང་བ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་གྱི་བེམས་པོའི་ལུས་མེད་པར་སྟོན་པའོ།།དེ་ལ་རེག་པ་ནི་བདེ་བའི་ཚོར་བས་རེག་པ་སྟེ་ལྷའི་ལུས་སོ། །གཟིར་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་གཟིར་བ་སྟེ་དམྱལ་བ་པའིའོ། །མངལ་སྒོ་ཞེས་པ་ལ་ སོགས་པས་གནས་འཕོས་ནས་སྐྱེ་གནས་བཞིར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་བར་མ་དོའི་སེམས་ཅན་མང་པོའི་ལུས་སུ་སྣང་བ་རྫས་སུ་མ་གྲུབ་པ་བཞིན་དུ།འགྲོ་བ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ལུས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བའོ། །ཉོན་མོངས་ཕྱོགས་དང་ཟད་ཐོབ་བྱེད། །ཅེས་པ་ནི་སྔར་ཉོན་མོངས་པ་དངོས་པོའི་ངོ་བོར་ ཁས་བླངས་ནས་ཕྱིས་གཉེན་པོ་སྐྱེས་པའི་དུས་སུ་མེད་པར་རྟོག་པའོ།།ཐོག་མར་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལས། །བདག་ནི་ཕྱེ་བས་བྱེ་བྲག་དབྱེ། །ཞེས་པ་ནི་སྔ་མ་ལྟར་བདག་དང་ཕུང་པོ་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པས་གཅིག་ཉིད་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའོ། །མ་ཕྱེ་བྱེ་བྲག་འབྱེད་པ་ནི། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་དག་ཐ་དད་ཀྱི་དངོས་པོར་ཡང་དབྱེར་མེད་པ་སྟེ། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་བྱེ་བྲག་དབྱེར་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །འཕྲུལ་གྱིས་མཐོང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་གཟིགས་པ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཤའི་མིག་དང་། ལོག་པའི་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་དང་། གཞན་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྤངས་པ་སྟེ། དེའི་ཡུལ་ཡང་ཁ་དོག་བཟང་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ལྷ་རྫས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ནི་ལྷའི་གནས་ན་ཡོད་པའི་འདུ་[(]བྱད་[,]བྱེད་[)]ཀྱི་ཁྱད་པར་ཐ་མལ་པ་ལ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་རྣམས་སོ།

因此，心性如同骏马，如实了知并依靠它，能迅速到达解脱之处。正因如此，应当舍弃愚昧本性的如牛般的蕴体。
所谓'经典'等，是指依据颠倒的经典和理论，以邪见观察如来藏性，从而遮蔽了如来藏性。
'不分别而说我'，是指补特伽罗与五蕴二者性质不相同故非一体，但因未能如此分辨，而说蕴体即是我。
'非无因亦非他处无'等，是说蕴体世俗谛上非无因，除此之外胜义谛上亦无他因。消除这些过失后，不应修持蕴体为我，即依蕴体而不修持它们为我之自性等。
'如镜'等，是说应如镜子与其中显现的影像是一是异的解脱一样，观察补特伽罗与蕴体。
'修持'等三句，与'道'等三句相配，即总的修持道以及特别修持诸谛，世俗谛上修持无常、苦等，胜义谛上修持无自性，现见禅修者即补特伽罗的特征。若修持此三者如幻，则能从恶见中解脱。
'如何见'等，是说如同房屋窗孔四面闪电光明后即灭，同样观察诸行刹那性，不应执著为常等实有。
'无实'等，是说承认诸行相续断灭的无余涅槃，如前所说，因为为量所破，是愚痴凡夫。
'如实见'等，是教导应当修持缘起如幻。
'人'等，是特别说明应修持心性如幻。
'触及'等，是说感受苦乐的身体显现是从心而生，并非物质之身。其中触是指乐受所触即天身，逼恼是指被苦所逼即地狱身。
'胎门'等，是说如同转生四生时中阴众生的多种身体显现非实有一样，种种众生之身亦复如是。
'烦恼分及尽得作'，是说先承认烦恼为实有，后对治生起时执著为无。
'最初从近取，我由分别分'，是如前所说，应知我与蕴体性质不同故非一体。
'未分别分别'，是说彼等亦非异体实有，如同石女儿无法分别。
'幻见'等，是说圣者智慧所见，远离众生肉眼和邪慧，又远离色等诸行蕴，其境即'妙色'等。天物诸行即天界所有的殊胜受用，为凡夫所不见者。

།འགྲོ་བའི་མཚམས་སུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས པས་ནི་བར་མ་དོའི་ཕུང་པོ་རྟོག་གེ་ཐ་མལ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་མིན་པ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཀྱང་དེ་དག་གི་ཡུལ་ལས་འདས་ཞེས་པའོ།།བདག་མེད་ཡིན་ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་གཞན་དབང་འགོག་པ་མི་འཐད་པའོ། །དུས་གསུམ་དང་ནི་ཞེས་པ་ལ་ སོགས་པས་ནི་ཤེས་བྱ་ལྔའོ།།ཤེས་པ་འདུ་བྱེད་རྒྱུས་བྱུང་བ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་རྟེན་འབྲེལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའོ། །རྐྱེན་རྣམས་ལ་ནི་རྒྱུ་མེད་ཅེས་པ་དོན་དམ་པར་རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་མེད་པའོ། །གསལ་བར་བྱེད་པ་ནི་གྲངས་ཅན་པའིའོ། །རླུང་གི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་ པས་ནི་འབྱུང་བ་ཕན་ཚུན་ཕན་འདོགས་པ་མི་འཐད་པ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་སྐྱེ་བ་ཡང་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ།།མེ་ནི་རླུང་ལ་བསྒྲུབ་པར་ཡང་། །ཞེས་པ་ནི་མེས་རླུང་ལ་ཕན་མི་འདོགས་པའོ། །ཕན་ཚུན་སྟོབས་དང་མཐུ་ཡི་ཕྱིར། །ཞེས་པ་ནི་སྐྱེས་བུའི་རྩོལ་བ་དང་ གཙུབ་ཤིང་ལ་སོགས་པས་མི་རྣམས་ཀྱི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་མེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན།དེ་དང་འདྲ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་གང་གིས་འབྱུང་ཞེས་འདྲི་བའོ། །ཡིད་ལ་སོགས་པས་ནི་ཀུན་གཞི་ལ་སོགས་པའོ། །བདག་མེད་རྟག་ཏུ་འགྲོན་མང་བཞིན། །སེམས་དང་བཅས་ཏེ་རབ་ཏུ་འཇུག་། ཅེས་པ་ནི་བདག་མེད་ཀྱང་འགྲོན་པོ་རྒྱུ་བ་བཞིན་དུ་ཀུན་གཞི་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཡིད་དེ་ཉིད་འགྲོ་བའི་གནས་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་འཇུག་པའོ། །དོན་དམ་པར་ནི་དེ་གཉིས་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་ཞིང་འོད་གསལ་བའོ། །ཡིད་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་ཡིས། །ཉོན་མོངས་མཁའ་བཞིན་ཐ་དད་མིན། །ཞེས པ་ནི་ཡིད་ལ་སོགས་པ་གློ་བུར་བའི་ཉོན་མོངས་པས་ནི་བདག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཀུན་གཞི་དེ་ཉིད་ཉོན་མོངས་པས་འགྱུར་ལ་ཉེས་པ་དེ་དག་ཀུན་གཞི་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་གཅིག་དང་ཐ་དད་པ་ལས་གྲོལ་བའོ།།གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་དེ་ནི་གླང་པོའི་མ་ལ་ སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་སྟེ།ཇི་ལྟར་མ་ནི་བུ་རྣམས་སྐྱེད་ཅིང་རྟེན་པར་བྱེད་པ་བཞིན་དུ་སྙིང་པོ་ཀུན་གཞི་དེས་ཀྱང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སྐྱེད་ཅིང་རྟེན་པར་བྱེད་པའོ། །མེ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པར་སྦྱངས། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེ་ཡིས་ལྟ་བའི་དྲི་མ་ལ་ སོགས་སྦྱངས་ཤིང་།མ་རིག་པའི་ཐིབས་པོ་རྣམ་པར་སྤངས་པའོ། །ཤེས་དང་ཤེས་བྱའི་བྱེ་བྲག་གིས། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཀུན་གཞི་ནི་དམིགས་པའི་ཡུལ་ཡིན་ལ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དེ་དག་ལ་དམིགས་པའོ་ཞེས་དེ་འདྲ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་དེ་གཉིས་ཐ་དད་མི་ བརྟག་ཅིང་།དེ་ཉིད་དང་གཞན་དུ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཡིན་ལ། བློ་ངན་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དེ་ལྟར་མ་རྟོགས་ཏེ། བརྗོད་དུ་མེད་པ་ལ་ཐ་དད་དུ་སྨྲ་བའོ། །དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཙན་དན་གྱི་རྔ་ནི་ཙན་དན་ལས་གཞན་དུ་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དང་། ཙན་དན་ལ་སོགས་པའི་དྲི་ཡང་དེ་དག་ལས་གཞན་དུ་རྟོག་པ་ དང་འདྲ་བར་ཀུན་གཞི་དང་ཡིད་ཀྱི་ཤེས་པ་ཡང་རྟོག་གེ་ངན་པས་ཐ་དད་དུ་[(]རྟག་[,]རྟོག་[)]པའོ།།ལངས་ནས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་པའི་ཁྱད་པར་སྔར་བཤད་པ་རྣམས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་སྟོན་ཏེ། ལངས་ནས་མི་བཟའ་བ་དང་། ཡང་ཡང་བླངས་ནས་མི་བཟའ་བ་དང་། གཞན་ ཡང་ལྷུང་བཟེད་ཀྱི་སྟེགས་དང་དེའི་ཁ་གབས་ཕྱིང་པ་བཅང་བའོ།།ཡང་ན་གོས་ལ་ཆགས་པ་སྤང་བའི་དོན་དུ་ཕྱིང་པ་པ་སྟེ་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་ནོ། །ཡང་གཡས་དང་གཡོན་དུ་ལྟ་ཞིང་ཟ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་དག་པས་ཟས་ལ་སྤྱད་པར་བྱ་བའོ། །སུ་ཞིག་ཚུལ་འདི་རིགས་པས་ དཔོག་བྱེད་པ།།ཞེས་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་སྤྱོད་པའི་ཚུལ་བསྟན་པ་རྣམས་རིགས་པས་དཔོག་ཅིང་བདེན་པ་ཉིད་དུ་འཇོག་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པ་གསེར་བཞིན་བཤད་པར་བྱ། །ཅེས་པ་ནི་ལམ་དང་འབྲས་བུས་བསྡུས་པའི་ཆོས་རྣམས་གསེར་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་དག་ཅིང་མི་འགྱུར་ བའོ།།བླུན་པོ་རྣམས་སྲིད་པའི་རྐྱེན་ཏེ་ནང་གི་རྟེན་འབྲེལ་དང་། མི་སྲིད་པའི་རྐྱེན་ཕྱིའི་རྟེན་འབྲེལ་དངོས་པོར་རྟོག་པ་ནི་ལྟ་བ་ངན་པའི་དྲ་བ་སྟེ་སྡུད་པར་བྱེད་པ་དང་། ཀུན་གཞིའི་དྲི་མར་གྱུར་པའོ།

'所谓至众生之际'等句说明中阴身犹如不是寻常分别念的对境一样，佛的自性也超越了他们的境界。
'是无我'等句说明如幻缘起否定不合理。
'三时及'等句说明五种所知。
'识由诸行因所生'等句说明缘起非真实成立。
'诸缘无因'是说胜义中无因相。
'能显'是数论派的。
'风'等句说明如同诸大种互不能利益一样，显示众生的出生。
'火于风亦不成'是说火不能利益风。
'由互力及功能'是说由人的努力及钻木等而生起人们所用之火，问如是众生由何而生。
'意'等是指阿赖耶等。
'无我恒如众旅客，具心而入'是说虽无我，如同旅客往来一样，意与阿赖耶一起趣入各处。胜义中二者离戏光明。
'由意等过失，烦恼如空无差别'是说由意等暂时烦恼，使如来藏阿赖耶性成为烦恼，而过失如同虚空般超越一异。
复次，如来藏如象母等而有，如母生子并为所依一样，心要阿赖耶也生起诸转识并为所依。
'以火等清净'等句说明以智慧火清净见垢等，断除无明黑暗。
'由所知能知差别'等句说明阿赖耶是所缘境，意识缘于彼等，不应以如是差别观二者为异，不可说一异，愚者不能如是了知，于不可说处说为差别。
又如栴檀鼓异于栴檀而分别，栴檀等香异于彼等而分别一样，阿赖耶与意识也为恶分别所执为异。
'起已'等句说明前说出家人行为差别之类别，即不得起已食，不得再三取食，又当持钵架及毡制钵盖。
或为断除衣着贪著而为毡衣，即头陀功德。
又应离左右顾盼而食等过失受用食物。
'谁以理推度此理'是说以理推度并安立真实之理及行为方式。
'法相如金当宣说'是说道果所摄诸法如金清净不变。
愚者执着有为缘即内缘起和无为缘即外缘起为实有，是恶见网即能摄，是阿赖耶垢。

།འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པ་གསེར་བཞིན་ བཤད་ཅེས་པའི་དོན་སྟོན་ཏེ།འདི་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་སྦྱངས་པར་རྣམ་པར་དག་པ་ཐོབ་པའི་འབྲས་བུ་ཉིད་རྒྱས་པར་བསྟན་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་ སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དང་།དེ་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོར་བསྟན་པ་དང་། དེ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའི་ལམ་དང་སྦྱངས་པས་རྣམ་པར་དག་པའི་འབྲས་བུ་དང་། དེ་རྣམས་ལ་བརྩད་པ་སྤང་བ་རྒྱས་པར་སྟོན་ཏོ། །ཡི་གེ་སོ་སོ་དང་སྦྱར་བ་ནི་བསམས་པས་གོ་བར་འགྱུར་ བའི་ཕྱིར་མ་སྨོས་སོ།།དེ་ལ་ཐོབ་བྱའི་འབྲས་བུ་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་ནི་སྔར་ཀྱང་བྱས་མོད་ཀྱི། འདིར་རྒྱས་པར་སྟོན་པས་ཟློས་པའི་ཉེས་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལྡོག་པར་འགྱུར་བ་ནི་སྦྱངས་པས་རྣམ་པར་དག་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའོ། །མུ་ སྟེགས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྦྱངས་རྒྱུའི་དྲི་མའི་ཁྱད་པར་སྟོན་ཏེ།རྒྱུའི་ཕྱོགས་ནི་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་རྒྱུར་རྟོག་པའོ། །རྐྱེན་གྱིས་ཞེས་པ་ནི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་དུ་རྟོག་པའོ། །གཞན་དག་ནི་དངོས་པོ་རྒྱུ་མེད་པར་བྱུང་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ གང་གི་དོན་དུ་འབད་པ་བྱེད་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་བའོ།།ཡིད་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་སྣ་ཚོགས་སུ་རྟོག་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིད་ལས་བྱུང་། །ཞེས་པ་ནི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་བྱས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །ཐམས་ཅད་བག་ཆགས་རྒྱུ་ལས་བྱུང་། །ཞེས་ པ་ནི་ཀུན་གཞི་ལ་བག་ཆགས་བསྒོས་པའི་རྒྱུ་ལས་སོ།།དེ་འགའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་མ་རིག་པ་དང་སྲེད་པའི་རྐྱེན་གཞན་དག་ཡང་ཡོད་པས་རྐྱེན་བཞིན་དུ་ནི་འབྱུང་བའོ། །འབྲེལ་པས་སྤྲེལ་བ་ནི་དེ་ལས་བྱུང་བའི་འབྲེལ་པའོ། །ཐོག་མ་མེད་ནས་ཉེས་པར་འབྲེལ། །ཞེས་པ་ ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རིགས་ལ་ཐོག་མ་མེད་པའོ།།མུ་སྟེགས་ལྟ་བ་བཟློག་པའི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་དབང་ཕྱུག་ལས་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་བཟློག་པའི་དོན་དུ། ཀུན་གཞི་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིས་འབྱུང་བར་བསྟན་ལ། དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་གཞན་རྣམས་ཀྱང་ཀུན་གཞི་ལ་ དམིགས་ནས་འཇུག་པར་འགྱུར་བའོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་ལྟ་བ་ཤེས་པ་སྟེ་བལྟ་བྱའི་དངོས་པོ་དེ་དག་ལ་དམིགས་པས་འཁོར་བར་རྒྱུན་རིང་དུ་འཇུག་པའོ། །དངོས་པོ་རྨི་ལམ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པར་གདམས་པའོ། །འཇུག་པའི་རྣམ་པས་དེ་བཞིན་ཉིད། ཡང་དག་ཡེ་ཤེས་ཞེས་པ་ནི། བསྒོམས་པའི་དབང་གིས་ས་དང་ས་ལ་འཇུག་པའི་རྣམ་པས། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ངོ་བོ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའོ། །དེའི་གནས་སྒྱུ་མ་དཔའ་བར་འགྲོ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཐོབ་པའི་གནས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ འཛིན་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པའོ།།དེ་ལ་དཔའ་བར་འགྲོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། དཔའ་བར་འགྲོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་པའོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མདོ་ལས་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་རྣམས་སོ།།གང་ཚེ་འགྲོ་བ་རྣམ་རྟོག་མཐོང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣ་ཚོགས་བརྟགས་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་སེམས་ལྡོག་པར་འགྱུར་བའོ། །ས་ནི་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ས་ལ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་སྟེ་སྔར་རྒྱས་ པར་བསྟན་ཏོ།།སྣ་ཚོགས་ནོར་བུ་བཞིན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་གདུལ་བྱ་ཇི་ལྟར་མོས་པའི་གཟུགས་སྣ་ཚོགས་སུ་སྟོན་པ་དང་། གཟུགས་བརྙན་བཞིན་དུ་རྫས་སུ་མ་གྲུབ་པ་དང་། ཡོད་མེད་ལ་སོགས་པའི་མཐའ་དང་བྲལ་བའི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའོ། །ས་ བདུན་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་ས་བདུན་ཏེ།སྔར་བསྟན་ཏོ། །སོ་སོ་རང་ཆོས་མཐོང་བ་ནི་རང་གི་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་མཐོང་བའོ། །ཡང་དག་པའི་ས་ནི་དང་པོ་ཡན་ཆད་དོ། །ཕྱི་རོལ་མུ་སྟེགས་རྣམས་སྤངས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྤངས་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་ལུགས་ སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་བཤད་པར་བྱ་བའོ།

以贪欲、嗔恨等词说明法的性质如金般纯净的意思。这些也广泛说明了如来藏清净后所获得的果位。如是，这些偈颂也如前所说，包含了一切所知的心性，并说明了此即是如来藏，以及修行之道和清净后的果位，并广泛阐述了对这些的诤论的遮除。
因为与各个文字的结合通过思维可以理解，所以未说明。虽然之前也简略地说明了所得的果位，但此处广说，并不会有重复的过失。其中，烦恼的转变即是通过修持获得清净。
外道等词说明了需要清净的垢染的特征：因的方面是执著自在天等为因。缘即是执著无明等为缘。其他则是认为事物无因而生，如此则为了此而精进就成为无意义了。
心等词说明了执著识生起的各种方式。'识从意生'是指以等无间缘的方式。'一切从习气因而生'是指从熏习阿赖耶识的因而生。不仅如此，还有无明和爱取等其他缘，故如缘而生。关系相连即是从彼而生的关系。'无始以来错误相连'是指颠倒的种类无始。
'为遮除外道见'等词是为了遮除从自在天等生起等见解，而说明从阿赖耶识等因而生，其他从彼因所生的诸识也缘于阿赖耶识而转。因此，见即是识，缘于所见事物而在轮回中长久流转。
'事物如梦'等词教导修习彼等对治。'以入的方式即如是、真实智慧'是说通过修习力，以入地道的方式，获得如是性和真实智慧法身的本性。'其处如幻勇进'等词说明获得法身的处所是如幻三昧等。
其中勇进三昧等如《般若波罗蜜多经》中广说：'勇进三昧即安住于彼三昧，并体验一切三昧的境界'等。'当见众生分别'即见种种执著性而转变颠倒心。
'地即极喜'等词说明入地的次第，如前广说。'种种如宝'等词说明随所化众生的意乐而显现种种形相，如影像般非实有，获得远离有无等边的佛果。
七地即心的七地，如前所说。各自见法性即见自心的法性。真实地即初地以上。'舍外道'等词说明对具缘者说明远离颠倒的大乘宗义。

།ཤི་འཕོ་འཇིག་པ་སྤངས་པ་ནི་སྐྱེ་རྒ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་བཞི་སྤངས་པའོ། །གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཤི་འཕོ་བ་སོགས་པ་སྤངས་པ་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན། རི་བོང་ སྤུ་ཡི་ནོར་བུ་བཞིན།།ཞེས་པ་སྟེ། དེའི་སྤུ་ལས་བྱས་པའི་མགུལ་ཆིངས་ནི་རྫས་སྙི་བར་གྱུར་པ་ཡིན་པས་བཅིངས་པར་སྣང་ཡང་འཆིང་བའི་བྱ་བ་མི་བྱེད་པ་བཞིན་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་འཆིང་བའི་བྱ་བ་མི་བྱེད་དེ། འགྲོལ་བར་འགྱུར་བས་དེ་རྣམས་ལ་ཆོས་ ཀྱི་ཚུལ་ཟབ་མོ་བཤད་པའོ།།གལ་ཏེ་ཟབ་མོ་ཚིག་གི་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་ཚིག་ལ་ཚིག་རྣམ་པ། །གལ་ཏེ་རིགས་ལ་རིགས་དེ་བཞིན། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཚིག་ཙམ་ཡིན་གྱི། དོན་གྲུབ་པ་མེད་པ་ལ་དེ་ཉིད་ཚིག་ རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྟོན་པ་དང་།གཞན་ཡང་དེ་འདྲ་བའི་ཆོས་ཉིད་དེ་བཞིན་དུ་རིགས་ཤིང་གནས་པ་ལ། དེ་རྟོགས་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་རིགས་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་བཞིན་དུ། སྤྱིའི་རྣམ་པའི་སྒོ་ནས་འཚོ་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་འཆད་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་དོན་རིགས་པ་ཉིད་འཇལ་བའི་རིགས་པ་ མ་ཡིན་ཏེ།དེས་གཏན་ལ་ཕབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་བདེན་པས་དེ་ལས་གཞན་དུ་མ་རྟོགས་ཤིག་ཅེས་པའོ། །དེས་ན་མིག་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་བརྟགས་པ་རྣམས་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཚུལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་གནས་པ་མ་ཡིན་པའོ། །རྙོག་པའི་ཡིད་ནི་ཁྱད་པར་དུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཡིད་དེ། དེ་ རྣམས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའོ།།འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ཇི་སྙེད་པའི་བགྲེལ་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོའི་རྒྱན་ཅེས་བྱ་བ་ལས་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་ལེའུ་ཐ་མའི་འགྲེལ་པ་རྫོགས་སོ།། །།སོ་སོ་རང་རིག་མཚན་མེད་ཡེ་ཤེས་སྤྱོད་ཡུལ་ མཁའ་ལྟར་རྣམ་དག་པ།།མཐའ་བཞི་ལས་ནི་རྣམ་གྲོལ་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོ་གང་། །གློ་བུར་རྟོག་པའི་དབའ་རླབས་དང་ནི་ཉོན་མོངས་ཐིབས་པོས་བསྒྲིབས་གྱུར་པ། །དེ་དག་སྦྱོང་བྱེད་ཤེས་རབ་མེ་དཔུང་ཐབས་ཀྱི་ཟེར་གྱིས་བརྒྱན་པ་དང་། །བགྲོད་མེད་བགྲོད་པའི་ལམ་དང་ མཐར་ཐུག་འབྲས་གནས་གང་ཟག་རྣམས།།བློ་ཞན་བརྩོན་པ་ཉམས་པས་དེང་སང་རྟོགས་པའི་མཐུ་མེད་ཀྱང་། །འཕགས་པ་ཡེ་ཤེས་རྒྱུ་མཐུན་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར། །འབད་པས་ནོངས་པར་གྱུར་པ་སྐྱེ་བོ་མཁས་རྣམས་བཟོད་པར་མཛོད། །བསྣམས་ན་རབ་དཀུ་མྱངས་ན་ཞིམ་པ་ལང་ ཀར་གཤེགས་པའི་མདོ།།འདི་དོན་མ་ལུས་རྟོགས་པའི་སྐྱེ་བོ་དེང་སང་འགའ་ཙམ་སྲིད། །ཕྲག་དོག་ལྟ་བའི་ཉེས་སྤངས་བསྟན་བཅོས་རོ་ལ་མྱངས་གྱུར་ན། །ཟག་མེད་ཡེ་ཤེས་བདུད་རྩི་རོ་ཡིས་ཚིམ་ཞིང་རྒྱས་པར་འགྱུར། །དམ་ཆོས་བདུད་རྩིའི་ཆུ་རྒྱུན་ལོངས་སྤྱོད་བསྟན་ལྡན་པར། །སྐྱེས་བུར་ སྙན་པ་རབ་གྲགས་བསོད་ནམས་མཐའ་ཅན་གྱིས།།སྙིང་པོའི་དོན་ལ་གཞོལ་བའི་རྣལ་འབྱོར་ཐུན་མཚམས་སུ། །ཐ་མལ་རྣམ་རྟོག་བཟློག་ཕྱིར་བཟང་རྟོག་ཕྲེང་བ་བཀོད། །དེ་ལ་དེ་སེམས་སྔོན་སོང་ཞིང་། །དེས་ཟིན་སྦྱོར་བའི་འབད་པ་དང་། །དེ་རྗེས་དགའ་བའི་བསོད་ནམས་ཀྱིས། །ཀུན་ གྱིས་དེ་ཉིད་དོན་རྟོགས་ཤོག་།འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོའི་འགྲེལ་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོའི་རྒྱན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱའི་མཁན་པོ་ཛྙཱ་ན་བཛྲས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།

断除死亡变迁灭亡，即是断除生老等四种痛苦。如果有人说，由于菩萨们尚未断除一切烦恼，所以不应该断除死亡等，就如同兔子毛制成的宝物一样。就像用兔毛制成的项圈虽然看似能束缚，但因为质地柔软而无法真正起到束缚作用一样，菩萨们的烦恼也不会起到束缚作用，因为终将解脱，所以对他们宣说甚深法要。
如果有人说甚深之法不是言语的对境，那么就如同言语有言语的形相，如果是正理则有正理的形相等所说的那样。就像一切诸法如蕴等仅仅是言语而无实义，以种种言语形相来显示，而且如是法性也如是合理安住，以种种法理来证悟，如是从总相门中生存并宣说真实义。
因此，意义本身并非是衡量正理的标准，如是以真实确立之后，莫作他解。因此，观察眼等诸法为种种相，并非如实安住真如之理。染污意即是颠倒意，彼等于真实义中不成立。
《圣入楞伽经》所说大乘经之注释《如来藏庄严》中偈颂品末章注释圆满。
自证无相智慧行境如虚空般清净，从四边解脱心性法如来藏，为暂时分别妄念波浪及浓厚烦恼所遮蔽，以智慧火焰及方便光芒庄严来净除彼等，无所行而行之道以及究竟果位诸补特伽罗，虽然今时因智慧微弱精进退失而无证悟之力，为生起圣者智慧相续法光明故，诸智者请宽恕因精进而有过失之人。
《入楞伽经》持之庄严、品尝则美味，今时或许有少数人能完全通达其义，若能远离嫉妒见解过失而品味此论，将因无漏智慧甘露之味而满足增长。
于具正法甘露水流受用教法者，以极负盛名福德究竟之士，于专注实义瑜伽闲暇时，为遣除凡常分别而著善念鬘。
于彼心具前行，彼所摄持精进努力，以及随后欢喜之福德，愿一切皆能证悟实义。
《圣入楞伽经》注释《如来藏庄严》由汉地堪布智金刚造作圆满。

